Vedyatra वेदयात्रा
தேடு

வால்மீகி ராமாயணம் · சர்க்கம் 3.69

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

சொற்பொருளுடன் படிக்க

3.69.1

कृत्वैवमुदकं तस्मै प्रस्थितौ राघवौ तदा।
अवेक्षन्तौ वने सीतां जग्मतुः पश्चिमां दिशम् ॥ ३.६९.१ ॥

அவருக்கு இவ்வாறு நீர்க்கடன் செய்து, அப்போது அந்த இரு ராகவர்களும் காட்டில் சீதையைத் தேடிக்கொண்டு மேற்குத் திசை நோக்கிச் சென்றனர்।

3.69.2

तां दिशं दक्षिणां गत्वा शरचापासिधारिणौ।
अविप्रहतमैक्ष्वाकौ पन्थानं प्रतिपेदतुः ॥ ३.६९.२ ॥

அம்பு, வில், வாள் ஏந்திய அந்த இரு இக்ஷ்வாகு வீரர்களும் அந்தத் தெற்குத் திசை சென்று தடையற்ற வழியில் முன்னேறினர்।

3.69.3

गुल्मैर्वृक्षैश्च बहुभिर्लताभिश्च प्रवेष्टितम्।
आवृतं सर्वतो दुर्गं गहनं घोरदर्शनम् ॥ ३.६९.३ ॥

புதர்களாலும் பல மரங்களாலும் கொடிகளாலும் சூழப்பட்டு, எல்லாப் பக்கமும் மூடப்பட்ட, கடக்க முடியாத, அடர்ந்த, பயங்கரமாகத் தோன்றும் (காடு).

3.69.4

व्यतिक्रम्य तु वेगेन गृहीत्वा दक्षिणां दिशम्।
सुभीमं तन्महारण्यं व्यतियातौ महाबलौ ॥ ३.६९.४ ॥

வேகமாகக் கடந்து, தெற்குத் திசையைப் பற்றிக்கொண்டு, அந்த மிகவும் பயங்கரமான பெரிய காட்டை அந்த இரு மகா வலிமையாளர்களும் கடந்தனர்।

3.69.5

ततः परं जनस्थानात् त्रिकोशं गम्य राघवौ।
क्रौञ्चारण्यं विविशतुर्गहनं तौ महौजसौ ॥ ३.६९.५ ॥

பின்னர் ஜனஸ்தானத்திலிருந்து மூன்று கோசம் தூரம் சென்று, அந்த இரு ராகவர்களும், மகா தேஜஸ்வியான அவர்கள், அடர்ந்த க்ரௌஞ்சாரண்யத்தில் நுழைந்தனர்।

3.69.6

नानामेघघनप्रख्यं प्रहृष्टमिव सर्वतः।
नानावर्णैः शुभैः पुष्पैर्मृगपक्षिगणैर्युतम् ॥ ३.६९.६ ॥

பல வகை மேகங்களின் அடர்த்தி போன்றது, எங்கும் மகிழ்ந்ததுபோல், பல வண்ண அழகிய மலர்களாலும் மான் பறவைக் கூட்டங்களாலும் நிறைந்தது.

3.69.7

दिदृक्षमाणौ वैदेहीं तद् वनं तौ विचिक्यतुः।
तत्र तत्रावतिष्ठन्तौ सीताहरणदुःखितौ ॥ ३.६९.७ ॥

வைதேகியைக் காண விரும்பி அவ்விருவரும் அந்தக் காட்டில் தேடினர்; சீதையின் கவர்ப்பால் துயருற்று அங்கங்கே நின்றனர்.

3.69.8

ततः पूर्वेण तौ गत्वा त्रिक्रोशं भ्रातरौ तदा।
क्रौञ्चारण्यमतिक्रम्य मतङ्गाश्रममन्तरे ॥ ३.६९.८ ॥

பின்னர் அவ்விரு சகோதரர்களும் கிழக்கு நோக்கி மூன்று குரோசம் சென்று, கிரௌஞ்சக் காட்டைக் கடந்து, மதங்கரின் ஆசிரமத்தின் நடுவில் சென்றனர்.

3.69.9

दृष्ट्वा तु तद् वनं घोरं बहुभीममृगद्विजम्।
नानावृक्षसमाकीर्णं सर्वं गहनपादपम् ॥ ३.६९.९ ॥

அந்த பயங்கரமான காட்டைக் கண்டு; அது பல அச்சமூட்டும் விலங்குகளும் பறவைகளும் நிறைந்து, பலவகை மரங்களால் நெருக்கமாக, எங்கும் அடர்ந்த மரங்களால் மூடியிருந்தது.

3.69.10

ददृशाते गिरौ तत्र दरीं दशरथात्मजौ।
पातालसमगम्भीरां तमसा नित्यसंवृताम् ॥ ३.६९.१० ॥

அங்கே மலையில் தசரதனின் இரு மகன்களும் ஒரு குகையைக் கண்டனர்; அது பாதாளம் போல் ஆழமாயும், எப்போதும் இருளால் மூடப்பட்டதாயும் இருந்தது.

3.69.11

आसाद्य च नरव्याघ्रौ दर्यास्तस्याविदूरतः।
ददर्शतुर्महारूपां राक्षसीं विकृताननाम् ॥ ३.६९.११ ॥

அந்தக் குகைக்கு அருகில் சென்று, நரர்களில் சிறந்த அவ்விருவரும் பெரிய உருவமுள்ள, வக்கிரமான முகமுடைய ஒரு ராட்சசியைக் கண்டனர்.

3.69.12

भयदामल्पसत्त्वानां बीभत्सां रौद्रदर्शनाम्।
लम्बोदरीं तीक्ष्णदंष्ट्रां करालीं परुषत्वचम् ॥ ३.६९.१२ ॥

பலவீனமானவர்களுக்கு அச்சம் தருபவள், அருவருப்பானவள், பயங்கரமாகக் காட்சியளிப்பவள்; தொங்கும் வயிறுடையவள், கூரிய பற்களுடையவள், கோரமானவள், கரடுமுரடான தோலுடையவள்.

3.69.13

भक्षयन्तीं मृगान् भीमान् विकटां मुक्तमूर्धजाम्।
अवैक्षतां तु तौ तत्र भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ ३.६९.१३ ॥

அங்கு அந்த இரு சகோதரர்களான ராமனும் லக்ஷ்மணனும் பயங்கர மான்களை உண்ணும், விகாரமான, விரித்த கூந்தலுடைய அவளைக் கண்டனர்.

3.69.14

सा समासाद्य तौ वीरौ व्रजन्तं भ्रातुरग्रतः।
एहि रंस्यावहेत्युक्त्वा समालम्भत लक्ष्मणम् ॥ ३.६९.१४ ॥

அவள் அந்த இரு வீரர்களையும் அடைந்து, சகோதரனுக்கு முன்னால் நடந்த லக்ஷ்மணனிடம், 'வா, நாம் இன்புறுவோம்' என்று கூறி லக்ஷ்மணனைத் தழுவினாள்.

3.69.15

उवाच चैनं वचनं सौमित्रिमुपगुह्य च।
अहं त्वयोमुखी नाम लाभस्ते त्वमसि प्रियः ॥ ३.६९.१५ ॥

சௌமித்ரியை (லக்ஷ்மணனை) தழுவிக்கொண்டு அவள் இந்த வார்த்தையைச் சொன்னாள்: 'நான் த்வயோமுகி என்ற பெயருடையவள்; உனக்கு இது நற்பேறு, நீ எனக்கு பிரியமானவன்.'

3.69.16

नाथ पर्वतदुर्गेषु नदीनां पुलिनेषु च।
आयुश्चिरमिदं वीर त्वं मया सह रंस्यसे ॥ ३.६९.१६ ॥

'நாதனே, மலைக் கோட்டைகளிலும் ஆறுகளின் மணற்கரைகளிலும், வீரனே, இத்தனை நீண்ட ஆயுள் வரை நீ என்னுடன் இன்புறுவாய்.'

3.69.17

एवमुक्तस्तु कुपितः खड्गमुद्धृत्य लक्ष्मणः।
कर्णनासस्तनं तस्या निचकर्तारिसूदनः ॥ ३.६९.१७ ॥

இவ்வாறு சொல்லப்பட்டதும், கோபமடைந்த எதிரிகளை அழிக்கும் லக்ஷ்மணன் வாளை உருவி, அவளுடைய காது, மூக்கு, மார்பகத்தை வெட்டினான்.

