ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 3.71
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.71.1
पुरा राम महाबाहो महाबलपराक्रमम्।
रूपमासीन्ममाचिन्त्यं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ॥ ३.७१.१ ॥
ହେ ମହାବାହୁ ରାମ! ପୂର୍ବେ ମୋ ରୂପ, ମହାବଳ ଓ ପରାକ୍ରମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅଚିନ୍ତନୀୟ ଥିଲା ଏବଂ ତିନି ଲୋକରେ ବିଖ୍ୟାତ ଥିଲା।
3.71.2
यथा सूर्यस्य सोमस्य शक्रस्य च यथा वपुः।
सोऽहं रूपमिदं कृत्वा लोकवित्रासनं महत् ॥ ३.७१.२ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶରୀର ପରି ମୋ ରୂପ ଥିଲା; ସେହି ମୁଁ ଏହି ମହାନ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଲୋକଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିଲି।
3.71.3
ऋषीन् वनगतान् राम त्रासयामि ततस्ततः।
ततः स्थूलशिरा नाम महर्षिः कोपितो मया ॥ ३.७१.३ ॥
ହେ ରାମ! ବନକୁ ଯାଇଥିବା ଋଷିମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ବାରମ୍ବାର ଭୟଭୀତ କରୁଥିଲି। ସେତେବେଳେ ସ୍ଥୂଳଶିରା ନାମକ ମହର୍ଷି ମୋ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
3.71.4
स चिन्वन् विविधं वन्यं रूपेणानेन धर्षितः।
तेनाहमुक्तः प्रेक्ष्यैवं घोरशापाभिधायिना ॥ ३.७१.४ ॥
ବିବିଧ ବନଫଳ ସଂଗ୍ରହ କରୁଥିବା ସେ ମୋ ଏହି ରୂପ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ। ମୋତେ ଦେଖି ଭୟଙ୍କର ଅଭିଶାପ ଦେଉଥିବା ସେ ଏପରି କହିଲେ।
3.71.5
एतदेवं नृशंसं ते रूपमस्तु विगर्हितम्।
स मया याचितः क्रुद्धः शापस्यान्तो भवेदिति ॥ ३.७१.५ ॥
ତୁମ୍ଭର ଏହି କ୍ରୂର ଓ ନିନ୍ଦନୀୟ ରୂପ ଏପରି ରହୁ। କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ସେ ମହର୍ଷିଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲି ଯେ ଅଭିଶାପର ଅନ୍ତ କେବେ ହେବ।
3.71.6
अभिशापकृतस्येति तेनेदं भाषितं वचः।
यदा छित्त्वा भुजौ रामस्त्वां दहेद् विजने वने ॥ ३.७१.६ ॥
ଅଭିଶାପଗ୍ରସ୍ତ ମୋତେ ସେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ: 'ରାମ ଯେତେବେଳେ ତୁମ ବାହୁ କାଟି ନିର୍ଜନ ବନରେ ତୁମକୁ ଦହନ କରିବେ, ସେତେବେଳେ ତୁମ ଅଭିଶାପ ସମାପ୍ତ ହେବ।'
3.71.7
तदा त्वं प्राप्स्यसे रूपं स्वमेव विपुलं शुभम्।
श्रिया विराजितं पुत्रं दनोस्त्वं विद्धि लक्ष्मण ॥ ३.७१.७ ॥
ସେତେବେଳେ ତୁମେ ନିଜର ବିଶାଳ ଓ ଶୁଭ ରୂପ ପାଇବ, ଶ୍ରୀରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ହେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଜାଣ ଯେ ତୁମେ ଦନୁର ପୁତ୍ର।
3.71.8
इन्द्रकोपादिदं रूपं प्राप्तमेवं रणाजिरे।
अहं हि तपसोग्रेण पितामहमतोषयम् ॥ ३.७१.८ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ଏହି ରୂପ ରଣକ୍ଷେତ୍ରରେ ମୋତେ ଏପରି ମିଳିଲା। ଘୋର ତପସ୍ୟାରେ ମୁଁ ପିତାମହଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଥିଲି।
3.71.9
दीर्घमायुः स मे प्रादात् ततो मां विभ्रमोऽस्पृशत् ।
दीर्घमायुर्मया प्राप्तं किं मां शक्रः करिष्यति ॥ ३.७१.९ ॥
ସେ ମୋତେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଦେଲେ; ତା'ପରେ ମୋତେ ଭ୍ରମ ଆଚ୍ଛନ୍ନ କଲା। ଦୀର୍ଘାୟୁ ମୁଁ ପାଇଛି; ଇନ୍ଦ୍ର ମୋର କ'ଣ କରିବେ?
3.71.10
इत्येवं बुद्धिमास्थाय रणे शक्रमधर्षयम्।
तस्य बाहुप्रमुक्तेन वज्रेण शतपर्वणा ॥ ३.७१.१० ॥
ଏପରି ସଂକଳ୍ପ କରି ମୁଁ ରଣରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲି। ତାଙ୍କ ବାହୁରୁ ଛଡ଼ାଯାଇଥିବା ଶତପର୍ବା ବଜ୍ରରେ—
3.71.11
सक्थिनी च शिरश्चैव शरीरे सम्प्रवेशितम्।
स मया याच्यमानः सन् नानयद् यमसादनम् ॥ ३.७१.११ ॥
ସେ ମୋର ଦୁଇ ଉରୁ ଓ ମୁଣ୍ଡ ଶରୀର ଭିତରକୁ ଠେଲିଦେଲା; ମୁଁ ଅନୁନୟ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ମୋତେ ଯମଲୋକକୁ ନେଇ ନ ଥିଲେ।
3.71.12
पितामहवचः सत्यं तदस्त्विति ममाब्रवीत्।
अनाहारः कथं शक्तो भग्नसक्थिशिरोमुखः ॥ ३.७१.१२ ॥
'ପିତାମହଙ୍କ ବାକ୍ୟ ସତ୍ୟ ହେଉ, ସେହିପରି ହେଉ' ବୋଲି ସେ ମୋତେ କହିଲେ। ଆହାର ବିନା, ଭାଙ୍ଗା ଉରୁ, ମୁଣ୍ଡ ଓ ମୁଖ ସହିତ ମୁଁ କିପରି ସମର୍ଥ ହେବି?
3.71.13
वज्रेणाभिहतः कालं सुदीर्घमपि जीवितुम्।
स एवमुक्तः शक्रो मे बाहू योजनमायतौ ॥ ३.७१.१३ ॥
ବଜ୍ରାଘାତରେ ଆହତ ହୋଇ ମୁଁ ବହୁ ଦୀର୍ଘକାଳ ବଞ୍ଚିଥିଲି। ଏପରି କୁହାଗଲେ ଇନ୍ଦ୍ର ମୋର ଦୁଇ ବାହୁକୁ ଏକ ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାରିତ କଲେ।
3.71.14
तदा चास्यं च मे कुक्षौ तीक्ष्णदंष्ट्रमकल्पयत् ।
सोऽहं भुजाभ्यां दीर्घाभ्यां संक्षिप्यास्मिन् वनेचरान् ॥ ३.७१.१४ ॥
ତେବେ ସେ ମୋ ପେଟରେ ହିଁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ ଥିବା ମୁଖ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ତେବେ ମୁଁ ସେହି ଦୀର୍ଘ ବାହୁରେ ଏହି ବନର ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିଲି।
3.71.15
सिंहद्वीपिमृगव्याघ्रान् भक्षयामि समन्ततः।
स तु मामब्रवीदिन्द्रो यदा रामः सलक्ष्मणः ॥ ३.७१.१५ ॥
ସିଂହ, ଚିତା, ହରିଣ ଓ ବାଘମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ଚାରିଆଡ଼ୁ ଭକ୍ଷଣ କରୁଥିଲି। କିନ୍ତୁ ଇନ୍ଦ୍ର ମୋତେ କହିଥିଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ରାମ ଯେତେବେଳେ ଆସିବେ।
3.71.16
छेत्स्यते समरे बाहू तदा स्वर्गं गमिष्यसि।
अनेन वपुषा तात वनेऽस्मिन् राजसत्तम ॥ ३.७१.१६ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ତୁମର ବାହୁ କାଟିବେ; ସେତେବେଳେ ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବ। ହେ ତାତ, ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ବନରେ ଏହି ଶରୀର ସହିତ।
3.71.17
यद् यत् पश्यामि सर्वस्य ग्रहणं साधु रोचये।
अवश्यं ग्रहणं रामो मन्येऽहं समुपैष्यति ॥ ३.७१.१७ ॥
ସମସ୍ତଙ୍କର ଯାହା ଯାହା ଗ୍ରହଣ ମୁଁ ଦେଖେ, ତାହା ମୋତେ ଭଲ ଲାଗେ। ମୁଁ ଭାବେ ରାମ ନିଶ୍ଚୟ ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ନିକଟକୁ ଆସିବେ।
3.71.18
इमां बुद्धिं पुरस्कृत्य देहन्यासकृतश्रमः।
स त्वं रामोऽसि भद्रं ते नाहमन्येन राघव ॥ ३.७१.१८ ॥
ଏହି ବୁଦ୍ଧିକୁ ଆଗରେ ରଖି, ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିବା ମୁଁ—ତୁମେ ସେହି ରାମ। ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ହେ ରାଘବ, ମୁଁ ଅନ୍ୟ କାହାଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ।
3.71.19
शक्यो हन्तुं यथा तत्त्वमेवमुक्तं महर्षिणा।
अहं हि मतिसाचिव्यं करिष्यामि नरर्षभ ॥ ३.७१.१९ ॥
ମହର୍ଷିଙ୍କ କଥିତ ଅନୁସାରେ ତାକୁ ବଧ କରିବା ସମ୍ଭବ। ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ପରାମର୍ଶଦାତା ହେବି।
3.71.20
मित्रं चैवोपदेक्ष्यामि युवाभ्यां संस्कृतोऽग्निना।
एवमुक्तस्तु धर्मात्मा दनुना तेन राघवः ॥ ३.७१.२० ॥
ଅଗ୍ନିଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ତୁମ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ହିଁ ମିତ୍ର ସ୍ଥିର କରିବି। ସେ ଏପରି କହିବାରୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଘବ (ଉତ୍ତର ଦେଲେ)।
3.71.21
इदं जगाद वचनं लक्ष्मणस्य च पश्यतः।
रावणेन हृता भार्या सीता मम यशस्विनी ॥ ३.७१.२१ ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ ସେ ଏହି ବଚନ କହିଲେ: "ରାବଣ ମୋ ଯଶସ୍ୱିନୀ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସୀତାଙ୍କୁ ହରଣ କରିଛି।"
3.71.22
निष्क्रान्तस्य जनस्थानात् सह भ्रात्रा यथासुखम्।
नाममात्रं तु जानामि न रूपं तस्य रक्षसः ॥ ३.७१.२२ ॥
ଜନସ୍ଥାନରୁ ଭାଇ ସହ ସୁଖେ ବାହାରି ଯାଇଥିବା ତାର କେବଳ ନାମ ମୁଁ ଜାଣେ; ସେ ରାକ୍ଷସର ରୂପ ମୁଁ ଜାଣେ ନାହିଁ।
3.71.23
निवासं वा प्रभावं वा वयं तस्य न विद्महे।
शोकार्तानामनाथानामेवं विपरिधावताम् ॥ ३.७१.२३ ॥
ତାର ନିବାସ କିମ୍ବା ତାର ପ୍ରଭାବ ଆମେ ଜାଣୁ ନାହୁଁ। ଶୋକପୀଡ଼ିତ ଓ ଅନାଥ ହୋଇ ଆମେ ଏପରି ବୁଲୁଛୁ।
3.71.24
कारुण्यं सदृशं कर्तुमुपकारेण वर्तताम्।
काष्ठान्यानीय भग्नानि काले शुष्काणि कुञ्जरैः ॥ ३.७१.२४ ॥
ଯଥୋଚିତ କରୁଣା ଦେଖାଇ ସେ ଉପକାର ସହ ଆଚରଣ କରୁ। ହାତୀମାନେ ସମୟରେ ଭାଙ୍ଗି ଆଣିଥିବା ଶୁଷ୍କ କାଠ ପରି (ଆମେ ପରସ୍ପରର ସହାୟକ ହେଉ)।
3.71.25
धक्ष्यामस्त्वां वयं वीर श्वभ्रे महति कल्पिते।
स त्वं सीतां समाचक्ष्व येन वा यत्र वा हृता ॥ ३.७१.२५ ॥
ହେ ବୀର, ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିବା ଏକ ବଡ଼ ଖାଲରେ ଆମେ ତୁମକୁ ଜାଳି ଦେବୁ। ତେଣୁ ସୀତାକୁ କିଏ ଓ କେଉଁଠାକୁ ହରଣ କରିଛି କୁହ।
3.71.26
कुरु कल्याणमत्यर्थं यदि जानासि तत्त्वतः।
एवमुक्तस्तु रामेण वाक्यं दनुरनुत्तमम् ॥ ३.७१.२६ ॥
ଯଦି ତୁମେ ପ୍ରକୃତରେ ଜାଣ, ତେବେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଙ୍ଗଳ କର। ରାମ ଏହିପରି କହିବାରୁ ଦାନବ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ବାକ୍ୟ କହିଲା।
3.71.27
प्रोवाच कुशलो वक्ता वक्तारमपि राघवम्।
दिव्यमस्ति न मे ज्ञानं नाभिजानामि मैथिलीम् ॥ ३.७१.२७ ॥
ବାକ୍ୟରେ ନିପୁଣ ସେହି ଦାନବ କହିବା ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲା — ମୋର ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଅଛି, ମାତ୍ର ମୁଁ ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ଜାଣେ ନାହିଁ।
3.71.28
यस्तां वक्ष्यति तं वक्ष्ये दग्धः स्वं रूपमास्थितः।
योऽभिजानाति तद्रक्षस्तद् वक्ष्ये राम तत्परम् ॥ ३.७१.२८ ॥
ଯିଏ ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବ, ତାକୁ ମୁଁ କହିବି; ଜଳିଯାଇ ନିଜ ରୂପ ଧାରଣ କରି। ହେ ରାମ, ଯେଉଁ ରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କୁ ଜାଣେ, ତାକୁ ମୁଁ ସେହି ପରମ କଥା କହିବି।
3.71.29
अदग्धस्य हि विज्ञातुं शक्तिरस्ति न मे प्रभो।
राक्षसं तु महावीर्यं सीता येन हृता तव ॥ ३.७१.२९ ॥
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଯିଏ ଜଳି ନାହିଁ ତାକୁ ଜାଣିବାର ଶକ୍ତି ମୋର ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ତୁମ ସୀତାକୁ ହରଣ କରିଥିବା ମହାବଳୀ ରାକ୍ଷସକୁ (ମୁଁ ଜାଣେ)।
3.71.30
विज्ञानं हि महद् भ्रष्टं शापदोषेण राघव।
स्वकृतेन मया प्राप्तं रूपं लोकविगर्हितम् ॥ ३.७१.३० ॥
ହେ ରାଘବ, ଶାପଦୋଷରୁ ମୋର ମହାଜ୍ଞାନ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି। ନିଜ କୃତକର୍ମରୁ ମୁଁ ଏହି ଲୋକନିନ୍ଦିତ ରୂପ ପାଇଛି।
3.71.31
किं तु यावन्न यात्यस्तं सविता श्रान्तवाहनः।
तावन्मामवटे क्षिप्त्वा दह राम यथाविधि ॥ ३.७१.३१ ॥
କ୍ଳାନ୍ତ ଅଶ୍ୱବିଶିଷ୍ଟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ନ ଯିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ହେ ରାମ, ମୋତେ ଏ ଗର୍ତ୍ତରେ ପକାଇ ବିଧିପୂର୍ବକ ଦହନ କର।
3.71.32
दग्धस्त्वयाहमवटे न्यायेन रघुनन्दन।
वक्ष्यामि तं महावीर यस्तं वेत्स्यति राक्षसम् ॥ ३.७१.३२ ॥
ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ, ନ୍ୟାୟାନୁସାରେ ତୁମେ ଏ ଗର୍ତ୍ତରେ ମୋତେ ଦହିବା ପରେ, ହେ ମହାବୀର, ଯେଉଁ ରାକ୍ଷସ ତୁମକୁ ଜାଣିବ ତାକୁ ମୁଁ କହିବି।
3.71.33
तेन सख्यं च कर्तव्यं न्याय्यवृत्तेन राघव।
कल्पयिष्यति ते वीर साहाय्यं लघुविक्रम ॥ ३.७१.३३ ॥
ହେ ରାଘବ, ନ୍ୟାୟାଚାରୀ ତାହା ସହିତ ମୈତ୍ରୀ କରିବା ଉଚିତ। ହେ ବୀର, ହେ ଲଘୁବିକ୍ରମ, ସେ ତୁମ ପାଇଁ ସାହାଯ୍ୟର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବ।
3.71.34
नहि तस्यास्त्यविज्ञातं त्रिषु लोकेषु राघव।
सर्वान् परिवृतो लोकान् पुरा वै कारणान्तरे ॥ ३.७१.३४ ॥
ହେ ରାଘବ, ତ୍ରିଲୋକରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ଅଜ୍ଞାତ ନାହିଁ। ପୂର୍ବରୁ ଅନ୍ୟ କାରଣରୁ ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ବେଷ୍ଟିତ ଥିଲା।