ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 4.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.12.1
एतच्च वचनं श्रुत्वा सुग्रीवस्य सुभाषितम्।
प्रत्ययार्थं महातेजा रामो जग्राह कार्मुकम् ॥ ४.१२.१ ॥
ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਇਸ ਸੁਭਾਸ਼ਿਤ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਰਾਮ ਨੇ ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ।
4.12.2
स गृहीत्वा धनुर्घोरं शरमेकं च मानदः।
सालमुद्दिश्य चिक्षेप पूरयन् स रवैर्दिशः ॥ ४.१२.२ ॥
ਉਸ ਮਾਨਦਾਤਾ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਾਣ ਲੈ ਕੇ ਸਾਲ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਛੱਡਿਆ; ਆਪਣੀ ਟੰਕਾਰ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਭਰ ਦਿੱਤੀਆਂ।
4.12.3
स विसृष्टो बलवता बाणः स्वर्णपरिष्कृतः।
भित्त्वा सालान् गिरिप्रस्थं सप्तं भूमिं विवेश ह ॥ ४.१२.३ ॥
ਬਲਵਾਨ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਬਾਣ, ਸਾਲ ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਢਲਾਨ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਸੱਤਵੀਂ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੜਿਆ।
4.12.4
सायकस्तु मुहूर्तेन सालान् भित्त्वा महाजवः।
निष्पत्य च पुनस्तूणं तमेव प्रविवेश ह ॥ ४.१२.४ ॥
ਮਹਾਂ-ਵੇਗਵਾਨ ਉਹ ਬਾਣ ਪਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸੇ ਤਰਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੜਿਆ।
4.12.5
तान् दृष्ट्वा सप्त निर्भिन्नान् सालान् वानरपुङ्गवः।
रामस्य शरवेगेन विस्मयं परमं गतः ॥ ४.१२.५ ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਬਾਣ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਗਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਸਾਲ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵਾਨਰ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੁਗਰੀਵ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ।
4.12.6
स मूर्ध्ना न्यपतद् भूमौ प्रलम्बीकृतभूषणः।
सुग्रीवः परमप्रीतो राघवाय कृताञ्जलिः ॥ ४.१२.६ ॥
ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ, ਗਹਿਣੇ ਲਟਕਾਈ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਰਾਘਵ ਅੱਗੇ ਸਿਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।
4.12.7
इदं चोवाच धर्मज्ञं कर्मणा तेन हर्षितः।
रामं सर्वास्त्रविदुषां श्रेष्ठं शूरमवस्थितम् ॥ ४.१२.७ ॥
ਉਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੇ ਧਰਮਜ੍ਞ, ਸਾਰੇ ਅਸਤ੍ਰਵੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਖੜ੍ਹੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
4.12.8
सेन्द्रानपि सुरान् सर्वांस्त्वं बाणैः पुरुषर्षभ।
समर्थः समरे हन्तुं किं पुनर्वालिनं प्रभो ॥ ४.१२.८ ॥
ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪ੍ਰਭੂ! ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਨ ਦੇ ਤੁਸੀਂ ਸਮਰੱਥ ਹੋ; ਫਿਰ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀ!
