ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 3.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.9.1
सुतीक्ष्णेनाभ्यनुज्ञातं प्रस्थितं रघुनन्दनम्।
हृद्यया स्निग्धया वाचा भर्तारमिदमब्रवीत् ॥ ३.९.१ ॥
ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ ଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ରଘୁନନ୍ଦନଙ୍କୁ ସୀତା ହୃଦୟପ୍ରିୟ ସ୍ନେହମୟ ବାଣୀରେ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
3.9.2
अधर्मं तु सुसूक्ष्मेण विधिना प्राप्यते महान्।
निवृत्तेन च शक्योऽयं व्यसनात् कामजादिह ॥ ३.९.२ ॥
ଅଧର୍ମ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ପଥରେ ମହାନ ହୋଇଯାଏ; କିନ୍ତୁ ଯେ ଫେରି ଆସିଛି, ସେ ଏଠାରେ କାମଜ ବିପଦରୁ ଏଥିରୁ ରକ୍ଷା ପାଇପାରେ।
3.9.3
त्रीण्येव व्यसनान्यत्र कामजानि भवन्त्युत।
मिथ्यावाक्यं तु परमं तस्माद् गुरुतरावुभौ ॥ ३.९.३ ॥
ଏଠାରେ କାମଜାତ ବ୍ୟସନ ପ୍ରକୃତରେ ତିନୋଟି; କିନ୍ତୁ ମିଥ୍ୟା ବାକ୍ୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ; ତେଣୁ ସେହି ଦୁଇଟି ଅଧିକ ଗୁରୁତର।
3.9.4
परदाराभिगमनं विना वैरं च रौद्रता।
मिथ्यावाक्यं न ते भूतं न भविष्यति राघव ॥ ३.९.४ ॥
ପରନାରୀ ଗମନ, ବୈର ଓ କ୍ରୂରତା ବ୍ୟତୀତ; ହେ ରାଘବ, ଆପଣ କେବେ ମିଥ୍ୟା ବାକ୍ୟ କହିନାହାଁନ୍ତି, ଏବଂ କହିବେ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
3.9.5
कुतोऽभिलषणं स्त्रीणां परेषां धर्मनाशनम्।
तव नास्ति मनुष्येन्द्र न चाभूत् ते कदाचन ॥ ३.९.५ ॥
ହେ ମନୁଷ୍ୟେନ୍ଦ୍ର, ଅନ୍ୟର ଧର୍ମ ନାଶ କରୁଥିବା ନାରୀମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଆପଣଙ୍କଠାରେ କେଉଁଠାରୁ ରହିବ? ତାହା ଆପଣଙ୍କଠାରେ ନାହିଁ, କେବେ ଥିଲା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
3.9.6
मनस्यपि तथा राम न चैतद् विद्यते क्वचित्।
स्वदारनिरतश्चैव नित्यमेव नृपात्मज ॥ ३.९.६ ॥
ହେ ରାମ, ମନରେ ମଧ୍ୟ ସେପରି କିଛି କେଉଁଠି ନାହିଁ; ଆପଣ ସର୍ବଦା ନିଜ ପତ୍ନୀରେ ହିଁ ଅନୁରକ୍ତ, ହେ ରାଜପୁତ୍ର।
3.9.7
धर्मिष्ठः सत्यसंधश्च पितुर्निर्देशकारकः।
त्वयि धर्मश्च सत्यं च त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥ ३.९.७ ॥
ତୁମେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ସତ୍ୟପ୍ରତିଜ୍ଞ, ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଳନକାରୀ। ତୁମଠାରେ ଧର୍ମ ଓ ସତ୍ୟ ଅଛି; ତୁମଠାରେ ହିଁ ସବୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
3.9.8
तच्च सर्वं महाबाहो शक्यं वोढुं जितेन्द्रियैः।
तव वश्येन्द्रियत्वं च जानामि शुभदर्शन ॥ ३.९.८ ॥
ହେ ମହାବାହୁ, ଏସବୁ କେବଳ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ଲୋକେ ବହି ପାରନ୍ତି। ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଙ୍କୁ ବଶ କରିଛ, ମୁଁ ତାହା ଜାଣେ, ହେ ଶୁଭଦର୍ଶନ।
3.9.9
तृतीयं यदिदं रौद्रं परप्राणाभिहिंसनम्।
निर्वैरं क्रियते मोहात् तच्च ते समुपस्थितम् ॥ ३.९.९ ॥
ଏହା ତୃତୀୟ, ଭୟଙ୍କର: ଅନ୍ୟର ପ୍ରାଣ ହରଣ। ବୈର ବିନା ମୋହରେ କରାଯାଉଥିବା ତାହା ମଧ୍ୟ ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି।
3.9.10
प्रतिज्ञातस्त्वया वीर दण्डकारण्यवासिनाम्।
ऋषीणां रक्षणार्थाय वधः संयति रक्षसाम् ॥ ३.९.१० ॥
ହେ ବୀର, ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ବାସ କରୁଥିବା ଋଷିମାନଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିବାର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ତୁମେ କରିଛ।
3.9.11
एतन्निमित्तं च वनं दण्डका इति विश्रुतम्।
प्रस्थितस्त्वं सह भ्रात्रा धृतबाणशरासनः ॥ ३.९.११ ॥
ଏହି କାରଣରୁ ଦଣ୍ଡକ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସେହି ବନ ଅଭିମୁଖେ, ଧନୁ-ବାଣ ଧାରଣ କରି ଭାଇ ସହିତ ତୁମେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିଛ।
3.9.12
ततस्त्वां प्रस्थितं दृष्ट्वा मम चिन्ताकुलं मनः।
त्वद्धृत्तं चिन्तयन्त्या वै भवेन्निःश्रेयसं हितम् ॥ ३.९.१२ ॥
ଏଣୁ ତୁମକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବାର ଦେଖି ମୋ ମନ ଚିନ୍ତାରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇଛି। ତୁମ ଆଚରଣକୁ ଚିନ୍ତା କରିବା ହିଁ ମୋ ପାଇଁ ପରମ କଲ୍ୟାଣ ଓ ହିତ ହେବ।
3.9.13
नहि मे रोचते वीर गमनं दण्डकान् प्रति।
कारणं तत्र वक्ष्यामि वदन्त्याः श्रूयतां मम ॥ ३.९.१३ ॥
ହେ ବୀର, ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟ ଆଡ଼କୁ ଯିବା ମୋତେ ଭଲ ଲାଗୁନାହିଁ। ତାହାର କାରଣ ମୁଁ କହୁଛି, ମୋ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ।
3.9.14
त्वं हि बाणधनुष्पाणिर्भ्रात्रा सह वनं गतः।
दृष्ट्वा वनचरान् सर्वान् कच्चित् कुर्याः शरव्ययम् ॥ ३.९.१४ ॥
ତୁମେ ଧନୁ-ବାଣ ହାତରେ ନେଇ ଭାଇ ସହ ବନକୁ ଯାଇଛ। ବନରେ ବୁଲୁଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖି ତୁମେ କି ବାଣ ପ୍ରୟୋଗ କରିବ?
3.9.15
क्षत्रियाणामिह धनुर्हुताशस्येन्धनानि च।
समीपतः स्थितं तेजोबलमुच्छ्रयते भृशम् ॥ ३.९.१५ ॥
ଏଠାରେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ଧନୁ ଅଗ୍ନିର ଇନ୍ଧନ ପରି। ନିକଟରେ ଥିବା ତେଜ ଓ ବଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼େ।
3.9.16
पुरा किल महाबाहो तपस्वी सत्यवान् शुचिः।
कस्मिंश्चिदभवत् पुण्ये वने रतमृगद्विजे ॥ ३.९.१६ ॥
ପୂର୍ବେ, ହେ ମହାବାହୁ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ଶୁଚି ଏକ ତପସ୍ବୀ ଏକ ପବିତ୍ର ବନରେ ଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ହରିଣ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ବୁଲୁଥିଲେ।
3.9.17
तस्यैव तपसो विघ्नं कर्तुमिन्द्रः शचीपतिः।
खड्गपाणिरथागच्छदाश्रमं भटरूपधृक् ॥ ३.९.१७ ॥
ସେହି ତପସ୍ବୀଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ବାଧା ଦେବା ପାଇଁ ଶଚୀପତି ଇନ୍ଦ୍ର ହାତରେ ଖଡ୍ଗ ଧରି, ଯୋଦ୍ଧାର ରୂପ ଧରି ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଲେ।
3.9.18
तस्मिंस्तदाश्रमपदे निहितः खड्ग उत्तमः।
स न्यासविधिना दत्तः पुण्ये तपसि तिष्ठतः ॥ ३.९.१८ ॥
ସେହି ଆଶ୍ରମ ସ୍ଥାନରେ ସେତେବେଳେ ଏକ ଉତ୍ତମ ଖଡ୍ଗ ରଖାଯାଇଥିଲା। ତାହା ନ୍ୟାସ ବିଧି ଅନୁସାରେ ପୁଣ୍ୟ ତପସ୍ୟାରେ ଥିବା ସେହି ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ହୋଇଥିଲା।
3.9.19
स तच्छस्त्रमनुप्राप्य न्यासरक्षणतत्परः।
वने तु विचरत्येव रक्षन् प्रत्ययमात्मनः ॥ ३.९.१९ ॥
ସେ ସେହି ଶସ୍ତ୍ର ପାଇ, ନ୍ୟାସ ରକ୍ଷାରେ ତତ୍ପର ହୋଇ, ବନରେ ହିଁ ବିଚରଣ କଲେ; ନିଜ ବିଶ୍ୱାସକୁ ରକ୍ଷା କରି।
3.9.20
यत्र गच्छत्युपादातुं मूलानि च फलानि च।
न विना याति तं खड्गं न्यासरक्षणतत्परः ॥ ३.९.२० ॥
ମୂଳ ଓ ଫଳ ସଂଗ୍ରହ ପାଇଁ ଯେଉଁଠି ଯାଏ, ସେହି ଖଡ୍ଗ ବିନା ଯାଏ ନାହିଁ; ନ୍ୟାସ ରକ୍ଷାରେ ତତ୍ପର।
3.9.21
नित्यं शस्त्रं परिवहन् क्रमेण स तपोधनः।
चकार रौद्रीं स्वां बुद्धिं त्यक्त्वा तपसि निश्चयम् ॥ ३.९.२१ ॥
ପ୍ରତିଦିନ ଶସ୍ତ୍ର ବହନ କରି, କ୍ରମେ ସେହି ତପୋଧନ ନିଜ ବୁଦ୍ଧିକୁ ଉଗ୍ର କଲେ; ତପସ୍ୟାରେ ନିଜ ନିଶ୍ଚୟ ତ୍ୟାଗ କଲେ।
3.9.22
ततः स रौद्राभिरतः प्रमत्तोऽधर्मकर्षितः।
तस्य शस्त्रस्य संवासाज्जगाम नरकं मुनिः ॥ ३.९.२२ ॥
ତା'ପରେ ସେ କ୍ରୂରତାରେ ରମିଗଲେ, ଅସାବଧାନ ଓ ଅଧର୍ମରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇ; ସେହି ଶସ୍ତ୍ରର ସଂସର୍ଗରୁ ସେ ମୁନି ନରକକୁ ଗଲେ।
3.9.23
एवमेतत् पुरावृत्तं शस्त्रसंयोगकारणम्।
अग्निसंयोगवद्धेतुः शस्त्रसंयोग उच्यते ॥ ३.९.२३ ॥
ଏହା ପୂର୍ବକାଳର ବୃତ୍ତାନ୍ତ, ଶସ୍ତ୍ର-ସଂସର୍ଗର କାରଣ। ଅଗ୍ନି-ସଂସର୍ଗ ପରି, ଶସ୍ତ୍ର-ସଂସର୍ଗ ମଧ୍ୟ କାରଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
3.9.24
स्नेहाच्च बहुमानाच्च स्मारये त्वां तु शिक्षये।
न कथंचन सा कार्या गृहीतधनुषा त्वया ॥ ३.९.२४ ॥
ସ୍ନେହ ଓ ବଡ଼ ସମ୍ମାନରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସ୍ମରଣ କରାଉଛି, ଶିଖାଉଛି — ଧନୁ ଧରିଥିବା ତୁମେ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ତାହା କରିବ ନାହିଁ।
3.9.25
बुद्धिर्वैरं विना हन्तुं राक्षसान् दण्डकाश्रितान्।
अपराधं विना हन्तुं लोको वीर न मंस्यते ॥ ३.९.२५ ॥
ହେ ବୀର, ବୈର ବିନା ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ବାସ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିବାର ବୁଦ୍ଧି, ଅପରାଧ ବିନା ବଧ କରିବା — ଜଗତ ଏହା ମାନେ ନାହିଁ।
3.9.26
क्षत्रियाणां तु वीराणां वनेषु नियतात्मनाम्।
धनुषा कार्यमेतावदार्तानामभिरक्षणम् ॥ ३.९.२६ ॥
ବନରେ ବାସ କରୁଥିବା ସଂଯମୀ ବୀର କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କର ଧନୁ ଦ୍ୱାରା କରଣୀୟ ଏତିକି — ପୀଡିତଙ୍କ ରକ୍ଷା କରିବା।
3.9.27
क्व च शस्त्रं क्व च वनं क्व च क्षात्रं तपः क्व च।
व्याविद्धमिदमस्माभिर्देशधर्मस्तु पूज्यताम् ॥ ३.९.२७ ॥
କେଉଁଠି ଶସ୍ତ୍ର, କେଉଁଠି ବନ, କେଉଁଠି କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମ, କେଉଁଠି ତପସ୍ୟା! ଆମେ ଏହାକୁ ବିଚଳିତ କରିଦେଇଛୁ; ତଥାପି ଦେଶଧର୍ମ ପୂଜନୀୟ।
3.9.28
कदर्यकलुषा बुद्धिर्जायते शस्त्रसेवनात्।
पुनर्गत्वा त्वयोध्यायां क्षत्रधर्मं चरिष्यसि ॥ ३.९.२८ ॥
ଶସ୍ତ୍ର ସେବନ ଦ୍ୱାରା ମନ ନୀଚତାରେ କଳୁଷିତ ହୁଏ। ତୁମେ ପୁଣି ଅଯୋଧ୍ୟା ଯାଇ କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମ ଆଚରଣ କରିବ।
3.9.29
अक्षया तु भवेत् प्रीतिः श्वश्रूश्वशुरयोर्मम।
यदि राज्यं हि संन्यस्य भवेस्त्वं निरतो मुनिः ॥ ३.९.२९ ॥
ତୁମେ ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି ମୁନି ହୋଇ ନିରତ ରହିଲେ, ମୋ ଶାଶୁ-ଶ୍ଵଶୁରଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରୀତି ଅକ୍ଷୟ ହେବ।
3.9.30
धर्मादर्थः प्रभवति धर्मात् प्रभवते सुखम्।
धर्मेण लभते सर्वं धर्मसारमिदं जगत् ॥ ३.९.३० ॥
ଧର୍ମରୁ ଅର୍ଥ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଧର୍ମରୁ ସୁଖ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସବୁକିଛି ମିଳେ — ଏହା ଜଗତର ଧର୍ମସାର।
3.9.31
आत्मानं नियमैस्तैस्तैः कर्षयित्वा प्रयत्नतः।
प्राप्तये निपुणैर्धर्मो न सुखाल्लभते सुखम् ॥ ३.९.३१ ॥
ବିଭିନ୍ନ ନିୟମରେ ନିଜକୁ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ କ୍ଷୀଣ କରି ନିପୁଣମାନେ ଧର୍ମ ଲାଭ କରନ୍ତି; ସୁଖରୁ ସୁଖ ମିଳେ ନାହିଁ।
3.9.32
नित्यं शुचिमतिः सौम्य चर धर्मं तपोवने।
सर्वं तु विदितं तुभ्यं त्रैलोक्यामपि तत्त्वतः ॥ ३.९.३२ ॥
ହେ ସୌମ୍ୟ, ସଦା ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ ତପୋବନରେ ଧର୍ମାଚରଣ କର; ତ୍ରିଲୋକର ସବୁ କଥା ତୁମେ ତତ୍ତ୍ୱତଃ ଜାଣିଛ।
3.9.33
स्त्रीचापलादेतदुपाहृतं मे
धर्मं च वक्तुं तव कः समर्थः।
विचार्य बुद्ध्या तु सहानुजेन
यद् रोचते तत् कुरु माचिरेण ॥ ३.९.३३ ॥
ସ୍ତ୍ରୀ-ଚପଳତାରୁ ମୁଁ ଏହା କହିଲି; ତୁମକୁ ଧର୍ମ କହିବାକୁ କିଏ ସମର୍ଥ? ଛୋଟ ଭାଇ ସହ ବୁଦ୍ଧିରେ ବିଚାର କରି ଯାହା ତୁମକୁ ଭଲ ଲାଗେ, ତାହା ଶୀଘ୍ର କର।