వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 4.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.12.1
एतच्च वचनं श्रुत्वा सुग्रीवस्य सुभाषितम्।
प्रत्ययार्थं महातेजा रामो जग्राह कार्मुकम् ॥ ४.१२.१ ॥
సుగ్రీవుని ఈ సుభాషితాన్ని విని, మహాతేజస్వి అయిన రాముడు నమ్మకం కలిగించడానికి విల్లును చేతబట్టాడు.
4.12.2
स गृहीत्वा धनुर्घोरं शरमेकं च मानदः।
सालमुद्दिश्य चिक्षेप पूरयन् स रवैर्दिशः ॥ ४.१२.२ ॥
ఆ మానదాత భయంకరమైన విల్లును, ఒక బాణాన్ని తీసుకొని, సాల వృక్షాన్ని లక్ష్యంగా చేసి వదిలాడు; తన ధ్వనితో దిక్కులను నింపాడు.
4.12.3
स विसृष्टो बलवता बाणः स्वर्णपरिष्कृतः।
भित्त्वा सालान् गिरिप्रस्थं सप्तं भूमिं विवेश ह ॥ ४.१२.३ ॥
బలవంతుడు వదిలిన ఆ బంగారు అలంకృత బాణం సాల వృక్షాలను, పర్వత శిఖరాన్ని చీల్చి, ఏడు పొరల భూమిలోకి ప్రవేశించింది.
4.12.4
सायकस्तु मुहूर्तेन सालान् भित्त्वा महाजवः।
निष्पत्य च पुनस्तूणं तमेव प्रविवेश ह ॥ ४.१२.४ ॥
మహావేగంతో ఉన్న ఆ బాణం ఒక క్షణంలో సాల వృక్షాలను చీల్చి బయటకు వచ్చి, మళ్ళీ అదే అంబులపొదిలోకి ప్రవేశించింది.
4.12.5
तान् दृष्ट्वा सप्त निर्भिन्नान् सालान् वानरपुङ्गवः।
रामस्य शरवेगेन विस्मयं परमं गतः ॥ ४.१२.५ ॥
రాముని బాణ వేగంతో ఏడు సాల వృక్షాలు చీల్చబడటం చూసి, వానరశ్రేష్ఠుడైన సుగ్రీవుడు అత్యంత విస్మయం చెందాడు.
4.12.6
स मूर्ध्ना न्यपतद् भूमौ प्रलम्बीकृतभूषणः।
सुग्रीवः परमप्रीतो राघवाय कृताञ्जलिः ॥ ४.१२.६ ॥
అత్యంత ఆనందించిన సుగ్రీవుడు, ఆభరణాలు వేలాడుతుండగా, చేతులు జోడించి రాఘవుని ముందు తలతో నేలపై పడ్డాడు.
4.12.7
इदं चोवाच धर्मज्ञं कर्मणा तेन हर्षितः।
रामं सर्वास्त्रविदुषां श्रेष्ठं शूरमवस्थितम् ॥ ४.१२.७ ॥
ఆ కార్యంతో సంతోషించి, ధర్మజ్ఞుడూ, సర్వాస్త్రవేత్తలలో శ్రేష్ఠుడూ, శూరుడూ, స్థిరంగా నిలిచినవాడూ అయిన రాముడితో ఇలా అన్నాడు.
4.12.8
सेन्द्रानपि सुरान् सर्वांस्त्वं बाणैः पुरुषर्षभ।
समर्थः समरे हन्तुं किं पुनर्वालिनं प्रभो ॥ ४.१२.८ ॥
ఓ పురుషశ్రేష్ఠా, ప్రభూ! ఇంద్రునితో సహా దేవతలందరినీ యుద్ధంలో బాణాలతో చంపగల సమర్థుడవు నీవు; వాలిని చంపడం గురించి చెప్పేదేమి!