4.12.9
येन सप्त महासाला गिरिर्भूमिश्च दारिताः।
बाणेनैकेन काकुत्स्थ स्थाता ते को रणाग्रतः ॥ ४.१२.९ ॥
ਇੱਕੋ ਬਾਣ ਨਾਲ ਸੱਤ ਮਹਾਸਾਲ ਰੁੱਖਾਂ, ਪਰਬਤ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰਨ ਵਾਲੇ ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ! ਰਣ ਦੇ ਮੋਰਚੇ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੌਣ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
4.12.10
अद्य मे विगतः शोकः प्रीतिरद्य परा मम।
सुहृदं त्वां समासाद्य महेन्द्रवरुणोपमम् ॥ ४.१२.१० ॥
ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਸ਼ੋਕ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ; ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਪਰਮ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਹੋਈ ਹੈ, ਮਹਿੰਦਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਵਰਗੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਾ ਮਿੱਤਰ ਪਾ ਕੇ।
4.12.11
तमद्यैव प्रियार्थं मे वैरिणं भ्रातृरूपिणम्।
वालिनं जहि काकुत्स्थ मया बद्धोऽयमञ्जलिः ॥ ४.१२.११ ॥
ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ! ਅੱਜ ਹੀ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਹਿੱਤ ਲਈ, ਭਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਵੈਰੀ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰੋ; ਮੈਂ ਇਹ ਅੰਜਲੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੈ।
4.12.12
ततो रामः परिष्वज्य सुग्रीवं प्रियदर्शनम्।
प्रत्युवाच महाप्राज्ञो लक्ष्मणानुगतं वचः ॥ ४.१२.१२ ॥
ਫਿਰ ਮਹਾਪ੍ਰਾਗਯ ਰਾਮ ਨੇ ਪ੍ਰਿਯਦਰਸ਼ਨ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
4.12.13
अस्माद्गच्छाम किष्किन्धां क्षिप्रं गच्छ त्वमग्रतः।
गत्वा चाह्वय सुग्रीव वालिनं भ्रातृगन्धिनम् ॥ ४.१२.१३ ॥
ਇੱਥੋਂ ਅਸੀਂ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਚੱਲੀਏ। ਤੂੰ ਛੇਤੀ ਅੱਗੇ ਜਾ, ਜਾ ਕੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਬੁਲਾ, ਅਤੇ ਭਰਾ ਦੀ ਗੰਧ ਵਾਲੇ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਬੁਲਾ।
4.12.14
सर्वे ते त्वरितं गत्वा किष्किन्धां वालिनः पुरीम्।
वृक्षैरात्मानमावृत्य ह्यतिष्ठन् गहने वने ॥ ४.१२.१४ ॥
ਉਹ ਸਾਰੇ ਛੇਤੀ ਵਾਲੀ ਦੀ ਨਗਰੀ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਪਹੁੰਚੇ, ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਕ ਕੇ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹ ਗਏ।
4.12.15
सुग्रीवोऽप्यनदद् घोरं वालिनो ह्वानकारणात्।
गाढं परिहितो वेगान्नादैर्भिन्दन्निवाम्बरम् ॥ ४.१२.१५ ॥
ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰਨ ਲਈ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਵੀ ਭਿਆਨਕ ਗਰਜਣਾ ਕੀਤੀ। ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਗਰਜਦਾ ਉਹ ਮਾਨੋ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਚੀਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
4.12.16
तं श्रुत्वा निनदं भ्रातुः क्रुद्धो वाली महाबलः।
निष्पपात सुसंरब्धो भास्करोऽस्ततटादिव ॥ ४.१२.१६ ॥
ਭਰਾ ਦੀ ਉਸ ਗਰਜਣਾ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਬਲੀ ਵਾਲੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਅਸਤਾਚਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਅਤਿ ਰੋਹ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਪਿਆ।
4.12.17
ततः सुतुमुलं युद्धं वालिसुग्रीवयोरभूत्।
गगने ग्रहयोर्घोरं बुधाङ्गारकयोरिव ॥ ४.१२.१७ ॥
ਫਿਰ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ; ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੁਧ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਘੋਰ ਟਕਰਾਅ ਵਾਂਗ।
4.12.18
तलैरशनिकल्पैश्च वज्रकल्पैश्च मुष्टिभिः।
जघ्नतुः समरेऽन्योन्यं भ्रातरौ क्रोधमूर्च्छितौ ॥ ४.१२.१८ ॥
ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੇ ਹੱਥਾਂ ਅਤੇ ਵਜ੍ਰ ਵਰਗੇ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲੱਗੇ; ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ।
4.12.19
ततो रामो धनुष्पाणिस्तावुभौ समुदैक्षत।
अन्योन्यसदृशौ वीरावुभौ देवाविवाश्विनौ ॥ ४.१२.१९ ॥
ਫਿਰ ਧਨੁਸ਼ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲਈ ਰਾਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ। ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਵਰਗੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸਨ।
4.12.20
यन्नावगच्छत् सुग्रीवं वालिनं वापि राघवः।
ततो न कृतवान् बुद्धिं मोक्तुमन्तकरं शरम् ॥ ४.१२.२० ॥
ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਅਤੇ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਰਾਘਵ ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕੇ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੌਤ ਵਾਲਾ ਤੀਰ ਛੱਡਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਾ ਕੀਤਾ।
4.12.21
एतस्मिन्नन्तरे भग्नः सुग्रीवस्तेन वालिना।
अपश्यन् राघवं नाथमृष्यमूकं प्रदुद्रुवे ॥ ४.१२.२१ ॥
ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਵਾਲੀ ਤੋਂ ਹਾਰਿਆ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਆਪਣੇ ਸੁਆਮੀ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਦਿਆਂ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਿਆ।
4.12.22
क्लान्तो रुधिरसिक्ताङ्गः प्रहारैर्जर्जरीकृतः।
वालिनाभिद्रुतः क्रोधात् प्रविवेश महावनम् ॥ ४.१२.२२ ॥
ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ, ਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜਰਜਰ ਹੋਇਆ, ਵਾਲੀ ਵੱਲੋਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਿਆ।
4.12.23
तं प्रविष्टं वनं दृष्ट्वा वाली शापभयात् ततः।
मुक्तो ह्यसि त्वमित्युक्त्वा स निवृत्तो महाबलः ॥ ४.१२.२३ ॥
ਉਸਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੜਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਵਾਲੀ ਨੇ ਸਰਾਪ ਦੇ ਡਰੋਂ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਬਚ ਗਿਆ ਹੈਂ," ਅਤੇ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਿਆ।
4.12.24
राघवोऽपि सह भ्रात्रा सह चैव हनूमता।
तदेव वनमागच्छत् सुग्रीवो यत्र वानरः ॥ ४.१२.२४ ॥
ਰਾਘਵ ਵੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨਾਲ ਉਸੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਵਾਨਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਸੀ।
4.12.25
तं समीक्ष्यागतं रामं सुग्रीवः सहलक्ष्मणम्।
ह्रीमान् दीनमुवाचेदं वसुधामवलोकयन् ॥ ४.१२.२५ ॥
ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਆਏ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀਨ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਵੇਖਦਿਆਂ ਇਹ ਬੋਲਿਆ।
4.12.26
आह्वयस्वेति मामुक्त्वा दर्शयित्वा च विक्रमम्।
वैरिणा घातयित्वा च किमिदानीं त्वया कृतम् ॥ ४.१२.२६ ॥
"ਮੈਨੂੰ ਲਲਕਾਰ" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਬਹਾਦਰੀ ਦਿਖਾ ਕੇ, ਵੈਰੀ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਮਰਵਾ ਕੇ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਕੀ ਕੀਤਾ?
4.12.27
तामेव वेलां वक्तव्यं त्वया राघव तत्त्वतः।
वालिनं न निहन्मीति ततो नाहमितो व्रजे ॥ ४.१२.२७ ॥
ਹੇ ਰਘੂਵੰਸ਼ੀ, ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਆਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ—"ਮੈਂ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਾਂਗਾ"; ਤਾਂ ਮੈਂ ਇੱਥੋਂ ਨਾ ਜਾਂਦਾ।
4.12.28
तस्य चैवं ब्रुवाणस्य सुग्रीवस्य महात्मनः।
करुणं दीनया वाचा राघवः पुनरब्रवीत् ॥ ४.१२.२८ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਜਦੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਰਾਘਵ ਨੇ ਕਰੁਣਾ ਅਤੇ ਦੀਨ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਕਿਹਾ।
4.12.29
सुग्रीव श्रूयतां तात क्रोधश्च व्यपनीयताम्।
कारणं येन बाणोऽयं स मया न विसर्जितः ॥ ४.१२.२९ ॥
ਹੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਸੁਣ, ਪਿਆਰਿਆ; ਗੁੱਸਾ ਛੱਡ ਦੇ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਇਹ ਤੀਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ, ਉਹ ਕਾਰਨ ਸੁਣ।
4.12.30
अलंकारेण वेषेण प्रमाणेन गतेन च।
त्वं च सुग्रीव वाली च सदृशौ स्थः परस्परम् ॥ ४.१२.३० ॥
ਹੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਗਹਿਣਿਆਂ, ਪਹਿਰਾਵੇ, ਕੱਦ ਅਤੇ ਚਾਲ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਅਤੇ ਵਾਲੀ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਵਰਗੇ ਹੋ।
4.12.31
स्वरेण वर्चसा चैव प्रेक्षितेन च वानर।
विक्रमेण च वाक्यैश्च व्यक्तिं वां नोपलक्षये ॥ ४.१२.३१ ॥
ਹੇ ਵਾਨਰ, ਸੁਰ, ਤੇਜ, ਨਜ਼ਰ, ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣ ਸਕਦਾ।
4.12.32
ततोऽहं रूपसादृश्यान्मोहितो वानरोत्तम।
नोत्सृजामि महावेगं शरं शत्रुनिबर्हणम् ॥ ४.१२.३२ ॥
ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਵਾਨਰ, ਰੂਪ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਵੈਰੀ-ਨਾਸ਼ਕ ਮਹਾਵੇਗ ਬਾਣ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ।
4.12.33
जीवितान्तकरं घोरं सादृश्यात् तु विशङ्कितः।
मूलघातो न नौ स्याद्धि द्वयोरिति कृतो मया ॥ ४.१२.३३ ॥
ਜੀਵਨ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਭਿਆਨਕ ਬਾਣ; ਸਮਾਨਤਾ ਕਰਕੇ ਸ਼ੱਕੀ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਜੜ੍ਹੋਂ ਨਾਸ਼ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ।
4.12.34
त्वयि वीर विपन्ने हि अज्ञानाल्लाघवान्मया।
मौढ्यं च मम बाल्यं च ख्यापितं स्यात् कपीश्वर ॥ ४.१२.३४ ॥
ਹੇ ਵੀਰ, ਜੇ ਤੂੰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਅਗਿਆਨ ਤੇ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਮੂਰਖਤਾ ਤੇ ਬਚਪਨਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਹੇ ਕਪੀਸ਼ਵਰ।
4.12.35
दत्ताभयवधो नाम पातकं महदद्भुतम्।
अहं च लक्ष्मणश्चैव सीता च वरवर्णिनी ॥ ४.१२.३५ ॥
ਅਭੈ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਵੱਡਾ, ਅਦਭੁਤ ਪਾਪ ਹੈ; ਮੈਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਵਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਵੀ (ਉਸ ਦਾ ਭਾਗੀ ਹੋਵਾਂਗੇ)।
4.12.36
त्वदधीना वयं सर्वे वनेऽस्मिन् शरणं भवान्।
तस्माद् युध्यस्व भूयस्त्वं मा माशङ्कीश्च वानर ॥ ४.१२.३६ ॥
ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਤੇਰੇ ਅਧੀਨ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਡਾ ਆਸਰਾ ਹੈਂ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵਾਨਰ, ਫਿਰ ਯੁੱਧ ਕਰ, ਸ਼ੱਕ ਨਾ ਕਰ।
4.12.37
एतन्मुहूर्ते तु मया पश्य वालिनमाहवे।
निरस्तमिषुणैकेन चेष्टमानं महीतले ॥ ४.१२.३७ ॥
ਇਸੇ ਪਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਇੱਕ ਹੀ ਬਾਣ ਨਾਲ ਡਿੱਗਿਆ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੜਫਦੇ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਵੇਖ।
4.12.38
अभिज्ञानं कुरुष्व त्वमात्मनो वानरेश्वर।
येन त्वामभिजानीयां द्वन्द्वयुद्धमुपागतम् ॥ ४.१२.३८ ॥
ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਦਵੰਦ ਯੁੱਧ ਲਈ ਆਏ ਹੋਏ ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਪਛਾਣ ਸਕਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੀ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਰੱਖ।
4.12.39
गजपुष्पीमिमां फुल्लामुत्पाट्य शुभलक्षणाम्।
कुरु लक्ष्मण कण्ठेऽस्य सुग्रीवस्य महात्मनः ॥ ४.१२.३९ ॥
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੇ ਗਜਪੁਸ਼ਪੀ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਮਹਾਤਮਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦੇ।
4.12.40
ततो गिरितटे जातामुत्पाट्य कुसुमायुताम्।
लक्ष्मणो गजपुष्पीं तां तस्य कण्ठे व्यसर्जयत् ॥ ४.१२.४० ॥
ਫਿਰ ਪਰਬਤ ਦੀ ਢਲਾਨ ਉੱਤੇ ਉੱਗੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਉਸ ਗਜਪੁਸ਼ਪੀ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਸਦੇ ਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤੀ।
4.12.41
स तया शुशुभे श्रीमाँल्लतया कण्ठसक्तया।
मालयेव बलाकानां ससंध्य इव तोयदः ॥ ४.१२.४१ ॥
ਉਹ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਗਲ ਨਾਲ ਲਟਕੀ ਉਸ ਵੇਲ ਵਰਗੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਆ; ਬਗਲਿਆਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ।
4.12.42
विभ्राजमानो वपुषा रामवाक्यसमाहितः।
जगाम सह रामेण किष्किन्धां पुनराप सः ॥ ४.१२.४२ ॥
ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾ, ਰਾਮ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨ ਟਿਕਾਈ, ਉਹ ਰਾਮ ਨਾਲ ਫਿਰ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਪਹੁੰਚਿਆ।