Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 4.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.16.1
तामेवं ब्रुवतीं तारां ताराधिपनिभाननाम्।
वाली निर्भर्त्सयामास वचनं चेदमब्रवीत् ॥ ४.१६.१ ॥
Mientras ella hablaba así, Tārā, de rostro semejante a la luna, Vālī la reprendió y dijo estas palabras.
4.16.2
गर्जतोऽस्य सुसंरब्धं भ्रातुः शत्रोर्विशेषतः।
मर्षयिष्यामि केनापि कारणेन वरानने ॥ ४.१६.२ ॥
Aunque él ruge en furiosa cólera, el enemigo de mi hermano sobre todo; oh, de hermoso rostro, por alguna razón lo soportaré.
4.16.3
अधर्षितानां शूराणां समरेष्वनिवर्तिनाम्।
धर्षणामर्षणं भीरु मरणादतिरिच्यते ॥ ४.१६.३ ॥
Para los héroes que nunca son vencidos en batalla ni retroceden, soportar la afrenta es peor que la muerte, oh temerosa.
4.16.4
सोढुं न च समर्थोऽहं युद्धकामस्य संयुगे।
सुग्रीवस्य च संरम्भं हीनग्रीवस्य गर्जितम् ॥ ४.१६.४ ॥
No soy capaz de soportar la cólera de Sugrīva, que desea la batalla, ni el rugido de aquel de cuello deshonrado.
4.16.5
न च कार्यो विषादस्ते राघवं प्रति मत्कृते।
धर्मज्ञश्च कृतज्ञश्च कथं पापं करिष्यति ॥ ४.१६.५ ॥
Y no debes afligirte por Rāghava (Rāma) por mi causa; ¿cómo cometería pecado quien conoce el dharma y es agradecido?
4.16.6
निवर्तस्व सह स्त्रीभिः कथं भूयोऽनुगच्छसि।
सौहृदं दर्शितं तावन्मयि भक्तिस्त्वया कृता ॥ ४.१६.६ ॥
Regresa con las mujeres. ¿Por qué me sigues una y otra vez? Hasta ahora me has mostrado tu afecto y tu devoción.
4.16.7
प्रतियोत्स्याम्यहं गत्वा सुग्रीवं जहि सम्भ्रमम्।
दर्पं चास्य विनेष्यामि न च प्राणैर्वियोक्ष्यते ॥ ४.१६.७ ॥
Iré y lucharé contra Sugrīva. Desecha tu agitación. Destruiré su orgullo, y no quedará sin perder la vida.
4.16.8
अहं ह्याजिस्थितस्यास्य करिष्यामि यदीप्सितम्।
वृक्षैर्मुष्टिप्रहारैश्च पीडितः प्रतियास्यति ॥ ४.१६.८ ॥
Pues haré con él, que está en la batalla, lo que deseo. Atormentado por árboles y golpes de puño, volverá atrás.
4.16.9
न मे गर्वितमायस्तं सहिष्यति दुरात्मवान्।
कृतं तारे सहायत्वं दर्शितं सौहृदं मयि ॥ ४.१६.९ ॥
Ese malvado no soportará mi orgullosa contienda. Oh Tārā, has dado ayuda y mostrado amistad hacia mí.
4.16.10
शापितासि मम प्राणैर्निवर्तस्व जनेन च।
अलं जित्वा निवर्तिष्ये तमहं भ्रातरं रणे ॥ ४.१६.१० ॥
Te juro por mi vida: vuelve con la gente. Habiendo vencido a aquel hermano en la batalla, simplemente regresaré.
4.16.11
तं तु तारा परिष्वज्य वालिनं प्रियवादिनी।
चकार रुदती मन्दं दक्षिणा सा प्रदक्षिणम् ॥ ४.१६.११ ॥
Tārā, de dulces palabras, abrazó a Vāli, y llorando suavemente, le dio la vuelta por la derecha.
4.16.12
ततः स्वस्त्ययनं कृत्वा मन्त्रविद् विजयैषिणी।
अन्तःपुरं सह स्त्रीभिः प्रविष्टा शोकमोहिता ॥ ४.१६.१२ ॥
Entonces Tārā, versada en el consejo y deseosa de victoria, realizó el rito auspicioso y, confundida por el dolor, entró en el palacio interior con las mujeres.
4.16.13
प्रविष्टायां तु तारायां सह स्त्रीभिः स्वमालयम्।
नगर्या निर्ययौ क्रुद्धो महासर्प इव श्वसन् ॥ ४.१६.१३ ॥
Cuando Tārā entró en su morada con las mujeres, el airado Vālin salió de la ciudad resoplando como una gran serpiente.
4.16.14
स निःश्वस्य महारोषो वाली परमवेगवान्।
सर्वतश्चारयन् दृष्टिं शत्रुदर्शनकांक्षया ॥ ४.१६.१४ ॥
Vālin, muy airado y de suma velocidad, exhaló profundamente y paseó la mirada por todas partes, deseoso de ver a un enemigo.
4.16.15
स ददर्श ततः श्रीमान् सुग्रीवं हेमपिङ्गलम्।
सुसंवीतमवष्टब्धं दीप्यमानमिवानलम् ॥ ४.१६.१५ ॥
Entonces el glorioso Vālin vio a Sugrīva, de color dorado, bien ataviado y de pie, dispuesto, resplandeciendo como un fuego.
4.16.16
तं स दृष्ट्वा महाबाहुः सुग्रीवं पर्यवस्थितम्।
गाढं परिदधे वासो वाली परमकोपनः ॥ ४.१६.१६ ॥
Al ver a Sugrīva firme en pie, el de brazos poderosos Vālin, sumamente colérico, se ajustó firmemente su vestidura.
4.16.17
स वाली गाढसंवीतो मुष्टिमुद्यम्य वीर्यवान्।
सुग्रीवमेवाभिमुखो ययौ योद्धुं कृतक्षणः ॥ ४.१६.१७ ॥
Vālin, valiente y bien ajustado, alzó el puño y, decidido a luchar, avanzó derecho hacia Sugrīva.
4.16.18
श्लिष्टं मुष्टिं समुद्यम्य संरब्धतरमागतः।
सुग्रीवोऽपि समुद्दिश्य वालिनं हेममालिनम् ॥ ४.१६.१८ ॥
Sugrīva también llegó con el puño cerrado completamente alzado y con mayor furia, dirigiéndose contra Vālin, que lucía la guirnalda de oro.
4.16.19
तं वाली क्रोधताम्राक्षः सुग्रीवं रणकोविदम्।
आपतन्तं महावेगमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ४.१६.१९ ॥
Vālī, con los ojos enrojecidos por la ira, vio a Sugrīva, diestro en la batalla, que se abalanzaba sobre él con gran velocidad, y le habló así.
4.16.20
एष मुष्टिर्महान् बद्धो गाढः सुनियताङ्गुलिः।
मया वेगविमुक्तस्ते प्राणानादाय यास्यति ॥ ४.१६.२० ॥
Este es mi gran puño, cerrado con firmeza, con los dedos bien doblados. Lanzado por mí con fuerza, se llevará tu aliento vital.
4.16.21
एवमुक्तस्तु सुग्रीवः क्रुद्धो वालिनमब्रवीत्।
तव चैष हरन् प्राणान् मुष्टिः पततु मूर्धनि ॥ ४.१६.२१ ॥
Así aludido, Sugrīva, airado, dijo a Vālī: '¡Que este puño que te quita la vida caiga sobre tu propia cabeza!'
4.16.22
ताडितस्तेन तं क्रुद्धः समभिक्रम्य वेगतः।
अभवच्छोणितोद्गारी सापीड इव पर्वतः ॥ ४.१६.२२ ॥
Herido por él, Vālī, airado, se lanzó rápidamente contra él; vomitando sangre, se volvió como una montaña con picos.
4.16.23
सुग्रीवेण तु निःशङ्कं सालमुत्पाट्य तेजसा।
गात्रेष्वभिहतो वाली वज्रेणेव महागिरिः ॥ ४.१६.२३ ॥
Sin temor, Sugrīva arrancó con fuerza un árbol sāla y golpeó con él los miembros de Vālī; Vālī fue golpeado como una gran montaña lo es por el rayo.
4.16.24
स तु वृक्षेण निर्भग्नः सालताडनविह्वलः।
गुरुभारभराक्रान्ता नौः ससार्थेव सागरे ॥ ४.१६.२४ ॥
Destrozado por el árbol y aturdido por el golpe del sāla, se tambaleó como una barca abrumada por una carga pesada, con sus mercaderes, zarandeándose en el océano.
4.16.25
तौ भीमबलविक्रान्तौ सुपर्णसमवेगितौ।
प्रवृद्धौ घोरवपुषौ चन्द्रसूर्याविवाम्बरे ॥ ४.१६.२५ ॥
Aquellos dos, terribles en fuerza y valor, veloces como Garuḍa, de figura formidable y crecida, eran como la luna y el sol en el cielo.
4.16.26
परस्परममित्रघ्नौ छिद्रान्वेषणतत्परौ।
ततोऽवर्धत वाली तु बलवीर्यसमन्वितः ॥ ४.१६.२६ ॥
Aquellos dos, matadores de enemigos, ambos atentos a hallar la brecha del otro; entonces Vālī, dotado de fuerza y poder, creció aún más.
4.16.27
सूर्यपुत्रो महावीर्यः सुग्रीवः परिहीयत।
वालिना भग्नदर्पस्तु सुग्रीवो मन्दविक्रमः ॥ ४.१६.२७ ॥
Sugrīva, hijo del Sol y de gran poder, fue menguando; con su orgullo quebrado por Vālī, su valor se volvió débil.
4.16.28
वालिनं प्रति सामर्षो दर्शयामास राघवम्।
वृक्षैः सशाखैः शिखरैर्वज्रकोटिनिभैर्नखैः ॥ ४.१६.२८ ॥
Con indignación contra Vālī, mostró a Rāghava (Rāma): con árboles y sus ramas, con picos y con uñas como puntas de rayo.
4.16.29
मुष्टिभिर्जानुभिः पद्भिर्बाहुभिश्च पुनः पुनः।
तयोर्युद्धमभूद्घोरं वृत्रवासवयोरिव ॥ ४.१६.२९ ॥
Con puños, rodillas, pies y brazos, una y otra vez, surgió entre ellos un combate terrible, como el de Vṛtra y Vāsava (Indra).
4.16.30
तौ शोणिताक्तौ युध्येतां वानरौ वनचारिणौ।
मेघाविव महाशब्दैस्तर्जमानौ परस्परम् ॥ ४.१६.३० ॥
Teñidos de sangre, aquellos dos monos que vagaban por el bosque combatían, amenazándose mutuamente con grandes rugidos como dos nubes.
4.16.31
हीयमानमथापश्यत् सुग्रीवं वानरेश्वरम्।
प्रेक्षमाणं दिशश्चैव राघवः स मुहुर्मुहुः ॥ ४.१६.३१ ॥
Entonces el Rāghava vio a Sugrīva, señor de los monos, debilitándose y mirando una y otra vez a las direcciones.
4.16.32
ततो रामो महातेजा आर्तं दृष्ट्वा हरीश्वरम्।
स शरं वीक्षते वीरो वालिनो वधकांक्षया ॥ ४.१६.३२ ॥
Entonces Rāma, de gran esplendor, al ver al señor de los monos angustiado, miró su flecha con deseo de matar a Vālin.
4.16.33
ततो धनुषि संधाय शरमाशीविषोपमम्।
पूरयामास तच्चापं कालचक्रमिवान्तकः ॥ ४.१६.३३ ॥
Entonces, colocando en su arco una flecha como una serpiente venenosa, tensó el arco por completo, como la Muerte que sostiene la rueda del tiempo.
4.16.34
तस्य ज्यातलघोषेण त्रस्ताः पत्ररथेश्वराः।
प्रदुद्रुवुर्मृगाश्चैव युगान्त इव मोहिताः ॥ ४.१६.३४ ॥
Al estruendo de la cuerda de su arco, los reyes de las aves y los ciervos huyeron aterrorizados, desconcertados como al fin de una edad.
4.16.35
मुक्तस्तु वज्रनिर्घोषः प्रदीप्ताशनिसंनिभः।
राघवेण महाबाणो वालिवक्षसि पातितः ॥ ४.१६.३५ ॥
La gran flecha lanzada por el Rāghava, rugiendo como trueno y como un rayo ardiente, cayó sobre el pecho de Vālin.
4.16.36
ततस्तेन महातेजा वीर्ययुक्तः कपीश्वरः।
वेगेनाभिहतो वाली निपपात महीतले ॥ ४.१६.३६ ॥
Entonces, herido con fuerza por aquella flecha, Vālin, poderoso y resplandeciente señor de los monos, cayó a tierra.
4.16.37
इन्द्रध्वज इवोद्धूतः पौर्णमास्यां महीतले।
आश्वयुक्समये मासि गतश्रीको विचेतनः।
बाष्पसंरुद्धकण्ठस्तु वाली चार्तस्वरः शनैः ॥ ४.१६.३७ ॥
Como el estandarte de Indra derribado y caído a tierra en el día de luna llena del mes de Āśvayuja, Vālin, privado de esplendor e inconsciente, con la garganta ahogada en lágrimas, lanzó poco a poco un grito de angustia.
4.16.38
नरोत्तमः कालयुगान्तकोपमं
शरोत्तमं काञ्चनरूप्यभूषितम्।
ससर्ज दीप्तं तममित्रमर्दनं
सधूममग्निं मुखतो यथा हरः ॥ ४.१६.३८ ॥
El mejor de los hombres lanzó aquella excelente flecha, ardiente como la cólera del Tiempo al final de una edad, adornada de oro y plata, aniquiladora de enemigos, como Hara lanza fuego con humo por la boca.
4.16.39
अथोक्षितः शोणिततोयविस्रवैः
सुपुष्पिताशोक इवानिलोद्धतः।
विचेतनो वासवसूनुराहवे
प्रभ्रंशितेन्द्रध्वजवत् क्षितिं गतः ॥ ४.१६.३९ ॥
Entonces, el hijo de Vāsava, empapado en torrentes de sangre como de agua, semejante a un árbol aśoka en plena floración sacudido por el viento, sin sentido en la batalla, cayó a tierra como un estandarte de Indra derribado.