ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 4.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.12.1
एतच्च वचनं श्रुत्वा सुग्रीवस्य सुभाषितम्।
प्रत्ययार्थं महातेजा रामो जग्राह कार्मुकम् ॥ ४.१२.१ ॥
ಸುಗ್ರೀವನ ಈ ಸುಭಾಷಿತ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ರಾಮನು ನಂಬಿಕೆಗಾಗಿ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡನು.
4.12.2
स गृहीत्वा धनुर्घोरं शरमेकं च मानदः।
सालमुद्दिश्य चिक्षेप पूरयन् स रवैर्दिशः ॥ ४.१२.२ ॥
ಆ ಮಾನದಾತನು ಭಯಂಕರ ಧನುಸ್ಸು ಮತ್ತು ಒಂದು ಬಾಣವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಸಾಲ ವೃಕ್ಷವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ ಬಿಟ್ಟನು; ತನ್ನ ನಿನಾದದಿಂದ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತುಂಬಿದನು.
4.12.3
स विसृष्टो बलवता बाणः स्वर्णपरिष्कृतः।
भित्त्वा सालान् गिरिप्रस्थं सप्तं भूमिं विवेश ह ॥ ४.१२.३ ॥
ಬಲವಂತನು ಬಿಟ್ಟ ಆ ಚಿನ್ನದಿಂದ ಅಲಂಕೃತ ಬಾಣವು ಸಾಲ ವೃಕ್ಷಗಳನ್ನೂ ಪರ್ವತ ಶಿಖರವನ್ನೂ ಭೇದಿಸಿ, ಏಳು ಪದರದ ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು.
4.12.4
सायकस्तु मुहूर्तेन सालान् भित्त्वा महाजवः।
निष्पत्य च पुनस्तूणं तमेव प्रविवेश ह ॥ ४.१२.४ ॥
ಮಹಾವೇಗದ ಆ ಬಾಣವು ಒಂದು ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸಾಲ ವೃಕ್ಷಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಹೊರಬಂದು, ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಬತ್ತಳಿಕೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು.
4.12.5
तान् दृष्ट्वा सप्त निर्भिन्नान् सालान् वानरपुङ्गवः।
रामस्य शरवेगेन विस्मयं परमं गतः ॥ ४.१२.५ ॥
ರಾಮನ ಬಾಣದ ವೇಗದಿಂದ ಭೇದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಏಳು ಸಾಲ ವೃಕ್ಷಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ವಾನರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸುಗ್ರೀವನು ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ಮಯಗೊಂಡನು.
4.12.6
स मूर्ध्ना न्यपतद् भूमौ प्रलम्बीकृतभूषणः।
सुग्रीवः परमप्रीतो राघवाय कृताञ्जलिः ॥ ४.१२.६ ॥
ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಸುಗ್ರೀವನು, ಆಭರಣಗಳು ತೂಗುತ್ತಿರಲು, ಕೈಮುಗಿದು ರಾಘವನ ಮುಂದೆ ತಲೆಯಿಂದ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದನು.
4.12.7
इदं चोवाच धर्मज्ञं कर्मणा तेन हर्षितः।
रामं सर्वास्त्रविदुषां श्रेष्ठं शूरमवस्थितम् ॥ ४.१२.७ ॥
ಆ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಹರ್ಷಗೊಂಡು, ಧರ್ಮಜ್ಞನೂ, ಸರ್ವಾಸ್ತ್ರವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೂ, ಶೂರನೂ, ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದವನೂ ಆದ ರಾಮನಿಗೆ ಇದನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
4.12.8
सेन्द्रानपि सुरान् सर्वांस्त्वं बाणैः पुरुषर्षभ।
समर्थः समरे हन्तुं किं पुनर्वालिनं प्रभो ॥ ४.१२.८ ॥
ಓ ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಪ್ರಭುವೇ! ಇಂದ್ರನೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲು ನೀನು ಸಮರ್ಥನು; ವಾಲಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಮಾತೇನು!
4.12.9
येन सप्त महासाला गिरिर्भूमिश्च दारिताः।
बाणेनैकेन काकुत्स्थ स्थाता ते को रणाग्रतः ॥ ४.१२.९ ॥
ಒಂದೇ ಬಾಣದಿಂದ ಏಳು ಮಹಾ ಸಾಲ ವೃಕ್ಷಗಳನ್ನು, ಪರ್ವತವನ್ನು ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸೀಳಿದವನೇ, ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನೇ! ರಣರಂಗದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಎದುರು ನಿಲ್ಲುವವನು ಯಾರು?
4.12.10
अद्य मे विगतः शोकः प्रीतिरद्य परा मम।
सुहृदं त्वां समासाद्य महेन्द्रवरुणोपमम् ॥ ४.१२.१० ॥
ಇಂದು ನನ್ನ ದುಃಖ ನಿವಾರಣೆಯಾಯಿತು; ಇಂದು ನನಗೆ ಪರಮ ಸಂತೋಷವಾಯಿತು, ಮಹೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ವರುಣರಂತಿರುವ ನಿನ್ನಂಥ ಮಿತ್ರನನ್ನು ಪಡೆದುದರಿಂದ.
4.12.11
तमद्यैव प्रियार्थं मे वैरिणं भ्रातृरूपिणम्।
वालिनं जहि काकुत्स्थ मया बद्धोऽयमञ्जलिः ॥ ४.१२.११ ॥
ಓ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನೇ! ಇಂದೇ ನನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ, ಸಹೋದರನ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ನನ್ನ ಶತ್ರು ವಾಲಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲು; ನಾನು ಈ ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ಬದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ್ದೇನೆ.
4.12.12
ततो रामः परिष्वज्य सुग्रीवं प्रियदर्शनम्।
प्रत्युवाच महाप्राज्ञो लक्ष्मणानुगतं वचः ॥ ४.१२.१२ ॥
ಆಗ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನಾದ ರಾಮನು ಪ್ರಿಯದರ್ಶನನಾದ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
4.12.13
अस्माद्गच्छाम किष्किन्धां क्षिप्रं गच्छ त्वमग्रतः।
गत्वा चाह्वय सुग्रीव वालिनं भ्रातृगन्धिनम् ॥ ४.१२.१३ ॥
ಇಲ್ಲಿಂದ ನಾವು ಕಿಷ್ಕಿಂಧೆಗೆ ಹೋಗೋಣ. ನೀನು ಬೇಗನೆ ಮುಂದೆ ಹೋಗು. ಹೋಗಿ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಕರೆ; ಸಹೋದರನ ಗಂಧವಿರುವ ವಾಲಿಯನ್ನೂ ಕರೆ.
4.12.14
सर्वे ते त्वरितं गत्वा किष्किन्धां वालिनः पुरीम्।
वृक्षैरात्मानमावृत्य ह्यतिष्ठन् गहने वने ॥ ४.१२.१४ ॥
ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಬೇಗನೆ ವಾಲಿಯ ನಗರವಾದ ಕಿಷ್ಕಿಂಧೆಗೆ ಹೋಗಿ, ಮರಗಳಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ಮರೆಮಾಡಿಕೊಂಡು ದಟ್ಟ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತರು.
4.12.15
सुग्रीवोऽप्यनदद् घोरं वालिनो ह्वानकारणात्।
गाढं परिहितो वेगान्नादैर्भिन्दन्निवाम्बरम् ॥ ४.१२.१५ ॥
ಸುಗ್ರೀವನೂ ವಾಲಿಯನ್ನು ಕರೆಯಲು ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸಿದನು. ದೃಢವಾಗಿ ಸಜ್ಜಾಗಿ ವೇಗದಿಂದ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾ ಆಕಾಶವನ್ನೇ ಸೀಳುವವನಂತೆ ಇದ್ದನು.
4.12.16
तं श्रुत्वा निनदं भ्रातुः क्रुद्धो वाली महाबलः।
निष्पपात सुसंरब्धो भास्करोऽस्ततटादिव ॥ ४.१२.१६ ॥
ಸಹೋದರನ ಆ ಗರ್ಜನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ವಾಲಿ ಕೋಪಗೊಂಡು, ಅಸ್ತಗಿರಿಯ ತೀರದಿಂದ ಸೂರ್ಯ ಏಳುವಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದನು.
4.12.17
ततः सुतुमुलं युद्धं वालिसुग्रीवयोरभूत्।
गगने ग्रहयोर्घोरं बुधाङ्गारकयोरिव ॥ ४.१२.१७ ॥
ಆಗ ವಾಲಿ ಮತ್ತು ಸುಗ್ರೀವರ ನಡುವೆ ಅತ್ಯಂತ ಭಯಂಕರ ಯುದ್ಧ ಉಂಟಾಯಿತು; ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಬುಧ ಮತ್ತು ಮಂಗಳ ಗ್ರಹಗಳ ಘೋರ ಸಂಘರ್ಷದಂತೆ.
4.12.18
तलैरशनिकल्पैश्च वज्रकल्पैश्च मुष्टिभिः।
जघ्नतुः समरेऽन्योन्यं भ्रातरौ क्रोधमूर्च्छितौ ॥ ४.१२.१८ ॥
ಸಿಡಿಲಿನಂತಹ ಅಂಗೈಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ವಜ್ರದಂತಹ ಮುಷ್ಟಿಗಳಿಂದ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಹೊಡೆದುಕೊಂಡರು; ಕೋಪದಿಂದ ಮೂರ್ಛಿತರಾಗಿ.
4.12.19
ततो रामो धनुष्पाणिस्तावुभौ समुदैक्षत।
अन्योन्यसदृशौ वीरावुभौ देवाविवाश्विनौ ॥ ४.१२.१९ ॥
ಆಗ ಬಿಲ್ಲು ಹಿಡಿದ ರಾಮನು ಆ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ನೋಡಿದನು. ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಸಮಾನರಾದ ಆ ಇಬ್ಬರು ವೀರರು ಅಶ್ವಿನೀ ದೇವತೆಗಳಂತೆ ಇದ್ದರು.
4.12.20
यन्नावगच्छत् सुग्रीवं वालिनं वापि राघवः।
ततो न कृतवान् बुद्धिं मोक्तुमन्तकरं शरम् ॥ ४.१२.२० ॥
ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಮತ್ತು ವಾಲಿಯನ್ನು ರಾಘವನು ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಕಾರಣ, ಮೃತ್ಯುವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಬಾಣವನ್ನು ಬಿಡಲು ಅವನು ನಿಶ್ಚಯಿಸಲಿಲ್ಲ.
4.12.21
एतस्मिन्नन्तरे भग्नः सुग्रीवस्तेन वालिना।
अपश्यन् राघवं नाथमृष्यमूकं प्रदुद्रुवे ॥ ४.१२.२१ ॥
ಈ ನಡುವೆ ವಾಲಿಯಿಂದ ಸೋತ ಸುಗ್ರೀವನು, ತನ್ನ ಒಡೆಯ ರಾಘವನನ್ನು ಕಾಣದೆ ಋಷ್ಯಮೂಕದ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿದನು.
4.12.22
क्लान्तो रुधिरसिक्ताङ्गः प्रहारैर्जर्जरीकृतः।
वालिनाभिद्रुतः क्रोधात् प्रविवेश महावनम् ॥ ४.१२.२२ ॥
ದಣಿದು, ರಕ್ತದಿಂದ ತೋಯ್ದ ದೇಹದೊಂದಿಗೆ, ಏಟುಗಳಿಂದ ಜರ್ಜರಿತನಾಗಿ, ವಾಲಿಯಿಂದ ಕೋಪದಿಂದ ಬೆನ್ನಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಸುಗ್ರೀವನು ಒಂದು ಮಹಾ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
4.12.23
तं प्रविष्टं वनं दृष्ट्वा वाली शापभयात् ततः।
मुक्तो ह्यसि त्वमित्युक्त्वा स निवृत्तो महाबलः ॥ ४.१२.२३ ॥
ಅವನು ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದುದನ್ನು ಕಂಡ ವಾಲಿ, ಶಾಪದ ಭಯದಿಂದ "ನೀನು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿ ಆ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು.
4.12.24
राघवोऽपि सह भ्रात्रा सह चैव हनूमता।
तदेव वनमागच्छत् सुग्रीवो यत्र वानरः ॥ ४.१२.२४ ॥
ರಾಘವನೂ ತನ್ನ ಸಹೋದರನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಹನುಮಂತನೊಂದಿಗೆ, ವಾನರನಾದ ಸುಗ್ರೀವನಿದ್ದ ಆ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೇ ಬಂದನು.
4.12.25
तं समीक्ष्यागतं रामं सुग्रीवः सहलक्ष्मणम्।
ह्रीमान् दीनमुवाचेदं वसुधामवलोकयन् ॥ ४.१२.२५ ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಡನೆ ಬಂದ ರಾಮನನ್ನು ನೋಡಿ, ನಾಚಿಕೆಗೊಂಡ ಸುಗ್ರೀವನು ದೀನನಾಗಿ ನೆಲವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
4.12.26
आह्वयस्वेति मामुक्त्वा दर्शयित्वा च विक्रमम्।
वैरिणा घातयित्वा च किमिदानीं त्वया कृतम् ॥ ४.१२.२६ ॥
"ನನ್ನನ್ನು ಸವಾಲು ಹಾಕು" ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಪರಾಕ್ರಮ ತೋರಿಸಿ, ಶತ್ರುವಿನಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಹೊಡೆಸಿ, ಈಗ ನೀನು ಏನು ಮಾಡಿದೆ?
4.12.27
तामेव वेलां वक्तव्यं त्वया राघव तत्त्वतः।
वालिनं न निहन्मीति ततो नाहमितो व्रजे ॥ ४.१२.२७ ॥
ಓ ರಾಘವ, ಆಗಲೇ ನೀನು ನಿಜವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕಿತ್ತು—"ವಾಲಿಯನ್ನು ನಾನು ಕೊಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು; ಆಗ ನಾನು ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೋಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.
4.12.28
तस्य चैवं ब्रुवाणस्य सुग्रीवस्य महात्मनः।
करुणं दीनया वाचा राघवः पुनरब्रवीत् ॥ ४.१२.२८ ॥
ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಸುಗ್ರೀವನು ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರಲು, ರಾಘವನು ಕರುಣೆಯಿಂದ, ದೀನ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದನು.
4.12.29
सुग्रीव श्रूयतां तात क्रोधश्च व्यपनीयताम्।
कारणं येन बाणोऽयं स मया न विसर्जितः ॥ ४.१२.२९ ॥
ಸುಗ್ರೀವ, ಕೇಳು, ಪ್ರಿಯನೇ; ಕೋಪವನ್ನು ಬಿಡು. ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ಬಾಣವನ್ನು ನಾನು ಬಿಡಲಿಲ್ಲವೋ, ಆ ಕಾರಣವನ್ನು ಕೇಳು.
4.12.30
अलंकारेण वेषेण प्रमाणेन गतेन च।
त्वं च सुग्रीव वाली च सदृशौ स्थः परस्परम् ॥ ४.१२.३० ॥
ಸುಗ್ರೀವ, ಅಲಂಕಾರ, ವೇಷ, ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನೀನು ಮತ್ತು ವಾಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಮಾನರಾಗಿದ್ದೀರಿ.
4.12.31
स्वरेण वर्चसा चैव प्रेक्षितेन च वानर।
विक्रमेण च वाक्यैश्च व्यक्तिं वां नोपलक्षये ॥ ४.१२.३१ ॥
ಓ ವಾನರನೇ, ಸ್ವರ, ತೇಜಸ್ಸು, ನೋಟ, ಪರಾಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಮಾತುಗಳಿಂದಲೂ ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ನಾನು ಗುರುತಿಸಲಾರೆ.
4.12.32
ततोऽहं रूपसादृश्यान्मोहितो वानरोत्तम।
नोत्सृजामि महावेगं शरं शत्रुनिबर्हणम् ॥ ४.१२.३२ ॥
ವಾನರೋತ್ತಮನೇ, ರೂಪದ ಹೋಲಿಕೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತನಾಗಿ ಶತ್ರುನಾಶಕ ಮಹಾವೇಗದ ಬಾಣವನ್ನು ನಾನು ಬಿಡಲಿಲ್ಲ.
4.12.33
जीवितान्तकरं घोरं सादृश्यात् तु विशङ्कितः।
मूलघातो न नौ स्याद्धि द्वयोरिति कृतो मया ॥ ४.१२.३३ ॥
ಜೀವಾಂತಕವಾದ ಘೋರ ಬಾಣ; ಹೋಲಿಕೆಯಿಂದ ಶಂಕಿತನಾಗಿ, ನಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಗೂ ಮೂಲನಾಶವಾಗಬಹುದೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸಿದೆ.
4.12.34
त्वयि वीर विपन्ने हि अज्ञानाल्लाघवान्मया।
मौढ्यं च मम बाल्यं च ख्यापितं स्यात् कपीश्वर ॥ ४.१२.३४ ॥
ವೀರನೇ, ನೀನು ಮಡಿದಿದ್ದರೆ, ಅಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆತುರದಿಂದ ನನ್ನ ಮೂರ್ಖತನ ಮತ್ತು ಬಾಲಿಶತೆ ಜಗಜ್ಜಾಹೀರಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಕಪೀಶ್ವರಾ.
4.12.35
दत्ताभयवधो नाम पातकं महदद्भुतम्।
अहं च लक्ष्मणश्चैव सीता च वरवर्णिनी ॥ ४.१२.३५ ॥
ಅಭಯ ನೀಡಿದವನನ್ನು ವಧಿಸುವುದು ಮಹಾ ಪಾತಕ, ಅದ್ಭುತ; ನಾನೂ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನೂ, ಸುಂದರವರ್ಣೆ ಸೀತೆಯೂ (ಅದಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತೇವೆ).
4.12.36
त्वदधीना वयं सर्वे वनेऽस्मिन् शरणं भवान्।
तस्माद् युध्यस्व भूयस्त्वं मा माशङ्कीश्च वानर ॥ ४.१२.३६ ॥
ಈ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ನಿನ್ನನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದೇವೆ; ನೀನೇ ನಮಗೆ ಶರಣು. ಆದ್ದರಿಂದ, ವಾನರನೇ, ಮತ್ತೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡು, ಶಂಕಿಸಬೇಡ.
4.12.37
एतन्मुहूर्ते तु मया पश्य वालिनमाहवे।
निरस्तमिषुणैकेन चेष्टमानं महीतले ॥ ४.१२.३७ ॥
ಈ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನನ್ನಿಂದ ಒಂದೇ ಬಾಣದಿಂದ ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ತೊಳಲಾಡುತ್ತಿರುವ ವಾಲಿಯನ್ನು ನೋಡು.
4.12.38
अभिज्ञानं कुरुष्व त्वमात्मनो वानरेश्वर।
येन त्वामभिजानीयां द्वन्द्वयुद्धमुपागतम् ॥ ४.१२.३८ ॥
ವಾನರೇಶ್ವರ, ದ್ವಂದ್ವ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವ ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ಗುರುತಿಸುವಂತೆ ನಿನಗೊಂದು ಗುರುತನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೋ.
4.12.39
गजपुष्पीमिमां फुल्लामुत्पाट्य शुभलक्षणाम्।
कुरु लक्ष्मण कण्ठेऽस्य सुग्रीवस्य महात्मनः ॥ ४.१२.३९ ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಅರಳಿದ ಶುಭಲಕ್ಷಣಗಳ ಈ ಗಜಪುಷ್ಪಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತು ಮಹಾತ್ಮ ಸುಗ್ರೀವನ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಹಾಕು.
4.12.40
ततो गिरितटे जातामुत्पाट्य कुसुमायुताम्।
लक्ष्मणो गजपुष्पीं तां तस्य कण्ठे व्यसर्जयत् ॥ ४.१२.४० ॥
ಆಗ ಬೆಟ್ಟದ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ಆ ಗಜಪುಷ್ಪಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಅವನ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದನು.
4.12.41
स तया शुशुभे श्रीमाँल्लतया कण्ठसक्तया।
मालयेव बलाकानां ससंध्य इव तोयदः ॥ ४.१२.४१ ॥
ಆ ತೇಜಸ್ವಿ ಕಂಠಕ್ಕೆ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡ ಆ ಬಳ್ಳಿಯಂತಹ ಮಾಲೆಯಿಂದ ಶೋಭಿಸಿದನು; ಬಕಪಕ್ಷಿಗಳ ಸಾಲಿನೊಡನೆ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲದ ಮೇಘದಂತೆ.
4.12.42
विभ्राजमानो वपुषा रामवाक्यसमाहितः।
जगाम सह रामेण किष्किन्धां पुनराप सः ॥ ४.१२.४२ ॥
ದೇಹದಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾ, ರಾಮನ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಮನ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ರಾಮನೊಡನೆ ಮತ್ತೆ ಕಿಷ್ಕಿಂಧೆಗೆ ಬಂದನು.