Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 4.15
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.15.1
अथ तस्य निनादं तं सुग्रीवस्य महात्मनः।
शुश्रावान्तःपुरगतो वाली भ्रातुरमर्षणः ॥ ४.१५.१ ॥
Entonces Vālī, que estaba en los aposentos interiores, oyó el rugido del magnánimo Sugrīva; no pudo soportar el desafío de su hermano.
4.15.2
श्रुत्वा तु तस्य निनदं सर्वभूतप्रकम्पनम्।
मदश्चैकपदे नष्टः क्रोधश्चापादितो महान् ॥ ४.१५.२ ॥
Al oír aquel rugido que estremece a todas las criaturas, su orgullo se desvaneció en un instante y se despertó una gran ira.
4.15.3
ततो रोषपरीताङ्गो वाली स कनकप्रभः।
उपरक्त इवादित्यः सद्यो निष्प्रभतां गतः ॥ ४.१५.३ ॥
Entonces Vālī, con los miembros dominados por la cólera, de color dorado, al instante perdió su brillo como el sol eclipsado.
4.15.4
वाली दंष्ट्राकरालस्तु क्रोधाद् दीप्ताग्निलोचनः।
भात्युत्पतितपद्माभः समृणाल इव ह्रदः ॥ ४.१५.४ ॥
Vālī, terrible por sus colmillos, con ojos ardientes como fuego por la ira, brillaba como un lago con lotos alzados sobre sus tallos.
4.15.5
शब्दं दुर्मर्षणं श्रुत्वा निष्पपात ततो हरिः।
वेगेन च पदन्यासैर्दारयन्निव मेदिनीम् ॥ ४.१५.५ ॥
Al oír aquel sonido insoportable, el mono saltó con rapidez, como si partiera la tierra con el peso de sus pasos.
4.15.6
तं तु तारा परिष्वज्य स्नेहाद् दर्शितसौहृदा।
उवाच त्रस्तसम्भ्रान्ता हितोदर्कमिदं वचः ॥ ४.१५.६ ॥
Abrazándolo con afecto y mostrando su amistad, Tārā, asustada y turbada, pronunció estas palabras de provechoso fin.
4.15.7
साधु क्रोधमिमं वीर नदीवेगमिवागतम्।
शयनादुत्थितः काल्यं त्यज भुक्तामिव स्रजम् ॥ ४.१५.७ ॥
¡Oh héroe, desecha esta ira que te ha sobrevenido como la corriente de un río, como se desecha una guirnalda usada por la mañana al levantarse del lecho.
4.15.8
काल्यमेतेन संग्रामं करिष्यसि च वानर।
वीर ते शत्रुबाहुल्यं फल्गुता वा न विद्यते ॥ ४.१५.८ ॥
¡Oh mono, oh héroe, mañana lucharás con él; pero la fuerza de tu enemigo es grande, y en él no hay pequeñez.
4.15.9
सहसा तव निष्क्रामो मम तावन्न रोचते।
श्रूयतामभिधास्यामि यन्निमित्तं निवार्यते ॥ ४.१५.९ ॥
Tu salida tan precipitada no me agrada ahora. Escucha, te diré la razón por la que se te detiene.
4.15.10
पूर्वमापतितः क्रोधात् स त्वामाह्वयते युधि।
निष्पत्य च निरस्तस्ते हन्यमानो दिशो गतः ॥ ४.१५.१० ॥
Antes, lleno de ira, vino y te desafía a la batalla; habiendo salido y siendo vencido por ti, herido, huyó en todas direcciones.
4.15.11
त्वया तस्य निरस्तस्य पीडितस्य विशेषतः।
इहैत्य पुनराह्वानं शङ्कां जनयतीव मे ॥ ४.१५.११ ॥
Vencido por ti y especialmente herido, que haya vuelto aquí a desafiarte de nuevo despierta en mí una sospecha.
4.15.12
दर्पश्च व्यवसायश्च यादृशस्तस्य नर्दतः।
निनादस्य च संरम्भो नैतदल्पं हि कारणम् ॥ ४.१५.१२ ॥
El orgullo y la determinación de su rugido, y la furiosa vehemencia de ese bramido, no son en absoluto una razón pequeña.
4.15.13
नासहायमहं मन्ये सुग्रीवं तमिहागतम्।
अवष्टब्धसहायश्च यमाश्रित्यैष गर्जति ॥ ४.१५.१३ ॥
No creo que Sugrīva, que ha llegado aquí, esté sin aliado; aquel en quien se apoya para rugir le presta firme sostén.
4.15.14
प्रकृत्या निपुणश्चैव बुद्धिमांश्चैव वानरः।
नापरीक्षितवीर्येण सुग्रीवः सख्यमेष्यति ॥ ४.१५.१४ ॥
Sugrīva, este mono naturalmente hábil y sabio, no buscará la amistad de quien no ha sido puesto a prueba en su valor.
4.15.15
पूर्वमेव मया वीर श्रुतं कथयतो वचः।
अङ्गदस्य कुमारस्य वक्ष्याम्यद्य हितं वचः ॥ ४.१५.१५ ॥
Oh héroe, ya antes escuché las palabras que dijo el príncipe Aṅgada; ahora diré sus palabras beneficiosas.
4.15.16
अङ्गदस्तु कुमारोऽयं वनान्तमुपनिर्गतः।
प्रवृत्तिस्तेन कथिता चारैरासीन्निवेदिता ॥ ४.१५.१६ ॥
El príncipe Aṅgada había salido hasta el borde del bosque, y la noticia que dieron los espías me fue comunicada por medio de él.
4.15.17
अयोध्याधिपतेः पुत्रौ शूरौ समरदुर्जयौ।
इक्ष्वाकूणां कुले जातौ प्रथितौ रामलक्ष्मणौ ॥ ४.१५.१७ ॥
Los dos hijos del señor de Ayodhyā, héroes invencibles en la batalla, nacidos en el linaje de Ikṣvāku, los célebres Rāma y Lakṣmaṇa.
4.15.18
सुग्रीवप्रियकामार्थं प्राप्तौ तत्र दुरासदौ।
स ते भ्रातुर्हि विख्यातः सहायो रणकर्मणि ॥ ४.१५.१८ ॥
Aquellos dos, difíciles de abordar, han llegado allí para cumplir el deseo querido de Sugrīva; son los aliados renombrados en las hazañas guerreras de tu hermano.
4.15.19
रामः परबलामर्दी युगान्ताग्निरिवोत्थितः।
निवासवृक्षः साधूनामापन्नानां परा गतिः ॥ ४.१५.१९ ॥
Rāma, aplastador de las huestes enemigas, alzado como el fuego del fin de una edad, es el árbol de refugio de los justos y el supremo refugio de los afligidos.
4.15.20
आर्तानां संश्रयश्चैव यशसश्चैकभाजनम्।
ज्ञानविज्ञानसम्पन्नो निदेशे निरतः पितुः ॥ ४.१५.२० ॥
Él es el amparo de los afligidos y el único receptáculo de la gloria; dotado de conocimiento y sabiduría, está dedicado a la orden de su padre.
4.15.21
धातूनामिव शैलेन्द्रो गुणानामाकरो महान्।
तत् क्षमो न विरोधस्ते सह तेन महात्मना ॥ ४.१५.२१ ॥
Como el señor de las montañas es una gran mina de metales, así él es una gran mina de virtudes; por tanto, no te conviene la enemistad con ese magnánimo.
4.15.22
दुर्जयेनाप्रमेयेण रामेण रणकर्मसु।
शूर वक्ष्यामि ते किंचिन्न चेच्छाम्यभ्यसूयितुम् ॥ ४.१५.२२ ॥
Contra Rāma, invencible e inconmensurable en los hechos de guerra — ¡Oh héroe!, te diré algo, pues no deseo censurarte.
4.15.23
श्रूयतां क्रियतां चैव तव वक्ष्यामि यद्धितम्।
यौवराज्येन सुग्रीवं तूर्णं साध्वभिषेचय ॥ ४.१५.२३ ॥
Escucha y obra: te diré lo que te es beneficioso — unge pronto y debidamente a Sugrīva como príncipe heredero.
4.15.24
विग्रहं मा कृथा वीर भ्रात्रा राजन् यवीयसा।
अहं हि ते क्षमं मन्ये तेन रामेण सौहृदम् ॥ ४.१५.२४ ॥
¡Oh rey valiente!, no hagas guerra con tu hermano menor; creo que la amistad con ese Rāma te es verdaderamente conveniente.
4.15.25
सुग्रीवेण च सम्प्रीतिं वैरमुत्सृज्य दूरतः।
लालनीयो हि ते भ्राता यवीयानेष वानरः ॥ ४.१५.२५ ॥
Abandona la enemistad y haz las paces con Sugrīva. Este mono es tu hermano menor, a quien debes querer y cuidar.
4.15.26
तत्र वा सन्निहस्थो वा सर्वथा बन्धुरेव ते।
नहि तेन समं बन्धुं भुवि पश्यामि कंचन ॥ ४.१५.२६ ॥
Esté allí o esté cerca, en todo caso él es tu pariente. En la tierra no veo a nadie igual a él como pariente.
4.15.27
दानमानादिसत्कारैः कुरुष्व प्रत्यनन्तरम्।
वैरमेतत् समुत्सृज्य तव पार्श्वे स तिष्ठतु ॥ ४.१५.२७ ॥
Correspóndele con dones, honores y otras atenciones. Abandonando esta enemistad, que se quede a tu lado.
4.15.28
सुग्रीवो विपुलग्रीवो महाबन्धुर्मतस्तव।
भ्रातृसौहृदमालम्ब्य नान्या गतिरिहास्ति ते ॥ ४.१५.२८ ॥
Sugrīva, de cuello ancho, es considerado tu gran pariente. Aquí no tienes otro camino que abrazar el afecto fraternal.
4.15.29
यदि ते मत्प्रियं कार्यं यदि चावैषि मां हिताम्।
याच्यमानः प्रियत्वेन साधु वाक्यं कुरुष्व मे ॥ ४.१५.२९ ॥
Si deseas hacer lo que me agrada, y si me conoces como tu bienhechora, cumple por afecto mis palabras de buen consejo.
4.15.30
प्रसीद पथ्यं शृणु जल्पितं हि मे
न रोषमेवानुविधातुमर्हसि।
क्षमो हि ते कोशलराजसूनुना
न विग्रहः शक्रसमानतेजसा ॥ ४.१५.३० ॥
Sé benévolo y escucha mis palabras saludables. No debes seguir sólo la ira. No te conviene el enfrentamiento con el hijo del rey de Kośala, cuyo esplendor iguala al de Indra.
4.15.31
तदा हि तारा हितमेव वाक्यं
तं वालिनं पथ्यमिदं बभाषे।
न रोचते तद् वचनं हि तस्य
कालाभिपन्नस्य विनाशकाले ॥ ४.१५.३१ ॥
Entonces Tārā dijo a Vālin estas palabras beneficiosas y sanas; pero aquellas palabras no le agradaron, pues estaba atrapado por el tiempo y había llegado el tiempo de su destrucción.