4.12.9
येन सप्त महासाला गिरिर्भूमिश्च दारिताः।
बाणेनैकेन काकुत्स्थ स्थाता ते को रणाग्रतः ॥ ४.१२.९ ॥
ఒకే బాణంతో ఏడు గొప్ప సాల వృక్షాలను, పర్వతాన్ని, భూమినీ చీల్చినవాడా, కాకుత్స్థా! యుద్ధాగ్రంలో నీ ఎదుట నిలవగలవాడు ఎవరు?
4.12.10
अद्य मे विगतः शोकः प्रीतिरद्य परा मम।
सुहृदं त्वां समासाद्य महेन्द्रवरुणोपमम् ॥ ४.१२.१० ॥
ఈ రోజు నా శోకం తొలగిపోయింది; ఈ రోజు నాకు అత్యున్నత ఆనందం కలిగింది, మహేంద్రుడు వరుణుడితో సమానమైన నీ వంటి మిత్రుని పొందినందుకు.
4.12.11
तमद्यैव प्रियार्थं मे वैरिणं भ्रातृरूपिणम्।
वालिनं जहि काकुत्स्थ मया बद्धोऽयमञ्जलिः ॥ ४.१२.११ ॥
ఓ కాకుత్స్థా! ఈ రోజే నా ప్రియమైన మేలుకోసం, సోదరుని రూపంలో ఉన్న నా శత్రువు వాలిని చంపు; నేను ఈ అంజలిని బద్ధంగా చేశాను.
4.12.12
ततो रामः परिष्वज्य सुग्रीवं प्रियदर्शनम्।
प्रत्युवाच महाप्राज्ञो लक्ष्मणानुगतं वचः ॥ ४.१२.१२ ॥
అప్పుడు మహాప్రాజ్ఞుడైన రాముడు, చూడముచ్చటైన సుగ్రీవుని కౌగలించుకొని, లక్ష్మణుని వైపు తిరిగి ఈ మాటలు చెప్పాడు.
4.12.13
अस्माद्गच्छाम किष्किन्धां क्षिप्रं गच्छ त्वमग्रतः।
गत्वा चाह्वय सुग्रीव वालिनं भ्रातृगन्धिनम् ॥ ४.१२.१३ ॥
ఇక్కడినుండి మనం కిష్కింధకు వెళ్దాం. నువ్వు త్వరగా ముందుకు వెళ్ళు. వెళ్ళి సుగ్రీవుడిని పిలువు, సోదరుని వాసన కలిగిన వాలినీ పిలువు.
4.12.14
सर्वे ते त्वरितं गत्वा किष्किन्धां वालिनः पुरीम्।
वृक्षैरात्मानमावृत्य ह्यतिष्ठन् गहने वने ॥ ४.१२.१४ ॥
వారందరూ త్వరగా వాలి నగరమైన కిష్కింధకు వెళ్ళి, చెట్లతో తమను కప్పుకుని దట్టమైన అడవిలో నిలిచారు.
4.12.15
सुग्रीवोऽप्यनदद् घोरं वालिनो ह्वानकारणात्।
गाढं परिहितो वेगान्नादैर्भिन्दन्निवाम्बरम् ॥ ४.१२.१५ ॥
సుగ్రీవుడు కూడా వాలిని పిలవడానికి భయంకరంగా గర్జించాడు. గట్టిగా సిద్ధమై వేగంగా గర్జిస్తూ ఆకాశాన్ని చీల్చేవానిలా ఉన్నాడు.
4.12.16
तं श्रुत्वा निनदं भ्रातुः क्रुद्धो वाली महाबलः।
निष्पपात सुसंरब्धो भास्करोऽस्ततटादिव ॥ ४.१२.१६ ॥
సోదరుని ఆ గర్జనను విని మహాబలుడైన వాలి కోపంతో మండిపడి, అస్తగిరి తీరం నుండి సూర్యుడు లేచినట్లు తీవ్ర ఆగ్రహంతో బయలుదేరాడు.
4.12.17
ततः सुतुमुलं युद्धं वालिसुग्रीवयोरभूत्।
गगने ग्रहयोर्घोरं बुधाङ्गारकयोरिव ॥ ४.१२.१७ ॥
అప్పుడు వాలి, సుగ్రీవుల మధ్య అత్యంత భయంకరమైన యుద్ధం జరిగింది; ఆకాశంలో బుధ, అంగారక గ్రహాల భయంకర ఘర్షణలా.
4.12.18
तलैरशनिकल्पैश्च वज्रकल्पैश्च मुष्टिभिः।
जघ्नतुः समरेऽन्योन्यं भ्रातरौ क्रोधमूर्च्छितौ ॥ ४.१२.१८ ॥
పిడుగుల వంటి అరచేతులతో, వజ్రాల వంటి పిడికిళ్ళతో ఇద్దరు సోదరులు యుద్ధంలో ఒకరినొకరు కొట్టుకున్నారు; కోపంతో మూర్ఛితులై.
4.12.19
ततो रामो धनुष्पाणिस्तावुभौ समुदैक्षत।
अन्योन्यसदृशौ वीरावुभौ देवाविवाश्विनौ ॥ ४.१२.१९ ॥
అప్పుడు ధనుస్సు చేత పట్టిన రాముడు ఆ ఇద్దరినీ జాగ్రత్తగా చూశాడు. ఒకరికొకరు సమానులైన ఆ ఇద్దరు వీరులు అశ్వినీదేవతల వలె ఉన్నారు.
4.12.20
यन्नावगच्छत् सुग्रीवं वालिनं वापि राघवः।
ततो न कृतवान् बुद्धिं मोक्तुमन्तकरं शरम् ॥ ४.१२.२० ॥
సుగ్రీవుడినీ వాలినీ రాఘవుడు గుర్తించలేకపోయాడు కాబట్టి, మృత్యువును కలిగించే బాణాన్ని వదలాలని ఆయన నిశ్చయించలేదు.
4.12.21
एतस्मिन्नन्तरे भग्नः सुग्रीवस्तेन वालिना।
अपश्यन् राघवं नाथमृष्यमूकं प्रदुद्रुवे ॥ ४.१२.२१ ॥
ఈ లోపు వాలి చేత ఓడిపోయిన సుగ్రీవుడు, తన నాథుడైన రాఘవుడిని చూడలేక ఋష్యమూకం వైపు పారిపోయాడు.
4.12.22
क्लान्तो रुधिरसिक्ताङ्गः प्रहारैर्जर्जरीकृतः।
वालिनाभिद्रुतः क्रोधात् प्रविवेश महावनम् ॥ ४.१२.२२ ॥
అలసిపోయి, రక్తంతో తడిసిన శరీరంతో, దెబ్బలతో చితికిపోయి, వాలి కోపంతో తరుముతుండగా సుగ్రీవుడు ఒక మహారణ్యంలో ప్రవేశించాడు.
4.12.23
तं प्रविष्टं वनं दृष्ट्वा वाली शापभयात् ततः।
मुक्तो ह्यसि त्वमित्युक्त्वा स निवृत्तो महाबलः ॥ ४.१२.२३ ॥
అతడు అడవిలో ప్రవేశించడం చూసిన వాలి, శాపభయంతో "నీవు విడుదల పొందావు" అని చెప్పి ఆ మహాబలుడు వెనుదిరిగాడు.
4.12.24
राघवोऽपि सह भ्रात्रा सह चैव हनूमता।
तदेव वनमागच्छत् सुग्रीवो यत्र वानरः ॥ ४.१२.२४ ॥
రాఘవుడు కూడా తన సోదరునితో, హనుమంతునితో కలిసి, వానరుడైన సుగ్రీవుడు ఉన్న ఆ అడవికే వచ్చాడు.
4.12.25
तं समीक्ष्यागतं रामं सुग्रीवः सहलक्ष्मणम्।
ह्रीमान् दीनमुवाचेदं वसुधामवलोकयन् ॥ ४.१२.२५ ॥
లక్ష్మణునితో వచ్చిన రాముని చూచి, సిగ్గుపడిన సుగ్రీవుడు దీనంగా భూమిని చూస్తూ ఇలా అన్నాడు.
4.12.26
आह्वयस्वेति मामुक्त्वा दर्शयित्वा च विक्रमम्।
वैरिणा घातयित्वा च किमिदानीं त्वया कृतम् ॥ ४.१२.२६ ॥
"నన్ను సవాలు చేయి" అని చెప్పి, పరాక్రమం చూపించి, శత్రువుతో నన్ను దెబ్బతినేలా చేసి, ఇప్పుడు నీవు ఏమి చేసావు?
4.12.27
तामेव वेलां वक्तव्यं त्वया राघव तत्त्वतः।
वालिनं न निहन्मीति ततो नाहमितो व्रजे ॥ ४.१२.२७ ॥
ఓ రాఘవా, అప్పుడే నీవు నిజంగా చెప్పవలసింది—"వాలిని నేను చంపను" అని; అప్పుడు నేను ఇక్కడినుండి వెళ్ళేవాడిని కాను.
4.12.28
तस्य चैवं ब्रुवाणस्य सुग्रीवस्य महात्मनः।
करुणं दीनया वाचा राघवः पुनरब्रवीत् ॥ ४.१२.२८ ॥
మహాత్ముడైన సుగ్రీవుడు ఇలా మాట్లాడుతుండగా, రాఘవుడు కరుణతో, దీనమైన స్వరంతో మళ్ళీ అన్నాడు.
4.12.29
सुग्रीव श्रूयतां तात क्रोधश्च व्यपनीयताम्।
कारणं येन बाणोऽयं स मया न विसर्जितः ॥ ४.१२.२९ ॥
సుగ్రీవా, విను, మిత్రమా; కోపాన్ని విడిచిపెట్టు. ఏ కారణంగా ఈ బాణాన్ని నేను విడువలేదో, ఆ కారణం విను.
4.12.30
अलंकारेण वेषेण प्रमाणेन गतेन च।
त्वं च सुग्रीव वाली च सदृशौ स्थः परस्परम् ॥ ४.१२.३० ॥
సుగ్రీవా, అలంకారంలో, వేషంలో, పరిమాణంలో, నడకలో నీవు, వాలీ ఒకరికొకరు సమానంగా ఉన్నారు.
4.12.31
स्वरेण वर्चसा चैव प्रेक्षितेन च वानर।
विक्रमेण च वाक्यैश्च व्यक्तिं वां नोपलक्षये ॥ ४.१२.३१ ॥
ఓ వానరా, స్వరం, తేజస్సు, చూపు, పరాక్రమం, మాటలు—వీటి ద్వారా కూడా మీ ఇద్దరి భేదాన్ని నేను గుర్తించలేకపోతున్నాను.
4.12.32
ततोऽहं रूपसादृश्यान्मोहितो वानरोत्तम।
नोत्सृजामि महावेगं शरं शत्रुनिबर्हणम् ॥ ४.१२.३२ ॥
వానరోత్తమా, రూప సాదృశ్యంతో మోహితుడనై శత్రువులను సంహరించే మహావేగ బాణాన్ని నేను విడువలేదు.
4.12.33
जीवितान्तकरं घोरं सादृश्यात् तु विशङ्कितः।
मूलघातो न नौ स्याद्धि द्वयोरिति कृतो मया ॥ ४.१२.३३ ॥
ప్రాణాంతకమైన ఘోర బాణం; సాదృశ్యం వల్ల శంకించి, మా ఇద్దరికీ మూలనాశనం కలుగుతుందేమో అని నేను భావించాను.
4.12.34
त्वयि वीर विपन्ने हि अज्ञानाल्लाघवान्मया।
मौढ्यं च मम बाल्यं च ख्यापितं स्यात् कपीश्वर ॥ ४.१२.३४ ॥
వీరా, నువ్వు మరణిస్తే, అజ్ఞానం వల్ల, తొందరపాటు వల్ల నా మూర్ఖత్వం, బాల్యచాపల్యం ప్రసిద్ధమయ్యేవి, కపీశ్వరా.
4.12.35
दत्ताभयवधो नाम पातकं महदद्भुतम्।
अहं च लक्ष्मणश्चैव सीता च वरवर्णिनी ॥ ४.१२.३५ ॥
అభయం ఇచ్చినవానిని వధించడం మహాపాతకం, అద్భుతమైనది; నేనూ, లక్ష్మణుడూ, వరవర్ణిని సీతా (దాని ప్రభావానికి లోనవుతాము).
4.12.36
त्वदधीना वयं सर्वे वनेऽस्मिन् शरणं भवान्।
तस्माद् युध्यस्व भूयस्त्वं मा माशङ्कीश्च वानर ॥ ४.१२.३६ ॥
ఈ అడవిలో మనమంతా నీపైనే ఆధారపడ్డాం; నువ్వే మాకు శరణ్యుడవు. కాబట్టి, వానరా, మళ్ళీ యుద్ధం చెయ్యి, సందేహించకు.
4.12.37
एतन्मुहूर्ते तु मया पश्य वालिनमाहवे।
निरस्तमिषुणैकेन चेष्टमानं महीतले ॥ ४.१२.३७ ॥
ఈ క్షణంలోనే యుద్ధంలో నా చేత ఒకే బాణంతో కూలి, నేలపై కొట్టుకుంటున్న వాలిని చూడు.
4.12.38
अभिज्ञानं कुरुष्व त्वमात्मनो वानरेश्वर।
येन त्वामभिजानीयां द्वन्द्वयुद्धमुपागतम् ॥ ४.१२.३८ ॥
వానరేశ్వరా, ద్వంద్వ యుద్ధానికి వచ్చిన నిన్ను నేను గుర్తించేలా నీకై ఒక గుర్తును ఉంచుకో.
4.12.39
गजपुष्पीमिमां फुल्लामुत्पाट्य शुभलक्षणाम्।
कुरु लक्ष्मण कण्ठेऽस्य सुग्रीवस्य महात्मनः ॥ ४.१२.३९ ॥
లక్ష్మణా, వికసించిన శుభలక్షణాలున్న ఈ గజపుష్పిని కోసి, మహాత్ముడైన సుగ్రీవుని కంఠంలో ఉంచు.
4.12.40
ततो गिरितटे जातामुत्पाट्य कुसुमायुताम्।
लक्ष्मणो गजपुष्पीं तां तस्य कण्ठे व्यसर्जयत् ॥ ४.१२.४० ॥
అప్పుడు కొండ వాలులో పెరిగి పూలతో నిండిన ఆ గజపుష్పిని కోసి, లక్ష్మణుడు అతని కంఠంలో ఉంచాడు.
4.12.41
स तया शुशुभे श्रीमाँल्लतया कण्ठसक्तया।
मालयेव बलाकानां ससंध्य इव तोयदः ॥ ४.१२.४१ ॥
ఆ తేజస్వి కంఠానికి చుట్టుకున్న తీగలాంటి ఆ దండతో ప్రకాశించాడు; సంధ్యాసమయంలో కొంగల వరుసతో ఉన్న మేఘంలా.
4.12.42
विभ्राजमानो वपुषा रामवाक्यसमाहितः।
जगाम सह रामेण किष्किन्धां पुनराप सः ॥ ४.१२.४२ ॥
శరీరంలో ప్రకాశిస్తూ, రాముని మాటలపై మనసు నిలిపి, రాముని వెంట కిష్కింధకు మళ్లీ చేరుకున్నాడు.