ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 3.69
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.69.1
कृत्वैवमुदकं तस्मै प्रस्थितौ राघवौ तदा।
अवेक्षन्तौ वने सीतां जग्मतुः पश्चिमां दिशम् ॥ ३.६९.१ ॥
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହିପରି ଉଦକତର୍ପଣ କରି ସେତେବେଳେ ସେହି ଦୁଇ ରାଘବ ବନରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜି ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଗଲେ।
3.69.2
तां दिशं दक्षिणां गत्वा शरचापासिधारिणौ।
अविप्रहतमैक्ष्वाकौ पन्थानं प्रतिपेदतुः ॥ ३.६९.२ ॥
ଶର, ଧନୁ ଓ ଖଡ୍ଗ ଧାରଣ କରିଥିବା ସେହି ଦୁଇ ଐକ୍ଷ୍ବାକ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାଇ ଅବାଧ ପଥରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
3.69.3
गुल्मैर्वृक्षैश्च बहुभिर्लताभिश्च प्रवेष्टितम्।
आवृतं सर्वतो दुर्गं गहनं घोरदर्शनम् ॥ ३.६९.३ ॥
ଝୁଣ୍ଟି, ଅନେକ ଗଛ ଓ ଲତାରେ ସବୁଆଡୁ ଘେରା ଓ ଆବୃତ, ଦୁର୍ଗମ, ଘନ ଓ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା (ବନ)।
3.69.4
व्यतिक्रम्य तु वेगेन गृहीत्वा दक्षिणां दिशम्।
सुभीमं तन्महारण्यं व्यतियातौ महाबलौ ॥ ३.६९.४ ॥
ଶୀଘ୍ର ପାର ହୋଇ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ଧରି, ସେହି ଅତି ଭୟଙ୍କର ମହାବନକୁ ସେହି ଦୁଇ ମହାବଳ ପାର ହେଲେ।
3.69.5
ततः परं जनस्थानात् त्रिकोशं गम्य राघवौ।
क्रौञ्चारण्यं विविशतुर्गहनं तौ महौजसौ ॥ ३.६९.५ ॥
ତା'ପରେ ଜନସ୍ଥାନରୁ ତିନି କୋଶ ଆଗକୁ ଯାଇ, ସେହି ଦୁଇ ମହାତେଜସ୍ବୀ ରାଘବ ଘନ କ୍ରୌଞ୍ଚାରଣ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
3.69.6
नानामेघघनप्रख्यं प्रहृष्टमिव सर्वतः।
नानावर्णैः शुभैः पुष्पैर्मृगपक्षिगणैर्युतम् ॥ ३.६९.६ ॥
ନାନା ପ୍ରକାର ମେଘର ଘନତା ପରି, ସବୁଆଡେ ଯେପରି ହର୍ଷିତ, ନାନା ବର୍ଣ୍ଣର ସୁନ୍ଦର ପୁଷ୍ପ ଓ ମୃଗ-ପକ୍ଷୀ ଦଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ (ବନ)।
3.69.7
दिदृक्षमाणौ वैदेहीं तद् वनं तौ विचिक्यतुः।
तत्र तत्रावतिष्ठन्तौ सीताहरणदुःखितौ ॥ ३.६९.७ ॥
ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଦେଖିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ସେମାନେ ଦୁହେଁ ସେହି ବନରେ ଖୋଜିଲେ; ସୀତାହରଣରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଥାନେ ରହି।
3.69.8
ततः पूर्वेण तौ गत्वा त्रिक्रोशं भ्रातरौ तदा।
क्रौञ्चारण्यमतिक्रम्य मतङ्गाश्रममन्तरे ॥ ३.६९.८ ॥
ତା'ପରେ ସେ ଦୁଇ ଭାଇ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ତିନି କ୍ରୋଶ ଯାଇ କ୍ରୌଞ୍ଚାରଣ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରି ମତଙ୍ଗଙ୍କ ଆଶ୍ରମର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
3.69.9
दृष्ट्वा तु तद् वनं घोरं बहुभीममृगद्विजम्।
नानावृक्षसमाकीर्णं सर्वं गहनपादपम् ॥ ३.६९.९ ॥
ସେହି ଭୟଙ୍କର ବନ ଦେଖି; ଯାହା ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ନାନା ବୃକ୍ଷରେ ଘନ, ସର୍ବତ୍ର ଘନ ଗଛରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
3.69.10
ददृशाते गिरौ तत्र दरीं दशरथात्मजौ।
पातालसमगम्भीरां तमसा नित्यसंवृताम् ॥ ३.६९.१० ॥
ସେଠାରେ ପର୍ବତ ଉପରେ ଦଶରଥଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଏକ ଗୁମ୍ଫା ଦେଖିଲେ; ଯାହା ପାତାଳ ପରି ଗଭୀର ଏବଂ ସର୍ବଦା ଅନ୍ଧକାରରେ ଆବୃତ ଥିଲା।
3.69.11
आसाद्य च नरव्याघ्रौ दर्यास्तस्याविदूरतः।
ददर्शतुर्महारूपां राक्षसीं विकृताननाम् ॥ ३.६९.११ ॥
ସେହି ଗୁମ୍ଫା ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚି, ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁହେଁ ଏକ ବିଶାଳ ଆକୃତିର, ବିକୃତ ମୁଖର ରାକ୍ଷସୀକୁ ଦେଖିଲେ।
3.69.12
भयदामल्पसत्त्वानां बीभत्सां रौद्रदर्शनाम्।
लम्बोदरीं तीक्ष्णदंष्ट्रां करालीं परुषत्वचम् ॥ ३.६९.१२ ॥
ଦୁର୍ବଳ ସତ୍ତ୍ୱଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଉଥିବା, ଘୃଣ୍ୟ ଓ ଭୟଙ୍କର ଦର୍ଶନ; ଝୁଲା ପେଟ ଥିବା, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ ଥିବା, ବିକରାଳା, ରୁକ୍ଷ ଚର୍ମ ଥିବା।
3.69.13
भक्षयन्तीं मृगान् भीमान् विकटां मुक्तमूर्धजाम्।
अवैक्षतां तु तौ तत्र भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ ३.६९.१३ ॥
ସେଠାରେ ସେହି ଦୁଇ ଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଭୟଙ୍କର ମୃଗମାନଙ୍କୁ ଖାଉଥିବା, ବିକଟ, ଖୋଲା କେଶ ଥିବା ସେ ରାକ୍ଷସୀକୁ ଦେଖିଲେ।
3.69.14
सा समासाद्य तौ वीरौ व्रजन्तं भ्रातुरग्रतः।
एहि रंस्यावहेत्युक्त्वा समालम्भत लक्ष्मणम् ॥ ३.६९.१४ ॥
ସେ ସେହି ଦୁଇ ବୀରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି, ଭାଇଙ୍କ ଆଗରେ ଯାଉଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲା, 'ଆ, ଆମେ ରମଣ କରିବା', ଏହା କହି ସେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲା।
3.69.15
उवाच चैनं वचनं सौमित्रिमुपगुह्य च।
अहं त्वयोमुखी नाम लाभस्ते त्वमसि प्रियः ॥ ३.६९.१५ ॥
ସୌମିତ୍ରି (ଲକ୍ଷ୍ମଣ)ଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ସେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲା, 'ମୁଁ ତ୍ବୟୋମୁଖୀ ନାମକ; ଏହା ତୁମର ଲାଭ, ତୁମେ ମୋର ପ୍ରିୟ।'
3.69.16
नाथ पर्वतदुर्गेषु नदीनां पुलिनेषु च।
आयुश्चिरमिदं वीर त्वं मया सह रंस्यसे ॥ ३.६९.१६ ॥
'ହେ ନାଥ, ପର୍ବତର ଦୁର୍ଗମ ସ୍ଥାନରେ ଏବଂ ନଦୀ କୂଳରେ, ହେ ବୀର, ଏହି ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ ତୁମେ ମୋ ସହିତ ରମଣ କରିବ।'
3.69.17
एवमुक्तस्तु कुपितः खड्गमुद्धृत्य लक्ष्मणः।
कर्णनासस्तनं तस्या निचकर्तारिसूदनः ॥ ३.६९.१७ ॥
ଏପରି କହିବାରୁ କ୍ରୋଧିତ ଶତ୍ରୁସଂହାରକ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଖଡ୍ଗ ବାହାର କରି ତା'ର କାନ, ନାକ ଓ ସ୍ତନ କାଟିଦେଲେ।
3.69.18
कर्णनासे निकृत्ते तु विस्वरं विननाद सा।
यथागतं प्रदुद्राव राक्षसी घोरदर्शना ॥ ३.६९.१८ ॥
କାନ ଓ ନାକ କଟାଯିବାରୁ ସେ ଜୋରରେ ଚିତ୍କାର କଲା; ସେହି ଭୟଙ୍କର ରୂପର ରାକ୍ଷସୀ ଯେଉଁ ପଥରେ ଆସିଥିଲା ସେହି ପଥରେ ପଳାଇଗଲା।
3.69.19
तस्यां गतायां गहनं व्रजन्तौ वनमोजसा।
आसेदतुरमित्रघ्नौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ ३.६९.१९ ॥
ସେ ଚାଲିଗଲା ପରେ ଶତ୍ରୁସଂହାରକାରୀ ଦୁଇ ଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ବେଗରେ ଚାଲି ଘନ ଅରଣ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ।
3.69.20
लक्ष्मणस्तु महातेजाः सत्त्ववाञ्छीलवाञ्छुचिः।
अब्रवीत् प्राञ्जलिर्वाक्यं भ्रातरं दीप्ततेजसम् ॥ ३.६९.२० ॥
ମହାତେଜସ୍ୱୀ, ସତ୍ତ୍ୱଶୀଳ, ସଦାଚାରୀ ଓ ଶୁଚି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ହାତ ଯୋଡ଼ି ଦୀପ୍ତତେଜା ଭାଇଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ ।
3.69.21
स्पन्दते मे दृढं बाहुरुद्विग्नमिव मे मनः।
प्रायशश्चाप्यनिष्टानि निमित्तान्युपलक्षये ॥ ३.६९.२१ ॥
ମୋ ବାହୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ସ୍ପନ୍ଦିତ ହେଉଛି; ମୋ ମନ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ଭଳି ଲାଗୁଛି। ମୁଁ ପ୍ରାୟଶଃ ଅଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖୁଛି ।
3.69.22
तस्मात् सज्जीभवार्य त्वं कुरुष्व वचनं मम।
ममैव हि निमित्तानि सद्यः शंसन्ति सम्भ्रमम् ॥ ३.६९.२२ ॥
ତେଣୁ ହେ ଆର୍ଯ, ତୁମେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଅ ଏବଂ ମୋ କଥା ଶୁଣ। ମୋ ଏହି ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ ତୁରନ୍ତ ଏକ ଉଦ୍ବେଗ ସୂଚାଉଛି ।
3.69.23
एष वञ्जुलको नाम पक्षी परमदारुणः।
आवयोर्विजयं युद्धे शंसन्निव विनर्दति ॥ ३.६९.२३ ॥
ଏହି ବଞ୍ଜୁଳକ ନାମକ ଅତିଭୟଙ୍କର ପକ୍ଷୀ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମ ବିଜୟ ଘୋଷଣା କରୁଥିବା ଭଳି ଏହା ଡାକୁଛି ।
3.69.24
तयोरन्वेषतोरेवं सर्वं तद् वनमोजसा।
संजज्ञे विपुलः शब्दः प्रभञ्जन्निव तद् वनम् ॥ ३.६९.२४ ॥
ଏହିପରି ସେମାନେ ଦୁହେଁ ଖୋଜୁଥିବା ବେଳେ, ସେହି ସମଗ୍ର ଅରଣ୍ୟରେ ବଳପୂର୍ବକ ଏକ ମହାନ ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା; ଯେମିତି ସେ ଅରଣ୍ୟକୁ ହିଁ ଭାଙ୍ଗୁଛି ।
3.69.25
संवेष्टितमिवात्यर्थं गहनं मातरिश्वना।
वनस्य तस्य शब्दोऽभूद् वनमापूरयन्निव ॥ ३.६९.२५ ॥
ସେହି ଘଞ୍ଚ ବନ ଯେପରି ପବନ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟଧିକ ଘେରା ହୋଇଥିଲା; ସେହି ବନରେ ଏପରି ଏକ ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା ଯେପରି ତାହା ସମଗ୍ର ବନକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରୁଥିଲା।
3.69.26
तं शब्दं कांक्षमाणस्तु रामः खड्गी सहानुजः।
ददर्श सुमहाकायं राक्षसं विपुलोरसम् ॥ ३.६९.२६ ॥
ସେ ଶବ୍ଦ ଖୋଜୁଥିବା ଖଡ୍ଗଧାରୀ ରାମ ତାଙ୍କ କନିଷ୍ଠ ଭାଇ ସହିତ ଅତି ବିଶାଳ ଶରୀର ଏବଂ ପ୍ରଶସ୍ତ ବକ୍ଷର ଏକ ରାକ୍ଷସକୁ ଦେଖିଲେ।
3.69.27
आसेदतुश्च तद्रक्षस्तावुभौ प्रमुखे स्थितम्।
विवृद्धमशिरोग्रीवं कबन्धमुदरेमुखम् ॥ ३.६९.२७ ॥
ସେମାନେ ଦୁହେଁ ସେହି ରାକ୍ଷସ ନିକଟକୁ ଗଲେ; ଆଗରେ ଠିଆ ହୋଇଥିଲା ବଢ଼ିଥିବା ମୁଣ୍ଡ ଓ ଗଳାବିଶିଷ୍ଟ, ପେଟରେ ମୁଖଥିବା କବନ୍ଧ।
3.69.28
रोमभिर्निशितैस्तीक्ष्णैर्महागिरिमिवोच्छ्रितम्।
नीलमेघनिभं रौद्रं मेघस्तनितनिःस्वनम् ॥ ३.६९.२८ ॥
ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ଧାରୁଆ ଲୋମରେ ସେ ଉଚ୍ଚ ମହାପର୍ବତ ପରି ଠିଆ ହୋଇଥିଲା; ନୀଳମେଘ ସମାନ, ଭୟଙ୍କର, ମେଘଗର୍ଜନ ପରି ସ୍ୱରବିଶିଷ୍ଟ।
3.69.29
अग्निज्वालानिकाशेन ललाटस्थेन दीप्यता।
महापक्षेण पिङ्गेन विपुलेनायतेन च ॥ ३.६९.२९ ॥
ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି, ଲଲାଟରେ ଥିବା, ଦୀପ୍ତିମାନ, ବଡ଼, ପିଙ୍ଗଳ ବର୍ଣ୍ଣର, ପ୍ରଶସ୍ତ ଓ ଦୀର୍ଘ ଏକ ବଡ଼ ପକ୍ଷ ସହିତ।
3.69.30
एकेनोरसि घोरेण नयनेन सुदर्शिना।
महादंष्ट्रोपपन्नं तं लेलिहानं महामुखम् ॥ ३.६९.३० ॥
ବକ୍ଷରେ ଗୋଟିଏ ଭୟଙ୍କର, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦୃଷ୍ଟିର ଆଖି; ବଡ଼ ଦାଢ଼ବିଶିଷ୍ଟ, ଜିଭ ଚାଟୁଥିବା, ବଡ଼ ମୁଖର ସେ।
3.69.31
भक्षयन्तं महाघोरानृक्षसिंहमृगद्विजान्।
घोरौ भुजौ विकुर्वाणमुभौ योजनमायतौ ॥ ३.६९.३१ ॥
ସେ ଭୟଙ୍କର ଭାଲୁ, ସିଂହ, ହରିଣ ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ ଖାଉଥିଲା; ନିଜର ଦୁଇ ଭୟଙ୍କର ବାହୁ ଏକ ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାର କରିଥିଲା।
3.69.32
कराभ्यां विविधान् गृह्य ऋक्षान् पक्षिगणान् मृगान्।
आकर्षन्तं विकर्षन्तमनेकान् मृगयूथपान् ॥ ३.६९.३२ ॥
ନିଜ ହାତରେ ନାନା ପ୍ରକାର ଭାଲୁ, ପକ୍ଷୀଦଳ ଓ ହରିଣ ଧରି ଟାଣୁଥିଲା; ଅନେକ ମୃଗଯୂଥପତିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଟାଣି ଘୋଷାଡ଼ୁଥିଲା।
3.69.33
स्थितमावृत्य पन्थानं तयोर्भ्रात्रोः प्रपन्नयोः।
अथ तं समतिक्रम्य क्रोशमात्रं ददर्शतुः ॥ ३.६९.३३ ॥
ସେ ପଥ ଅବରୋଧ କରି ଠିଆ ହୋଇଥିଲା; ସେହି ଦୁଇ ଭାଇ ନିକଟକୁ ଆସିବାରୁ, ତାଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଏକ କ୍ରୋଶ ଦୂରରୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
3.69.34
महान्तं दारुणं भीमं कबन्धं भुजसंवृतम्।
कबन्धमिव संस्थानादतिघोरप्रदर्शनम् ॥ ३.६९.३४ ॥
ସେ ବିଶାଳ, ଭୟଙ୍କର, ଭୀଷଣ କବନ୍ଧ ଥିଲା; ବାହୁରେ ଘେରା ହୋଇଥିଲା; ଆକାରରେ କବନ୍ଧ ପରି ଅତି ଭୟଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟ ଥିଲା।
3.69.35
स महाबाहुरत्यर्थं प्रसार्य विपुलौ भुजौ।
जग्राह सहितावेव राघवौ पीडयन् बलात् ॥ ३.६९.३५ ॥
ସେହି ମହାବାହୁ ନିଜ ବିଶାଳ ବାହୁକୁ ଅତ୍ୟଧିକ ବିସ୍ତାର କରି, ବଳରେ ପୀଡ଼ନ କରି, ସେହି ଦୁଇ ରାଘବଙ୍କୁ ଏକାସାଥେ ଧରିଲା।
3.69.36
खड्गिनौ दृढधन्वानौ तिग्मतेजौ महाभुजौ।
भ्रातरौ विवशं प्राप्तौ कृष्यमाणौ महाबलौ ॥ ३.६९.३६ ॥
ଖଡ୍ଗଧାରୀ, ଦୃଢ଼ ଧନୁର୍ଧର, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତେଜସ୍ୱୀ, ମହାବାହୁ, ମହାବଳୀ ସେହି ଦୁଇ ଭାଇ ଅସହାୟ ହୋଇ ଟାଣି ହେଉଥିଲେ।
3.69.37
तत्र धैर्याच्च शूरस्तु राघवो नैव विव्यथे।
बाल्यादनाश्रयाच्चैव लक्ष्मणस्त्वभिविव्यथे ॥ ३.६९.३७ ॥
ସେଠାରେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ହେତୁ ବୀର ରାଘବ (ରାମ) ଟିକେ ବି ବିଚଳିତ ହେଲେ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ବାଲ୍ୟାବସ୍ଥା ଓ ଆଶ୍ରୟହୀନତା ହେତୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟଥିତ ହେଲେ।
3.69.38
उवाच च विषण्णः सन् राघवं राघवानुजः।
पश्य मां विवशं वीर राक्षसस्य वशंगतम् ॥ ३.६९.३८ ॥
ବିଷଣ୍ଣ ହୋଇ ରାଘବଙ୍କ କନିଷ୍ଠ ଭାଇ (ଲକ୍ଷ୍ମଣ) ରାଘବ (ରାମ)ଙ୍କୁ କହିଲେ — ହେ ବୀର, ଦେଖନ୍ତୁ, ମୁଁ ଅସହାୟ ହୋଇ ରାକ୍ଷସର ବଶରେ ପଡ଼ିଛି।
3.69.39
मयैकेन तु निर्युक्तः परिमुच्यस्व राघव।
मां हि भूतबलिं दत्त्वा पलायस्व यथासुखम् ॥ ३.६९.३९ ॥
ମୁଁ ଏକା ହିଁ ବଳି ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ; ହେ ରାଘବ, ମୁକ୍ତ ହୁଅ। ମୋତେ ଭୂତବଳି ରୂପେ ଦେଇ ତୁମେ ସୁଖରେ ପଳାୟନ କର।
3.69.40
अधिगन्तासि वैदेहीमचिरेणेति मे मतिः।
प्रतिलभ्य च काकुत्स्थ पितृपैतामहीं महीम् ॥ ३.६९.४० ॥
ମୋ ମତ ଯେ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ବୈଦେହୀ (ସୀତା)ଙ୍କୁ ପାଇବ; ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ତୁମେ ପିତୃ-ପିତାମହଙ୍କ ଭୂମି ପୁନର୍ବାର ପାଇବ।
3.69.41
तत्र मां राम राज्यस्थः स्मर्तुमर्हसि सर्वदा।
लक्ष्मणेनैवमुक्तस्तु रामः सौमित्रिमब्रवीत् ॥ ३.६९.४१ ॥
ସେଠାରେ, ହେ ରାମ, ତୁମେ ରାଜ୍ୟରେ ସ୍ଥିତ ହେଲେ ସର୍ବଦା ମୋତେ ସ୍ମରଣ କରିବାକୁ ଉଚିତ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହିପରି କୁହାଯିବାରୁ ରାମ ସୌମିତ୍ରିଙ୍କୁ (ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ) କହିଲେ।
3.69.42
मा स्म त्रासं वृथा वीर नहि त्वादृग् विषीदति।
एतस्मिन्नन्तरे क्रूरो भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ ३.६९.४२ ॥
ହେ ବୀର, ବୃଥା ଭୟ କର ନାହିଁ; ତୁମ ପରି ଲୋକ ଏପରି ବିଷାଦ କରେ ନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ କ୍ରୂର (ରାକ୍ଷସ) ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏହି ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ...
3.69.43
तावुवाच महाबाहुः कबन्धो दानवोत्तमः।
कौ युवां वृषभस्कन्धौ महाखड्गधनुर्धरौ ॥ ३.६९.४३ ॥
ମହାବାହୁ ଦାନବଶ୍ରେଷ୍ଠ କବନ୍ଧ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ କହିଲା, "ବୃଷଭ ସ୍କନ୍ଧ ଥିବା, ବଡ଼ ଖଡ୍ଗ ଓ ଧନୁ ଧାରଣ କରିଥିବା ତୁମେ ଦୁଇଜଣ କିଏ?"
3.69.44
घोरं देशमिमं प्राप्तौ दैवेन मम चाक्षुषौ।
वदतं कार्यमिह वां किमर्थं चागतौ युवाम् ॥ ३.६९.४४ ॥
"ଏହି ଭୟଙ୍କର ସ୍ଥାନକୁ ଦୈବବଶରେ ତୁମେ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ିଛ। କୁହ, ଏଠାରେ ତୁମର କାର୍ଯ୍ୟ କ'ଣ ଏବଂ କାହିଁକି ଆସିଛ?"
3.69.45
इमं देशमनुप्राप्तौ क्षुधार्तस्येह तिष्ठतः।
सबाणचापखड्गौ च तीक्ष्णशृङ्गाविवर्षभौ ॥ ३.६९.४५ ॥
"କ୍ଷୁଧାରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ଏଠାରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ମୋ ନିକଟକୁ ତୁମେ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଆସିଛ; ବାଣ, ଧନୁ, ଖଡ୍ଗ ସହ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶୃଙ୍ଗ ଥିବା ଦୁଇ ବୃଷଭ ପରି।"
3.69.46
मां तूर्णमनुसम्प्राप्तौ दुर्लभं जीवितं हि वाम्।
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा कबन्धस्य दुरात्मनः ॥ ३.६९.४६ ॥
"ଶୀଘ୍ର ମୋ ନିକଟକୁ ଆସିଛ; ନିଶ୍ଚୟ ତୁମ ଜୀବନ ଦୁର୍ଲଭ ହୋଇଛି।" ସେହି ଦୁରାତ୍ମା କବନ୍ଧର ସେ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି—
3.69.47
उवाच लक्ष्मणं रामो मुखेन परिशुष्यता।
कृच्छ्रात् कृच्छ्रतरं प्राप्य दारुणं सत्यविक्रम ॥ ३.६९.४७ ॥
ଶୁଖିଲା ମୁଖରେ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ—ହେ ସତ୍ୟପରାକ୍ରମୀ, କଷ୍ଟଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ କଷ୍ଟକର ଭୟଙ୍କର ବିପଦ ପାଇ—
3.69.48
व्यसनं जीवितान्ताय प्राप्तमप्राप्य तां प्रियाम्।
कालस्य सुमहद् वीर्यं सर्वभूतेषु लक्ष्मण ॥ ३.६९.४८ ॥
"ଜୀବନ ସମାପ୍ତ କରିବା ବିପଦରେ ଆମେ ପଡ଼ିଛୁ, ଏବଂ ସେହି ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଇ ନାହୁଁ। ହେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଉପରେ କାଳର ବଳ କେତେ ମହାନ!"
3.69.49
त्वां च मां च नरव्याघ्र व्यसनैः पश्य मोहितौ।
नहि भारोऽस्ति दैवस्य सर्वभूतेषु लक्ष्मण ॥ ३.६९.४९ ॥
ହେ ନରବ୍ୟାଘ୍ର ଲକ୍ଷ୍ମଣ! ଦେଖ, ତୁମେ ଓ ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ମୋହିତ ହୋଇଛୁ। ଦୈବର ସର୍ବଭୂତ ଉପରେ କୌଣସି ଭାର ନାହିଁ।
3.69.50
शूराश्च बलवन्तश्च कृतास्त्राश्च रणाजिरे।
कालाभिपन्नाः सीदन्ति यथा वालुकसेतवः ॥ ३.६९.५० ॥
ଶୂର, ବଳବାନ ଏବଂ ରଣଭୂମିରେ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ନିପୁଣ ମଧ୍ୟ କାଳର ଗ୍ରାସରେ ପଡ଼ି ବାଲିବନ୍ଧ ପରି ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ନ୍ତି।
3.69.51
महायशा दाशरथिः प्रतापवान्।
अवेक्ष्य सौमित्रिमुदग्रविक्रमः
स्थिरां तदा स्वां मतिमात्मनाकरोत् ॥ ३.६९.५१ ॥
ମହାଯଶସ୍ୱୀ, ପ୍ରତାପୀ ଦାଶରଥି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପରାକ୍ରମୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଚାହିଁ ସେତେବେଳେ ନିଜ ମନକୁ ନିଜେ ସ୍ଥିର କଲେ।