ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 4.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.16.1
तामेवं ब्रुवतीं तारां ताराधिपनिभाननाम्।
वाली निर्भर्त्सयामास वचनं चेदमब्रवीत् ॥ ४.१६.१ ॥
ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದ, ಚಂದ್ರನಂತೆ ಮುಖವುಳ್ಳ ತಾರೆಯನ್ನು ವಾಲಿ ಗದರಿಸಿ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
4.16.2
गर्जतोऽस्य सुसंरब्धं भ्रातुः शत्रोर्विशेषतः।
मर्षयिष्यामि केनापि कारणेन वरानने ॥ ४.१६.२ ॥
ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಿರುವ, ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರುದ್ಧನಾದ, ಸಹೋದರನ ಶತ್ರುವಿನ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ — ಓ ಸುಂದರ ಮುಖಿಯೇ, ಯಾವುದೇ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ ನಾನು ಇದನ್ನು ಸಹಿಸುವೆನು.
4.16.3
अधर्षितानां शूराणां समरेष्वनिवर्तिनाम्।
धर्षणामर्षणं भीरु मरणादतिरिच्यते ॥ ४.१६.३ ॥
ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಲದೆ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯದ ಶೂರರಿಗೆ, ಅವಮಾನವನ್ನು ಸಹಿಸುವುದು ಮರಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮಿಗಿಲಾಗಿದೆ, ಓ ಭೀರು.
4.16.4
सोढुं न च समर्थोऽहं युद्धकामस्य संयुगे।
सुग्रीवस्य च संरम्भं हीनग्रीवस्य गर्जितम् ॥ ४.१६.४ ॥
ಯುದ್ಧವನ್ನು ಬಯಸುವ ಸುಗ್ರೀವನ ಕೋಪವನ್ನೂ, ಆ ಹೀನಗ್ರೀವನ ಗರ್ಜನೆಯನ್ನೂ ಸಹಿಸಲು ನಾನು ಸಮರ್ಥನಲ್ಲ.
4.16.5
न च कार्यो विषादस्ते राघवं प्रति मत्कृते।
धर्मज्ञश्च कृतज्ञश्च कथं पापं करिष्यति ॥ ४.१६.५ ॥
ನನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ ರಾಘವನ (ರಾಮನ) ಕುರಿತು ನೀನು ದುಃಖಿಸಬಾರದು. ಧರ್ಮಜ್ಞನೂ ಕೃತಜ್ಞನೂ ಆದ ಅವನು ಹೇಗೆ ಪಾಪ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ?
4.16.6
निवर्तस्व सह स्त्रीभिः कथं भूयोऽनुगच्छसि।
सौहृदं दर्शितं तावन्मयि भक्तिस्त्वया कृता ॥ ४.१६.६ ॥
ಸ್ತ್ರೀಯರೊಂದಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗು. ಏಕೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನನ್ನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿರುವೆ? ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ನೀನು ನನ್ನ ಕಡೆಗೆ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ತೋರಿಸಿರುವೆ, ಭಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಮಾಡಿರುವೆ.
4.16.7
प्रतियोत्स्याम्यहं गत्वा सुग्रीवं जहि सम्भ्रमम्।
दर्पं चास्य विनेष्यामि न च प्राणैर्वियोक्ष्यते ॥ ४.१६.७ ॥
ನಾನು ಹೋಗಿ ಸುಗ್ರೀವನೊಡನೆ ಹೋರಾಡುತ್ತೇನೆ. ಗಾಬರಿಯನ್ನು ಬಿಡು. ಅವನ ಗರ್ವವನ್ನು ಅಡಗಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅವನು ಪ್ರಾಣದಿಂದ ಅಗಲದೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
4.16.8
अहं ह्याजिस्थितस्यास्य करिष्यामि यदीप्सितम्।
वृक्षैर्मुष्टिप्रहारैश्च पीडितः प्रतियास्यति ॥ ४.१६.८ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ಅವನಿಗೆ ನಾನು ಬಯಸಿದ್ದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಮರಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಮುಷ್ಟಿಪ್ರಹಾರಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ ಅವನು ಹಿಂದಿರುಗುವನು.
4.16.9
न मे गर्वितमायस्तं सहिष्यति दुरात्मवान्।
कृतं तारे सहायत्वं दर्शितं सौहृदं मयि ॥ ४.१६.९ ॥
ಈ ದುರಾತ್ಮನು ನನ್ನ ಗರ್ವಿತ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ತಾರೆ, ನೀನು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ; ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ತೋರಿದೆ.
4.16.10
शापितासि मम प्राणैर्निवर्तस्व जनेन च।
अलं जित्वा निवर्तिष्ये तमहं भ्रातरं रणे ॥ ४.१६.१० ॥
ನನ್ನ ಪ್ರಾಣದ ಮೇಲೆ ಆಣೆ; ಜನರೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗು. ಆ ಸಹೋದರನನ್ನು ರಣದಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದು ನಾನು ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತೇನೆ.
4.16.11
तं तु तारा परिष्वज्य वालिनं प्रियवादिनी।
चकार रुदती मन्दं दक्षिणा सा प्रदक्षिणम् ॥ ४.१६.११ ॥
ಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ತಾರೆ ವಾಲಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಅಳುತ್ತಾ ಮೆಲ್ಲಗೆ ಬಲಭಾಗದಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿದಳು.
4.16.12
ततः स्वस्त्ययनं कृत्वा मन्त्रविद् विजयैषिणी।
अन्तःपुरं सह स्त्रीभिः प्रविष्टा शोकमोहिता ॥ ४.१६.१२ ॥
ನಂತರ ಮಂತ್ರಜ್ಞಳೂ ಜಯವನ್ನು ಬಯಸುವವಳೂ ಆದ ತಾರೆ ಮಂಗಲ ಸ್ವಸ್ತ್ಯಯನವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಶೋಕದಿಂದ ಮೋಹಿತಳಾಗಿ ಸ್ತ್ರೀಯರೊಡನೆ ಅಂತಃಪುರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಳು.
4.16.13
प्रविष्टायां तु तारायां सह स्त्रीभिः स्वमालयम्।
नगर्या निर्ययौ क्रुद्धो महासर्प इव श्वसन् ॥ ४.१६.१३ ॥
ತಾರೆಯು ಸ್ತ್ರೀಯರೊಡನೆ ತನ್ನ ಮನೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನಂತರ, ಕೋಪಗೊಂಡ ವಾಲಿಯು ದೊಡ್ಡ ಸರ್ಪದಂತೆ ಉಸಿರುಗರೆಯುತ್ತ ನಗರದಿಂದ ಹೊರಬಂದನು.
4.16.14
स निःश्वस्य महारोषो वाली परमवेगवान्।
सर्वतश्चारयन् दृष्टिं शत्रुदर्शनकांक्षया ॥ ४.१६.१४ ॥
ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪಗೊಂಡ, ಅಪಾರ ವೇಗವುಳ್ಳ ವಾಲಿಯು ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಟ್ಟು, ಶತ್ರುವನ್ನು ಕಾಣುವ ಆಸೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ದೃಷ್ಟಿ ಹಾಯಿಸಿದನು.
4.16.15
स ददर्श ततः श्रीमान् सुग्रीवं हेमपिङ्गलम्।
सुसंवीतमवष्टब्धं दीप्यमानमिवानलम् ॥ ४.१६.१५ ॥
ಆಗ ಆ ತೇಜಸ್ವಿ ವಾಲಿಯು ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಕಂಡನು; ಅವನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಲಂಕೃತನಾಗಿ ಸಿದ್ಧನಾಗಿ ನಿಂತು, ಉರಿಯುವ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದನು.
4.16.16
तं स दृष्ट्वा महाबाहुः सुग्रीवं पर्यवस्थितम्।
गाढं परिदधे वासो वाली परमकोपनः ॥ ४.१६.१६ ॥
ಆ ಮಹಾಬಾಹು ವಾಲಿಯು ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ನೋಡಿ, ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪಗೊಂಡು ತನ್ನ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡನು.
4.16.17
स वाली गाढसंवीतो मुष्टिमुद्यम्य वीर्यवान्।
सुग्रीवमेवाभिमुखो ययौ योद्धुं कृतक्षणः ॥ ४.१६.१७ ॥
ಬಿಗಿಯಾಗಿ ವಸ್ತ್ರ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಪರಾಕ್ರಮಿ ವಾಲಿಯು ಮುಷ್ಟಿಯೆತ್ತಿ, ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧನಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ಸುಗ್ರೀವನ ಎದುರು ನಡೆದನು.
4.16.18
श्लिष्टं मुष्टिं समुद्यम्य संरब्धतरमागतः।
सुग्रीवोऽपि समुद्दिश्य वालिनं हेममालिनम् ॥ ४.१६.१८ ॥
ಬಿಗಿದ ಮುಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಎತ್ತಿ, ಇನ್ನಷ್ಟು ಕೋಪದಿಂದ ಬಂದ ಸುಗ್ರೀವನೂ ಚಿನ್ನದ ಹಾರ ಧರಿಸಿದ ವಾಲಿಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡನು.
4.16.19
तं वाली क्रोधताम्राक्षः सुग्रीवं रणकोविदम्।
आपतन्तं महावेगमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ४.१६.१९ ॥
ಕೋಪದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳ ವಾಲಿ, ಯುದ್ಧ ನಿಪುಣನಾದ ಸುಗ್ರೀವನು ಮಹಾ ವೇಗದಿಂದ ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಎರಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
4.16.20
एष मुष्टिर्महान् बद्धो गाढः सुनियताङ्गुलिः।
मया वेगविमुक्तस्ते प्राणानादाय यास्यति ॥ ४.१६.२० ॥
ಇದು ನನ್ನ ದೊಡ್ಡದಾದ, ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಬಿಗಿದ ಮುಷ್ಟಿ; ಬೆರಳುಗಳು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಡಚಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ನನ್ನಿಂದ ವೇಗದಿಂದ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ನಿನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವುದು.
4.16.21
एवमुक्तस्तु सुग्रीवः क्रुद्धो वालिनमब्रवीत्।
तव चैष हरन् प्राणान् मुष्टिः पततु मूर्धनि ॥ ४.१६.२१ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಸುಗ್ರೀವನು ಕೋಪಗೊಂಡು ವಾಲಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ನಿನ್ನ ಪ್ರಾಣ ಹರಿಸುವ ಈ ಮುಷ್ಟಿ ನಿನ್ನ ತಲೆಯ ಮೇಲೇ ಬೀಳಲಿ!'
4.16.22
ताडितस्तेन तं क्रुद्धः समभिक्रम्य वेगतः।
अभवच्छोणितोद्गारी सापीड इव पर्वतः ॥ ४.१६.२२ ॥
ಅವನಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ವಾಲಿ ಕೋಪಗೊಂಡು ವೇಗದಿಂದ ಅವನ ಮೇಲೆ ಎರಗಿದನು; ರಕ್ತ ಕಕ್ಕುತ್ತ ಶಿಖರಗಳಿರುವ ಪರ್ವತದಂತೆ ಆದನು.
4.16.23
सुग्रीवेण तु निःशङ्कं सालमुत्पाट्य तेजसा।
गात्रेष्वभिहतो वाली वज्रेणेव महागिरिः ॥ ४.१६.२३ ॥
ಸುಗ್ರೀವನು ನಿರ್ಭೀತನಾಗಿ ಒಂದು ಸಾಲ ಮರವನ್ನು ವೇಗದಿಂದ ಕಿತ್ತು, ವಾಲಿಯ ಅಂಗಗಳ ಮೇಲೆ ಹೊಡೆದನು; ವಜ್ರದಿಂದ ಮಹಾಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೊಡೆತ ಬಿದ್ದಂತೆ ವಾಲಿ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು.
4.16.24
स तु वृक्षेण निर्भग्नः सालताडनविह्वलः।
गुरुभारभराक्रान्ता नौः ससार्थेव सागरे ॥ ४.१६.२४ ॥
ಆ ಮರದಿಂದ ಚಿದ್ರಗೊಂಡು, ಸಾಲ ಮರದ ಹೊಡೆತದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲಗೊಂಡ ಅವನು, ಭಾರೀ ಹೊರೆಯಿಂದ ಕುಸಿದ ದೋಣಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ತತ್ತರಿಸುವಂತೆ ಆದನು.
4.16.25
तौ भीमबलविक्रान्तौ सुपर्णसमवेगितौ।
प्रवृद्धौ घोरवपुषौ चन्द्रसूर्याविवाम्बरे ॥ ४.१६.२५ ॥
ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಭಯಂಕರ ಬಲಪರಾಕ್ರಮ ಉಳ್ಳವರು, ಗರುಡನಷ್ಟು ವೇಗವುಳ್ಳವರು, ಬೆಳೆದ ಭಯಂಕರ ರೂಪದವರು; ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಸೂರ್ಯರಂತೆ ಇದ್ದರು.
4.16.26
परस्परममित्रघ्नौ छिद्रान्वेषणतत्परौ।
ततोऽवर्धत वाली तु बलवीर्यसमन्वितः ॥ ४.१६.२६ ॥
ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಶತ್ರುಸಂಹಾರಕರು; ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಕೊಲ್ಲಲು ಅವಕಾಶ ಹುಡುಕುವುದರಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಬಲವೀರ್ಯ ಉಳ್ಳ ವಾಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಬೆಳೆದನು.
4.16.27
सूर्यपुत्रो महावीर्यः सुग्रीवः परिहीयत।
वालिना भग्नदर्पस्तु सुग्रीवो मन्दविक्रमः ॥ ४.१६.२७ ॥
ಸೂರ್ಯಪುತ್ರ ಮಹಾವೀರ್ಯ ಸುಗ್ರೀವನು ಕ್ಷೀಣಿಸಿದನು. ವಾಲಿಯಿಂದ ಅವನ ಅಹಂಕಾರ ಮುರಿದು, ಸುಗ್ರೀವನ ಪರಾಕ್ರಮ ಮಂದವಾಯಿತು.
4.16.28
वालिनं प्रति सामर्षो दर्शयामास राघवम्।
वृक्षैः सशाखैः शिखरैर्वज्रकोटिनिभैर्नखैः ॥ ४.१६.२८ ॥
ವಾಲಿಯ ಮೇಲಿನ ಕೋಪದಿಂದ, ರಾಘವನಿಗೆ (ರಾಮನಿಗೆ) ತೋರಿಸಿದನು—ಕೊಂಬೆಗಳ ಸಹಿತ ಮರಗಳಿಂದ, ಶಿಖರಗಳಿಂದ, ವಜ್ರದ ತುದಿಗಳಂತಹ ಉಗುರುಗಳಿಂದ.
4.16.29
मुष्टिभिर्जानुभिः पद्भिर्बाहुभिश्च पुनः पुनः।
तयोर्युद्धमभूद्घोरं वृत्रवासवयोरिव ॥ ४.१६.२९ ॥
ಮುಷ್ಟಿಗಳಿಂದ, ಮೊಣಕಾಲುಗಳಿಂದ, ಪಾದಗಳಿಂದ, ತೋಳುಗಳಿಂದ ಪದೇ ಪದೇ—ಅವರಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ವೃತ್ರ ಮತ್ತು ವಾಸವ (ಇಂದ್ರ)ರಂತಹ ಭಯಂಕರ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು.
4.16.30
तौ शोणिताक्तौ युध्येतां वानरौ वनचारिणौ।
मेघाविव महाशब्दैस्तर्जमानौ परस्परम् ॥ ४.१६.३० ॥
ರಕ್ತದಿಂದ ತೊಯ್ದ ಆ ಇಬ್ಬರು ವಾನರರು, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವವರು, ಮೋಡಗಳಂತೆ ಮಹಾ ಗರ್ಜನೆಗಳಿಂದ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಬೆದರಿಸುತ್ತಾ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದರು.
4.16.31
हीयमानमथापश्यत् सुग्रीवं वानरेश्वरम्।
प्रेक्षमाणं दिशश्चैव राघवः स मुहुर्मुहुः ॥ ४.१६.३१ ॥
ರಾಘವನು ವಾನರೇಶ್ವರ ಸುಗ್ರೀವನು ಕುಗ್ಗುತ್ತಾ, ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ನೋಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು.
4.16.32
ततो रामो महातेजा आर्तं दृष्ट्वा हरीश्वरम्।
स शरं वीक्षते वीरो वालिनो वधकांक्षया ॥ ४.१६.३२ ॥
ಆಗ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ರಾಮನು ವಾನರೇಶ್ವರನ ಸಂಕಟವನ್ನು ಕಂಡು, ವಾಲಿಯನ್ನು ವಧಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ ತನ್ನ ಬಾಣವನ್ನು ನೋಡಿದನು.
4.16.33
ततो धनुषि संधाय शरमाशीविषोपमम्।
पूरयामास तच्चापं कालचक्रमिवान्तकः ॥ ४.१६.३३ ॥
ಆಗ ವಿಷಸರ್ಪದಂತಿರುವ ಬಾಣವನ್ನು ಬಿಲ್ಲಿಗೆ ಹೂಡಿ, ಕಾಲಚಕ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿದ ಯಮನಂತೆ ಆ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಎಳೆದನು.
4.16.34
तस्य ज्यातलघोषेण त्रस्ताः पत्ररथेश्वराः।
प्रदुद्रुवुर्मृगाश्चैव युगान्त इव मोहिताः ॥ ४.१६.३४ ॥
ಅವನ ಬಿಲ್ಲಿನ ಹೆದೆಯ ಟಂಕಾರಕ್ಕೆ ಪಕ್ಷಿರಾಜರು ಮತ್ತು ಮೃಗಗಳು ಭಯಗೊಂಡು, ಯುಗಾಂತದಂತೆ ಕಲಕಿ ಓಡಿದವು.
4.16.35
मुक्तस्तु वज्रनिर्घोषः प्रदीप्ताशनिसंनिभः।
राघवेण महाबाणो वालिवक्षसि पातितः ॥ ४.१६.३५ ॥
ರಾಘವನು ಬಿಟ್ಟ ಆ ಮಹಾಬಾಣವು ವಜ್ರದಂತೆ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾ, ಉರಿಯುವ ಸಿಡಿಲಿನಂತೆ ವಾಲಿಯ ಎದೆಗೆ ಬಿದ್ದಿತು.
4.16.36
ततस्तेन महातेजा वीर्ययुक्तः कपीश्वरः।
वेगेनाभिहतो वाली निपपात महीतले ॥ ४.१६.३६ ॥
ಆಗ ಆ ಬಾಣದಿಂದ ವೇಗವಾಗಿ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ವೀರ್ಯವಂತ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ವಾನರೇಶ್ವರ ವಾಲಿಯು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದನು.
4.16.37
इन्द्रध्वज इवोद्धूतः पौर्णमास्यां महीतले।
आश्वयुक्समये मासि गतश्रीको विचेतनः।
बाष्पसंरुद्धकण्ठस्तु वाली चार्तस्वरः शनैः ॥ ४.१६.३७ ॥
ಆಶ್ವಯುಜ ಮಾಸದ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಂದು ಇಂದ್ರಧ್ವಜ ಉರುಳಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಂತೆ, ಕಾಂತಿಗುಂದಿ ಪ್ರಜ್ಞೆತಪ್ಪಿದ ವಾಲಿ, ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಕಂಠ ಕಟ್ಟಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಆರ್ತನಾದ ಮಾಡಿದನು.
4.16.38
नरोत्तमः कालयुगान्तकोपमं
शरोत्तमं काञ्चनरूप्यभूषितम्।
ससर्ज दीप्तं तममित्रमर्दनं
सधूममग्निं मुखतो यथा हरः ॥ ४.१६.३८ ॥
ನರೋತ್ತಮನು (ರಾಮನು) ಯುಗಾಂತ್ಯದ ಕಾಲನ ಕೋಪದಂತಿರುವ, ಚಿನ್ನ-ಬೆಳ್ಳಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ, ಶತ್ರುಮರ್ದನ ಉತ್ತಮ ಬಾಣವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು; ಹರನು (ಶಿವನು) ಬಾಯಿಂದ ಹೊಗೆಯೊಡನೆ ಬೆಂಕಿ ಉಗುಳಿದಂತೆ.
4.16.39
अथोक्षितः शोणिततोयविस्रवैः
सुपुष्पिताशोक इवानिलोद्धतः।
विचेतनो वासवसूनुराहवे
प्रभ्रंशितेन्द्रध्वजवत् क्षितिं गतः ॥ ४.१६.३९ ॥
ಆಗ ರಕ್ತದ ಧಾರೆಗಳಿಂದ ತೋಯ್ದು, ಗಾಳಿಯಿಂದ ಅಲುಗಾಡಿದ ಪೂರ್ಣ ಅರಳಿದ ಅಶೋಕ ವೃಕ್ಷದಂತೆ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜ್ಞೆತಪ್ಪಿದ ವಾಸವನ ಮಗ (ವಾಲಿ), ಕೆಳಗುರುಳಿದ ಇಂದ್ರಧ್ವಜದಂತೆ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದನು.