Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 4.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.11.1
रामस्य वचनं श्रुत्वा हर्षपौरुषवर्धनम्।
सुग्रीवः पूजयांचक्रे राघवं प्रशशंस च ॥ ४.११.१ ॥
Al oír las palabras de Rāma, que aumentaban la alegría y el valor, Sugrīva honró al Rāghava y lo alabó.
4.11.2
असंशयं प्रज्वलितैस्तीक्ष्णैर्मर्मातिगैः शरैः।
त्वं दहेः कुपितो लोकान् युगान्त इव भास्करः ॥ ४.११.२ ॥
Sin duda, enfurecido, quemarías los mundos con flechas ardientes, agudas, que atraviesan los puntos vitales, como el sol al fin de una edad.
4.11.3
वालिनः पौरुषं यत्तद् यच्च वीर्यं धृतिश्च या।
तन्ममैकमनाः श्रुत्वा विधत्स्व यदनन्तरम् ॥ ४.११.३ ॥
Escucha con mente única lo que te digo sobre la hombría, el valor y la firmeza de Vālin, y luego actúa como convenga.
4.11.4
समुद्रात् पश्चिमात् पूर्वं दक्षिणादपि चोत्तरम्।
क्रामत्यनुदिते सूर्ये वाली व्यपगतक्लमः ॥ ४.११.४ ॥
Antes de que salga el sol, Vālin, libre de fatiga, recorre desde el océano occidental hacia el este, desde el sur y también hacia el norte.
4.11.5
अग्राण्यारुह्य शैलानां शिखराणि महान्त्यपि।
ऊर्ध्वमुत्पात्य तरसा प्रतिगृह्णाति वीर्यवान् ॥ ४.११.५ ॥
Subiendo a las cumbres de las montañas, incluso a los grandes picos, el poderoso Vālin salta veloz hacia arriba y los atrapa.
4.11.6
बहवः सारवन्तश्च वनेषु विविधा द्रुमाः।
वालिना तरसा भग्ना बलं प्रथयताऽऽत्मनः ॥ ४.११.६ ॥
Muchos árboles robustos de diversas clases en los bosques han sido quebrados con fuerza por Vālin, mostrando su propio poder.
4.11.7
महिषो दुन्दुभिर्नाम कैलासशिखरप्रभः।
बलं नागसहस्रस्य धारयामास वीर्यवान् ॥ ४.११.७ ॥
Dundubhi, llamado Mahiṣa, radiante como la cima del Kailāsa y poderoso, poseía la fuerza de mil elefantes.
4.11.8
स वीर्योत्सेकदुष्टात्मा वरदानेन मोहितः।
जगाम स महाकायः समुद्रं सरितां पतिम् ॥ ४.११.८ ॥
Aquel de cuerpo enorme, con la mente corrompida por el orgullo de su fuerza y cegado por el don, fue al océano, señor de los ríos.
4.11.9
ऊर्मिमन्तमतिक्रम्य सागरं रत्नसंचयम्।
मम युद्धं प्रयच्छेति तमुवाच महार्णवम् ॥ ४.११.९ ॥
Tras cruzar el océano lleno de olas, tesoro de joyas, dijo a aquel gran mar: «Dame batalla.»
4.11.10
ततः समुद्रो धर्मात्मा समुत्थाय महाबलः।
अब्रवीद् वचनं राजन्नसुरं कालचोदितम् ॥ ४.११.१० ॥
Entonces el océano, de alma recta y gran poder, se levantó y, oh rey, dijo estas palabras a aquel demonio impulsado por el destino.
4.11.11
समर्थो नास्मि ते दातुं युद्धं युद्धविशारद।
श्रूयतां त्वभिधास्यामि यस्ते युद्धं प्रदास्यति ॥ ४.११.११ ॥
Oh experto en la guerra, no soy capaz de darte batalla. Pero escucha, te diré quién te la dará.
4.11.12
शैलराजो महारण्ये तपस्विशरणं परम्।
शंकरश्वशुरो नाम्ना हिमवानिति विश्रुतः ॥ ४.११.१२ ॥
El rey de las montañas, Himavān, supremo refugio de los ascetas en el gran bosque, suegro de Śaṃkara, es renombrado con ese nombre.
4.11.13
महाप्रस्रवणोपेतो बहुकन्दरनिर्झरः।
स समर्थस्तव प्रीतिमतुलां कर्तुमर्हति ॥ ४.११.१३ ॥
Rico en grandes manantiales, con muchas cuevas y cascadas, aquella montaña puede darte un placer incomparable.
4.11.14
तं भीतमिति विज्ञाय समुद्रमसुरोत्तमः।
हिमवद्वनमागम्य शरश्चापादिव च्युतः ॥ ४.११.१४ ॥
Sabiendo que él estaba asustado, el más excelso de los asuras vino desde el océano al bosque de Himavān, como una flecha disparada de un arco.
4.11.15
ततस्तस्य गिरेः श्वेता गजेन्द्रप्रतिमाः शिलाः।
चिक्षेप बहुधा भूमौ दुन्दुभिर्विननाद च ॥ ४.११.१५ ॥
Entonces lanzó Dundubhi, de muchas maneras, al suelo las rocas blancas de aquella montaña, semejantes a grandes elefantes, y rugió.
4.11.16
ततः श्वेताम्बुदाकारः सौम्यः प्रीतिकराकृतिः।
हिमवानब्रवीद् वाक्यं स्व एव शिखरे स्थितः ॥ ४.११.१६ ॥
Entonces Himavān, semejante a una nube blanca, apacible y de forma agradable, de pie en su propia cumbre, pronunció estas palabras.
4.11.17
क्लेष्टुमर्हसि मां न त्वं दुन्दुभे धर्मवत्सल।
रणकर्मस्वकुशलस्तपस्विशरणो ह्यहम् ॥ ४.११.१७ ॥
Oh Dundubhi, amante del dharma, no debieras atormentarme; no soy diestro en las obras de la guerra, pues soy refugio de los ascetas.
4.11.18
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा गिरिराजस्य धीमतः।
उवाच दुन्दुभिर्वाक्यं क्रोधात् संरक्तलोचनः ॥ ४.११.१८ ॥
Habiendo oído aquellas palabras del sabio rey de las montañas, Dundubhi, con los ojos enrojecidos por la cólera, habló.
4.11.19
यदि युद्धेऽसमर्थस्त्वं मद्भयाद् वा निरुद्यमः।
तमाचक्ष्व प्रदद्यान्मे यो हि युद्धं युयुत्सतः ॥ ४.११.१९ ॥
Si no eres capaz de luchar, o has perdido tu resolución por temor a mí, señala entonces a quien me dará batalla, a mí que deseo combatir.
4.11.20
हिमवानब्रवीद् वाक्यं श्रुत्वा वाक्यविशारदः।
अनुक्तपूर्वं धर्मात्मा क्रोधात् तमसुरोत्तमम् ॥ ४.११.२० ॥
Al oír aquellas palabras, Himavān, diestro en el habla y de alma justa, habló con ira a aquel mejor de los asuras palabras nunca antes pronunciadas.
4.11.21
वाली नाम महाप्राज्ञ शक्रपुत्रः प्रतापवान्।
अध्यास्ते वानरः श्रीमान् किष्किन्धामतुलप्रभाम् ॥ ४.११.२१ ॥
Vālī por nombre, muy sabio, hijo de Indra, poderoso, el glorioso simio, habita en Kiṣkindhā, de incomparable esplendor.
4.11.22
स समर्थो महाप्राज्ञस्तव युद्धविशारदः।
द्वन्द्वयुद्धं स दातुं ते नमुचेरिव वासवः ॥ ४.११.२२ ॥
Él es capaz, muy sabio y diestro en la batalla; como Indra concedió el duelo a Namuci, así él puede concederte el combate singular.
4.11.23
तं शीघ्रमभिगच्छ त्वं यदि युद्धमिहेच्छसि।
स हि दुर्मर्षणो नित्यं शूरः समरकर्मणि ॥ ४.११.२३ ॥
Si deseas aquí la batalla, ve pronto hacia él; pues es indomable, siempre valiente en las obras de guerra.
4.11.24
श्रुत्वा हिमवतो वाक्यं कोपाविष्टः स दुन्दुभिः।
जगाम तां पुरीं तस्य किष्किन्धां वालिनस्तदा ॥ ४.११.२४ ॥
Al oír las palabras de Himavān, Dundubhi, poseído por la ira, entonces marchó a aquella ciudad de Vālī, Kiṣkindhā.
4.11.25
धारयन् माहिषं रूपं तीक्ष्णशृङ्गो भयावहः।
प्रावृषीव महामेघस्तोयपूर्णो नभस्तले ॥ ४.११.२५ ॥
Adoptando la forma de un búfalo, de cuernos afilados y aterrador, apareció como una gran nube llena de agua en el cielo durante la estación de las lluvias.
4.11.26
ततस्तु द्वारमागम्य किष्किन्धाया महाबलः।
ननर्द कम्पयन् भूमिं दुन्दुभिर्दुन्दुभिर्यथा ॥ ४.११.२६ ॥
Entonces, llegando a la puerta de Kiṣkindhā, el poderoso rugió, haciendo temblar la tierra, como un tambor.
4.11.27
समीपजान् द्रुमान् भञ्जन् वसुधां दारयन् खुरैः।
विषाणेनोल्लिखन् दर्पात् तद्द्वारं द्विरदो यथा ॥ ४.११.२७ ॥
Derribando los árboles cercanos, desgarrando la tierra con sus pezuñas, raspando con orgullo aquella puerta con su cuerno, como un elefante.
4.11.28
अन्तःपुरगतो वाली श्रुत्वा शब्दममर्षणः।
निष्पपात सह स्त्रीभिस्ताराभिरिव चन्द्रमा ॥ ४.११.२८ ॥
Vālī, que estaba en los aposentos interiores, al oír aquel sonido salió de un salto, intolerante, junto con sus mujeres, como la luna con las estrellas.
4.11.29
मितं व्यक्ताक्षरपदं तमुवाच स दुन्दुभिम्।
हरीणामीश्वरो वाली सर्वेषां वनचारिणाम् ॥ ४.११.२९ ॥
Vālī, señor de los monos y de todos los habitantes del bosque, habló a aquel Dundubhi con palabras medidas, de sílabas y frases claras.
4.11.30
किमर्थं नगरद्वारमिदं रुद्ध्वा विनर्दसे।
दुन्दुभे विदितो मेऽसि रक्ष प्राणान् महाबल ॥ ४.११.३० ॥
¡Oh Dundubhi! ¿Por qué rugues bloqueando esta puerta de la ciudad? Te conozco. Oh poderoso, salva tu vida.
4.11.31
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा वानरेन्द्रस्य धीमतः।
उवाच दुन्दुभिर्वाक्यं क्रोधात् संरक्तलोचनः ॥ ४.११.३१ ॥
Al oír las palabras del sabio señor de los monos, Dundubhi, con los ojos enrojecidos de ira, habló así.
4.11.32
न त्वं स्त्रीसंनिधौ वीर वचनं वक्तुमर्हसि।
मम युद्धं प्रयच्छाद्य ततो ज्ञास्यामि ते बलम् ॥ ४.११.३२ ॥
Héroe, no te corresponde decir tales palabras delante de las mujeres. Dame ahora la batalla, y entonces conoceré tu fuerza.
4.11.33
अथवा धारयिष्यामि क्रोधमद्य निशामिमाम्।
गृह्यतामुदयः स्वैरं कामभोगेषु वानर ॥ ४.११.३३ ॥
O bien, esta noche contendré esta ira. Mono, toma tu ascenso libremente en los placeres del deseo.
4.11.34
दीयतां सम्प्रदानं च परिष्वज्य च वानरान्।
सर्वशाखामृगेन्द्रस्त्वं संसादय सुहृज्जनम् ॥ ४.११.३४ ॥
Abraza a los monos y hazles regalos. Señor de todos los animales de las ramas, haz sentar a tus amigos y compañeros.
4.11.35
सुदृष्टां कुरु किष्किन्धां कुरुष्वात्मसमं पुरे।
क्रीडस्व च समं स्त्रीभिरहं ते दर्पशासनः ॥ ४.११.३५ ॥
Mira bien Kiṣkindhā y haz la ciudad a tu semejanza. Juega con las mujeres; yo soy quien castiga tu soberbia.
4.11.36
यो हि मत्तं प्रमत्तं वा भग्नं वा रहितं कृशम्।
हन्यात् स भ्रूणहा लोके त्वद्विधं मदमोहितम् ॥ ४.११.३६ ॥
Quien matara a quien está ebrio, descuidado, quebrado, desamparado o débil, es en el mundo un asesino de un feto; y lo mismo a alguien como tú, cegado por el orgullo.
4.11.37
स प्रहस्याब्रवीन्मन्दं क्रोधात् तमसुरेश्वरम्।
विसृज्य ताः स्त्रियः सर्वास्ताराप्रभृतिकास्तदा ॥ ४.११.३७ ॥
Riendo, habló suavemente con ira a aquel señor de los asuras; luego, habiendo liberado a todas las mujeres encabezadas por Tārā,
4.11.38
मत्तोऽयमिति मा मंस्था यद्यभीतोऽसि संयुगे।
मदोऽयं सम्प्रहारेऽस्मिन् वीरपानं समर्थ्यताम् ॥ ४.११.३८ ॥
No pienses: 'Este está ebrio'; si no temes en la batalla, que esta embriaguez se convierta en la bebida de los héroes en este combate.
4.11.39
तमेवमुक्त्वा संक्रुद्धो मालामुत्क्षिप्य काञ्चनीम्।
पित्रा दत्तां महेन्द्रेण युद्धाय व्यवतिष्ठत ॥ ४.११.३९ ॥
Habiéndole dicho esto, enfurecido, levantó la guirnalda de oro que le había dado su padre Indra, y se puso en pie para la batalla.
4.11.40
विषाणयोर्गृहीत्वा तं दुन्दुभिं गिरिसंनिभम्।
आविध्यत तथा वाली विनदन् कपिकुञ्जरः ॥ ४.११.४० ॥
Asiéndolo por los cuernos, Vāli, el elefante entre los monos, rugiendo, hizo girar a aquel Dundubhi semejante a una montaña.
4.11.41
बलाद् व्यापादयांचक्रे ननर्द च महास्वनम्।
श्रोत्राभ्यामथ रक्तं तु तस्य सुस्राव पात्यतः ॥ ४.११.४१ ॥
Lo mató por la fuerza y rugió con gran estruendo; entonces, al caer, la sangre brotó de sus oídos.
4.11.42
तयोस्तु क्रोधसंरम्भात् परस्परजयैषिणोः।
युद्धं समभवद् घोरं दुन्दुभेर्वालिनस्तथा ॥ ४.११.४२ ॥
Por el ímpetu de la ira, los dos, deseando vencerse mutuamente, se libró entre Dundubhi y Vāli una terrible batalla.
4.11.43
अयुध्यत तदा वाली शक्रतुल्यपराक्रमः।
मुष्टिभिर्जानुभिः पद्भिः शिलाभिः पादपैस्तथा ॥ ४.११.४३ ॥
Entonces Vālī, cuyo valor igualaba al de Indra, luchó con puños, rodillas, pies, rocas y árboles.
4.11.44
परस्परं घ्नतोस्तत्र वानरासुरयोस्तदा।
आसीद्धीनोऽसुरो युद्धे शक्रसूनुर्व्यवर्धत ॥ ४.११.४४ ॥
Allí, mientras el mono y el demonio se golpeaban mutuamente, el demonio se debilitó en la batalla, y el hijo de Indra se fortaleció.
4.11.45
तं तु दुन्दुभिमुद्यम्य धरण्यामभ्यपातयत्।
युद्धे प्राणहरे तस्मिन्निष्पिष्टो दुन्दुभिस्तदा ॥ ४.११.४५ ॥
Lo alzó a Dundubhi y lo arrojó al suelo; en aquella batalla mortal, Dundubhi quedó entonces aplastado.
4.11.46
स्रोतोभ्यो बहु रक्तं तु तस्य सुस्राव पात्यतः।
पपात च महाबाहुः क्षितौ पञ्चत्वमागतः ॥ ४.११.४६ ॥
Mucha sangre brotó de sus orificios cuando fue derribado; el de poderosos brazos cayó a la tierra y encontró la muerte.
4.11.47
तं तोलयित्वा बाहुभ्यां गतसत्त्वमचेतनम्।
चिक्षेप वेगवान् वाली वेगेनैकेन योजनम् ॥ ४.११.४७ ॥
Sopesándolo con ambos brazos, al cuerpo sin vida e inconsciente, Vālī, veloz en su fuerza, lo arrojó a una yojana entera de un solo impulso.
4.11.48
तस्य वेगप्रविद्धस्य वक्त्रात् क्षतजबिन्दवः।
प्रपेतुर्मारुतोत्क्षिप्ता मतङ्गस्याश्रमं प्रति ॥ ४.११.४८ ॥
Gotas de sangre de su boca, arrojado con tal fuerza, fueron levantadas por el viento y cayeron hacia el ermitaño de Mataṅga.
4.11.49
तान् दृष्ट्वा पतितांस्तत्र मुनिः शोणितविप्रुषः।
क्रुद्धस्तस्य महाभाग चिन्तयामास को न्वयम् ॥ ४.११.४९ ॥
Al ver las gotas de sangre caídas allí, el sabio, enfurecido, reflexionó: ¡Oh, afortunado!, ¿quién es éste?
4.11.50
येनाहं सहसा स्पृष्टः शोणितेन दुरात्मना।
कोऽयं दुरात्मा दुर्बुद्धिरकृतात्मा च बालिशः ॥ ४.११.५० ॥
¿Quién es este de alma perversa, mal pensante, sin control y necio, que de repente me tocó con sangre?
4.11.51
इत्युक्त्वा स विनिष्क्रम्य ददृशे मुनिसत्तमः।
महिषं पर्वताकारं गतासुं पतितं भुवि ॥ ४.११.५१ ॥
Habiendo dicho esto, salió y vio, tendido sin vida en el suelo, un búfalo tan grande como una montaña.
4.11.52
स तु विज्ञाय तपसा वानरेण कृतं हि तत्।
उत्ससर्ज महाशापं क्षेप्तारं वानरं प्रति ॥ ४.११.५२ ॥
Pero él, conociendo por su austeridad que aquello había sido obra de un mono, lanzó una gran maldición contra el mono que lo había arrojado.
4.11.53
इह तेनाप्रवेष्टव्यं प्रविष्टस्य वधो भवेत्।
वनं मत्संश्रयं येन दूषितं रुधिरस्रवैः ॥ ४.११.५३ ॥
No debe entrar aquí; quien entre hallará la muerte. Ha contaminado este bosque, mi refugio, con ríos de sangre.
4.11.54
क्षिपता पादपाश्चेमे सम्भग्नाश्चासुरीं तनुम्।
समन्तादाश्रमं पूर्णं योजनं मामकं यदि ॥ ४.११.५४ ॥
Quien lo arrojó ha quebrado estos árboles y también su cuerpo demoníaco. Si mi ermita, que se extiende un yojana entero a su alrededor, está por completo...
4.11.55
आगमिष्यति दुर्बुद्धिर्व्यक्तं स न भविष्यति।
ये चास्य सचिवाः केचित् संश्रिता मामकं वनम् ॥ ४.११.५५ ॥
Aquel de mente perversa vendrá, pero seguramente él no estará aquí. Y si algunos de sus consejeros se han refugiado en este bosque mío,
4.11.56
न च तैरिह वस्तव्यं श्रुत्वा यान्तु यथासुखम्।
तेऽपि वा यदि तिष्ठन्ति शपिष्ये तानपि ध्रुवम् ॥ ४.११.५६ ॥
Y no deben quedarse aquí; al oírlo, que vayan donde deseen. Y si permanecen aquí, ciertamente también los maldeciré.
4.11.57
वनेऽस्मिन् मामके नित्यं पुत्रवत् परिरक्षिते।
पत्राङ्कुरविनाशाय फलमूलाभवाय च ॥ ४.११.५७ ॥
En este bosque mío, siempre protegido como a un hijo, causarán la destrucción de hojas y brotes, y la pérdida de frutos y raíces.
4.11.58
दिवसश्चाद्य मर्यादा यं द्रष्टा श्वोऽस्मि वानरम्।
बहुवर्षसहस्राणि स वै शैलो भविष्यति ॥ ४.११.५८ ॥
Hoy es el plazo: el mono que yo vea mañana se convertirá en piedra durante muchos miles de años.
4.11.59
ततस्ते वानराः श्रुत्वा गिरं मुनिसमीरिताम्।
निश्चक्रमुर्वनात् तस्मात् तान् दृष्ट्वा वालिरब्रवीत् ॥ ४.११.५९ ॥
Entonces aquellos monos, habiendo oído la palabra pronunciada por el sabio, salieron de aquel bosque; y al verlos, Vāli habló.
4.11.60
किं भवन्तः समस्ताश्च मतङ्गवनवासिनः।
मत्समीपमनुप्राप्ता अपि स्वस्ति वनौकसाम् ॥ ४.११.६० ॥
¿Por qué habéis venido todos vosotros, habitantes del bosque de Mataṅga, cerca de mí? Que haya bienestar para los habitantes del bosque.
4.11.61
ततस्ते कारणं सर्वं तथा शापं च वालिनः।
शशंसुर्वानराः सर्वे वालिने हेममालिने ॥ ४.११.६१ ॥
Entonces todos los monos contaron a Vālin, el de la guirnalda de oro, toda la causa de la maldición de Vālin y la maldición misma.
4.11.62
एतच्छ्रुत्वा तदा वाली वचनं वानरेरितम्।
स महर्षिं समासाद्य याचते स्म कृताञ्जलिः ॥ ४.११.६२ ॥
Al oír estas palabras de los monos, Vālin se acercó entonces al gran sabio y le suplicó con las manos juntas.
4.11.63
महर्षिस्तमनादृत्य प्रविवेशाश्रमं प्रति।
शापधारणभीतस्तु वाली विह्वलतां गतः ॥ ४.११.६३ ॥
El gran sabio lo desatendió y entró en su ermita; temeroso de tener que soportar la maldición, Vālin cayó en gran angustia.
4.11.64
ततः शापभयाद् भीतो ऋष्यमूकं महागिरिम्।
प्रवेष्टुं नेच्छति हरिर्द्रष्टुं वापि नरेश्वर ॥ ४.११.६४ ॥
Entonces, temeroso de la maldición, aquel mono, oh señor de los hombres, no quiere entrar en la gran montaña llamada Ṛṣyamūka, ni siquiera verla.
4.11.65
तस्याप्रवेशं ज्ञात्वाहमिदं राम महावनम्।
विचरामि सहामात्यो विषादेन विवर्जितः ॥ ४.११.६५ ॥
Oh Rāma, sabiendo que él no entra en esa montaña, yo recorro este gran bosque con mis ministros, libre de pesar.
4.11.66
एषोऽस्थिनिचयस्तस्य दुन्दुभेः सम्प्रकाशते।
वीर्योत्सेकान्निरस्तस्य गिरिकूटनिभो महान् ॥ ४.११.६६ ॥
Este gran montón de huesos de Dundubhi se ve—el de aquel que fue derribado por el orgullo de su fuerza, grande como la cima de una montaña.
4.11.67
इमे च विपुलाः सालाः सप्त शाखावलम्बिनः।
यत्रैकं घटते वाली निष्पत्रयितुमोजसा ॥ ४.११.६७ ॥
Y estos siete enormes árboles sāla, con ramas colgantes: Vālin podría despojar de hojas a cualquiera de ellos con su fuerza.
4.11.68
एतदस्यासमं वीर्यं मया राम प्रकाशितम्।
कथं तं वालिनं हन्तुं समरे शक्ष्यसे नृप ॥ ४.११.६८ ॥
Oh Rāma, te he mostrado ahora su valor sin igual. Oh rey, ¿cómo podrás matar a ese Vālin en batalla?
4.11.69
तथा ब्रुवाणं सुग्रीवं प्रहसँल्लक्ष्मणोऽब्रवीत्।
कस्मिन् कर्मणि निर्वृत्ते श्रद्दध्या वालिनो वधम् ॥ ४.११.६९ ॥
Mientras Sugrīva hablaba así, Lakṣmaṇa sonrió y dijo: «¿Cuando qué hazaña se cumpla debería creerse en la muerte de Vālin?»
4.11.70
तमुवाचाथ सुग्रीवः सप्त सालानिमान् पुरा।
एवमेकैकशो वाली विव्याधाथ स चासकृत् ॥ ४.११.७० ॥
Entonces Sugrīva le dijo: «Antes Vālin atravesó estos siete árboles sāla uno por uno de esta misma manera, y lo hizo una y otra vez.»
4.11.71
रामो निर्दारयेदेषां बाणेनैकेन च द्रुमम्।
वालिनं निहतं मन्ये दृष्ट्वा रामस्य विक्रमम् ॥ ४.११.७१ ॥
Rāma podría partir con una sola flecha incluso uno de estos árboles. Al ver el valor de Rāma, considero que Vālin ya está muerto.
4.11.72
हतस्य महिषस्यास्थि पादेनैकेन लक्ष्मण।
उद्यम्य प्रक्षिपेच्चापि तरसा द्वे धनुःशते ॥ ४.११.७२ ॥
Oh Lakṣmaṇa, levantando con un solo pie el hueso de un búfalo muerto, podría arrojarlo con fuerza a doscientos arcos de distancia.
4.11.73
एवमुक्त्वा तु सुग्रीवो रामं रक्तान्तलोचनम्।
ध्यात्वा मुहूर्तं काकुत्स्थं पुनरेव वचोऽब्रवीत् ॥ ४.११.७३ ॥
Así habló Sugrīva; tras meditar un momento en Rāma, de ojos enrojecidos por las orillas, volvió a decir estas palabras.
4.11.74
शूरश्च शूरमानी च प्रख्यातबलपौरुषः।
बलवान् वानरो वाली संयुगेष्वपराजितः ॥ ४.११.७४ ॥
Vālī es valiente, se considera valiente y es famoso por su fuerza y valor; el poderoso mono Vālī es invencible en las batallas.
4.11.75
दृश्यन्ते चास्य कर्माणि दुष्कराणि सुरैरपि।
यानि संचिन्त्य भीतोऽहमृष्यमूकमुपाश्रितः ॥ ४.११.७५ ॥
Sus hazañas parecen difíciles incluso para los dioses; temeroso al considerarlas, me he refugiado en el monte Ṛṣyamūka.
4.11.76
तमजय्यमधृष्यं च वानरेन्द्रममर्षणम्।
विचिन्तयन्न मुञ्चापि ऋष्यमूकममुं त्वहम् ॥ ४.११.७६ ॥
Pensando en aquel señor de los monos, invencible, inaccesible e intolerante, ni siquiera abandono este Ṛṣyamūka.
4.11.77
उद्विग्नः शङ्कितश्चाहं विचरामि महावने।
अनुरक्तैः सहामात्यैर्हनुमत्प्रमुखैर्वरैः ॥ ४.११.७७ ॥
Inquieto y receloso, vago por el gran bosque con mis ministros fieles y excelentes, encabezados por Hanumān.
4.11.78
उपलब्धं च मे श्लाघ्यं सन्मित्रं मित्रवत्सल।
त्वामहं पुरुषव्याघ्र हिमवन्तमिवाश्रितः ॥ ४.११.७८ ॥
¡Oh amante de los amigos, oh tigre entre los hombres! He hallado un buen amigo digno de alabanza; me he refugiado en ti como en el Himālaya.
4.11.79
किं तु तस्य बलज्ञोऽहं दुर्भ्रातुर्बलशालिनः।
अप्रत्यक्षं तु मे वीर्यं समरे तव राघव ॥ ४.११.७९ ॥
Pero conozco la fuerza de aquel hermano malvado y poderoso; sin embargo, mi valor aún no se ha manifestado ante ti en la batalla, oh Rāghava.
4.11.80
न खल्वहं त्वां तुलये नावमन्ये न भीषये।
कर्मभिस्तस्य भीमैश्च कातर्यं जनितं मम ॥ ४.११.८० ॥
No te comparo con él, ni te desprecio, ni intento asustarte; son sus terribles hazañas las que han producido temor en mí.
4.11.81
कामं राघव ते वाणी प्रमाणं धैर्यमाकृतिः।
सूचयन्ति परं तेजो भस्मच्छन्नमिवानलम् ॥ ४.११.८१ ॥
Ciertamente, oh Rāghava, tu palabra, tu firmeza y tu porte son prueba que anuncian tu suprema luminosidad, como un fuego cubierto de ceniza.
4.11.82
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा सुग्रीवस्य महात्मनः।
स्मितपूर्वमथो रामः प्रत्युवाच हरिं प्रति ॥ ४.११.८२ ॥
Habiendo oído aquellas palabras del magnánimo Sugrīva, Rāma, sonriendo primero, respondió al mono.
4.11.83
यदि न प्रत्ययोऽस्मासु विक्रमे तव वानर।
प्रत्ययं समरे श्लाघ्यमहमुत्पादयामि ते ॥ ४.११.८३ ॥
Si no confías en nuestro valor, oh mono, te daré en la batalla una prueba digna de alabanza.
4.11.84
एवमुक्त्वा तु सुग्रीवं सान्त्वयँल्लक्ष्मणाग्रजः।
राघवो दुन्दुभेः कायं पादाङ्गुष्ठेन लीलया ॥ ४.११.८४ ॥
Habiendo hablado así a Sugrīva y consolándolo, Rāghava, hermano mayor de Lakṣmaṇa, levantó sin esfuerzo, como jugando, el cuerpo de Dundubhi con el dedo gordo de su pie.
4.11.85
तोलयित्वा महाबाहुश्चिक्षेप दशयोजनम्।
असुरस्य तनुं शुष्कां पादाङ्गुष्ठेन वीर्यवान् ॥ ४.११.८५ ॥
Tras sopesarlo, el de brazos poderosos, el valiente, arrojó el cuerpo seco del asura diez yojanas con el dedo gordo del pie.
4.11.86
क्षिप्तं दृष्ट्वा ततः कायं सुग्रीवः पुनरब्रवीत्।
लक्ष्मणस्याग्रतो रामं तपन्तमिव भास्करम्।
हरीणामग्रतो वीरमिदं वचनमर्थवत् ॥ ४.११.८६ ॥
Al ver el cuerpo arrojado, Sugrīva habló de nuevo a aquel héroe, Rāma, que resplandecía como el sol ante Lakṣmaṇa, ante los monos, con estas palabras llenas de sentido.
4.11.87
आर्द्रः समांसः प्रत्यग्रः क्षिप्तः कायः पुरा सखे।
परिश्रान्तेन मत्तेन भ्रात्रा मे वालिना तदा ॥ ४.११.८७ ॥
Amigo, antes este cuerpo estaba húmedo, lleno de carne y fresco, cuando entonces mi hermano Vālin, agotado y ebrio, lo arrojó.
4.11.88
लघुः सम्प्रति निर्मांसस्तृणभूतश्च राघव।
क्षिप्त एवं प्रहर्षेण भवता रघुनन्दन ॥ ४.११.८८ ॥
Oh Rāghava, ahora es ligero, sin carne y como hierba; oh deleite de los Raghu, lo has arrojado con alegría.
4.11.89
नात्र शक्यं बलं ज्ञातुं तव वा तस्य वाधिकम्।
आर्द्रं शुष्कमिति ह्येतत् सुमहद् राघवान्तरम् ॥ ४.११.८९ ॥
Aquí no es posible saber si tu fuerza o la suya es mayor; húmedo y seco, esta es una gran diferencia, oh Rāghava.
4.11.90
स एव संशयस्तात तव तस्य च यद्बलम्।
सालमेकं विनिर्भिद्य भवेद् व्यक्तिर्बलाबले ॥ ४.११.९० ॥
Querido amigo, esa es precisamente la duda sobre tu fuerza y la suya; atravesando un árbol sal, se hará clara la diferencia entre fuerza y debilidad.
4.11.91
कृत्वैतत् कार्मुकं सज्यं हस्तिहस्तमिवाततम्।
आकर्णपूर्णमायम्य विसृजस्व महाशरम् ॥ ४.११.९१ ॥
Tensando este arco hasta que quede como la trompa de un elefante, tirando hasta la oreja, suelta la gran flecha.
4.11.92
इमं हि सालं प्रहितस्त्वया शरो
न संशयोऽत्रास्ति विदारयिष्यति।
अलं विमर्शेन मम प्रियं ध्रुवं
कुरुष्व राजन् प्रतिशापितो मया ॥ ४.११.९२ ॥
Esta flecha lanzada por ti atravesará sin duda este árbol sāla; no hay duda. Basta de vacilar, oh rey: haz con seguridad lo que me es querido, pues estás ligado por el juramento que me hiciste.
4.11.93
यथा हि तेजःसु वरः सदारवि-
र्यथा हि शैलो हिमवान् महाद्रिषु।
यथा चतुष्पात्सु च केसरी वर-
स्तथा नराणामसि विक्रमे वरः ॥ ४.११.९३ ॥
Como el sol es el mejor entre los seres radiantes, como el Himavān es el mejor entre las grandes montañas, y como el león es el mejor entre las bestias de cuatro patas, así tú eres el mejor de los hombres en valor.