ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 3.69
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.69.1
कृत्वैवमुदकं तस्मै प्रस्थितौ राघवौ तदा।
अवेक्षन्तौ वने सीतां जग्मतुः पश्चिमां दिशम् ॥ ३.६९.१ ॥
ಅವನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಉದಕತರ್ಪಣ ಮಾಡಿ, ಆಗ ಆ ಇಬ್ಬರು ರಾಘವರು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸೀತೆಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ಹೊರಟರು.
3.69.2
तां दिशं दक्षिणां गत्वा शरचापासिधारिणौ।
अविप्रहतमैक्ष्वाकौ पन्थानं प्रतिपेदतुः ॥ ३.६९.२ ॥
ಬಾಣ, ಬಿಲ್ಲು, ಖಡ್ಗ ಧರಿಸಿದ ಆ ಇಬ್ಬರು ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವೀರರು ಆ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅಡೆತಡೆಯಿಲ್ಲದ ದಾರಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದರು.
3.69.3
गुल्मैर्वृक्षैश्च बहुभिर्लताभिश्च प्रवेष्टितम्।
आवृतं सर्वतो दुर्गं गहनं घोरदर्शनम् ॥ ३.६९.३ ॥
ಪೊದೆಗಳು, ಅನೇಕ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಬಳ್ಳಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು, ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ದುರ್ಗಮವಾದ, ದಟ್ಟವಾದ, ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಕಾಣುವ (ಕಾಡು).
3.69.4
व्यतिक्रम्य तु वेगेन गृहीत्वा दक्षिणां दिशम्।
सुभीमं तन्महारण्यं व्यतियातौ महाबलौ ॥ ३.६९.४ ॥
ವೇಗವಾಗಿ ದಾಟಿ, ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಆ ಅತಿ ಭಯಂಕರ ಮಹಾರಣ್ಯವನ್ನು ಆ ಇಬ್ಬರು ಮಹಾಬಲರು ದಾಟಿದರು.
3.69.5
ततः परं जनस्थानात् त्रिकोशं गम्य राघवौ।
क्रौञ्चारण्यं विविशतुर्गहनं तौ महौजसौ ॥ ३.६९.५ ॥
ನಂತರ ಜನಸ್ಥಾನದಿಂದ ಮೂರು ಕ್ರೋಶ ದೂರ ಹೋಗಿ, ಆ ಇಬ್ಬರು ರಾಘವರು, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಗಳು, ದಟ್ಟವಾದ ಕ್ರೌಂಚಾರಣ್ಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.
3.69.6
नानामेघघनप्रख्यं प्रहृष्टमिव सर्वतः।
नानावर्णैः शुभैः पुष्पैर्मृगपक्षिगणैर्युतम् ॥ ३.६९.६ ॥
ಹಲವು ಬಗೆಯ ಮೋಡಗಳ ದಟ್ಟತನದಂತೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಂತೋಷಗೊಂಡಂತೆ, ನಾನಾ ವರ್ಣದ ಸುಂದರ ಹೂವುಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಮೃಗ-ಪಕ್ಷಿಗಳ ಹಿಂಡುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ (ಕಾಡು).
3.69.7
दिदृक्षमाणौ वैदेहीं तद् वनं तौ विचिक्यतुः।
तत्र तत्रावतिष्ठन्तौ सीताहरणदुःखितौ ॥ ३.६९.७ ॥
ವೈದೇಹಿಯನ್ನು ನೋಡುವ ಆಸೆಯಿಂದ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಿದರು; ಸೀತೆಯ ಅಪಹರಣದಿಂದ ದುಃಖಿತರಾಗಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾ.
3.69.8
ततः पूर्वेण तौ गत्वा त्रिक्रोशं भ्रातरौ तदा।
क्रौञ्चारण्यमतिक्रम्य मतङ्गाश्रममन्तरे ॥ ३.६९.८ ॥
ನಂತರ ಆ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರು ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮೂರು ಕ್ರೋಶ ಹೋಗಿ, ಕ್ರೌಂಚಾರಣ್ಯವನ್ನು ದಾಟಿ, ಮತಂಗನ ಆಶ್ರಮದ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದರು.
3.69.9
दृष्ट्वा तु तद् वनं घोरं बहुभीममृगद्विजम्।
नानावृक्षसमाकीर्णं सर्वं गहनपादपम् ॥ ३.६९.९ ॥
ಆ ಭಯಂಕರ ಕಾಡನ್ನು ನೋಡಿ; ಅದು ಅನೇಕ ಭಯಾನಕ ಮೃಗ-ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ನಾನಾ ಬಗೆಯ ಮರಗಳಿಂದ ದಟ್ಟವಾಗಿ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಗಹನ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು.
3.69.10
ददृशाते गिरौ तत्र दरीं दशरथात्मजौ।
पातालसमगम्भीरां तमसा नित्यसंवृताम् ॥ ३.६९.१० ॥
ಅಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ದಶರಥನ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರೂ ಒಂದು ಗುಹೆಯನ್ನು ಕಂಡರು; ಅದು ಪಾತಾಳದಂತೆ ಆಳವಾಗಿತ್ತು, ಸದಾ ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.
3.69.11
आसाद्य च नरव्याघ्रौ दर्यास्तस्याविदूरतः।
ददर्शतुर्महारूपां राक्षसीं विकृताननाम् ॥ ३.६९.११ ॥
ಆ ಗುಹೆಯ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ತಲುಪಿ, ನರಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಇಬ್ಬರೂ ದೊಡ್ಡ ಆಕಾರದ, ವಿಕೃತ ಮುಖದ ಒಬ್ಬ ರಾಕ್ಷಸಿಯನ್ನು ಕಂಡರು.
3.69.12
भयदामल्पसत्त्वानां बीभत्सां रौद्रदर्शनाम्।
लम्बोदरीं तीक्ष्णदंष्ट्रां करालीं परुषत्वचम् ॥ ३.६९.१२ ॥
ದುರ್ಬಲ ಮನಸ್ಸಿನವರಿಗೆ ಭಯ ತರುವವಳು, ಅಸಹ್ಯಳು, ಭೀಕರ ಕಾಣಿಕೆಯವಳು; ತೂಗುವ ಹೊಟ್ಟೆಯವಳು, ಚೂಪಾದ ಹಲ್ಲಿನವಳು, ಭಯಂಕರಳು, ಒರಟು ಚರ್ಮದವಳು.
3.69.13
भक्षयन्तीं मृगान् भीमान् विकटां मुक्तमूर्धजाम्।
अवैक्षतां तु तौ तत्र भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ ३.६९.१३ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಆ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರಾದ ರಾಮ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ಭಯಂಕರ ಮೃಗಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದ, ವಿಕಾರ ರೂಪದ, ಬಿಚ್ಚಿದ ಕೂದಲಿನ ಅವಳನ್ನು ಕಂಡರು.
3.69.14
सा समासाद्य तौ वीरौ व्रजन्तं भ्रातुरग्रतः।
एहि रंस्यावहेत्युक्त्वा समालम्भत लक्ष्मणम् ॥ ३.६९.१४ ॥
ಅವಳು ಆ ಇಬ್ಬರು ವೀರರ ಬಳಿ ಬಂದು, ಅಣ್ಣನ ಮುಂದೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ 'ಬಾ, ನಾವಿಬ್ಬರೂ ರಮಿಸೋಣ' ಎಂದು ಹೇಳಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡಳು.
3.69.15
उवाच चैनं वचनं सौमित्रिमुपगुह्य च।
अहं त्वयोमुखी नाम लाभस्ते त्वमसि प्रियः ॥ ३.६९.१५ ॥
ಸೌಮಿತ್ರಿಯನ್ನು (ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು) ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಅವಳು ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದಳು: 'ನಾನು ತ್ವಯೋಮುಖಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವಳು; ನಿನಗಿದು ಲಾಭ, ನೀನು ನನಗೆ ಪ್ರಿಯನು.'
3.69.16
नाथ पर्वतदुर्गेषु नदीनां पुलिनेषु च।
आयुश्चिरमिदं वीर त्वं मया सह रंस्यसे ॥ ३.६९.१६ ॥
'ನಾಥನೇ, ಪರ್ವತದ ದುರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನದಿಗಳ ದಡಗಳಲ್ಲಿ, ವೀರನೇ, ಇಷ್ಟು ದೀರ್ಘಕಾಲ ನೀನು ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ರಮಿಸುವೆ.'
3.69.17
एवमुक्तस्तु कुपितः खड्गमुद्धृत्य लक्ष्मणः।
कर्णनासस्तनं तस्या निचकर्तारिसूदनः ॥ ३.६९.१७ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಶತ್ರುಸಂಹಾರಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಖಡ್ಗವನ್ನು ಎಳೆದು ಅವಳ ಕಿವಿ, ಮೂಗು ಮತ್ತು ಸ್ತನವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು.
3.69.18
कर्णनासे निकृत्ते तु विस्वरं विननाद सा।
यथागतं प्रदुद्राव राक्षसी घोरदर्शना ॥ ३.६९.१८ ॥
ಕಿವಿ ಮತ್ತು ಮೂಗು ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಅವಳು ಜೋರಾಗಿ ಕಿರುಚಿದಳು; ಆ ಭಯಾನಕ ರೂಪದ ರಾಕ್ಷಸಿ ಬಂದ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ ಓಡಿಹೋದಳು.
3.69.19
तस्यां गतायां गहनं व्रजन्तौ वनमोजसा।
आसेदतुरमित्रघ्नौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ ३.६९.१९ ॥
ಅವಳು ಹೋದ ಮೇಲೆ, ಶತ್ರುಘ್ನರಾದ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರಾದ ರಾಮ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ವೇಗದಿಂದ ನಡೆದು ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಿದರು.
3.69.20
लक्ष्मणस्तु महातेजाः सत्त्ववाञ्छीलवाञ्छुचिः।
अब्रवीत् प्राञ्जलिर्वाक्यं भ्रातरं दीप्ततेजसम् ॥ ३.६९.२० ॥
ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ, ದೃಢಚಿತ್ತ, ಸದಾಚಾರಿ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಕೈಮುಗಿದು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ತೇಜಸ್ಸಿನ ತನ್ನ ಸಹೋದರನಿಗೆ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
3.69.21
स्पन्दते मे दृढं बाहुरुद्विग्नमिव मे मनः।
प्रायशश्चाप्यनिष्टानि निमित्तान्युपलक्षये ॥ ३.६९.२१ ॥
ನನ್ನ ಬಾಹು ಬಲವಾಗಿ ಅದುರುತ್ತಿದೆ; ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಕಳವಳಗೊಂಡಂತಿದೆ. ನಾನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಶುಭ ಶಕುನಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
3.69.22
तस्मात् सज्जीभवार्य त्वं कुरुष्व वचनं मम।
ममैव हि निमित्तानि सद्यः शंसन्ति सम्भ्रमम् ॥ ३.६९.२२ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಆರ್ಯನೇ, ನೀನು ಸಿದ್ಧನಾಗು; ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು. ನನ್ನ ಈ ಶಕುನಗಳೇ ತಕ್ಷಣ ಒಂದು ಕಳವಳವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿವೆ.
3.69.23
एष वञ्जुलको नाम पक्षी परमदारुणः।
आवयोर्विजयं युद्धे शंसन्निव विनर्दति ॥ ३.६९.२३ ॥
ಇಗೋ ವಂಜುಲಕ ಎಂಬ ಅತ್ಯಂತ ಭಯಂಕರ ಪಕ್ಷಿ; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಜಯವಾಗುವುದೆಂದು ಸಾರುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕೂಗುತ್ತಿದೆ.
3.69.24
तयोरन्वेषतोरेवं सर्वं तद् वनमोजसा।
संजज्ञे विपुलः शब्दः प्रभञ्जन्निव तद् वनम् ॥ ३.६९.२४ ॥
ಹೀಗೆ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವಾಗ, ಇಡೀ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಲದಿಂದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಶಬ್ದ ಎದ್ದಿತು; ಅದು ಆ ಅರಣ್ಯವನ್ನೇ ಸೀಳುವಂತಿತ್ತು.
3.69.25
संवेष्टितमिवात्यर्थं गहनं मातरिश्वना।
वनस्य तस्य शब्दोऽभूद् वनमापूरयन्निव ॥ ३.६९.२५ ॥
ಆ ದಟ್ಟ ಕಾಡು ಗಾಳಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಸುತ್ತುವರಿದಂತಿತ್ತು; ಆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕಾಡನ್ನೇ ತುಂಬುವಂತೆ ಒಂದು ಶಬ್ದ ಏಳಿತು.
3.69.26
तं शब्दं कांक्षमाणस्तु रामः खड्गी सहानुजः।
ददर्श सुमहाकायं राक्षसं विपुलोरसम् ॥ ३.६९.२६ ॥
ಆ ಶಬ್ದವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದ ಖಡ್ಗಧಾರಿ ರಾಮನು ತನ್ನ ತಮ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ದೇಹ, ವಿಶಾಲ ಎದೆಯ ಒಬ್ಬ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ನೋಡಿದನು.
3.69.27
आसेदतुश्च तद्रक्षस्तावुभौ प्रमुखे स्थितम्।
विवृद्धमशिरोग्रीवं कबन्धमुदरेमुखम् ॥ ३.६९.२७ ॥
ಇಬ್ಬರೂ ಆ ರಾಕ್ಷಸನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದರು; ಮುಂದೆ ನಿಂತಿದ್ದ ಅವನು ತಲೆ ಮತ್ತು ಕತ್ತು ಬೆಳೆದವನು, ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖವಿದ್ದ ಕಬಂಧನು.
3.69.28
रोमभिर्निशितैस्तीक्ष्णैर्महागिरिमिवोच्छ्रितम्।
नीलमेघनिभं रौद्रं मेघस्तनितनिःस्वनम् ॥ ३.६९.२८ ॥
ಚೂಪಾದ ಚೂಪಿನ ರೋಮಗಳಿಂದ ಅವನು ಎತ್ತರದ ಮಹಾಪರ್ವತದಂತೆ ನಿಂತಿದ್ದನು; ನೀಲಮೇಘದಂತೆ, ಭಯಂಕರನಾಗಿ, ಮೇಘಗರ್ಜನೆಯಂತಹ ಧ್ವನಿಯುಳ್ಳವನಾಗಿ.
3.69.29
अग्निज्वालानिकाशेन ललाटस्थेन दीप्यता।
महापक्षेण पिङ्गेन विपुलेनायतेन च ॥ ३.६९.२९ ॥
ಅಗ್ನಿಜ್ವಾಲೆಯಂತೆ, ಹಣೆಯ ಮೇಲಿರುವ, ಹೊಳೆಯುವ, ದೊಡ್ಡ ಪಿಂಗಳ ವರ್ಣದ, ವಿಶಾಲ ಮತ್ತು ಉದ್ದವಾದ ರೆಕ್ಕೆಯಿಂದ.
3.69.30
एकेनोरसि घोरेण नयनेन सुदर्शिना।
महादंष्ट्रोपपन्नं तं लेलिहानं महामुखम् ॥ ३.६९.३० ॥
ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಒಂದೇ ಭಯಂಕರ, ಚುರುಕು ನೋಟದ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಕೂಡಿದವನು; ದೊಡ್ಡ ದಾಡೆಗಳುಳ್ಳ, ನಾಲಿಗೆ ಚೀಪುತ್ತಿದ್ದ, ದೊಡ್ಡ ಬಾಯಿಯವನು.
3.69.31
भक्षयन्तं महाघोरानृक्षसिंहमृगद्विजान्।
घोरौ भुजौ विकुर्वाणमुभौ योजनमायतौ ॥ ३.६९.३१ ॥
ಅವನು ಭಯಂಕರ ಕರಡಿ, ಸಿಂಹ, ಜಿಂಕೆ, ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದನು; ತನ್ನ ಎರಡು ಭಯಾನಕ ತೋಳುಗಳನ್ನು ಒಂದು ಯೋಜನ ದೂರ ಚಾಚಿದ್ದನು.
3.69.32
कराभ्यां विविधान् गृह्य ऋक्षान् पक्षिगणान् मृगान्।
आकर्षन्तं विकर्षन्तमनेकान् मृगयूथपान् ॥ ३.६९.३२ ॥
ತನ್ನ ಕೈಗಳಿಂದ ನಾನಾ ಬಗೆಯ ಕರಡಿಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳು, ಜಿಂಕೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಎಳೆಯುತ್ತಿದ್ದನು; ಅನೇಕ ಮೃಗಯೂಥಪರನ್ನೂ ಎಳೆದೆಳೆದು ತಂದನು.
3.69.33
स्थितमावृत्य पन्थानं तयोर्भ्रात्रोः प्रपन्नयोः।
अथ तं समतिक्रम्य क्रोशमात्रं ददर्शतुः ॥ ३.६९.३३ ॥
ಅವನು ದಾರಿಯನ್ನು ತಡೆದು ನಿಂತಿದ್ದನು; ಆ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರು ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ, ಅವನನ್ನು ದಾಟಿ ಒಂದು ಕ್ರೋಶ ದೂರದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಕಂಡರು.
3.69.34
महान्तं दारुणं भीमं कबन्धं भुजसंवृतम्।
कबन्धमिव संस्थानादतिघोरप्रदर्शनम् ॥ ३.६९.३४ ॥
ಅವನು ವಿಶಾಲ, ಭಯಂಕರ, ಭೀಕರ ಕಬಂಧನಾಗಿದ್ದನು; ತೋಳುಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದನು; ತನ್ನ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಕಬಂಧನಂತೆಯೇ ಅತಿ ಭಯಾನಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದನು.
3.69.35
स महाबाहुरत्यर्थं प्रसार्य विपुलौ भुजौ।
जग्राह सहितावेव राघवौ पीडयन् बलात् ॥ ३.६९.३५ ॥
ಆ ಮಹಾಬಾಹು ತನ್ನ ವಿಶಾಲ ತೋಳುಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿ ಚಾಚಿ, ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹಿಂಸಿಸುತ್ತಾ, ಆ ಇಬ್ಬರು ರಾಘವರನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡನು.
3.69.36
खड्गिनौ दृढधन्वानौ तिग्मतेजौ महाभुजौ।
भ्रातरौ विवशं प्राप्तौ कृष्यमाणौ महाबलौ ॥ ३.६९.३६ ॥
ಖಡ್ಗಧಾರಿಗಳು, ದೃಢ ಧನುರ್ಧಾರಿಗಳು, ತೀಕ್ಷ್ಣ ತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳವರು, ಮಹಾಬಾಹುಗಳು, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಗಳಾದ ಆ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರು ಅಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಎಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾ.
3.69.37
तत्र धैर्याच्च शूरस्तु राघवो नैव विव्यथे।
बाल्यादनाश्रयाच्चैव लक्ष्मणस्त्वभिविव्यथे ॥ ३.६९.३७ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಶೂರನಾದ ರಾಘವ (ರಾಮ) ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಕಲಗಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಕುಲನಾದನು.
3.69.38
उवाच च विषण्णः सन् राघवं राघवानुजः।
पश्य मां विवशं वीर राक्षसस्य वशंगतम् ॥ ३.६९.३८ ॥
ವಿಷಣ್ಣನಾಗಿ ರಾಘವನ ತಮ್ಮ (ಲಕ್ಷ್ಮಣ) ರಾಘವನಿಗೆ (ರಾಮನಿಗೆ) ಹೇಳಿದನು — ಓ ವೀರನೇ, ನೋಡು, ನಾನು ಅಸಹಾಯಕನಾಗಿ ರಾಕ್ಷಸನ ವಶವಾಗಿದ್ದೇನೆ.
3.69.39
मयैकेन तु निर्युक्तः परिमुच्यस्व राघव।
मां हि भूतबलिं दत्त्वा पलायस्व यथासुखम् ॥ ३.६९.३९ ॥
ನಾನೊಬ್ಬನೇ ಬಲಿಯಾಗಿ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ; ಓ ರಾಘವ, ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗು. ನನ್ನನ್ನು ಭೂತಬಲಿಯಾಗಿ ನೀಡಿ ನೀನು ಸುಖವಾಗಿ ಓಡಿಹೋಗು.
3.69.40
अधिगन्तासि वैदेहीमचिरेणेति मे मतिः।
प्रतिलभ्य च काकुत्स्थ पितृपैतामहीं महीम् ॥ ३.६९.४० ॥
ನೀನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ವೈದೇಹಿಯನ್ನು (ಸೀತೆಯನ್ನು) ಪಡೆಯುವೆ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ; ಓ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ, ನಿನ್ನ ಪೂರ್ವಜರ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆಯುವೆ.
3.69.41
तत्र मां राम राज्यस्थः स्मर्तुमर्हसि सर्वदा।
लक्ष्मणेनैवमुक्तस्तु रामः सौमित्रिमब्रवीत् ॥ ३.६९.४१ ॥
ಅಲ್ಲಿ, ಓ ರಾಮ, ನೀನು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಾಗ ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಂದ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ರಾಮನು ಸೌಮಿತ್ರಿಗೆ (ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ) ಹೇಳಿದನು.
3.69.42
मा स्म त्रासं वृथा वीर नहि त्वादृग् विषीदति।
एतस्मिन्नन्तरे क्रूरो भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ ३.६९.४२ ॥
ಓ ವೀರನೇ, ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಭಯಪಡಬೇಡ; ನಿನ್ನಂತಹವನು ಹೀಗೆ ವಿಷಾದಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರೂರನಾದ (ರಾಕ್ಷಸ) ರಾಮ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರನ್ನು...
3.69.43
तावुवाच महाबाहुः कबन्धो दानवोत्तमः।
कौ युवां वृषभस्कन्धौ महाखड्गधनुर्धरौ ॥ ३.६९.४३ ॥
ಮಹಾಬಾಹುವಾದ ದಾನವಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಬಂಧನು ಆ ಇಬ್ಬರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ಎತ್ತಿನ ಭುಜಗಳುಳ್ಳ, ದೊಡ್ಡ ಖಡ್ಗ ಮತ್ತು ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಧರಿಸಿದ ನೀವಿಬ್ಬರು ಯಾರು?"
3.69.44
घोरं देशमिमं प्राप्तौ दैवेन मम चाक्षुषौ।
वदतं कार्यमिह वां किमर्थं चागतौ युवाम् ॥ ३.६९.४४ ॥
"ಈ ಭಯಂಕರ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ದೈವವಶದಿಂದ ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೀರಿ. ಇಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಕಾರ್ಯವೇನು, ಏಕೆ ಬಂದಿದ್ದೀರಿ ಹೇಳಿ?"
3.69.45
इमं देशमनुप्राप्तौ क्षुधार्तस्येह तिष्ठतः।
सबाणचापखड्गौ च तीक्ष्णशृङ्गाविवर्षभौ ॥ ३.६९.४५ ॥
"ಹಸಿವಿನಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದೀರಿ; ಬಾಣ, ಬಿಲ್ಲು, ಖಡ್ಗದೊಂದಿಗೆ, ತೀಕ್ಷ್ಣ ಕೊಂಬುಳ್ಳ ಎರಡು ಹೋರಿಗಳಂತೆ."
3.69.46
मां तूर्णमनुसम्प्राप्तौ दुर्लभं जीवितं हि वाम्।
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा कबन्धस्य दुरात्मनः ॥ ३.६९.४६ ॥
"ಬೇಗನೆ ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೀರಿ; ನಿಮ್ಮ ಜೀವ ನಿಜವಾಗಿ ದುರ್ಲಭವಾಗಿದೆ." ಆ ದುರಾತ್ಮ ಕಬಂಧನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ—
3.69.47
उवाच लक्ष्मणं रामो मुखेन परिशुष्यता।
कृच्छ्रात् कृच्छ्रतरं प्राप्य दारुणं सत्यविक्रम ॥ ३.६९.४७ ॥
ಒಣಗಿದ ಮುಖದಿಂದ ರಾಮನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಿಯೇ, ಕಷ್ಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಷ್ಟವಾದ ಭಯಂಕರ ಆಪತ್ತನ್ನು ಪಡೆದು—
3.69.48
व्यसनं जीवितान्ताय प्राप्तमप्राप्य तां प्रियाम्।
कालस्य सुमहद् वीर्यं सर्वभूतेषु लक्ष्मण ॥ ३.६९.४८ ॥
"ಜೀವಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯ ತರುವ ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ್ದೇವೆ; ಆ ಪ್ರಿಯಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಪಡೆದಿಲ್ಲ. ಲಕ್ಷ್ಮಣಾ, ಸರ್ವ ಭೂತಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಲದ ಬಲ ಎಷ್ಟು ಮಹತ್ತರವಾದುದು!"
3.69.49
त्वां च मां च नरव्याघ्र व्यसनैः पश्य मोहितौ।
नहि भारोऽस्ति दैवस्य सर्वभूतेषु लक्ष्मण ॥ ३.६९.४९ ॥
ಓ ನರವ್ಯಾಘ್ರ ಲಕ್ಷ್ಮಣ! ನೋಡು, ನೀನೂ ನಾನೂ ಸಂಕಟಗಳಿಂದ ಮೋಹಿತರಾಗಿದ್ದೇವೆ. ದೈವಕ್ಕೆ ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಮೇಲೆ ಭಾರವಿಲ್ಲ.
3.69.50
शूराश्च बलवन्तश्च कृतास्त्राश्च रणाजिरे।
कालाभिपन्नाः सीदन्ति यथा वालुकसेतवः ॥ ३.६९.५० ॥
ಶೂರರು, ಬಲಶಾಲಿಗಳು, ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರು ಕೂಡ ಕಾಲದಿಂದ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟು ಮರಳಿನ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳಂತೆ ಕುಸಿಯುತ್ತಾರೆ.
3.69.51
महायशा दाशरथिः प्रतापवान्।
अवेक्ष्य सौमित्रिमुदग्रविक्रमः
स्थिरां तदा स्वां मतिमात्मनाकरोत् ॥ ३.६९.५१ ॥
ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯಾದ, ಪ್ರತಾಪಶಾಲಿಯಾದ ದಾಶರಥಿ, ಅತ್ಯಂತ ಪರಾಕ್ರಮಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ನೋಡಿ, ಆಗ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತಾನೇ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡನು.