వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 4.15
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.15.1
अथ तस्य निनादं तं सुग्रीवस्य महात्मनः।
शुश्रावान्तःपुरगतो वाली भ्रातुरमर्षणः ॥ ४.१५.१ ॥
అప్పుడు అంతఃపురంలో ఉన్న వాలి, మహాత్ముడైన సుగ్రీవుని ఆ గర్జనను విన్నాడు; సోదరుని ఆ సవాలును అతడు సహించలేకపోయాడు.
4.15.2
श्रुत्वा तु तस्य निनदं सर्वभूतप्रकम्पनम्।
मदश्चैकपदे नष्टः क्रोधश्चापादितो महान् ॥ ४.१५.२ ॥
సర్వప్రాణులను కంపింపజేసే అతని ఆ గర్జనను విని, అతని మదం ఒక్క క్షణంలో నశించి, మహా క్రోధం రగిలింది.
4.15.3
ततो रोषपरीताङ्गो वाली स कनकप्रभः।
उपरक्त इवादित्यः सद्यो निष्प्रभतां गतः ॥ ४.१५.३ ॥
అప్పుడు కోపంతో అవయవాలు నిండిన ఆ బంగారు కాంతి వాలి, గ్రహణం పట్టిన సూర్యునిలా వెంటనే కాంతిహీనుడయ్యాడు.
4.15.4
वाली दंष्ट्राकरालस्तु क्रोधाद् दीप्ताग्निलोचनः।
भात्युत्पतितपद्माभः समृणाल इव ह्रदः ॥ ४.१५.४ ॥
కోరలతో భయంకరుడైన వాలి, కోపంతో మండే అగ్నిలా కళ్ళతో, కాడతో పైకెత్తిన తామరల కాంతితో ఉన్న సరస్సులా ప్రకాశించాడు.
4.15.5
शब्दं दुर्मर्षणं श्रुत्वा निष्पपात ततो हरिः।
वेगेन च पदन्यासैर्दारयन्निव मेदिनीम् ॥ ४.१५.५ ॥
ఆ భరించరాని ధ్వనిని విని, ఆ వానరుడు వేగంగా ఎగిరి దూకాడు; తన పాదన్యాసాలతో భూమిని చీల్చువాడిలా.
4.15.6
तं तु तारा परिष्वज्य स्नेहाद् दर्शितसौहृदा।
उवाच त्रस्तसम्भ्रान्ता हितोदर्कमिदं वचः ॥ ४.१५.६ ॥
ప్రేమతో అతడిని కౌగిలించుకుని, స్నేహభావాన్ని చూపుతూ, భయం, కంగారుతో నిండిన తార మంచి ఫలితాన్నిచ్చే ఈ మాట చెప్పింది.
4.15.7
साधु क्रोधमिमं वीर नदीवेगमिवागतम्।
शयनादुत्थितः काल्यं त्यज भुक्तामिव स्रजम् ॥ ४.१५.७ ॥
ఓ వీరా, నదీ ప్రవాహంలా వచ్చిన ఈ కోపాన్ని విడిచిపెట్టు; నిద్ర లేచి ఉదయం వాడిన దండను పారవేసినట్లు.
4.15.8
काल्यमेतेन संग्रामं करिष्यसि च वानर।
वीर ते शत्रुबाहुल्यं फल्गुता वा न विद्यते ॥ ४.१५.८ ॥
ఓ వానరా, ఓ వీరా, రేపు నీవు ఇతనితో యుద్ధం చేస్తావు; కానీ నీ శత్రువు బలం అధికం, అందులో అల్పత్వం లేదు.
4.15.9
सहसा तव निष्क्रामो मम तावन्न रोचते।
श्रूयतामभिधास्यामि यन्निमित्तं निवार्यते ॥ ४.१५.९ ॥
నువ్వు ఇలా హఠాత్తుగా బయలుదేరడం ఇప్పుడు నాకు ఇష్టం లేదు. విను, నిన్ను ఆపుతున్న కారణం చెబుతాను.
4.15.10
पूर्वमापतितः क्रोधात् स त्वामाह्वयते युधि।
निष्पत्य च निरस्तस्ते हन्यमानो दिशो गतः ॥ ४.१५.१० ॥
అతడు ముందు కోపంతో వచ్చి నిన్ను యుద్ధానికి పిలుస్తున్నాడు; బయటకు వచ్చి నీచేత ఓడించబడి, దెబ్బలు తింటూ దిక్కులకు పారిపోయాడు.
4.15.11
त्वया तस्य निरस्तस्य पीडितस्य विशेषतः।
इहैत्य पुनराह्वानं शङ्कां जनयतीव मे ॥ ४.१५.११ ॥
నీచేత ఓడించబడి, ముఖ్యంగా బాధింపబడిన అతడు ఇక్కడికి మళ్లీ వచ్చి పిలవడం నాకు అనుమానం కలిగిస్తోంది.
4.15.12
दर्पश्च व्यवसायश्च यादृशस्तस्य नर्दतः।
निनादस्य च संरम्भो नैतदल्पं हि कारणम् ॥ ४.१५.१२ ॥
అతని గర్జనలోని అహంకారం, సంకల్పం, ఆ గర్జన యొక్క ఉగ్ర ఆవేశం ఇది చిన్న కారణం కాదు.
4.15.13
नासहायमहं मन्ये सुग्रीवं तमिहागतम्।
अवष्टब्धसहायश्च यमाश्रित्यैष गर्जति ॥ ४.१५.१३ ॥
ఇక్కడికి వచ్చిన ఆ సుగ్రీవుడు సహాయరహితుడని నేను భావించను; ఎవరిని ఆశ్రయించి ఇతడు గర్జిస్తున్నాడో, వారి సహాయం ఇతనికి దృఢంగా ఉంది.
4.15.14
प्रकृत्या निपुणश्चैव बुद्धिमांश्चैव वानरः।
नापरीक्षितवीर्येण सुग्रीवः सख्यमेष्यति ॥ ४.१५.१४ ॥
స్వభావంగా నేర్పరి, బుద్ధిమంతుడైన ఈ వానరుడు సుగ్రీవుడు, పరాక్రమం పరీక్షించబడని వానితో స్నేహం చేయడు.
4.15.15
पूर्वमेव मया वीर श्रुतं कथयतो वचः।
अङ्गदस्य कुमारस्य वक्ष्याम्यद्य हितं वचः ॥ ४.१५.१५ ॥
ఓ వీరుడా, ముందే నేను కుమారుడు అంగదుడు చెప్పిన మాటలు విన్నాను; ఇప్పుడు అతని హితవచనాలను చెబుతాను.
4.15.16
अङ्गदस्तु कुमारोऽयं वनान्तमुपनिर्गतः।
प्रवृत्तिस्तेन कथिता चारैरासीन्निवेदिता ॥ ४.१५.१६ ॥
ఈ కుమారుడు అంగదుడు అడవి అంచు వరకు వెళ్లాడు; అతని ద్వారా గూఢచారులు చెప్పిన వార్త నాకు తెలియజేయబడింది.
4.15.17
अयोध्याधिपतेः पुत्रौ शूरौ समरदुर्जयौ।
इक्ष्वाकूणां कुले जातौ प्रथितौ रामलक्ष्मणौ ॥ ४.१५.१७ ॥
అయోధ్యాధిపతి ఇద్దరు కుమారులు, శూరులు, యుద్ధంలో జయించరానివారు, ఇక్ష్వాకు వంశంలో జన్మించినవారు, ప్రసిద్ధులైన రాముడు మరియు లక్ష్మణుడు.
4.15.18
सुग्रीवप्रियकामार्थं प्राप्तौ तत्र दुरासदौ।
स ते भ्रातुर्हि विख्यातः सहायो रणकर्मणि ॥ ४.१५.१८ ॥
సుగ్రీవుని ప్రియ కోరికను నెరవేర్చడానికి అక్కడికి వచ్చినవారు, సమీపించరాని వారు; వారే నీ సోదరుని యుద్ధకార్యంలో ప్రసిద్ధ సహాయకులు.
4.15.19
रामः परबलामर्दी युगान्ताग्निरिवोत्थितः।
निवासवृक्षः साधूनामापन्नानां परा गतिः ॥ ४.१५.१९ ॥
రాముడు శత్రుసైన్యాన్ని అణచువాడు; యుగాంతాగ్నిలా లేచినవాడు; సాధువులకు నివాస వృక్షం; ఆపదలో ఉన్నవారికి పరమ శరణ్యం.
4.15.20
आर्तानां संश्रयश्चैव यशसश्चैकभाजनम्।
ज्ञानविज्ञानसम्पन्नो निदेशे निरतः पितुः ॥ ४.१५.२० ॥
ఆర్తులకు ఆశ్రయం, కీర్తికి ఏకైక పాత్రుడు; జ్ఞాన విజ్ఞానాలతో కూడినవాడు; తండ్రి ఆజ్ఞలో నిరతుడు.
4.15.21
धातूनामिव शैलेन्द्रो गुणानामाकरो महान्।
तत् क्षमो न विरोधस्ते सह तेन महात्मना ॥ ४.१५.२१ ॥
పర్వతరాజు ధాతువులకు గొప్ప గని వలె, ఆయన గుణాలకు గొప్ప గని. కాబట్టి ఆ మహాత్ముడితో నీకు విరోధం తగదు.
4.15.22
दुर्जयेनाप्रमेयेण रामेण रणकर्मसु।
शूर वक्ष्यामि ते किंचिन्न चेच्छाम्यभ्यसूयितुम् ॥ ४.१५.२२ ॥
యుద్ధకార్యాలలో జయించరాని, అపరిమితుడైన రాముడితో — ఓ శూరా! నీకు కొంత చెబుతాను; నిన్ను నిందించాలని నేను కోరను.
4.15.23
श्रूयतां क्रियतां चैव तव वक्ष्यामि यद्धितम्।
यौवराज्येन सुग्रीवं तूर्णं साध्वभिषेचय ॥ ४.१५.२३ ॥
విను, చెయ్యి; నీకు హితమైనది చెబుతాను: యౌవరాజ్యంతో సుగ్రీవుడిని త్వరగా బాగా అభిషేకించు.
4.15.24
विग्रहं मा कृथा वीर भ्रात्रा राजन् यवीयसा।
अहं हि ते क्षमं मन्ये तेन रामेण सौहृदम् ॥ ४.१५.२४ ॥
ఓ వీర రాజా! నీ చిన్న సోదరునితో విరోధం చేయకు. రాముడితో స్నేహమే నీకు తగుతుందని నేను భావిస్తున్నాను.
4.15.25
सुग्रीवेण च सम्प्रीतिं वैरमुत्सृज्य दूरतः।
लालनीयो हि ते भ्राता यवीयानेष वानरः ॥ ४.१५.२५ ॥
సుగ్రీవునితో వైరాన్ని విడిచి స్నేహం చేయి. ఈ వానరుడు నీ చిన్న సోదరుడు; ప్రేమతో ఆదరించదగినవాడు.
4.15.26
तत्र वा सन्निहस्थो वा सर्वथा बन्धुरेव ते।
नहि तेन समं बन्धुं भुवि पश्यामि कंचन ॥ ४.१५.२६ ॥
అతడు అక్కడున్నా దగ్గరున్నా, ఏ విధంగానైనా అతడు నీ బంధువే. భూమిపై అతనితో సమానమైన బంధువును నేను చూడను.
4.15.27
दानमानादिसत्कारैः कुरुष्व प्रत्यनन्तरम्।
वैरमेतत् समुत्सृज्य तव पार्श्वे स तिष्ठतु ॥ ४.१५.२७ ॥
దానాలు, గౌరవం మొదలైన సత్కారాలతో అతనికి ప్రతిగా చేయి. ఈ వైరాన్ని విడిచి అతడు నీ పక్కనే ఉండనివ్వు.
4.15.28
सुग्रीवो विपुलग्रीवो महाबन्धुर्मतस्तव।
भ्रातृसौहृदमालम्ब्य नान्या गतिरिहास्ति ते ॥ ४.१५.२८ ॥
విశాల కంఠుడైన సుగ్రీవుడు నీకు గొప్ప బంధువుగా భావించబడ్డాడు. సోదర ప్రేమను స్వీకరించడం తప్ప నీకు ఇక్కడ మరో మార్గం లేదు.
4.15.29
यदि ते मत्प्रियं कार्यं यदि चावैषि मां हिताम्।
याच्यमानः प्रियत्वेन साधु वाक्यं कुरुष्व मे ॥ ४.१५.२९ ॥
నాకు ప్రియమైనది చేయాలని నీకు ఉంటే, నన్ను నీ హితురాలిగా తెలిసుంటే, ప్రేమతో అడిగిన నా మంచి మాటను పాటించు.
4.15.30
प्रसीद पथ्यं शृणु जल्पितं हि मे
न रोषमेवानुविधातुमर्हसि।
क्षमो हि ते कोशलराजसूनुना
न विग्रहः शक्रसमानतेजसा ॥ ४.१५.३० ॥
ప్రసన్నురాలివై, నా హితవచనాన్ని విను. నీవు కోపాన్నే అనుసరించడం తగదు. ఇంద్రునితో సమాన తేజస్సుగల కోసలరాజ కుమారునితో విరోధం నీకు తగదు.
4.15.31
तदा हि तारा हितमेव वाक्यं
तं वालिनं पथ्यमिदं बभाषे।
न रोचते तद् वचनं हि तस्य
कालाभिपन्नस्य विनाशकाले ॥ ४.१५.३१ ॥
అప్పుడు తార వాలికి హితమైన, పథ్యమైన ఈ మాటలు చెప్పింది; కాలవశమైన అతనికి ఆ మాటలు రుచించలేదు, ఎందుకంటే వినాశ కాలం దాపురించింది.