ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 4.15
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.15.1
अथ तस्य निनादं तं सुग्रीवस्य महात्मनः।
शुश्रावान्तःपुरगतो वाली भ्रातुरमर्षणः ॥ ४.१५.१ ॥
ਫਿਰ ਅੰਤਃਪੁਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਵਾਲੀ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਉਹ ਗਰਜ ਸੁਣੀ; ਭਰਾ ਦੀ ਉਹ ਚੁਣੌਤੀ ਉਹ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਿਆ।
4.15.2
श्रुत्वा तु तस्य निनदं सर्वभूतप्रकम्पनम्।
मदश्चैकपदे नष्टः क्रोधश्चापादितो महान् ॥ ४.१५.२ ॥
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਕੰਬਾਉਣ ਵਾਲੀ ਉਸ ਦੀ ਗਰਜ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸਦਾ ਮਾਣ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਮਿਟ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਗੁੱਸਾ ਜਾਗ ਉੱਠਿਆ।
4.15.3
ततो रोषपरीताङ्गो वाली स कनकप्रभः।
उपरक्त इवादित्यः सद्यो निष्प्रभतां गतः ॥ ४.१५.३ ॥
ਫਿਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਆਭਾ ਵਾਲਾ ਵਾਲੀ, ਗ੍ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਤੁਰੰਤ ਫਿੱਕਾ ਪੈ ਗਿਆ।
4.15.4
वाली दंष्ट्राकरालस्तु क्रोधाद् दीप्ताग्निलोचनः।
भात्युत्पतितपद्माभः समृणाल इव ह्रदः ॥ ४.१५.४ ॥
ਦਾੜ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨ ਭਿਆਨਕ ਵਾਲੀ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਡੰਡੀ ਸਮੇਤ ਉੱਪਰ ਉੱਠੇ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਆਭਾ ਵਾਲੇ ਸਰੋਵਰ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਭਿਆ।
4.15.5
शब्दं दुर्मर्षणं श्रुत्वा निष्पपात ततो हरिः।
वेगेन च पदन्यासैर्दारयन्निव मेदिनीम् ॥ ४.१५.५ ॥
ਉਸ ਅਸਹਿ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਬਾਂਦਰ ਵੇਗ ਨਾਲ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਉੱਠਿਆ; ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰਦਾ ਹੋਵੇ।
4.15.6
तं तु तारा परिष्वज्य स्नेहाद् दर्शितसौहृदा।
उवाच त्रस्तसम्भ्रान्ता हितोदर्कमिदं वचः ॥ ४.१५.६ ॥
ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਗਲ ਲਾ ਕੇ, ਦੋਸਤੀ ਵਿਖਾਉਂਦੀ, ਡਰ ਅਤੇ ਘਬਰਾਹਟ ਨਾਲ ਭਰੀ ਤਾਰਾ ਨੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਫਲ ਵਾਲੇ ਇਹ ਬੋਲ ਆਖੇ।
4.15.7
साधु क्रोधमिमं वीर नदीवेगमिवागतम्।
शयनादुत्थितः काल्यं त्यज भुक्तामिव स्रजम् ॥ ४.१५.७ ॥
ਹੇ ਵੀਰ, ਨਦੀ ਦੇ ਵੇਗ ਵਾਂਗ ਆਇਆ ਇਹ ਕ੍ਰੋਧ ਛੱਡ ਦੇ; ਜਿਵੇਂ ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਸਵੇਰੇ ਵਰਤੀ ਹੋਈ ਮਾਲਾ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
4.15.8
काल्यमेतेन संग्रामं करिष्यसि च वानर।
वीर ते शत्रुबाहुल्यं फल्गुता वा न विद्यते ॥ ४.१५.८ ॥
ਹੇ ਵਾਨਰ, ਹੇ ਵੀਰ, ਕੱਲ੍ਹ ਤੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰੇਂਗਾ; ਪਰ ਤੇਰੇ ਵੈਰੀ ਦਾ ਬਲ ਬਹੁਤ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਤੁੱਛਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ।
4.15.9
सहसा तव निष्क्रामो मम तावन्न रोचते।
श्रूयतामभिधास्यामि यन्निमित्तं निवार्यते ॥ ४.१५.९ ॥
ਤੇਰਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਚਾਨਕ ਬਾਹਰ ਜਾਣਾ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਸੁਣ, ਤੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਹ ਮੈਂ ਦੱਸਦੀ ਹਾਂ।
4.15.10
पूर्वमापतितः क्रोधात् स त्वामाह्वयते युधि।
निष्पत्य च निरस्तस्ते हन्यमानो दिशो गतः ॥ ४.१५.१० ॥
ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਜੰਗ ਲਈ ਲਲਕਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਹਾਰਿਆ, ਮਾਰ ਖਾ ਕੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਿਆ ਸੀ।
4.15.11
त्वया तस्य निरस्तस्य पीडितस्य विशेषतः।
इहैत्य पुनराह्वानं शङ्कां जनयतीव मे ॥ ४.१५.११ ॥
ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਹਾਰਿਆ ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ ਉਹ ਇੱਥੇ ਮੁੜ ਆ ਕੇ ਫਿਰ ਲਲਕਾਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
4.15.12
दर्पश्च व्यवसायश्च यादृशस्तस्य नर्दतः।
निनादस्य च संरम्भो नैतदल्पं हि कारणम् ॥ ४.१५.१२ ॥
ਉਸ ਦਾ ਗਰਜਦੇ ਹੋਏ ਜਿਹੜਾ ਹੰਕਾਰ, ਜਿਹੜਾ ਪੱਕਾ ਇਰਾਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਗਰਜ ਦਾ ਜੋ ਤੀਬਰ ਜੋਸ਼ ਹੈ, ਇਹ ਕੋਈ ਛੋਟਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ।
4.15.13
नासहायमहं मन्ये सुग्रीवं तमिहागतम्।
अवष्टब्धसहायश्च यमाश्रित्यैष गर्जति ॥ ४.१५.१३ ॥
ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਉਹ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਸਹਾਇਤਾ-ਰਹਿਤ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ; ਜਿਸ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਇਹ ਗਰਜਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਪੱਕਾ ਸਹਾਰਾ ਇਸ ਕੋਲ ਹੈ।
4.15.14
प्रकृत्या निपुणश्चैव बुद्धिमांश्चैव वानरः।
नापरीक्षितवीर्येण सुग्रीवः सख्यमेष्यति ॥ ४.१५.१४ ॥
ਸੁਭਾਵਕ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਇਹ ਵਾਨਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਲ ਦੀ ਪਰਖ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਉਸ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।
4.15.15
पूर्वमेव मया वीर श्रुतं कथयतो वचः।
अङ्गदस्य कुमारस्य वक्ष्याम्यद्य हितं वचः ॥ ४.१५.१५ ॥
ਹੇ ਵੀਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੈਂ ਕੁਮਾਰ ਅੰਗਦ ਦੇ ਕਹੇ ਬੋਲ ਸੁਣੇ ਸਨ; ਅੱਜ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਹਿਤ ਦੇ ਬੋਲ ਦੱਸਾਂਗੀ।
4.15.16
अङ्गदस्तु कुमारोऽयं वनान्तमुपनिर्गतः।
प्रवृत्तिस्तेन कथिता चारैरासीन्निवेदिता ॥ ४.१५.१६ ॥
ਇਹ ਕੁਮਾਰ ਅੰਗਦ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੱਕ ਗਿਆ ਸੀ; ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਜਾਸੂਸਾਂ ਦੀ ਦੱਸੀ ਖ਼ਬਰ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੀ ਗਈ ਸੀ।
4.15.17
अयोध्याधिपतेः पुत्रौ शूरौ समरदुर्जयौ।
इक्ष्वाकूणां कुले जातौ प्रथितौ रामलक्ष्मणौ ॥ ४.१५.१७ ॥
ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਸੂਰਮੇ ਅਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅਜਿੱਤ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ।
4.15.18
सुग्रीवप्रियकामार्थं प्राप्तौ तत्र दुरासदौ।
स ते भ्रातुर्हि विख्यातः सहायो रणकर्मणि ॥ ४.१५.१८ ॥
ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਥੇ ਆਏ ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਔਖਾ ਹੈ; ਉਹੀ ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਦੇ ਜੰਗੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਹਾਇਕ ਹਨ।
4.15.19
रामः परबलामर्दी युगान्ताग्निरिवोत्थितः।
निवासवृक्षः साधूनामापन्नानां परा गतिः ॥ ४.१५.१९ ॥
ਰਾਮ ਵੈਰੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਮਸਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਯੁਗਾਂਤ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਉੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਸਾਧੂਆਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ-ਬ੍ਰਿਛ ਅਤੇ ਵਿਪਤਾ ਵਿੱਚ ਪਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਰਮ ਗਤੀ ਹਨ।
4.15.20
आर्तानां संश्रयश्चैव यशसश्चैकभाजनम्।
ज्ञानविज्ञानसम्पन्नो निदेशे निरतः पितुः ॥ ४.१५.२० ॥
ਦੁਖੀਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਪਾਤਰ ਹਨ; ਗਿਆਨ-ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ।
4.15.21
धातूनामिव शैलेन्द्रो गुणानामाकरो महान्।
तत् क्षमो न विरोधस्ते सह तेन महात्मना ॥ ४.१५.२१ ॥
ਜਿਵੇਂ ਪਰਬਤਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਖਾਨ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਖਾਨ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਵਿਰੋਧ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
4.15.22
दुर्जयेनाप्रमेयेण रामेण रणकर्मसु।
