ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 4.15
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.15.1
अथ तस्य निनादं तं सुग्रीवस्य महात्मनः।
शुश्रावान्तःपुरगतो वाली भ्रातुरमर्षणः ॥ ४.१५.१ ॥
ଏହାପରେ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ଥିବା ବାଳି ମହାତ୍ମା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସେ ଗର୍ଜନ ଶୁଣିଲେ; ଭାଇର ସେ ଅପମାନ ସେ ସହି ପାରିଲେ ନାହିଁ।
4.15.2
श्रुत्वा तु तस्य निनदं सर्वभूतप्रकम्पनम्।
मदश्चैकपदे नष्टः क्रोधश्चापादितो महान् ॥ ४.१५.२ ॥
ସର୍ବଭୂତଙ୍କୁ କମ୍ପାଇଥିବା ତାହାର ସେ ଗର୍ଜନ ଶୁଣି ତାହାର ମଦ ଏକ କ୍ଷଣରେ ନଷ୍ଟ ହେଲା ଏବଂ ମହାନ କ୍ରୋଧ ଜାଗିଲା।
4.15.3
ततो रोषपरीताङ्गो वाली स कनकप्रभः।
उपरक्त इवादित्यः सद्यो निष्प्रभतां गतः ॥ ४.१५.३ ॥
ତା'ପରେ କ୍ରୋଧରେ ଆଚ୍ଛନ୍ନ ଅଙ୍ଗବିଶିଷ୍ଟ ସୁବର୍ଣ୍ଣକାନ୍ତି ବାଳି, ଗ୍ରହଣଗ୍ରସ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ନିସ୍ତେଜ ହେଲା।
4.15.4
वाली दंष्ट्राकरालस्तु क्रोधाद् दीप्ताग्निलोचनः।
भात्युत्पतितपद्माभः समृणाल इव ह्रदः ॥ ४.१५.४ ॥
ଦାନ୍ତରେ ଭୟଙ୍କର ବାଳି, କ୍ରୋଧରେ ଜ୍ଵଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିପରି ଆଖିବିଶିଷ୍ଟ, ଡାଳ ସହିତ ଉଠିଥିବା ପଦ୍ମର ପ୍ରଭାଯୁକ୍ତ ହ୍ରଦ ପରି ଶୋଭିଲେ।
4.15.5
शब्दं दुर्मर्षणं श्रुत्वा निष्पपात ततो हरिः।
वेगेन च पदन्यासैर्दारयन्निव मेदिनीम् ॥ ४.१५.५ ॥
ସେହି ଅସହ୍ୟ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ସେ ବାନର ବେଗରେ ଡେଇଁପଡ଼ିଲା; ପାଦ ଚାପରେ ଯେପରି ପୃଥିବୀ ବିଦାରଣ କରୁଛି।
4.15.6
तं तु तारा परिष्वज्य स्नेहाद् दर्शितसौहृदा।
उवाच त्रस्तसम्भ्रान्ता हितोदर्कमिदं वचः ॥ ४.१५.६ ॥
ସ୍ନେହରେ ତାହାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ବନ୍ଧୁତା ଦେଖାଇ, ଭୟ ଓ ଉଦ୍ବେଗରେ ପୂର୍ଣ୍ଣା ତାରା ହିତକର ଫଳଯୁକ୍ତ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
4.15.7
साधु क्रोधमिमं वीर नदीवेगमिवागतम्।
शयनादुत्थितः काल्यं त्यज भुक्तामिव स्रजम् ॥ ४.१५.७ ॥
ହେ ବୀର, ନଦୀ ବେଗ ପରି ଆସିଥିବା ଏହି କ୍ରୋଧ ତ୍ୟାଗ କର; ଶୟ୍ୟାରୁ ଉଠି ସକାଳେ ବ୍ୟବହୃତ ମାଳା ପରି।
4.15.8
काल्यमेतेन संग्रामं करिष्यसि च वानर।
वीर ते शत्रुबाहुल्यं फल्गुता वा न विद्यते ॥ ४.१५.८ ॥
ହେ ବାନର, ହେ ବୀର, କାଲି ତୁମେ ଏହା ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବ; କିନ୍ତୁ ତୁମ ଶତ୍ରୁର ବଳ ଅଧିକ, ତାହାଠାରେ ଅଳ୍ପତା ନାହିଁ।
4.15.9
सहसा तव निष्क्रामो मम तावन्न रोचते।
श्रूयतामभिधास्यामि यन्निमित्तं निवार्यते ॥ ४.१५.९ ॥
ତୁମେ ଏପରି ହଠାତ୍ ବାହାରିବା ମୋତେ ଏବେ ଭଲ ଲାଗୁନାହିଁ। ଶୁଣ, ତୁମକୁ କାହିଁକି ଅଟକାଯାଉଛି ତାହା କହୁଛି।
4.15.10
पूर्वमापतितः क्रोधात् स त्वामाह्वयते युधि।
निष्पत्य च निरस्तस्ते हन्यमानो दिशो गतः ॥ ४.१५.१० ॥
ସେ ପୂର୍ବରୁ କ୍ରୋଧରେ ଆସି ତୁମକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛି; ବାହାରି ତୁମ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ଓ ପ୍ରହାରିତ ହୋଇ ଦିଗ ଦିଗକୁ ପଳାଇଥିଲା।
4.15.11
त्वया तस्य निरस्तस्य पीडितस्य विशेषतः।
इहैत्य पुनराह्वानं शङ्कां जनयतीव मे ॥ ४.१५.११ ॥
ତୁମ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ଓ ବିଶେଷ ଭାବେ ପୀଡ଼ିତ ସେ ଏଠାକୁ ଫେରି ପୁନର୍ବାର ଆହ୍ୱାନ କରୁଛି, ଏହା ମୋ ମନରେ ସନ୍ଦେହ ଜାଗାଉଛି।
4.15.12
दर्पश्च व्यवसायश्च यादृशस्तस्य नर्दतः।
निनादस्य च संरम्भो नैतदल्पं हि कारणम् ॥ ४.१५.१२ ॥
ତା'ର ଗର୍ଜନର ଯେଉଁ ଦର୍ପ, ଯେଉଁ ନିଶ୍ଚୟ ଓ ସେହି ଗର୍ଜନର ଉଗ୍ର ଆବେଗ, ଏହା ଛୋଟ କାରଣ ନୁହେଁ।
4.15.13
नासहायमहं मन्ये सुग्रीवं तमिहागतम्।
अवष्टब्धसहायश्च यमाश्रित्यैष गर्जति ॥ ४.१५.१३ ॥
ଏଠାକୁ ଆସିଥିବା ସେହି ସୁଗ୍ରୀବ ସହାୟହୀନ ବୋଲି ମୁଁ ଭାବୁନାହିଁ; ଯାହାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସେ ଗର୍ଜନ କରୁଛି, ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ ସହାୟତା ତା'ର ଅଛି।
4.15.14
प्रकृत्या निपुणश्चैव बुद्धिमांश्चैव वानरः।
नापरीक्षितवीर्येण सुग्रीवः सख्यमेष्यति ॥ ४.१५.१४ ॥
ସ୍ୱଭାବତଃ ନିପୁଣ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏହି ବାନର ସୁଗ୍ରୀବ, ଯାହାର ପରାକ୍ରମ ପରୀକ୍ଷିତ ହୋଇନାହିଁ ତାହା ସହ ସଖ୍ୟ କରିବ ନାହିଁ।
4.15.15
पूर्वमेव मया वीर श्रुतं कथयतो वचः।
अङ्गदस्य कुमारस्य वक्ष्याम्यद्य हितं वचः ॥ ४.१५.१५ ॥
ହେ ବୀର, ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ କୁମାର ଅଙ୍ଗଦଙ୍କର କହିଥିବା ବଚନ ଶୁଣିଛି; ଆଜି ତାଙ୍କର ହିତବଚନ କହିବି।
4.15.16
अङ्गदस्तु कुमारोऽयं वनान्तमुपनिर्गतः।
प्रवृत्तिस्तेन कथिता चारैरासीन्निवेदिता ॥ ४.१५.१६ ॥
ଏହି କୁମାର ଅଙ୍ଗଦ ବନର ସୀମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଇଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚରମାନେ କହିଥିବା ସମାଚାର ମୋତେ ଜଣାଯାଇଥିଲା।
4.15.17
अयोध्याधिपतेः पुत्रौ शूरौ समरदुर्जयौ।
इक्ष्वाकूणां कुले जातौ प्रथितौ रामलक्ष्मणौ ॥ ४.१५.१७ ॥
ଅଯୋଧ୍ୟାଧିପତିଙ୍କର ଦୁଇ ପୁତ୍ର, ଶୂର ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜେୟ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିତ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ।
4.15.18
सुग्रीवप्रियकामार्थं प्राप्तौ तत्र दुरासदौ।
स ते भ्रातुर्हि विख्यातः सहायो रणकर्मणि ॥ ४.१५.१८ ॥
ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ ସେଠାକୁ ଆସିଥିବା ସେହି ଦୁଇଜଣ, ଯାହାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା କଠିନ; ସେମାନେ ହିଁ ତୋ ଭାଇର ଯୁଦ୍ଧକର୍ମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସହାୟକ।
4.15.19
रामः परबलामर्दी युगान्ताग्निरिवोत्थितः।
निवासवृक्षः साधूनामापन्नानां परा गतिः ॥ ४.१५.१९ ॥
ରାମ ଶତ୍ରୁସେନା ମର୍ଦନକାରୀ; ଯୁଗାନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ଉଠିଥିବା; ସାଧୁମାନଙ୍କ ବାସବୃକ୍ଷ ଓ ବିପଦଗ୍ରସ୍ତଙ୍କ ପରମ ଗତି।
4.15.20
आर्तानां संश्रयश्चैव यशसश्चैकभाजनम्।
ज्ञानविज्ञानसम्पन्नो निदेशे निरतः पितुः ॥ ४.१५.२० ॥
ଦୁଃଖୀଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ଓ ଯଶର ଏକମାତ୍ର ପାତ୍ର; ଜ୍ଞାନ-ବିଜ୍ଞାନସମ୍ପନ୍ନ, ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ନିରତ।
4.15.21
धातूनामिव शैलेन्द्रो गुणानामाकरो महान्।
तत् क्षमो न विरोधस्ते सह तेन महात्मना ॥ ४.१५.२१ ॥
ପର୍ବତରାଜ ଯେପରି ଧାତୁର ମହାଖଣି, ସେପରି ସେ ଗୁଣର ମହାଖଣି। ତେଣୁ ସେହି ମହାତ୍ମା ସହ ତୁମର ବିରୋଧ ଉଚିତ ନୁହେଁ।
4.15.22
दुर्जयेनाप्रमेयेण रामेण रणकर्मसु।
शूर वक्ष्यामि ते किंचिन्न चेच्छाम्यभ्यसूयितुम् ॥ ४.१५.२२ ॥
ଯୁଦ୍ଧକର୍ମରେ ଅଜେୟ ଓ ଅପ୍ରମେୟ ରାମ ସହ — ହେ ଶୂର! ତୁମକୁ କିଛି କହିବି; ତୁମକୁ ଦୋଷ ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ ନାହିଁ।
4.15.23
श्रूयतां क्रियतां चैव तव वक्ष्यामि यद्धितम्।
यौवराज्येन सुग्रीवं तूर्णं साध्वभिषेचय ॥ ४.१५.२३ ॥
ଶୁଣ, କର; ତୁମ ପାଇଁ ହିତକର ଯାହା ତାହା କହିବି: ଯୁବରାଜ ପଦରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଉତ୍ତମ ଭାବେ ଅଭିଷେକ କର।
4.15.24
विग्रहं मा कृथा वीर भ्रात्रा राजन् यवीयसा।
अहं हि ते क्षमं मन्ये तेन रामेण सौहृदम् ॥ ४.१५.२४ ॥
ହେ ବୀର ରାଜା! ତୁମ କନିଷ୍ଠ ଭାଇ ସହ ବିବାଦ କର ନାହିଁ। ରାମ ସହ ସୌହାର୍ଦ୍ଦ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ ବୋଲି ମୁଁ ମନେ କରେ।
4.15.25
सुग्रीवेण च सम्प्रीतिं वैरमुत्सृज्य दूरतः।
लालनीयो हि ते भ्राता यवीयानेष वानरः ॥ ४.१५.२५ ॥
ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହିତ ବୈର ତ୍ୟାଗ କରି ମୈତ୍ରୀ କର। ଏହି ବାନର ତୁମର କନିଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା; ସ୍ନେହରେ ପାଳନୀୟ।
4.15.26
तत्र वा सन्निहस्थो वा सर्वथा बन्धुरेव ते।
नहि तेन समं बन्धुं भुवि पश्यामि कंचन ॥ ४.१५.२६ ॥
ସେ ସେଠାରେ ଥାଉ ବା ନିକଟରେ ଥାଉ, ସର୍ବଥା ସେ ତୁମର ବନ୍ଧୁ। ପୃଥିବୀରେ ତା ସହିତ ସମାନ ବନ୍ଧୁ ମୁଁ ଦେଖେ ନାହିଁ।
4.15.27
दानमानादिसत्कारैः कुरुष्व प्रत्यनन्तरम्।
वैरमेतत् समुत्सृज्य तव पार्श्वे स तिष्ठतु ॥ ४.१५.२७ ॥
ଦାନ, ମାନ ଆଦି ସତ୍କାରରେ ତା ପ୍ରତି ପ୍ରତିଦାନ କର। ଏହି ବୈର ତ୍ୟାଗ କରି ସେ ତୁମ ପାଖରେ ରହୁ।
4.15.28
सुग्रीवो विपुलग्रीवो महाबन्धुर्मतस्तव।
भ्रातृसौहृदमालम्ब्य नान्या गतिरिहास्ति ते ॥ ४.१५.२८ ॥
ବିଶାଳ ଗ୍ରୀବା ସୁଗ୍ରୀବ ତୁମର ମହାବନ୍ଧୁ ବୋଲି ମନ୍ୟ। ଭ୍ରାତୃ-ସ୍ନେହ ଅବଲମ୍ବନ ବିନା ଏଠାରେ ତୁମ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ପଥ ନାହିଁ।
4.15.29
यदि ते मत्प्रियं कार्यं यदि चावैषि मां हिताम्।
याच्यमानः प्रियत्वेन साधु वाक्यं कुरुष्व मे ॥ ४.१५.२९ ॥
ମୋ ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଯଦି ତୁମେ ଇଚ୍ଛୁକ, ଏବଂ ଯଦି ମୋତେ ତୁମର ହିତକାରିଣୀ ବୋଲି ଜାଣ, ତେବେ ସ୍ନେହରେ ଯାଚିତ ମୋ ଭଲ କଥା ପାଳନ କର।
4.15.30
प्रसीद पथ्यं शृणु जल्पितं हि मे
न रोषमेवानुविधातुमर्हसि।
क्षमो हि ते कोशलराजसूनुना
न विग्रहः शक्रसमानतेजसा ॥ ४.१५.३० ॥
ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ, ମୋର ହିତକର କଥା ଶୁଣ। ତୁମେ କେବଳ କ୍ରୋଧର ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଇନ୍ଦ୍ରତୁଲ୍ୟ ତେଜସ୍ୱୀ କୋଶଳ ରାଜପୁତ୍ର ସହିତ ବିରୋଧ ତୁମ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ।
4.15.31
तदा हि तारा हितमेव वाक्यं
तं वालिनं पथ्यमिदं बभाषे।
न रोचते तद् वचनं हि तस्य
कालाभिपन्नस्य विनाशकाले ॥ ४.१५.३१ ॥
ସେତେବେଳେ ତାରା ବାଳିଙ୍କୁ ଏହି ହିତକର ଓ ପଥ୍ୟ ବାକ୍ୟ କହିଲେ; କିନ୍ତୁ କାଳର ଗ୍ରାସରେ ପଡ଼ିଥିବା ସେ ତାଙ୍କ ବାକ୍ୟ ପସନ୍ଦ କଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ବିନାଶର ସମୟ ଆସିସାରିଥିଲା।