ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 4.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.17.1
ततः शरेणाभिहतो रामेण रणकर्कशः।
पपात सहसा वाली निकृत्त इव पादपः ॥ ४.१७.१ ॥
ರಾಮನ ಬಾಣದಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ರಣಕರ್ಕಶ ವಾಲಿ, ಕಡಿದ ಮರದಂತೆ ತಕ್ಷಣ ಬಿದ್ದನು.
4.17.2
स भूमौ न्यस्तसर्वाङ्गस्तप्तकाञ्चनभूषणः।
अपतद् देवराजस्य मुक्तरश्मिरिव ध्वजः ॥ ४.१७.२ ॥
ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಚಾಚಿ, ಕಾದ ಬಂಗಾರದ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತನಾದ ಅವನು, ದೇವರಾಜ ಇಂದ್ರನ ಬಿಚ್ಚಿದ ಹಗ್ಗಗಳ ಧ್ವಜದಂತೆ ಬಿದ್ದನು.
4.17.3
अस्मिन् निपतिते भूमौ हर्यृक्षाणां गणेश्वरे।
नष्टचन्द्रमिव व्योम न व्यराजत मेदिनी ॥ ४.१७.३ ॥
ವಾನರ-ಋಕ್ಷರ ಗಣಾಧಿಪತಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಾಗ, ಚಂದ್ರನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಆಕಾಶದಂತೆ ಭೂಮಿ ಹೊಳೆಯಲಿಲ್ಲ.
4.17.4
भूमौ निपतितस्यापि तस्य देहं महात्मनः।
न श्रीर्जहाति न प्राणा न तेजो न पराक्रमः ॥ ४.१७.४ ॥
ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದರೂ ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ದೇಹವನ್ನು ಸೌಂದರ್ಯ, ಪ್ರಾಣ, ತೇಜಸ್ಸು, ಪರಾಕ್ರಮ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ.
4.17.5
शक्रदत्ता वरा माला काञ्चनी रत्नभूषिता।
दधार हरिमुख्यस्य प्राणांस्तेजः श्रियं च सा ॥ ४.१७.५ ॥
ಇಂದ್ರ ನೀಡಿದ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬಂಗಾರದ ಹಾರ, ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿ, ವಾನರ ಶ್ರೇಷ್ಠನ ಪ್ರಾಣ, ತೇಜಸ್ಸು, ಕಾಂತಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿತ್ತು.
4.17.6
स तया मालया वीरो हैमया हरियूथपः।
संध्यानुगतपर्यन्तः पयोधर इवाभवत् ॥ ४.१७.६ ॥
ಆ ಬಂಗಾರದ ಹಾರದಿಂದ ಆ ವೀರ ವಾನರ ಸೇನಾಪತಿ, ಸಂಜೆಯ ಕೆಂಪು ತುದಿಗಳಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ ಮೇಘದಂತೆ ತೋರಿದನು.
4.17.7
तस्य माला च देहश्च मर्मघाती च यः शरः।
त्रिधेव रचिता लक्ष्मीः पतितस्यापि शोभते ॥ ४.१७.७ ॥
ಅವನ ಮಾಲೆ, ದೇಹ, ಮರ್ಮವನ್ನು ಚುಚ್ಚಿದ ಬಾಣ — ಬಿದ್ದವನಲ್ಲಿಯೂ ಮೂರು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿದ ಸೌಂದರ್ಯ ಹೊಳೆಯಿತು.
4.17.8
तदस्त्रं तस्य वीरस्य स्वर्गमार्गप्रभावनम्।
रामबाणासनक्षिप्तमावहत् परमां गतिम् ॥ ४.१७.८ ॥
ರಾಮನ ಬಿಲ್ಲಿನಿಂದ ಎಸೆದ ಆ ಅಸ್ತ್ರವು ಆ ವೀರನನ್ನು ಸ್ವರ್ಗಮಾರ್ಗ ತೋರಿಸಿ ಪರಮಗತಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಿತು.
4.17.9
तं तथा पतितं संख्ये गतार्चिषमिवानलम्।
ययातिमिव पुण्यान्ते देवलोकादिह च्युतम् ॥ ४.१७.९ ॥
ರಣದಲ್ಲಿ ಹಾಗೆ ಬಿದ್ದ ಅವನನ್ನು, ಜ್ವಾಲೆ ಆರಿದ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ, ಪುಣ್ಯ ಮುಗಿದು ದೇವಲೋಕದಿಂದ ಬಿದ್ದ ಯಯಾತಿಯಂತೆ ಕಂಡರು.
4.17.10
आदित्यमिव कालेन युगान्ते भुवि पातितम्।
महेन्द्रमिव दुर्धर्षमुपेन्द्रमिव दुःसहम् ॥ ४.१७.१० ॥
ಯುಗಾಂತದಲ್ಲಿ ಕಾಲದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸೂರ್ಯನಂತೆ, ಅಜೇಯನಾದ ಮಹೇಂದ್ರನಂತೆ, ಸಹಿಸಲಾಗದ ಉಪೇಂದ್ರನಂತೆ.
4.17.11
महेन्द्रपुत्रं पतितं वालिनं हेममालिनम्।
व्यूढोरस्कं महाबाहुं दीप्तास्यं हरिलोचनम् ॥ ४.१७.११ ॥
ಮಹೇಂದ್ರನ ಪುತ್ರ ವಾಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದ — ಚಿನ್ನದ ಮಾಲೆ ಧರಿಸಿದವನು, ವಿಶಾಲ ಎದೆಯವನು, ಮಹಾಬಾಹುವು, ಬೆಳಗುವ ಮುಖದವನು, ಹಳದಿ-ಕಂದು ಕಣ್ಣಿನವನು.
4.17.12
लक्ष्मणानुचरो रामो ददर्शोपससर्प च।
तं तथा पतितं वीरं गतार्चिषमिवानलम् ॥ ४.१७.१२ ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಜೊತೆಗಿದ್ದ ರಾಮನು ನೋಡಿ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದನು. ಆ ವೀರನು ಹಾಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದನು — ಜ್ವಾಲೆ ಆರಿದ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ.
4.17.13
बहुमान्य च तं वीरं वीक्षमाणं शनैरिव।
उपयातौ महावीर्यौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ ४.१७.१३ ॥
ಆ ವೀರನನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾ, ಮಹಾಪರಾಕ್ರಮಿಗಳಾದ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರಾದ ರಾಮ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ಹತ್ತಿರ ಬಂದರು.
4.17.14
तं दृष्ट्वा राघवं वाली लक्ष्मणं च महाबलम्।
अब्रवीत् परुषं वाक्यं प्रश्रितं धर्मसंहितम् ॥ ४.१७.१४ ॥
ರಾಘವ ರಾಮನನ್ನು ಮತ್ತು ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ನೋಡಿ ವಾಲಿ ಕಠೋರವಾದರೂ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದ.
4.17.15
स भूमावल्पतेजोऽसुर्निहतो नष्टचेतनः।
अर्थसंहितया वाचा गर्वितं रणगर्वितम् ॥ ४.१७.१५ ॥
ಅವನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದ; ತೇಜಸ್ಸು ಕುಂದಿ, ಪ್ರಾಣ ಹೋಗಿ, ಪ್ರಜ್ಞೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ. ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ, ರಣಗರ್ವದಿಂದ ಮಾತನಾಡಿದ.
4.17.16
त्वं नराधिपतेः पुत्रः प्रथितः प्रियदर्शनः।
पराङ्मुखवधं कृत्वा कोऽत्र प्राप्तस्त्वया गुणः।
यदहं युद्धसंरब्धस्त्वत्कृते निधनं गतः ॥ ४.१७.१६ ॥
ನೀನು ನರಪತಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ, ನೋಡಲು ಪ್ರಿಯನಾದ ಪುತ್ರ. ಬೆನ್ನು ತೋರಿಸಿದವನನ್ನು ಕೊಂದು ಇಲ್ಲಿ ನೀನು ಯಾವ ಗುಣವನ್ನು ಪಡೆದೆ? ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಉತ್ಸಾಹಿತನಾಗಿದ್ದ ನಾನು ನಿನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ ಮರಣ ಹೊಂದಿದೆ.
4.17.17
कुलीनः सत्त्वसम्पन्नस्तेजस्वी चरितव्रतः।
रामः करुणवेदी च प्रजानां च हिते रतः ॥ ४.१७.१७ ॥
ರಾಮನು ಕುಲೀನ, ಸತ್ತ್ವಸಂಪನ್ನ, ತೇಜಸ್ವಿ, ವ್ರತನಿಷ್ಠ; ಕರುಣೆಯನ್ನು ಅರಿತವನು, ಪ್ರಜೆಗಳ ಹಿತದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವನು.
4.17.18
सानुक्रोशो महोत्साहः समयज्ञो दृढव्रतः।
इत्येतत् सर्वभूतानि कथयन्ति यशो भुवि ॥ ४.१७.१८ ॥
ಅವನು ಕರುಣೆಯುಳ್ಳವನು, ಮಹೋತ್ಸಾಹಿ, ಸಮಯವನ್ನು ಅರಿತವನು, ದೃಢವ್ರತನು; ಈ ರೀತಿ ಸರ್ವಭೂತಗಳೂ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅವನ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಹೇಳುತ್ತವೆ.
4.17.19
दमः शमः क्षमा धर्मो धृतिः सत्यं पराक्रमः।
पार्थिवानां गुणा राजन् दण्डश्चाप्यपकारिषु ॥ ४.१७.१९ ॥
ದಮ, ಶಮ, ಕ್ಷಮೆ, ಧರ್ಮ, ಧೃತಿ, ಸತ್ಯ, ಪರಾಕ್ರಮ — ಇವು ರಾಜರ ಗುಣಗಳು, ಓ ರಾಜನೇ; ಅಪಕಾರಿಗಳ ಮೇಲೆ ದಂಡನೆಯೂ ಕೂಡ.
4.17.20
तान् गुणान् सम्प्रधार्याहमग्र्यं चाभिजनं तव।
तारया प्रतिषिद्धः सन् सुग्रीवेण समागतः ॥ ४.१७.२० ॥
ಆ ಗುಣಗಳನ್ನೂ ನಿನ್ನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಂಶವನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಿ, ತಾರೆಯಿಂದ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ನಾನು ಸುಗ್ರೀವನೊಂದಿಗೆ ಬಂದೆ.
4.17.22
न मामन्येन संरब्धं प्रमत्तं वेद्धुमर्हसि।
स त्वां विनिहतात्मानं धर्मध्वजमधार्मिकम्।
जाने पापसमाचारं तृणैः कूपमिवावृतम् ॥ ४.१७.२२ ॥
ನಾನು ಬೇರೊಬ್ಬನೊಂದಿಗೆ ಕೋಪದಿಂದ ಹೋರಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅಜಾಗರೂಕನಾಗಿದ್ದಾಗ ನನ್ನನ್ನು ಹೊಡೆಯುವುದು ನಿನಗೆ ತಕ್ಕುದಲ್ಲ. ಆತ್ಮನಾಶ ಮಾಡಿಕೊಂಡ, ಧರ್ಮಧ್ವಜನಂತೆ ನಟಿಸುವ ಅಧಾರ್ಮಿಕನಾದ ನೀನು ಪಾಪಾಚಾರಿ ಎಂದು ನಾನು ಬಲ್ಲೆ; ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ ಬಾವಿಯಂತಿರುವೆ.
4.17.23
सतां वेषधरं पापं प्रच्छन्नमिव पावकम्।
नाहं त्वामभिजानामि धर्मच्छद्माभिसंवृतम् ॥ ४.१७.२३ ॥
ಸಜ್ಜನರ ವೇಷ ಧರಿಸಿ, ಅಡಗಿದ ಬೆಂಕಿಯಂತಿರುವ ಪಾಪಿಯಾದ ನಿನ್ನನ್ನು, ಧರ್ಮದ ಮುಸುಕಿನಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ಗುರುತಿಸಲಿಲ್ಲ.
4.17.24
विषये वा पुरे वा ते यदा पापं करोम्यहम्।
न च त्वामवजानेऽहं कस्मात् तं हंस्यकिल्बिषम् ॥ ४.१७.२४ ॥
ನಿನ್ನ ದೇಶದಲ್ಲಾಗಲಿ ನಗರದಲ್ಲಾಗಲಿ ನಾನು ಎಂದಾದರೂ ಪಾಪ ಮಾಡಿದ್ದರೆ, ನಿನ್ನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದ್ದರೆ — ಆದರೆ ನಾನು ಹಾಗೆ ಮಾಡಿಲ್ಲ — ನಿರ್ದೋಷಿಯಾದ ಅವನನ್ನು ಏಕೆ ಕೊಂದೆ?
4.17.25
फलमूलाशनं नित्यं वानरं वनगोचरम्।
मामिहाप्रतियुध्यन्तमन्येन च समागतम् ॥ ४.१७.२५ ॥
ಹಣ್ಣು, ಗೆಡ್ಡೆ ತಿನ್ನುತ್ತ ಸದಾ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ವಾನರನಾದ ನನ್ನನ್ನು — ಇಲ್ಲಿ ಬೇರೊಬ್ಬನೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡದೆ, ಅವನನ್ನು ಸೇರಲು ಬಂದ ನನ್ನನ್ನು —
4.17.26
त्वं नराधिपतेः पुत्रः प्रतीतः प्रियदर्शनः।
लिङ्गमप्यस्ति ते राजन् दृश्यते धर्मसंहितम् ॥ ४.१७.२६ ॥
ನೀನು ನರಾಧಿಪತಿಯ (ದಶರಥನ) ಮಗನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನು, ನೋಡಲು ಪ್ರಿಯನು. ಹೇ ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಯುಕ್ತ ಲಕ್ಷಣವೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
4.17.27
कः क्षत्रियकुले जातः श्रुतवान् नष्टसंशयः।
धर्मलिङ्गप्रतिच्छन्नः क्रूरं कर्म समाचरेत् ॥ ४.१७.२७ ॥
ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ, ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಾಗಿ, ಸಂದೇಹರಹಿತನಾದ ಯಾರು, ಧರ್ಮದ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಕ್ರೂರ ಕೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ?
4.17.28
त्वं राघवकुले जातो धर्मवानिति विश्रुतः।
अभव्यो भव्यरूपेण किमर्थं परिधावसे ॥ ४.१७.२८ ॥
ನೀನು ರಾಘವ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಧರ್ಮವಂತನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನು. ಶ್ರೇಷ್ಠ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದೂ ಅಧಮ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಏಕೆ ಓಡಾಡುತ್ತೀಯೆ?
4.17.29
साम दानं क्षमा धर्मः सत्यं धृतिपराक्रमौ।
पार्थिवानां गुणा राजन् दण्डश्चाप्यपकारिषु ॥ ४.१७.२९ ॥
ಸಾಮ, ದಾನ, ಕ್ಷಮೆ, ಧರ್ಮ, ಸತ್ಯ, ಧೈರ್ಯ, ಪರಾಕ್ರಮ — ಇವು ರಾಜರ ಗುಣಗಳು, ರಾಜನೇ; ಅಪಕಾರಿಗಳ ಮೇಲೆ ದಂಡನೆಯೂ.
4.17.30
वयं वनचरा राम मृगा मूलफलाशिनः।
एषा प्रकृतिरस्माकं पुरुषस्त्वं नरेश्वर ॥ ४.१७.३० ॥
ನಾವು ವನಚರರು, ರಾಮ, ಮೂಲ-ಫಲ ತಿನ್ನುವ ಮೃಗಗಳು. ಇದೇ ನಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವ; ನೀನಾದರೋ, ನರೇಶ್ವರನೇ, ಮನುಷ್ಯನು.
4.17.31
भूमिर्हिरण्यं रूपं च विग्रहे कारणानि च।
तत्र कस्ते वने लोभो मदीयेषु फलेषु वा ॥ ४.१७.३१ ॥
ಭೂಮಿ, ಚಿನ್ನ, ರೂಪ — ಇವೇ ಕಲಹಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು; ಹೀಗಿರುವಾಗ ಈ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಹಣ್ಣುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿನ್ನ ಲೋಭವೇನು?
4.17.32
नयश्च विनयश्चोभौ निग्रहानुग्रहावपि।
राजवृत्तिरसंकीर्णा न नृपाः कामवृत्तयः ॥ ४.१७.३२ ॥
ನಯ ಮತ್ತು ವಿನಯ, ನಿಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಅನುಗ್ರಹ — ಇವು ರಾಜವೃತ್ತಿ; ಅದು ಕಲಬೆರಕೆಯಿಲ್ಲದದ್ದು. ರಾಜರು ಕಾಮವೃತ್ತಿಯವರಲ್ಲ.
4.17.33
त्वं तु कामप्रधानश्च कोपनश्चानवस्थितः।
राजवृत्तेषु संकीर्णः शरासनपरायणः ॥ ४.१७.३३ ॥
ಆದರೆ ನೀನು ಕಾಮಪ್ರಧಾನನು, ಕೋಪಿಷ್ಠನು, ಅಸ್ಥಿರನು; ರಾಜವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕಲಬೆರಕೆಯಾದವನು, ಬಿಲ್ಲು-ಬಾಣಗಳಲ್ಲೇ ತೊಡಗಿರುವವನು.
4.17.34
न तेऽस्त्यपचितिर्धर्मे नार्थे बुद्धिरवस्थिता।
इन्द्रियैः कामवृत्तः सन् कृष्यसे मनुजेश्वर ॥ ४.१७.३४ ॥
ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಗೌರವವಿಲ್ಲ; ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿಲ್ಲ. ಮನುಜೇಶ್ವರನೇ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ಕಾಮವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಾ ನೀನು ಎಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವೆ.
4.17.35
हत्वा बाणेन काकुत्स्थ मामिहानपराधिनम्।
किं वक्ष्यसि सतां मध्ये कर्म कृत्वा जुगुप्सितम् ॥ ४.१७.३५ ॥
ಓ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನೇ, ನಿರಪರಾಧಿಯಾದ ನನ್ನನ್ನು ಬಾಣದಿಂದ ಕೊಂದು, ಇಂತಹ ನಿಂದ್ಯ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಸಜ್ಜನರ ಮಧ್ಯೆ ನೀನು ಏನು ಹೇಳುವೆ?
4.17.36
राजहा ब्रह्महा गोघ्नश्चोरः प्राणिवधे रतः।
नास्तिकः परिवेत्ता च सर्वे निरयगामिनः ॥ ४.१७.३६ ॥
ರಾಜಘಾತಕ, ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡುವವ, ಗೋಹತ್ಯೆ ಮಾಡುವವ, ಕಳ್ಳ, ಪ್ರಾಣಿಹಿಂಸೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತ, ನಾಸ್ತಿಕ, ಪರಿವೇತ್ತ — ಇವರೆಲ್ಲರೂ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವರು.
4.17.37
सूचकश्च कदर्यश्च मित्रघ्नो गुरुतल्पगः।
लोकं पापात्मनामेते गच्छन्ते नात्र संशयः ॥ ४.१७.३७ ॥
ಚಾಡಿ ಹೇಳುವವ, ಲೋಭಿ, ಮಿತ್ರದ್ರೋಹಿ, ಗುರುಪತ್ನಿಗಾಮಿ — ಇವರು ಪಾಪಿಗಳ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವರು; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
4.17.38
अधार्यं चर्म मे सद्भी रोमाण्यस्थि च वर्जितम्।
अभक्ष्याणि च मांसानि त्वद्विधैर्धर्मचारिभिः ॥ ४.१७.३८ ॥
ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ನನ್ನ ಚರ್ಮ ಧರಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ; ರೋಮ ಮತ್ತು ಮೂಳೆಯೂ ನಿಷಿದ್ಧ; ನಿನ್ನಂತಹ ಧರ್ಮಾಚಾರಿಗಳಿಗೆ ಮಾಂಸ ಭಕ್ಷ್ಯವಲ್ಲ.
4.17.39
पञ्च पञ्चनखा भक्ष्या ब्रह्मक्षत्रेण राघव।
शल्यकः श्वाविधो गोधा शशः कूर्मश्च पञ्चमः ॥ ४.१७.३९ ॥
ಓ ರಾಘವ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ತಿನ್ನಬಹುದಾದ ಐದು ಐದು ಉಗುರಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳು: ಮುಳ್ಳುಹಂದಿ, ಶ್ವಾವಿಧ, ಗೋಧಾ, ಮೊಲ, ಐದನೆಯದು ಆಮೆ.
4.17.40
चर्म चास्थि च मे राम न स्पृशन्ति मनीषिणः।
अभक्ष्याणि च मांसानि सोऽहं पञ्चनखो हतः ॥ ४.१७.४० ॥
ಓ ರಾಮ, ನನ್ನ ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಮೂಳೆಯನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ; ಭಕ್ಷ್ಯವಲ್ಲದ ಮಾಂಸವೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಆ ಐದು ಉಗುರಿನ ನಾನು ಹತನಾದೆನು.
4.17.41
तारया वाक्यमुक्तोऽहं सत्यं सर्वज्ञया हितम्।
तदतिक्रम्य मोहेन कालस्य वशमागतः ॥ ४.१७.४१ ॥
ಸರ್ವಜ್ಞೆಯಾದ ತಾರೆ ನನಗೆ ಸತ್ಯವೂ ಹಿತವೂ ಆದ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಳು; ಅದನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ, ಮೋಹದಿಂದ ನಾನು ಕಾಲನ ವಶನಾದೆನು.
4.17.42
त्वया नाथेन काकुत्स्थ न सनाथा वसुंधरा।
प्रमदा शीलसम्पूर्णा पत्येव च विधर्मणा ॥ ४.१७.४२ ॥
ಓ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ, ನಿನ್ನಂತಹ ನಾಥನಿದ್ದರೂ ಭೂಮಿ ಸನಾಥವಾಗಿಲ್ಲ; ಶೀಲಸಂಪನ್ನ ಸ್ತ್ರೀ ಅಧರ್ಮಿ ಪತಿಯಿಂದ ಅನಾಥಳಾದಂತೆ.
4.17.43
शठो नैकृतिकः क्षुद्रो मिथ्याप्रश्रितमानसः।
कथं दशरथेन त्वं जातः पापो महात्मना ॥ ४.१७.४३ ॥
ಕಪಟ, ವಂಚಕ, ನೀಚ, ಸುಳ್ಳು ವಿನಯದ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳ ನೀನು, ಮಹಾತ್ಮ ದಶರಥನಿಂದ ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿದೆ, ಓ ಪಾಪಿ?
4.17.44
छिन्नचारित्र्यकक्ष्येण सतां धर्मातिवर्तिना।
त्यक्तधर्माङ्कुशेनाहं निहतो रामहस्तिना ॥ ४.१७.४४ ॥
ಸಜ್ಜನರ ಧರ್ಮವನ್ನು ಮೀರಿದ, ಧರ್ಮದ ಅಂಕುಶವನ್ನು ಬಿಟ್ಟ ರಾಮನೆಂಬ ಆನೆಯಿಂದ, ಚಾರಿತ್ರ್ಯದ ಕಕ್ಷ್ಯೆ ತುಂಡಾಗಿ ನಾನು ಹತನಾದೆನು.
4.17.45
अशुभं चाप्ययुक्तं च सतां चैव विगर्हितम्।
वक्ष्यसे चेदृशं कृत्वा सद्भिः सह समागतः ॥ ४.१७.४५ ॥
ಇಂತಹ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಸಜ್ಜನರೊಡನೆ ಸೇರಿ ನೀನು ಅಶುಭವೂ ಅನುಚಿತವೂ ಸಜ್ಜನರಿಂದ ನಿಂದಿತವೂ ಆದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುವೆಯಾದರೆ...
4.17.46
उदासीनेषु योऽस्मासु विक्रमोऽयं प्रकाशितः।
अपकारिषु ते राम नैवं पश्यामि विक्रमम् ॥ ४.१७.४६ ॥
ರಾಮ, ತಟಸ್ಥರಾಗಿದ್ದ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ನೀನು ತೋರಿದ ಈ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು, ಅಪಕಾರ ಮಾಡಿದವರ ಮೇಲೆ ನಾನು ಹೀಗೆ ನೋಡಿಲ್ಲ.
4.17.47
दृश्यमानस्तु युध्येथा मया युधि नृपात्मज।
अद्य वैवस्वतं देवं पश्येस्त्वं निहतो मया ॥ ४.१७.४७ ॥
ರಾಜಕುಮಾರ, ನನ್ನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವಂತೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡು; ಇಂದು ನೀನು ನನ್ನಿಂದ ಹತನಾಗಿ ವೈವಸ್ವತ ದೇವನನ್ನು (ಯಮನನ್ನು) ಕಾಣುವೆ.
4.17.48
त्वयादृश्येन तु रणे निहतोऽहं दुरासदः।
प्रसुप्तः पन्नगेनैव नरः पापवशं गतः ॥ ४.१७.४८ ॥
ನೀನು ಕಾಣದಂತೆ ಅಡಗಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದುರ್ಜಯನಾದ ನನ್ನನ್ನು ಕೊಂದೆ; ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವ ಮನುಷ್ಯನು ಪಾಪವಶದಿಂದ ಹಾವಿನಿಂದ ಕಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ.
4.17.49
सुग्रीवप्रियकामेन यदहं निहतस्त्वया।
मामेव यदि पूर्वं त्वमेतदर्थमचोदयः।
मैथिलीमहमेकाह्ना तव चानीतवान् भवेः ॥ ४.१७.४९ ॥
ಸುಗ್ರೀವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗಬೇಕೆಂಬ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಕೊಂದೆ; ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮೊದಲೇ ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದ್ದರೆ, ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಮೈಥಿಲಿಯನ್ನು ನಿನಗಾಗಿ ತಂದಿರುತ್ತಿದ್ದೆ.
4.17.50
राक्षसं च दुरात्मानं तव भार्यापहारिणम्।
कण्ठे बद्ध्वा प्रदद्यां तेऽनिहतं रावणं रणे ॥ ४.१७.५० ॥
ನಿನ್ನ ಭಾರ್ಯೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದ ಆ ದುರಾತ್ಮ ರಾಕ್ಷಸ ರಾವಣನನ್ನು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲದೆಯೇ ಕತ್ತಿಗೆ ಕಟ್ಟಿ ನಿನಗೆ ಒಪ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ.
4.17.51
न्यस्तां सागरतोये वा पाताले वापि मैथिलीम्।
आनयेयं तवादेशाच्छ्वेतामश्वतरीमिव ॥ ४.१७.५१ ॥
ಸಾಗರ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದ್ದರೂ ಅಥವಾ ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ನಿನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಬಿಳಿಯ ಹೇಸರಗತ್ತೆಯನ್ನು ತರುವಂತೆ ಮೈಥಿಲಿಯನ್ನು ತರುತ್ತಿದ್ದೆ.
4.17.52
युक्तं यत्प्राप्नुयाद् राज्यं सुग्रीवः स्वर्गते मयि।
अयुक्तं यदधर्मेण त्वयाहं निहतो रणे ॥ ४.१७.५२ ॥
ನಾನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದ ನಂತರ ಸುಗ್ರೀವನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಯುಕ್ತವೇ; ಆದರೆ ನೀನು ಅಧರ್ಮದಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಕೊಂದದ್ದು ಅಯುಕ್ತ.
4.17.53
काममेवंविधो लोकः कालेन विनियुज्यते।
क्षमं चेद्भवता प्राप्तमुत्तरं साधु चिन्त्यताम् ॥ ४.१७.५३ ॥
ಈ ಲೋಕ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಕಾಲದಿಂದ ಹೀಗೆಯೇ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ನಿನಗೆ ಯುಕ್ತವೆನಿಸಿದರೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಉತ್ತರವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಯೋಚಿಸು.
4.17.54
इत्येवमुक्त्वा परिशुष्कवक्त्रः
शराभिघाताद् व्यथितो महात्मा।
समीक्ष्य रामं रविसंनिकाशं
तूष्णीं बभौ वानरराजसूनुः ॥ ४.१७.५४ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಬಾಣದ ಏಟಿನಿಂದ ನೊಂದು, ಒಣಗಿದ ಮುಖವುಳ್ಳ ಆ ಮಹಾತ್ಮ ವಾನರರಾಜನ ಮಗನು, ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ರಾಮನನ್ನು ನೋಡಿ ಮೌನವಾಗಿ ನಿಂತನು.