Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 4.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.12.1
एतच्च वचनं श्रुत्वा सुग्रीवस्य सुभाषितम्।
प्रत्ययार्थं महातेजा रामो जग्राह कार्मुकम् ॥ ४.१२.१ ॥
Al oír estas palabras bien dichas de Sugrīva, el gran resplandeciente Rāma tomó su arco para dar confianza.
4.12.2
स गृहीत्वा धनुर्घोरं शरमेकं च मानदः।
सालमुद्दिश्य चिक्षेप पूरयन् स रवैर्दिशः ॥ ४.१२.२ ॥
Tomando el terrible arco y una sola flecha, el dador de honor apuntó a un árbol sāla y la disparó, llenando las direcciones con su estruendo.
4.12.3
स विसृष्टो बलवता बाणः स्वर्णपरिष्कृतः।
भित्त्वा सालान् गिरिप्रस्थं सप्तं भूमिं विवेश ह ॥ ४.१२.३ ॥
Aquella flecha adornada de oro, lanzada por el poderoso, atravesó los árboles sāla y la cresta del monte, y penetró en la séptima tierra.
4.12.4
सायकस्तु मुहूर्तेन सालान् भित्त्वा महाजवः।
निष्पत्य च पुनस्तूणं तमेव प्रविवेश ह ॥ ४.१२.४ ॥
Aquella flecha de gran velocidad, en un instante, atravesó los árboles sāla, salió de nuevo y volvió a entrar en su propio carcaj.
4.12.5
तान् दृष्ट्वा सप्त निर्भिन्नान् सालान् वानरपुङ्गवः।
रामस्य शरवेगेन विस्मयं परमं गतः ॥ ४.१२.५ ॥
Al ver aquellos siete árboles sāla atravesados por la fuerza de la flecha de Rāma, Sugrīva, el mejor de los monos, quedó sumido en suprema admiración.
4.12.6
स मूर्ध्ना न्यपतद् भूमौ प्रलम्बीकृतभूषणः।
सुग्रीवः परमप्रीतो राघवाय कृताञ्जलिः ॥ ४.१२.६ ॥
Sumamente complacido, Sugrīva, con sus adornos colgando, cayó con la cabeza al suelo ante Rāghava, con las palmas juntas.
4.12.7
इदं चोवाच धर्मज्ञं कर्मणा तेन हर्षितः।
रामं सर्वास्त्रविदुषां श्रेष्ठं शूरमवस्थितम् ॥ ४.१२.७ ॥
Complacido por aquella hazaña, dijo estas palabras a Rāma, conocedor del dharma, el primero entre todos los diestros en armas, el valiente que permanecía firme.
4.12.8
सेन्द्रानपि सुरान् सर्वांस्त्वं बाणैः पुरुषर्षभ।
समर्थः समरे हन्तुं किं पुनर्वालिनं प्रभो ॥ ४.१२.८ ॥
¡Oh toro entre los hombres, oh señor! Tú eres capaz de abatir en batalla con tus flechas a todos los dioses, incluso junto a Indra. ¿Qué decir, entonces, de matar a Vālin?
4.12.9
येन सप्त महासाला गिरिर्भूमिश्च दारिताः।
बाणेनैकेन काकुत्स्थ स्थाता ते को रणाग्रतः ॥ ४.१२.९ ॥
Tú, con una sola flecha, partiste siete grandes árboles sāla, la montaña y la tierra; ¡oh Kākutstha!, ¿quién podría mantenerse ante ti en el frente de batalla?
4.12.10
अद्य मे विगतः शोकः प्रीतिरद्य परा मम।
सुहृदं त्वां समासाद्य महेन्द्रवरुणोपमम् ॥ ४.१२.१० ॥
Hoy se ha ido mi pena, y hoy me invade una suprema alegría, pues he encontrado en ti a un amigo semejante a Mahendra y a Varuṇa.
4.12.11
तमद्यैव प्रियार्थं मे वैरिणं भ्रातृरूपिणम्।
वालिनं जहि काकुत्स्थ मया बद्धोऽयमञ्जलिः ॥ ४.१२.११ ॥
Hoy mismo, oh Kākutstha, por mi querido bien, mata a Vālin, mi enemigo que lleva la forma de un hermano; yo he juntado mis manos en súplica.
4.12.12
ततो रामः परिष्वज्य सुग्रीवं प्रियदर्शनम्।
प्रत्युवाच महाप्राज्ञो लक्ष्मणानुगतं वचः ॥ ४.१२.१२ ॥
Entonces Rāma, de gran sabiduría, abrazó al agradable Sugrīva y, dirigiéndose a Lakṣmaṇa, que lo seguía, pronunció estas palabras.
4.12.13
अस्माद्गच्छाम किष्किन्धां क्षिप्रं गच्छ त्वमग्रतः।
गत्वा चाह्वय सुग्रीव वालिनं भ्रातृगन्धिनम् ॥ ४.१२.१३ ॥
Partamos de aquí hacia Kiṣkindhā. Tú adelántate rápidamente; ve y llama a Sugrīva, y llama a Vālin, que lleva el olor de su hermano.
4.12.14
सर्वे ते त्वरितं गत्वा किष्किन्धां वालिनः पुरीम्।
वृक्षैरात्मानमावृत्य ह्यतिष्ठन् गहने वने ॥ ४.१२.१४ ॥
Todos ellos fueron rápidamente a Kiṣkindhā, la ciudad de Vālin, y, ocultándose entre los árboles, se quedaron de pie en el bosque espeso.
4.12.15
सुग्रीवोऽप्यनदद् घोरं वालिनो ह्वानकारणात्।
गाढं परिहितो वेगान्नादैर्भिन्दन्निवाम्बरम् ॥ ४.१२.१५ ॥
Sugrīva también rugió terriblemente para llamar a Vālin. Firmemente preparado y rugiendo con ímpetu, parecía atravesar el propio cielo.
4.12.16
तं श्रुत्वा निनदं भ्रातुः क्रुद्धो वाली महाबलः।
निष्पपात सुसंरब्धो भास्करोऽस्ततटादिव ॥ ४.१२.१६ ॥
Al oír el rugido de su hermano, el poderoso Vālin se enfureció y, con gran ira, salió de un salto, como el sol que se eleva desde la orilla del monte del ocaso.
4.12.17
ततः सुतुमुलं युद्धं वालिसुग्रीवयोरभूत्।
गगने ग्रहयोर्घोरं बुधाङ्गारकयोरिव ॥ ४.१२.१७ ॥
Entonces surgió entre Vālin y Sugrīva una batalla terrible, como el horrible choque de los planetas Mercurio y Marte en el cielo.
4.12.18
तलैरशनिकल्पैश्च वज्रकल्पैश्च मुष्टिभिः।
जघ्नतुः समरेऽन्योन्यं भ्रातरौ क्रोधमूर्च्छितौ ॥ ४.१२.१८ ॥
Con golpes de palma como rayos y puños como dardos de diamante, los dos hermanos se golpearon mutuamente en la batalla, aturdidos por la ira.
4.12.19
ततो रामो धनुष्पाणिस्तावुभौ समुदैक्षत।
अन्योन्यसदृशौ वीरावुभौ देवाविवाश्विनौ ॥ ४.१२.१९ ॥
Entonces Rāma, con el arco en la mano, miró atentamente a los dos, dos héroes semejantes entre sí, como los dioses gemelos Aśvin.
4.12.20
यन्नावगच्छत् सुग्रीवं वालिनं वापि राघवः।
ततो न कृतवान् बुद्धिं मोक्तुमन्तकरं शरम् ॥ ४.१२.२० ॥
Como Rāghava no pudo distinguir a Sugrīva de Vāli, no se decidió a disparar la flecha que trae la muerte.
4.12.21
एतस्मिन्नन्तरे भग्नः सुग्रीवस्तेन वालिना।
अपश्यन् राघवं नाथमृष्यमूकं प्रदुद्रुवे ॥ ४.१२.२१ ॥
Mientras tanto, Sugrīva, derrotado por Vāli y sin ver a Rāghava, su señor, huyó hacia Ṛṣyamūka.
4.12.22
क्लान्तो रुधिरसिक्ताङ्गः प्रहारैर्जर्जरीकृतः।
वालिनाभिद्रुतः क्रोधात् प्रविवेश महावनम् ॥ ४.१२.२२ ॥
Agotado, con el cuerpo empapado en sangre y maltrecho por los golpes, perseguido con furia por Vāli, Sugrīva entró en un gran bosque.
4.12.23
तं प्रविष्टं वनं दृष्ट्वा वाली शापभयात् ततः।
मुक्तो ह्यसि त्वमित्युक्त्वा स निवृत्तो महाबलः ॥ ४.१२.२३ ॥
Al verlo entrar en el bosque, Vāli, por temor a la maldición, dijo: «Ya estás libre», y el poderoso se volvió atrás.
4.12.24
राघवोऽपि सह भ्रात्रा सह चैव हनूमता।
तदेव वनमागच्छत् सुग्रीवो यत्र वानरः ॥ ४.१२.२४ ॥
Rāghava también, junto con su hermano y con Hanumān, llegó a aquel mismo bosque donde estaba el mono Sugrīva.
4.12.25
तं समीक्ष्यागतं रामं सुग्रीवः सहलक्ष्मणम्।
ह्रीमान् दीनमुवाचेदं वसुधामवलोकयन् ॥ ४.१२.२५ ॥
Al ver llegar a Rāma con Lakṣmaṇa, el avergonzado Sugrīva, abatido y mirando la tierra, dijo estas palabras.
4.12.26
आह्वयस्वेति मामुक्त्वा दर्शयित्वा च विक्रमम्।
वैरिणा घातयित्वा च किमिदानीं त्वया कृतम् ॥ ४.१२.२६ ॥
Después de decirme: "Desafíalo", y de mostrar tu valor, y de hacer que el enemigo me hiriera, ¿qué has hecho ahora?
4.12.27
तामेव वेलां वक्तव्यं त्वया राघव तत्त्वतः।
वालिनं न निहन्मीति ततो नाहमितो व्रजे ॥ ४.१२.२७ ॥
Oh Rāghava, en ese mismo momento debiste decir la verdad: "No mataré a Vālin"; entonces yo no me habría ido de aquí.
4.12.28
तस्य चैवं ब्रुवाणस्य सुग्रीवस्य महात्मनः।
करुणं दीनया वाचा राघवः पुनरब्रवीत् ॥ ४.१२.२८ ॥
Mientras el magnánimo Sugrīva hablaba así, Rāghava volvió a hablar con voz compasiva y afligida.
4.12.29
सुग्रीव श्रूयतां तात क्रोधश्च व्यपनीयताम्।
कारणं येन बाणोऽयं स मया न विसर्जितः ॥ ४.१२.२९ ॥
Escucha, Sugrīva, querido amigo, y deja a un lado tu ira. Escucha la razón por la que no disparé esta flecha.
4.12.30
अलंकारेण वेषेण प्रमाणेन गतेन च।
त्वं च सुग्रीव वाली च सदृशौ स्थः परस्परम् ॥ ४.१२.३० ॥
Oh Sugrīva, en adornos, vestimenta, estatura y andar, tú y Vālin os parecéis el uno al otro.
4.12.31
स्वरेण वर्चसा चैव प्रेक्षितेन च वानर।
विक्रमेण च वाक्यैश्च व्यक्तिं वां नोपलक्षये ॥ ४.१२.३१ ॥
Oh mono, ni por la voz, el resplandor, la mirada, el valor o las palabras puedo distinguir a ustedes dos.
4.12.32
ततोऽहं रूपसादृश्यान्मोहितो वानरोत्तम।
नोत्सृजामि महावेगं शरं शत्रुनिबर्हणम् ॥ ४.१२.३२ ॥
Así pues, ofuscado por la semejanza de figura, oh mejor de los monos, no solté la flecha veloz que destruye a los enemigos.
4.12.33
जीवितान्तकरं घोरं सादृश्यात् तु विशङ्कितः।
मूलघातो न नौ स्याद्धि द्वयोरिति कृतो मया ॥ ४.१२.३३ ॥
Una flecha terrible que trae el fin de la vida; dudoso por la semejanza, pensé que la destrucción de raíz de ambos podría producirse.
4.12.34
त्वयि वीर विपन्ने हि अज्ञानाल्लाघवान्मया।
मौढ्यं च मम बाल्यं च ख्यापितं स्यात् कपीश्वर ॥ ४.१२.३४ ॥
Oh héroe, si hubieras caído, mi necedad y mi puerilidad se habrían proclamado por mi ignorancia y precipitación, oh señor de los monos.
4.12.35
दत्ताभयवधो नाम पातकं महदद्भुतम्।
अहं च लक्ष्मणश्चैव सीता च वरवर्णिनी ॥ ४.१२.३५ ॥
Matar a quien ha recibido protección es un pecado grande y monstruoso; y yo, Lakṣmaṇa y la de hermoso color Sītā compartiríamos su peso.
4.12.36
त्वदधीना वयं सर्वे वनेऽस्मिन् शरणं भवान्।
तस्माद् युध्यस्व भूयस्त्वं मा माशङ्कीश्च वानर ॥ ४.१२.३६ ॥
Todos dependemos de ti en este bosque; tú eres nuestro refugio. Por eso, oh mono, lucha de nuevo y no dudes.
4.12.37
एतन्मुहूर्ते तु मया पश्य वालिनमाहवे।
निरस्तमिषुणैकेन चेष्टमानं महीतले ॥ ४.१२.३७ ॥
En este mismo instante, mira a Vālin, derribado en el combate por una sola flecha mía, retorciéndose en el suelo.
4.12.38
अभिज्ञानं कुरुष्व त्वमात्मनो वानरेश्वर।
येन त्वामभिजानीयां द्वन्द्वयुद्धमुपागतम् ॥ ४.१२.३८ ॥
Oh señor de los monos, haz de ti mismo una señal por la cual pueda reconocerte, tú que has venido al duelo.
4.12.39
गजपुष्पीमिमां फुल्लामुत्पाट्य शुभलक्षणाम्।
कुरु लक्ष्मण कण्ठेऽस्य सुग्रीवस्य महात्मनः ॥ ४.१२.३९ ॥
Lakṣmaṇa, arranca esta flor gajapuṣpī, florecida y de auspiciosas marcas, y colócala en el cuello del magnánimo Sugrīva.
4.12.40
ततो गिरितटे जातामुत्पाट्य कुसुमायुताम्।
लक्ष्मणो गजपुष्पीं तां तस्य कण्ठे व्यसर्जयत् ॥ ४.१२.४० ॥
Entonces Lakṣmaṇa arrancó aquella gajapuṣpī, nacida en la ladera de la montaña y llena de flores, y la colocó en su cuello.
4.12.41
स तया शुशुभे श्रीमाँल्लतया कण्ठसक्तया।
मालयेव बलाकानां ससंध्य इव तोयदः ॥ ४.१२.४१ ॥
Aquel glorioso resplandecía con la guirnalda enroscada a su cuello como una enredadera, como una nube de lluvia al atardecer con una hilera de garzas.
4.12.42
विभ्राजमानो वपुषा रामवाक्यसमाहितः।
जगाम सह रामेण किष्किन्धां पुनराप सः ॥ ४.१२.४२ ॥
Resplandeciente en su cuerpo, con la mente fija en las palabras de Rāma, marchó con Rāma y de nuevo llegó a Kiṣkindhā.