शूर वक्ष्यामि ते किंचिन्न चेच्छाम्यभ्यसूयितुम् ॥ ४.१५.२२ ॥
ਯੁੱਧ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੇਯ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰਮੇਯ ਰਾਮ ਨਾਲ — ਹੇ ਸੂਰਵੀਰ! ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ ਕਹਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ।
4.15.23
श्रूयतां क्रियतां चैव तव वक्ष्यामि यद्धितम्।
यौवराज्येन सुग्रीवं तूर्णं साध्वभिषेचय ॥ ४.१५.२३ ॥
ਸੁਣ, ਕਰ; ਜੋ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹਿਤਕਾਰੀ ਹੈ ਉਹ ਕਹਾਂਗਾ: ਯੁਵਰਾਜ ਪਦ ਨਾਲ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦਾ ਜਲਦੀ ਭਲੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰ।
4.15.24
विग्रहं मा कृथा वीर भ्रात्रा राजन् यवीयसा।
अहं हि ते क्षमं मन्ये तेन रामेण सौहृदम् ॥ ४.१५.२४ ॥
ਹੇ ਵੀਰ ਰਾਜਾ! ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਨਾ ਕਰ। ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਮ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਹੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ।
4.15.25
सुग्रीवेण च सम्प्रीतिं वैरमुत्सृज्य दूरतः।
लालनीयो हि ते भ्राता यवीयानेष वानरः ॥ ४.१५.२५ ॥
ਸੁਗਰੀਵ ਨਾਲ ਵੈਰ ਛੱਡ ਕੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰ। ਇਹ ਵਾਨਰ ਤੇਰਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਹੈ; ਇਸਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪਾਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
4.15.26
तत्र वा सन्निहस्थो वा सर्वथा बन्धुरेव ते।
नहि तेन समं बन्धुं भुवि पश्यामि कंचन ॥ ४.१५.२६ ॥
ਉਹ ਉੱਥੇ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨੇੜੇ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਤੇਰਾ ਹੀ ਬੰਧੂ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਬੰਧੂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ।
4.15.27
दानमानादिसत्कारैः कुरुष्व प्रत्यनन्तरम्।
वैरमेतत् समुत्सृज्य तव पार्श्वे स तिष्ठतु ॥ ४.१५.२७ ॥
ਦਾਨ, ਮਾਨ ਆਦਿ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਬਦਲਾ ਦੇ। ਇਹ ਵੈਰ ਛੱਡ ਕੇ ਉਹ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਰਹੇ।
4.15.28
सुग्रीवो विपुलग्रीवो महाबन्धुर्मतस्तव।
भ्रातृसौहृदमालम्ब्य नान्या गतिरिहास्ति ते ॥ ४.१५.२८ ॥
ਵਿਸ਼ਾਲ ਗਰਦਨ ਵਾਲਾ ਸੁਗਰੀਵ ਤੇਰਾ ਮਹਾਨ ਬੰਧੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਰਾ ਵਾਲੀ ਪਿਆਰ ਅਪਣਾਏ ਬਿਨਾਂ ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ।
4.15.29
यदि ते मत्प्रियं कार्यं यदि चावैषि मां हिताम्।
याच्यमानः प्रियत्वेन साधु वाक्यं कुरुष्व मे ॥ ४.१५.२९ ॥
ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਮੇਰੀ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਮੰਨ।
4.15.30
प्रसीद पथ्यं शृणु जल्पितं हि मे
न रोषमेवानुविधातुमर्हसि।
क्षमो हि ते कोशलराजसूनुना
न विग्रहः शक्रसमानतेजसा ॥ ४.१५.३० ॥
ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਮੇਰੀ ਹਿਤਕਾਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ। ਤੈਨੂੰ ਕੇਵਲ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਕੋਸਲ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧ ਤੇਰੇ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
4.15.31
तदा हि तारा हितमेव वाक्यं
तं वालिनं पथ्यमिदं बभाषे।
न रोचते तद् वचनं हि तस्य
कालाभिपन्नस्य विनाशकाले ॥ ४.१५.३१ ॥
ਤਦ ਤਾਰਾ ਨੇ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਇਹ ਹਿਤਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪਥ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਕਹੇ; ਪਰ ਕਾਲ ਦੇ ਵੱਸ ਪਏ ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਬਚਨ ਚੰਗੇ ਨਾ ਲੱਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਨਾਸ਼ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਸੀ।