ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 4.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.12.1
एतच्च वचनं श्रुत्वा सुग्रीवस्य सुभाषितम्।
प्रत्ययार्थं महातेजा रामो जग्राह कार्मुकम् ॥ ४.१२.१ ॥
ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କର ଏହି ସୁଭାଷିତ ବଚନ ଶୁଣି ମହାତେଜସ୍ୱୀ ରାମ ବିଶ୍ୱାସ ପାଇଁ ଧନୁ ଉଠାଇଲେ।
4.12.2
स गृहीत्वा धनुर्घोरं शरमेकं च मानदः।
सालमुद्दिश्य चिक्षेप पूरयन् स रवैर्दिशः ॥ ४.१२.२ ॥
ସେହି ମାନଦାତା ଭୟଙ୍କର ଧନୁ ଓ ଗୋଟିଏ ବାଣ ନେଇ ସାଳ ବୃକ୍ଷକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ନିକ୍ଷେପ କଲେ; ନିଜ ଶବ୍ଦରେ ଦିଗସବୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ।
4.12.3
स विसृष्टो बलवता बाणः स्वर्णपरिष्कृतः।
भित्त्वा सालान् गिरिप्रस्थं सप्तं भूमिं विवेश ह ॥ ४.१२.३ ॥
ବଳବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିକ୍ଷିପ୍ତ ସେ ସୁବର୍ଣ୍ଣାଳଙ୍କୃତ ବାଣ ସାଳ ବୃକ୍ଷ ଓ ପର୍ବତ ଶିଖର ଭେଦ କରି ସାତ ସ୍ତରର ଭୂମିରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।
4.12.4
सायकस्तु मुहूर्तेन सालान् भित्त्वा महाजवः।
निष्पत्य च पुनस्तूणं तमेव प्रविवेश ह ॥ ४.१२.४ ॥
ମହାବେଗଶାଳୀ ସେ ବାଣ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସାଳ ବୃକ୍ଷଗୁଡ଼ିକୁ ଭେଦ କରି ବାହାରି ଆସି ପୁନର୍ବାର ସେହି ତୂଣୀରରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।
4.12.5
तान् दृष्ट्वा सप्त निर्भिन्नान् सालान् वानरपुङ्गवः।
रामस्य शरवेगेन विस्मयं परमं गतः ॥ ४.१२.५ ॥
ରାମଙ୍କ ବାଣର ବେଗରେ ଭେଦିତ ସେହି ସାତୋଟି ସାଳ ବୃକ୍ଷକୁ ଦେଖି ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଗ୍ରୀବ ପରମ ବିସ୍ମୟରେ ପଡ଼ିଲେ।
4.12.6
स मूर्ध्ना न्यपतद् भूमौ प्रलम्बीकृतभूषणः।
सुग्रीवः परमप्रीतो राघवाय कृताञ्जलिः ॥ ४.१२.६ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ସୁଗ୍ରୀବ, ଅଳଙ୍କାରଗୁଡ଼ିକ ଝୁଲାଇ, କରଯୋଡ଼ି ରାଘବଙ୍କ ଆଗରେ ମସ୍ତକ ସହ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ।
4.12.7
इदं चोवाच धर्मज्ञं कर्मणा तेन हर्षितः।
रामं सर्वास्त्रविदुषां श्रेष्ठं शूरमवस्थितम् ॥ ४.१२.७ ॥
ସେହି କର୍ମରେ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ସେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ସର୍ବାସ୍ତ୍ରବିଦ୍ଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶୂର ଓ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଏହା କହିଲା।
4.12.8
सेन्द्रानपि सुरान् सर्वांस्त्वं बाणैः पुरुषर्षभ।
समर्थः समरे हन्तुं किं पुनर्वालिनं प्रभो ॥ ४.१२.८ ॥
ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରଭୋ! ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ବଧ କରିବାକୁ ଆପଣ ସମର୍ଥ; ବାଳିକୁ ବଧ କରିବା ବିଷୟରେ ଆଉ କଣ କହିବି!
4.12.9
येन सप्त महासाला गिरिर्भूमिश्च दारिताः।
बाणेनैकेन काकुत्स्थ स्थाता ते को रणाग्रतः ॥ ४.१२.९ ॥
ଗୋଟିଏ ବାଣରେ ସାତଟି ମହାସାଳ ବୃକ୍ଷ, ପର୍ବତ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ କରିଥିବା ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ! ରଣର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କିଏ ଠିଆ ହୋଇପାରିବ?
4.12.10
अद्य मे विगतः शोकः प्रीतिरद्य परा मम।
सुहृदं त्वां समासाद्य महेन्द्रवरुणोपमम् ॥ ४.१२.१० ॥
ଆଜି ମୋର ଶୋକ ଦୂର ହେଲା; ଆଜି ମୋର ପରମ ଆନନ୍ଦ ହେଲା, ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ସମାନ ଆପଣଙ୍କ ପରି ମିତ୍ର ପାଇ।
4.12.11
तमद्यैव प्रियार्थं मे वैरिणं भ्रातृरूपिणम्।
वालिनं जहि काकुत्स्थ मया बद्धोऽयमञ्जलिः ॥ ४.१२.११ ॥
ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ! ଆଜି ହିଁ ମୋର ପ୍ରିୟ ହିତ ପାଇଁ ଭ୍ରାତୃରୂପୀ ମୋର ଶତ୍ରୁ ବାଳିକୁ ବଧ କରନ୍ତୁ; ମୁଁ ଏହି ଅଞ୍ଜଳି ବାନ୍ଧିଛି।
4.12.12
ततो रामः परिष्वज्य सुग्रीवं प्रियदर्शनम्।
प्रत्युवाच महाप्राज्ञो लक्ष्मणानुगतं वचः ॥ ४.१२.१२ ॥
ତା'ପରେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ରାମ ପ୍ରିୟଦର୍ଶନ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ମୁଖ କରି ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
4.12.13
अस्माद्गच्छाम किष्किन्धां क्षिप्रं गच्छ त्वमग्रतः।
गत्वा चाह्वय सुग्रीव वालिनं भ्रातृगन्धिनम् ॥ ४.१२.१३ ॥
ଏଠାରୁ ଆମେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ଯିବା। ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଆଗକୁ ଯାଅ, ଯାଇ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଡାକ, ଏବଂ ଭାଇଙ୍କ ଗନ୍ଧଯୁକ୍ତ ବାଳୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଡାକ।
4.12.14
सर्वे ते त्वरितं गत्वा किष्किन्धां वालिनः पुरीम्।
वृक्षैरात्मानमावृत्य ह्यतिष्ठन् गहने वने ॥ ४.१२.१४ ॥
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଶୀଘ୍ର ବାଳୀଙ୍କ ନଗରୀ କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ଯାଇ, ଗଛରେ ନିଜକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରି ଘୋର ଅରଣ୍ୟରେ ଠିଆ ହେଲେ।
4.12.15
सुग्रीवोऽप्यनदद् घोरं वालिनो ह्वानकारणात्।
गाढं परिहितो वेगान्नादैर्भिन्दन्निवाम्बरम् ॥ ४.१२.१५ ॥
ବାଳୀଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ପାଇଁ ସୁଗ୍ରୀବ ମଧ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲେ। ଦୃଢ଼ରୂପେ ସଜ୍ଜିତ ହୋଇ ବେଗରେ ଗର୍ଜନ କରି ସେ ଯେପରି ଆକାଶକୁ ବିଦାରଣ କରୁଥିଲେ।
4.12.16
तं श्रुत्वा निनदं भ्रातुः क्रुद्धो वाली महाबलः।
निष्पपात सुसंरब्धो भास्करोऽस्ततटादिव ॥ ४.१२.१६ ॥
ଭାଇଙ୍କ ସେହି ଗର୍ଜନ ଶୁଣି ମହାବଳୀ ବାଳୀ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ଏବଂ ଅସ୍ତାଚଳ ତଟରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦିତ ହେଲା ପରି ଅତି କ୍ରୋଧରେ ବାହାରି ପଡ଼ିଲେ।
4.12.17
ततः सुतुमुलं युद्धं वालिसुग्रीवयोरभूत्।
गगने ग्रहयोर्घोरं बुधाङ्गारकयोरिव ॥ ४.१२.१७ ॥
ତା'ପରେ ବାଳୀ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା; ଆକାଶରେ ବୁଧ ଓ ମଙ୍ଗଳ ଗ୍ରହଙ୍କ ଘୋର ସଂଘର୍ଷ ପରି।
4.12.18
तलैरशनिकल्पैश्च वज्रकल्पैश्च मुष्टिभिः।
जघ्नतुः समरेऽन्योन्यं भ्रातरौ क्रोधमूर्च्छितौ ॥ ४.१२.१८ ॥
ବଜ୍ର ପରି ତଳହାତ ଓ ବଜ୍ରସମ ମୁଷ୍ଟିରେ ଦୁଇ ଭାଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କଲେ; କ୍ରୋଧରେ ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ହୋଇ।
4.12.19
ततो रामो धनुष्पाणिस्तावुभौ समुदैक्षत।
अन्योन्यसदृशौ वीरावुभौ देवाविवाश्विनौ ॥ ४.१२.१९ ॥
ଏବେ ଧନୁ ହାତରେ ଧରି ରାମ ସେହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଭଲ ଭାବରେ ଦେଖିଲେ। ପରସ୍ପର ସଦୃଶ ସେ ଦୁଇ ବୀର ଅଶ୍ୱିନୀ ଦେବତାଙ୍କ ପରି ଥିଲେ।
4.12.20
यन्नावगच्छत् सुग्रीवं वालिनं वापि राघवः।
ततो न कृतवान् बुद्धिं मोक्तुमन्तकरं शरम् ॥ ४.१२.२० ॥
ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ବାଳୀଙ୍କୁ ରାଘବ ଚିହ୍ନି ପାରିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ମୃତ୍ୟୁ ଆଣୁଥିବା ବାଣ ଛାଡ଼ିବାର ନିଶ୍ଚୟ ସେ କଲେ ନାହିଁ।
4.12.21
एतस्मिन्नन्तरे भग्नः सुग्रीवस्तेन वालिना।
अपश्यन् राघवं नाथमृष्यमूकं प्रदुद्रुवे ॥ ४.१२.२१ ॥
ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ବାଳୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ସୁଗ୍ରୀବ, ନିଜ ପ୍ରଭୁ ରାଘବଙ୍କୁ ନ ଦେଖି ଋଷ୍ୟମୂକ ଆଡ଼କୁ ପଳାଇଗଲେ।
4.12.22
क्लान्तो रुधिरसिक्ताङ्गः प्रहारैर्जर्जरीकृतः।
वालिनाभिद्रुतः क्रोधात् प्रविवेश महावनम् ॥ ४.१२.२२ ॥
କ୍ଳାନ୍ତ, ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିବା ଶରୀର ସହ, ଆଘାତରେ ଜର୍ଜରିତ ହୋଇ, ବାଳୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କ୍ରୋଧରେ ପଛେ ଧାଇଁ ହୋଇ ସୁଗ୍ରୀବ ଏକ ମହାବନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
4.12.23
तं प्रविष्टं वनं दृष्ट्वा वाली शापभयात् ततः।
मुक्तो ह्यसि त्वमित्युक्त्वा स निवृत्तो महाबलः ॥ ४.१२.२३ ॥
ତାକୁ ବନରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାର ଦେଖି ବାଳୀ ଶାପ ଭୟରେ କହିଲେ, "ତୁମେ ମୁକ୍ତ," ଏବଂ ସେହି ମହାବଳୀ ଫେରିଗଲେ।
4.12.24
राघवोऽपि सह भ्रात्रा सह चैव हनूमता।
तदेव वनमागच्छत् सुग्रीवो यत्र वानरः ॥ ४.१२.२४ ॥
ରାଘବ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଭାଇ ଓ ହନୁମାନଙ୍କ ସହିତ ସେହି ବନକୁ ଆସିଲେ, ଯେଉଁଠି ବାନର ସୁଗ୍ରୀବ ଥିଲେ।
4.12.25
तं समीक्ष्यागतं रामं सुग्रीवः सहलक्ष्मणम्।
ह्रीमान् दीनमुवाचेदं वसुधामवलोकयन् ॥ ४.१२.२५ ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଆସିଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି ଲଜ୍ଜିତ ସୁଗ୍ରୀବ ଦୀନଭାବରେ ଭୂମିକୁ ଚାହିଁ ଏହା କହିଲେ।
4.12.26
आह्वयस्वेति मामुक्त्वा दर्शयित्वा च विक्रमम्।
वैरिणा घातयित्वा च किमिदानीं त्वया कृतम् ॥ ४.१२.२६ ॥
"ମୋତେ ଆହ୍ୱାନ କର" ବୋଲି କହି, ପରାକ୍ରମ ଦେଖାଇ, ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଆଘାତ କରାଇ, ବର୍ତ୍ତମାନ ତୁମେ କ'ଣ କଲ?
4.12.27
तामेव वेलां वक्तव्यं त्वया राघव तत्त्वतः।
वालिनं न निहन्मीति ततो नाहमितो व्रजे ॥ ४.१२.२७ ॥
ହେ ରାଘବ, ସେହି ସମୟରେ ତୁମେ ପ୍ରକୃତରେ କହିବାକୁ ଥିଲ—"ମୁଁ ବାଳିଙ୍କୁ ବଧ କରିବି ନାହିଁ"; ତେବେ ମୁଁ ଏଠାରୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
4.12.28
तस्य चैवं ब्रुवाणस्य सुग्रीवस्य महात्मनः।
करुणं दीनया वाचा राघवः पुनरब्रवीत् ॥ ४.१२.२८ ॥
ମହାତ୍ମା ସୁଗ୍ରୀବ ଏହିପରି କହୁଥିବା ବେଳେ, ରାଘବ କରୁଣ ଓ ଦୀନ ସ୍ୱରରେ ପୁଣି କହିଲେ।
4.12.29
सुग्रीव श्रूयतां तात क्रोधश्च व्यपनीयताम्।
कारणं येन बाणोऽयं स मया न विसर्जितः ॥ ४.१२.२९ ॥
ହେ ସୁଗ୍ରୀବ, ଶୁଣ, ପ୍ରିୟ; କ୍ରୋଧ ତ୍ୟାଗ କର। ଯେଉଁ କାରଣରୁ ମୁଁ ଏହି ବାଣ ଛାଡ଼ିନଥିଲି, ସେହି କାରଣ ଶୁଣ।
4.12.30
अलंकारेण वेषेण प्रमाणेन गतेन च।
त्वं च सुग्रीव वाली च सदृशौ स्थः परस्परम् ॥ ४.१२.३० ॥
ହେ ସୁଗ୍ରୀବ, ଅଳଙ୍କାର, ବେଶ, ଆକାର ଓ ଚାଲିରେ ତୁମେ ଓ ବାଳୀ ପରସ୍ପର ସମାନ।
4.12.31
स्वरेण वर्चसा चैव प्रेक्षितेन च वानर।
विक्रमेण च वाक्यैश्च व्यक्तिं वां नोपलक्षये ॥ ४.१२.३१ ॥
ହେ ବାନର, ସ୍ୱର, ତେଜ, ଦୃଷ୍ଟି, ପରାକ୍ରମ ଓ ବାକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବି ମୁଁ ତୁମ ଦୁହିଁଙ୍କ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଚିହ୍ନି ପାରୁନାହିଁ।
4.12.32
ततोऽहं रूपसादृश्यान्मोहितो वानरोत्तम।
नोत्सृजामि महावेगं शरं शत्रुनिबर्हणम् ॥ ४.१२.३२ ॥
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନର, ରୂପର ସାଦୃଶ୍ୟରେ ମୋହିତ ହୋଇ ମୁଁ ଶତ୍ରୁନାଶକ ମହାବେଗ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲି ନାହିଁ।
4.12.33
जीवितान्तकरं घोरं सादृश्यात् तु विशङ्कितः।
मूलघातो न नौ स्याद्धि द्वयोरिति कृतो मया ॥ ४.१२.३३ ॥
ଜୀବନ ଅନ୍ତକାରୀ ଘୋର ବାଣ; ସାଦୃଶ୍ୟ ହେତୁ ସନ୍ଦେହ କରି ମୁଁ ଭାବିଲି ଯେ ଆମ ଦୁହିଁଙ୍କର ମୂଳୋଚ୍ଛେଦ ନ ହେଉ।
4.12.34
त्वयि वीर विपन्ने हि अज्ञानाल्लाघवान्मया।
मौढ्यं च मम बाल्यं च ख्यापितं स्यात् कपीश्वर ॥ ४.१२.३४ ॥
ହେ ବୀର, ତୁମେ ମରିଥିଲେ ଅଜ୍ଞାନ ଓ ଉତାବଳାପଣ ହେତୁ ମୋ ମୂର୍ଖତା ଓ ବାଳକପଣ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥାନ୍ତା, ହେ କପୀଶ୍ୱର।
4.12.35
दत्ताभयवधो नाम पातकं महदद्भुतम्।
अहं च लक्ष्मणश्चैव सीता च वरवर्णिनी ॥ ४.१२.३५ ॥
ଅଭୟ ଦିଆଯାଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ମହାପାପ, ଅଦ୍ଭୁତ; ମୁଁ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୁନ୍ଦରୀ ସୀତା ମଧ୍ୟ (ତାହାର ଫଳ ଭୋଗିବା)।
4.12.36
त्वदधीना वयं सर्वे वनेऽस्मिन् शरणं भवान्।
तस्माद् युध्यस्व भूयस्त्वं मा माशङ्कीश्च वानर ॥ ४.१२.३६ ॥
ଏହି ବନରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ଅଧୀନ; ତୁମେ ହିଁ ଆମର ଶରଣ। ତେଣୁ, ହେ ବାନର, ପୁଣି ଯୁଦ୍ଧ କର, ସନ୍ଦେହ କର ନାହିଁ।
4.12.37
एतन्मुहूर्ते तु मया पश्य वालिनमाहवे।
निरस्तमिषुणैकेन चेष्टमानं महीतले ॥ ४.१२.३७ ॥
ଏହି କ୍ଷଣରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ଏକ ହିଁ ବାଣରେ ପଡ଼ିଥିବା, ଭୂମିରେ ଛଟପଟ ହେଉଥିବା ବାଳୀକୁ ଦେଖ।
4.12.38
अभिज्ञानं कुरुष्व त्वमात्मनो वानरेश्वर।
येन त्वामभिजानीयां द्वन्द्वयुद्धमुपागतम् ॥ ४.१२.३८ ॥
ହେ ବାନରେଶ୍ୱର, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୟୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆସିଥିବା ତୁମକୁ ମୁଁ ଚିହ୍ନି ପାରିବି ଏଥିପାଇଁ ନିଜର କିଛି ଚିହ୍ନ ରଖ।
4.12.39
गजपुष्पीमिमां फुल्लामुत्पाट्य शुभलक्षणाम्।
कुरु लक्ष्मण कण्ठेऽस्य सुग्रीवस्य महात्मनः ॥ ४.१२.३९ ॥
ହେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଫୁଟିଥିବା ଏହି ଶୁଭଲକ୍ଷଣ ଗଜପୁଷ୍ପୀକୁ ତୋଳି ମହାତ୍ମା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଗଳାରେ ପକାଅ।
4.12.40
ततो गिरितटे जातामुत्पाट्य कुसुमायुताम्।
लक्ष्मणो गजपुष्पीं तां तस्य कण्ठे व्यसर्जयत् ॥ ४.१२.४० ॥
ତା'ପରେ ପର୍ବତ ଢାଲରେ ଜାତ, ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ସେହି ଗଜପୁଷ୍ପୀକୁ ତୋଳି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କ ଗଳାରେ ପକାଇଲେ।
4.12.41
स तया शुशुभे श्रीमाँल्लतया कण्ठसक्तया।
मालयेव बलाकानां ससंध्य इव तोयदः ॥ ४.१२.४१ ॥
ସେ ଶ୍ରୀମାନ ଗଳାରେ ଲଗିଥିବା ସେହି ଲତା ପରି ମାଳାରେ ଶୋଭିତ ହେଲେ; ବଗ ପଂକ୍ତି ସହିତ ସନ୍ଧ୍ୟା ମେଘ ପରି।
4.12.42
विभ्राजमानो वपुषा रामवाक्यसमाहितः।
जगाम सह रामेण किष्किन्धां पुनराप सः ॥ ४.१२.४२ ॥
ଶରୀରରେ ଦୀପ୍ତ, ରାମଙ୍କ ବାକ୍ୟରେ ମନ ସ୍ଥିର କରି ସେ ରାମଙ୍କ ସହିତ ପୁଣି କିଷ୍କିନ୍ଧାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।