વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 3.74
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.74.1
तौ कबन्धेन तं मार्गं पम्पाया दर्शितं वने।
आतस्थतुर्दिशं गृह्य प्रतीचीं नृवरात्मजौ ॥ ३.७४.१ ॥
કબંધે વનમાં પંપાનો માર્ગ બતાવ્યા પછી, એ બે નરશ્રેષ્ઠના પુત્રો પશ્ચિમ દિશા તરફ ચાલ્યા.
3.74.2
तौ शैलेष्वाचितानेकान् क्षौद्रपुष्पफलद्रुमान्।
वीक्षन्तौ जग्मतुर्द्रष्टुं सुग्रीवं रामलक्ष्मणौ ॥ ३.७४.२ ॥
પર્વતો પર ફેલાયેલા મધુર ફૂલો અને ફળોવાળા અનેક વૃક્ષો જોતાં રામ અને લક્ષ્મણ સુગ્રીવને મળવા ચાલ્યા.
3.74.3
कृत्वा तु शैलपृष्ठे तु तौ वासं रघुनन्दनौ।
पम्पायाः पश्चिमं तीरं राघवावुपतस्थतुः ॥ ३.७४.३ ॥
પર્વતની ટોચ પર નિવાસ કરીને રઘુવંશના આનંદરૂપ એ બંને પંપાના પશ્ચિમ કિનારે પહોંચ્યા.
3.74.4
तौ पुष्करिण्याः पम्पायास्तीरमासाद्य पश्चिमम्।
अपश्यतां ततस्तत्र शबर्या रम्यमाश्रमम् ॥ ३.७४.४ ॥
પંપા સરોવરના પશ્ચિમ કિનારે પહોંચીને તેમણે ત્યાં શબરીનો સુંદર આશ્રમ જોયો.
3.74.5
तौ तमाश्रममासाद्य द्रुमैर्बहुभिरावृतम्।
सुरम्यमभिवीक्षन्तौ शबरीमभ्युपेयतुः ॥ ३.७४.५ ॥
ઘણાં વૃક્ષોથી ઘેરાયેલા એ અતિ રમણીય આશ્રમ પાસે પહોંચીને, તેને નિહાળતા બંને શબરી પાસે આવ્યા.
3.74.6
तौ दृष्ट्वा तु तदा सिद्धा समुत्थाय कृताञ्जलिः।
पादौ जग्राह रामस्य लक्ष्मणस्य च धीमतः ॥ ३.७४.६ ॥
એ બંનેને જોતાં જ સિદ્ધ શબરી ઊભી થઈ, હાથ જોડીને બુદ્ધિમાન રામ અને લક્ષ્મણના ચરણ પકડ્યા.
3.74.7
पाद्यमाचमनीयं च सर्वं प्रादाद् यथाविधि।
तामुवाच ततो रामः श्रमणीं धर्मसंस्थिताम् ॥ ३.७४.७ ॥
તેણે યથાવિધિ પાદ્ય અને આચમનીય બધું અર્પ્યું. પછી રામે ધર્મમાં સ્થિત એ શ્રમણીને કહ્યું.
3.74.8
कच्चित्ते निर्जिता विघ्नाः कच्चित्ते वर्धते तपः।
कच्चित्ते नियतः कोप आहारश्च तपोधने ॥ ३.७४.८ ॥
હે તપોધને, શું તેં વિઘ્નો જીત્યાં? શું તારું તપ વધે છે? શું તારો ક્રોધ અને આહાર નિયંત્રિત છે?
3.74.9
कच्चित्ते नियमाः प्राप्ताः कच्चित्ते मनसः सुखम्।
कच्चित्ते गुरुशुश्रूषा सफला चारुभाषिणि ॥ ३.७४.९ ॥
શું તને નિયમો પ્રાપ્ત થયા? શું તારા મનને સુખ મળ્યું? હે મધુરભાષિણી, ગુરુસેવા સફળ થઈ?
3.74.10
रामेण तापसी पृष्टा सा सिद्धा सिद्धसम्मता।
शशंस शबरी वृद्धा रामाय प्रत्यवस्थिता ॥ ३.७४.१० ॥
રામે પૂછ્યું ત્યારે, સિદ્ધોથી સન્માનિત એ સિદ્ધા તાપસી, વૃદ્ધ શબરી, રામની સામે ઊભા રહીને બોલી.
3.74.11
अद्य प्राप्ता तपःसिद्धिस्तव संदर्शनान्मया।
अद्य मे सफलं जन्म गुरवश्च सुपूजिताः ॥ ३.७४.११ ॥
આજે તારા દર્શનથી મને તપનું ફળ મળ્યું. આજે મારો જન્મ સફળ થયો, ગુરુજનોની પણ સારી પૂજા થઈ.
3.74.12
अद्य मे सफलं तप्तं स्वर्गश्चैव भविष्यति।
त्वयि देववरे राम पूजिते पुरुषर्षभ ॥ ३.७४.१२ ॥
આજે મારી તપશ્ચર્યા સફળ થઈ; હે દેવશ્રેષ્ઠ રામ, પુરુષશ્રેષ્ઠ, તારી પૂજાથી સ્વર્ગ પણ મને મળશે.
3.74.13
तवाहं चक्षुषा सौम्य पूता सौम्येन मानद।
गमिष्याम्यक्षयांल्लोकांस्त्वत्प्रसादादरिंदम ॥ ३.७४.१३ ॥
હે સૌમ્ય, હે માનદ, તારા દર્શનથી હું પવિત્ર થઈ છું. હે શત્રુદમન, તારી કૃપાથી હું અક્ષય લોકોમાં જઈશ.
3.74.14
चित्रकूटं त्वयि प्राप्ते विमानैरतुलप्रभैः।
इतस्ते दिवमारूढा यानहं पर्यचारिषम् ॥ ३.७४.१४ ॥
તું ચિત્રકૂટ પર પહોંચ્યો ત્યારે, અતુલ પ્રભાવાળાં વિમાનોમાં જેમની મેં સેવા કરી તેઓ અહીંથી સ્વર્ગે ચઢ્યા.
3.74.15
तैश्चाहमुक्ता धर्मज्ञैर्महाभागैर्महर्षिभिः।
आगमिष्यति ते रामः सुपुण्यमिममाश्रमम् ॥ ३.७४.१५ ॥
ધર્મજ્ઞ, મહાભાગ્યવાન મહર્ષિઓએ મને કહ્યું હતું: 'રામ આ અતિ પવિત્ર આશ્રમમાં આવશે.'
3.74.16
स ते प्रतिग्रहीतव्यः सौमित्रिसहितोऽतिथिः।
तं च दृष्ट्वा वरांल्लोकानक्षयांस्त्वं गमिष्यसि ॥ ३.७४.१६ ॥
સૌમિત્રિ સાથે આવનાર તે અતિથિનો તારે સ્વીકાર કરવો; તેને જોઈને તું શ્રેષ્ઠ અક્ષય લોકોમાં જઈશ.
3.74.17
एवमुक्ता महाभागैस्तदाहं पुरुषर्षभ।
मया तु संचितं वन्यं विविधं पुरुषर्षभ ॥ ३.७४.१७ ॥
મહાભાગ્યવાન મહર્ષિઓએ આમ કહ્યા પછી, હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, મેં વનમાં ઊગેલા વિવિધ પ્રકારના ફળ-કંદ એકઠા કર્યા.
3.74.18
तवार्थे पुरुषव्याघ्र पम्पायास्तीरसम्भवम्।
एवमुक्तः स धर्मात्मा शबर्या शबरीमिदम् ॥ ३.७४.१८ ॥
હે પુરુષવ્યાઘ્ર, તારા માટે પમ્પાના કાંઠે ઊગેલું મેં એકઠું કર્યું. શબરીએ આમ કહ્યું ત્યારે ધર્માત્મા રામે શબરીને આ કહ્યું.
3.74.19
राघवः प्राह विज्ञाने तां नित्यमबहिष्कृताम्।
दनोः सकाशात् तत्त्वेन प्रभावं ते महात्मनाम् ॥ ३.७४.१९ ॥
રાઘવે તે જ્ઞાની સ્ત્રીને કહ્યું — જે સદા તિરસ્કૃત ન હતી — દનુના વંશ પાસેથી, ખરેખર તે મહાત્માઓનો પ્રભાવ (મેં સાંભળ્યો છે).
3.74.20
श्रुतं प्रत्यक्षमिच्छामि संद्रष्टुं यदि मन्यसे।
एतत्तु वचनं श्रुत्वा रामवक्त्रविनिःसृतम् ॥ ३.७४.२० ॥
જો તમને યોગ્ય લાગે તો જે સાંભળ્યું તે પ્રત્યક્ષ જોવા ઇચ્છું છું. રામના મુખમાંથી નીકળેલા આ શબ્દો સાંભળીને —
3.74.21
शबरी दर्शयामास तावुभौ तद्वनं महत्।
पश्य मेघघनप्रख्यं मृगपक्षिसमाकुलम् ॥ ३.७४.२१ ॥
શબરીએ એ બંનેને તે વિશાળ વન બતાવ્યું — "જુઓ, ઘન મેઘ જેવું, મૃગો અને પક્ષીઓથી ભરેલું."
3.74.22
मतङ्गवनमित्येव विश्रुतं रघुनन्दन।
इह ते भावितात्मानो गुरवो मे महाद्युते।
जुहवांचक्रिरे नीडं मन्त्रवन्मन्त्रपूजितम् ॥ ३.७४.२२ ॥
"હે રઘુનંદન, આ મતંગ વન તરીકે પ્રસિદ્ધ છે. હે મહાતેજસ્વી, અહીં જ મારા શુદ્ધાત્મા ગુરુઓએ મંત્રાનુસાર હોમ કર્યો; મંત્રોથી પૂજિત તે વેદી પર..."
3.74.23
इयं प्रत्यक्स्थली वेदी यत्र ते मे सुसत्कृताः।
पुष्पोपहारं कुर्वन्ति श्रमादुद्वेपिभिः करैः ॥ ३.७४.२३ ॥
આ પશ્ચિમ દિશાની વેદી છે, જ્યાં મારા આદરણીય ગુરુઓ થાકથી ધ્રૂજતા હાથે પુષ્પાર્પણ કરે છે.
3.74.24
तेषां तपःप्रभावेण पश्याद्यापि रघूत्तम।
द्योतयन्ती दिशः सर्वाः श्रिया वेद्यतुलप्रभा ॥ ३.७४.२४ ॥
હે રઘુશ્રેષ્ઠ, તેમના તપના પ્રભાવથી આજે પણ જુઓ — તે વેદી અનુપમ પ્રભાથી સર્વ દિશાઓને પ્રકાશિત કરે છે.
3.74.25
अशक्नुवद्भिस्तैर्गन्तुमुपवासश्रमालसैः।
चिन्तितेनागतान् पश्य समेतान् सप्त सागरान् ॥ ३.७४.२५ ॥
ઉપવાસ અને શ્રમથી થાકેલા તેઓ ચાલી શકતા ન હતા; છતાં માત્ર ચિંતનથી સાત સાગરો ત્યાં આવીને એકઠા થયા, જુઓ.
3.74.26
कृताभिषेकैस्तैर्न्यस्ता वल्कलाः पादपेष्विह।
अद्यापि न विशुष्यन्ति प्रदेशे रघुनन्दन ॥ ३.७४.२६ ॥
સ્નાન કરીને તેમણે અહીંનાં વૃક્ષો પર વલ્કલ વસ્ત્રો લટકાવ્યાં હતાં; હે રઘુનંદન, આજે પણ તે આ પ્રદેશમાં સુકાયાં નથી.
3.74.27
देवकार्याणि कुर्वद्भिर्यानीमानि कृतानि वै।
पुष्पैः कुवलयैः सार्धं म्लानत्वं न तु यान्ति वै ॥ ३.७४.२७ ॥
દેવકાર્યો કરનારા તેમણે જે આ કર્મો કર્યાં, તેમનાં ફૂલો અને નીલકમળો ખરેખર કરમાયાં નથી.
3.74.28
कृत्स्नं वनमिदं दृष्टं श्रोतव्यं च श्रुतं त्वया।
तद् इच्छाम्य् अभ्यनुज्ञाता त्यक्ष्याम्य् एतत् कलेवरम् ॥ ३.७४.२८ ॥
આ આખું વન તમે જોયું અને જે સાંભળવા યોગ્ય હતું તે પણ સાંભળ્યું; તેથી તમારી અનુમતિથી હું આ શરીર ત્યજવા ઇચ્છું છું.
3.74.29
तेषामिच्छाम्यहं गन्तुं समीपं भावितात्मनाम्।
मुनीनामाश्रमो येषामहं च परिचारिणी ॥ ३.७४.२९ ॥
તે શુદ્ધાત્મા મુનિઓની સમીપ જવાની મારી ઇચ્છા છે; જેમના આશ્રમમાં હું પણ સેવિકા છું.
3.74.30
धर्मिष्ठं तु वचः श्रुत्वा राघवः सहलक्ष्मणः।
प्रहर्षमतुलं लेभे आश्चर्यमिति चाब्रवीत् ॥ ३.७४.३० ॥
તે ધર્મયુક્ત વચન સાંભળીને રાઘવ લક્ષ્મણ સાથે અતુલ હર્ષ પામ્યા અને 'આશ્ચર્ય!' એમ બોલ્યા.
3.74.31
तामुवाच ततो रामः शबरीं संशितव्रताम्।
अर्चितोऽहं त्वया भद्रे गच्छ कामं यथासुखम् ॥ ३.७४.३१ ॥
ત્યારે રામે દૃઢવ્રતા શબરીને કહ્યું — હે ભદ્રે, તેં મારો સત્કાર કર્યો; હવે જેમ ઇચ્છે તેમ સુખેથી જા.
3.74.32
इत्येवमुक्ता जटिला चीरकृष्णाजिनाम्बरा।
अनुज्ञाता तु रामेण हुत्वाऽऽत्मानं हुताशने ॥ ३.७४.३२ ॥
રામે આમ કહ્યું ત્યારે, વલ્કલ અને કૃષ્ણમૃગચર્મ ધારણ કરેલી જટાધારી શબરીને અનુમતિ મળી, અને તેણે પોતાને જ અગ્નિમાં આહુતિ આપી.
3.74.33
ज्वलत्पावकसंकाशा स्वर्गमेव जगाम ह।
दिव्याभरणसंयुक्ता दिव्यमाल्यानुलेपना ॥ ३.७४.३३ ॥
પ્રજ્વલિત અગ્નિ જેવી તેજસ્વી થઈને તે સ્વર્ગમાં જ ગઈ; દિવ્ય આભૂષણો, દિવ્ય માળાઓ અને સુગંધી લેપથી શોભતી.
3.74.34
दिव्याम्बरधरा तत्र बभूव प्रियदर्शना।
विराजयन्ती तं देशं विद्युत्सौदामनी यथा ॥ ३.७४.३४ ॥
ત્યાં દિવ્ય વસ્ત્રો પહેરીને તે પ્રિયદર્શના બની; વીજળીની જેમ તે સ્થાનને ઝળહળાવતી.
3.74.35
यत्र ते सुकृतात्मानो विहरन्ति महर्षयः।
तत् पुण्यं शबरी स्थानं जगामात्मसमाधिना ॥ ३.७४.३५ ॥
જ્યાં પુણ્યાત્મા મહર્ષિઓ વિહાર કરે છે, તે પવિત્ર સ્થાને શબરી આત્મસમાધિ વડે ગઈ.