3.69.18

कर्णनासे निकृत्ते तु विस्वरं विननाद सा।
यथागतं प्रदुद्राव राक्षसी घोरदर्शना ॥ ३.६९.१८ ॥

காதும் மூக்கும் அறுபட்டபோது அவள் உரத்த குரலில் அலறினாள்; அந்த பயங்கரத் தோற்றமுள்ள ராக்ஷசி வந்த வழியிலேயே ஓடிப்போனாள்.

3.69.19

तस्यां गतायां गहनं व्रजन्तौ वनमोजसा।
आसेदतुरमित्रघ्नौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ ३.६९.१९ ॥

அவள் சென்றபின், எதிரிகளை அழிக்கும் இரு சகோதரர்களான ராமனும் லக்ஷ்மணனும் வேகமாக நடந்து அடர்ந்த காட்டிற்குள் சென்றடைந்தனர்.

3.69.20

लक्ष्मणस्तु महातेजाः सत्त्ववाञ्छीलवाञ्छुचिः।
अब्रवीत् प्राञ्जलिर्वाक्यं भ्रातरं दीप्ततेजसम् ॥ ३.६९.२० ॥

பெரும் ஒளி கொண்ட, உறுதியும் நல்லொழுக்கமும் தூய்மையும் கொண்ட லக்ஷ்மணன், கைகூப்பி, ஒளிரும் தேஜஸ் கொண்ட தன் சகோதரனிடம் இவ்வார்த்தைகளைச் சொன்னான்.

3.69.21

स्पन्दते मे दृढं बाहुरुद्विग्नमिव मे मनः।
प्रायशश्चाप्यनिष्टानि निमित्तान्युपलक्षये ॥ ३.६९.२१ ॥

என் கை வலுவாகத் துடிக்கிறது; என் மனம் கலங்கியதுபோல் இருக்கிறது. பெரும்பாலும் அபசகுனங்களைக் காண்கிறேன்.

3.69.22

तस्मात् सज्जीभवार्य त्वं कुरुष्व वचनं मम।
ममैव हि निमित्तानि सद्यः शंसन्ति सम्भ्रमम् ॥ ३.६९.२२ ॥

ஆகையால், ஆர்யரே, நீர் ஆயத்தமாகுங்கள்; என் சொல்லைக் கேளுங்கள். என் இந்த அபசகுனங்களே உடனே ஒரு பதற்றத்தைச் சுட்டிக்காட்டுகின்றன.

3.69.23

एष वञ्जुलको नाम पक्षी परमदारुणः।
आवयोर्विजयं युद्धे शंसन्निव विनर्दति ॥ ३.६९.२३ ॥

இதோ வஞ்சுளகன் என்னும் மிக பயங்கரமான பறவை; போரில் நமக்கு வெற்றி உண்டு என்று அறிவிப்பது போல் கத்துகிறது.

3.69.24

तयोरन्वेषतोरेवं सर्वं तद् वनमोजसा।
संजज्ञे विपुलः शब्दः प्रभञ्जन्निव तद् वनम् ॥ ३.६९.२४ ॥

இவ்வாறு அவ்விருவரும் தேடிக்கொண்டிருக்கையில், அந்த முழு வனத்திலும் வலிமையுடன் ஒரு பெரும் ஒலி எழுந்தது; அது அந்த வனத்தையே முறிப்பது போல் இருந்தது.

3.69.25

संवेष्टितमिवात्यर्थं गहनं मातरिश्वना।
वनस्य तस्य शब्दोऽभूद् वनमापूरयन्निव ॥ ३.६९.२५ ॥

அந்தக் காடு காற்றால் மிகவும் சூழப்பட்டதுபோல் இருந்தது; அக்காட்டில் ஒரு ஒலி எழுந்து காட்டையே நிரப்புவது போல் இருந்தது.

3.69.26

तं शब्दं कांक्षमाणस्तु रामः खड्गी सहानुजः।
ददर्श सुमहाकायं राक्षसं विपुलोरसम् ॥ ३.६९.२६ ॥

அந்த ஒலியைத் தேடிக்கொண்டிருந்த வாளேந்திய ராமன், தன் தம்பியுடன் மிகப் பெரிய உடலும் அகன்ற மார்பும் கொண்ட ஒரு ராட்சசனைக் கண்டான்.

3.69.27

आसेदतुश्च तद्रक्षस्तावुभौ प्रमुखे स्थितम्।
विवृद्धमशिरोग्रीवं कबन्धमुदरेमुखम् ॥ ३.६९.२७ ॥

இருவரும் அந்த ராட்சசனை அணுகினர்; முன்னால் நின்ற அவன் தலையும் கழுத்தும் நீண்டு வளர்ந்தவனாகவும், வயிற்றில் முகம் கொண்ட கபந்தனாகவும் இருந்தான்.

3.69.28

रोमभिर्निशितैस्तीक्ष्णैर्महागिरिमिवोच्छ्रितम्।
नीलमेघनिभं रौद्रं मेघस्तनितनिःस्वनम् ॥ ३.६९.२८ ॥

கூரான கூர்மையான மயிர்களுடன் அவன் பெரும் மலைபோல் உயர்ந்து நின்றான்; நீல மேகம் போன்றவன், கொடியவன், இடி முழக்கம் போன்ற குரல் கொண்டவன்.

3.69.29

अग्निज्वालानिकाशेन ललाटस्थेन दीप्यता।
महापक्षेण पिङ्गेन विपुलेनायतेन च ॥ ३.६९.२९ ॥

நெருப்புச் சுடர் போன்ற, நெற்றியில் உள்ள, ஒளிரும், பெரிய, பொன்னிறமான, அகன்ற, நீண்ட இறகுடன்.

3.69.30

एकेनोरसि घोरेण नयनेन सुदर्शिना।
महादंष्ट्रोपपन्नं तं लेलिहानं महामुखम् ॥ ३.६९.३० ॥

மார்பில் ஒரே ஒரு கொடிய, கூரிய பார்வையுள்ள கண் கொண்டவன்; பெரிய கோரைப் பற்கள் உடையவன், நாக்கைச் சுழற்றும் பெரும் வாயுடையவன்.

3.69.31

भक्षयन्तं महाघोरानृक्षसिंहमृगद्विजान्।
घोरौ भुजौ विकुर्वाणमुभौ योजनमायतौ ॥ ३.६९.३१ ॥

அவன் கொடிய கரடிகள், சிங்கங்கள், மான்கள், பறவைகளை உண்டுகொண்டிருந்தான்; தன் இரு கொடிய கரங்களையும் ஒரு யோசனை தூரம் நீட்டியிருந்தான்.

3.69.32

कराभ्यां विविधान् गृह्य ऋक्षान् पक्षिगणान् मृगान्।
आकर्षन्तं विकर्षन्तमनेकान् मृगयूथपान् ॥ ३.६९.३२ ॥

தன் கரங்களால் பலவகை கரடிகள், பறவைக் கூட்டங்கள், மான்களைப் பற்றி இழுத்துக்கொண்டிருந்தான்; பல மான் கூட்டத் தலைவர்களையும் இழுத்து இழுத்துச் சென்றான்.

3.69.33

स्थितमावृत्य पन्थानं तयोर्भ्रात्रोः प्रपन्नयोः।
अथ तं समतिक्रम्य क्रोशमात्रं ददर्शतुः ॥ ३.६९.३३ ॥

அவன் வழியை மறித்து நின்றிருந்தான்; அந்த இரு சகோதரர்களும் அணுகியபோது, அவனைக் கடந்து ஒரு குரோசம் தூரத்தில் அவனைக் கண்டனர்.

3.69.34

महान्तं दारुणं भीमं कबन्धं भुजसंवृतम्।
कबन्धमिव संस्थानादतिघोरप्रदर्शनम् ॥ ३.६९.३४ ॥

பெரியவனும், கொடியவனும், அச்சம் தருபவனுமான கபந்தன்; கரங்களால் சூழப்பட்டவன்; தன் உருவத்தில் கபந்தனைப் போன்றே மிகக் கொடிய தோற்றம் கொண்டவன்.

3.69.35

स महाबाहुरत्यर्थं प्रसार्य विपुलौ भुजौ।
जग्राह सहितावेव राघवौ पीडयन् बलात् ॥ ३.६९.३५ ॥

அந்த மகாபாகு தன் பெரிய கரங்களை மிகவும் நீட்டி, வலுவாக நசுக்கி, அந்த இரு ராகவர்களையும் ஒன்றாகவே பற்றிக்கொண்டான்.

3.69.36

खड्गिनौ दृढधन्वानौ तिग्मतेजौ महाभुजौ।
भ्रातरौ विवशं प्राप्तौ कृष्यमाणौ महाबलौ ॥ ३.६९.३६ ॥

வாள் ஏந்தியவர்களும், உறுதியான வில்லுடையவர்களும், கடும் தேஜஸ் கொண்டவர்களும், மகாபாகுக்களுமான அந்த இரு சகோதரர்களும், செயலற்று, இழுக்கப்பட்டு, மகாபலசாலிகளாக இருந்தும்.

3.69.37

तत्र धैर्याच्च शूरस्तु राघवो नैव विव्यथे।
बाल्यादनाश्रयाच्चैव लक्ष्मणस्त्वभिविव्यथे ॥ ३.६९.३७ ॥

அங்கே உறுதியினால் வீரனான ராகவன் (ராமன்) சிறிதும் கலங்கவில்லை; ஆனால் இளமையாலும் துணையின்மையாலும் லக்ष்மணன் மிகவும் கலங்கினான்.

3.69.38

उवाच च विषण्णः सन् राघवं राघवानुजः।
पश्य मां विवशं वीर राक्षसस्य वशंगतम् ॥ ३.६९.३८ ॥

வருந்தியவனாய் ராகவனின் தம்பி (லக்ष்மணன்) ராகவனிடம் (ராமனிடம்) சொன்னான் — ஓ வீரனே, பார், நான் பலமற்றவனாக அரக்கனின் வசத்தில் சிக்கிவிட்டேன்.

3.69.39

मयैकेन तु निर्युक्तः परिमुच्यस्व राघव।
मां हि भूतबलिं दत्त्वा पलायस्व यथासुखम् ॥ ३.६९.३९ ॥

நான் ஒருவனே பலியாகக் கொடுக்கப்பட்டவன்; ஓ ராகவா, விடுபடு. என்னைப் பூத-பலியாகக் கொடுத்துவிட்டு, நீ சுகமாக ஓடிவிடு.

3.69.40

अधिगन्तासि वैदेहीमचिरेणेति मे मतिः।
प्रतिलभ्य च काकुत्स्थ पितृपैतामहीं महीम् ॥ ३.६९.४० ॥

விரைவில் நீ வைதேஹியை (சீதையை) அடைவாய் என்பது என் கருத்து; ஓ காகுத்ஸ்தா, உன் முன்னோர் வழியான நிலத்தையும் நீ மீண்டும் பெறுவாய்.

3.69.41

तत्र मां राम राज्यस्थः स्मर्तुमर्हसि सर्वदा।
लक्ष्मणेनैवमुक्तस्तु रामः सौमित्रिमब्रवीत् ॥ ३.६९.४१ ॥

அங்கே, ஓ ராமா, நீ அரசை அடைந்தபின் எப்போதும் என்னை நினைவுகூர வேண்டும். லக்ஷ்மணனால் இவ்வாறு சொல்லப்பட்டபோது ராமன் சௌமித்ரியிடம் (லக்ஷ்மணனிடம்) பேசினான்.

3.69.42

मा स्म त्रासं वृथा वीर नहि त्वादृग् विषीदति।
एतस्मिन्नन्तरे क्रूरो भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ ३.६९.४२ ॥

ஓ வீரனே, வீணாக அஞ்சாதே; உன்னைப் போன்றவன் இப்படி மனம் தளரமாட்டான். இந்த நேரத்தில் கொடியவன் (அரக்கன்) ராமனும் லக்ஷ்மணனுமாகிய இரண்டு சகோதரர்களை...

3.69.43

तावुवाच महाबाहुः कबन्धो दानवोत्तमः।
कौ युवां वृषभस्कन्धौ महाखड्गधनुर्धरौ ॥ ३.६९.४३ ॥

மகாபாகுவான தானவரில் சிறந்த கபந்தன் அவ்விருவரிடமும் கூறினான்: "காளையின் தோள்களைக் கொண்ட, பெரிய வாளும் வில்லும் ஏந்திய நீங்கள் இருவரும் யார்?"

3.69.44

घोरं देशमिमं प्राप्तौ दैवेन मम चाक्षुषौ।
वदतं कार्यमिह वां किमर्थं चागतौ युवाम् ॥ ३.६९.४४ ॥

"இந்த பயங்கரமான இடத்திற்கு விதியால் என் கண்முன் வந்துவிட்டீர்கள். இங்கு உங்கள் நோக்கம் என்ன, எதற்காக வந்தீர்கள் என்று சொல்லுங்கள்?"

3.69.45

इमं देशमनुप्राप्तौ क्षुधार्तस्येह तिष्ठतः।
सबाणचापखड्गौ च तीक्ष्णशृङ्गाविवर्षभौ ॥ ३.६९.४५ ॥

"பசியால் வாடி இங்கே நிற்கும் எனக்கு இந்த இடத்திற்கு வந்துவிட்டீர்கள்; அம்பு, வில், வாளுடன், கூரிய கொம்புள்ள இரு காளைகளைப் போல."

3.69.46

मां तूर्णमनुसम्प्राप्तौ दुर्लभं जीवितं हि वाम्।
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा कबन्धस्य दुरात्मनः ॥ ३.६९.४६ ॥

"விரைவாக என்னிடம் வந்துவிட்டீர்கள்; உங்கள் உயிர் நிச்சயமாக அரிதாகிவிட்டது." தீய மனமுடைய கபந்தனின் அந்த வார்த்தைகளைக் கேட்டு—

3.69.47

उवाच लक्ष्मणं रामो मुखेन परिशुष्यता।
कृच्छ्रात् कृच्छ्रतरं प्राप्य दारुणं सत्यविक्रम ॥ ३.६९.४७ ॥

வறண்ட வாயுடன் ராமன் லக்ஷ்மணனிடம் கூறினான்—வாய்மையான வீரனே, துன்பத்திலும் மிகு துன்பமான கொடிய இடரை அடைந்து—

3.69.48

व्यसनं जीवितान्ताय प्राप्तमप्राप्य तां प्रियाम्।
कालस्य सुमहद् वीर्यं सर्वभूतेषु लक्ष्मण ॥ ३.६९.४८ ॥

"உயிரை முடிக்கும் இடரை அடைந்திருக்கிறோம்; அந்த அன்புக்குரியவளை இன்னும் அடையவில்லை. லக்ஷ்மணா, அனைத்து உயிர்களிடத்தும் காலத்தின் வலிமை எத்தனை பெரியது!"

3.69.49

त्वां च मां च नरव्याघ्र व्यसनैः पश्य मोहितौ।
नहि भारोऽस्ति दैवस्य सर्वभूतेषु लक्ष्मण ॥ ३.६९.४९ ॥

நரவ்யாக்ர லக்ஷ்மணா! பார், நீயும் நானும் துன்பங்களால் மயக்கமடைந்துள்ளோம். விதியின் சுமை எல்லா உயிரினங்கள் மீதும் பாரமாக இல்லை.

3.69.50

शूराश्च बलवन्तश्च कृतास्त्राश्च रणाजिरे।
कालाभिपन्नाः सीदन्ति यथा वालुकसेतवः ॥ ३.६९.५० ॥

வீரர்களும், வலிமையுள்ளவர்களும், போர்க்களத்தில் அஸ்திர வித்தையில் தேர்ந்தவர்களும் காலத்தால் வீழ்த்தப்பட்டு மணல் அணைகள் போல் சரிந்து விழுகிறார்கள்.

3.69.51

महायशा दाशरथिः प्रतापवान्।
अवेक्ष्य सौमित्रिमुदग्रविक्रमः
स्थिरां तदा स्वां मतिमात्मनाकरोत् ॥ ३.६९.५१ ॥

பெரும் புகழ்பெற்ற, வீரம் மிக்க தசரதன் மகன் ராமன், உயர்ந்த பராக்கிரமமுள்ள லக்ஷ்மணனைப் பார்த்து, அப்போது தன் மனதைத் தானே உறுதிப்படுத்திக் கொண்டான்.