ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 4.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.17.1
ततः शरेणाभिहतो रामेण रणकर्कशः।
पपात सहसा वाली निकृत्त इव पादपः ॥ ४.१७.१ ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆ ਰਣਕਰਕਸ਼ ਵਾਲੀ, ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਅਚਾਨਕ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
4.17.2
स भूमौ न्यस्तसर्वाङ्गस्तप्तकाञ्चनभूषणः।
अपतद् देवराजस्य मुक्तरश्मिरिव ध्वजः ॥ ४.१७.२ ॥
ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਧਰਤੀ ਤੇ ਢਹਿ ਕੇ, ਤਪੇ ਹੋਏ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਉਹ, ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਰੱਸਿਆਂ ਵਾਲੇ ਝੰਡੇ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗਿਆ।
4.17.3
अस्मिन् निपतिते भूमौ हर्यृक्षाणां गणेश्वरे।
नष्टचन्द्रमिव व्योम न व्यराजत मेदिनी ॥ ४.१७.३ ॥
ਵਾਨਰ-ਰਿੱਛਾਂ ਦਾ ਉਹ ਗਣੇਸ਼ਵਰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਤਾਂ, ਚੰਦ ਗੁਆਚੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ਚਮਕੀ ਨਹੀਂ।
4.17.4
भूमौ निपतितस्यापि तस्य देहं महात्मनः।
न श्रीर्जहाति न प्राणा न तेजो न पराक्रमः ॥ ४.१७.४ ॥
ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸ਼ੋਭਾ, ਪ੍ਰਾਣ, ਤੇਜ ਜਾਂ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ।
4.17.5
शक्रदत्ता वरा माला काञ्चनी रत्नभूषिता।
दधार हरिमुख्यस्य प्राणांस्तेजः श्रियं च सा ॥ ४.१७.५ ॥
ਇੰਦਰ ਦੀ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਵਾਨਰ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ, ਤੇਜ ਅਤੇ ਸ਼ੋਭਾ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।
4.17.6
स तया मालया वीरो हैमया हरियूथपः।
संध्यानुगतपर्यन्तः पयोधर इवाभवत् ॥ ४.१७.६ ॥
ਉਸ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਉਹ ਵੀਰ ਵਾਨਰ-ਸੈਨਾਪਤੀ, ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਲਾਲੀ ਨਾਲ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਰੰਗੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ।
4.17.7
तस्य माला च देहश्च मर्मघाती च यः शरः।
त्रिधेव रचिता लक्ष्मीः पतितस्यापि शोभते ॥ ४.१७.७ ॥
ਉਸਦੀ ਮਾਲਾ, ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਮਰਮ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲਾ ਤੀਰ — ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਜੀ ਸ਼ੋਭਾ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
4.17.8
तदस्त्रं तस्य वीरस्य स्वर्गमार्गप्रभावनम्।
रामबाणासनक्षिप्तमावहत् परमां गतिम् ॥ ४.१७.८ ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਛੁੱਟਿਆ ਉਹ ਅਸਤ੍ਰ ਉਸ ਵੀਰ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਦਾ ਮਾਰਗ ਦਿਖਾਉਂਦਿਆਂ ਪਰਮ ਗਤੀ ਤੱਕ ਲੈ ਗਿਆ।
4.17.9
तं तथा पतितं संख्ये गतार्चिषमिवानलम्।
ययातिमिव पुण्यान्ते देवलोकादिह च्युतम् ॥ ४.१७.९ ॥
ਰਣ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਿੱਗੇ ਉਸਨੂੰ, ਬੁਝੀ ਹੋਈ ਲਾਟ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਮੁੱਕਣ ਤੇ ਦੇਵਲੋਕ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ ਯਯਾਤੀ ਵਾਂਗ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ।
4.17.10
आदित्यमिव कालेन युगान्ते भुवि पातितम्।
महेन्द्रमिव दुर्धर्षमुपेन्द्रमिव दुःसहम् ॥ ४.१७.१० ॥
ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਦੁਆਰਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਅਜਿੱਤ ਮਹੇਂਦਰ ਵਾਂਗ ਅਤੇ ਅਸਹਿ ਉਪੇਂਦਰ ਵਾਂਗ।
4.17.11
महेन्द्रपुत्रं पतितं वालिनं हेममालिनम्।
व्यूढोरस्कं महाबाहुं दीप्तास्यं हरिलोचनम् ॥ ४.१७.११ ॥
ਮਹੇਂਦਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲੀ ਡਿੱਗਿਆ ਪਿਆ ਸੀ — ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੀ, ਚੌੜੀ ਛਾਤੀ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਬਾਹੂ, ਚਮਕਦੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪੀਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ।
4.17.12
लक्ष्मणानुचरो रामो ददर्शोपससर्प च।
तं तथा पतितं वीरं गतार्चिषमिवानलम् ॥ ४.१७.१२ ॥
ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਰਾਮ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਗਏ। ਉਹ ਵੀਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਿੱਗਾ ਪਿਆ ਸੀ — ਬੁਝੀ ਲਾਟ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ।
4.17.13
बहुमान्य च तं वीरं वीक्षमाणं शनैरिव।
उपयातौ महावीर्यौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ ४.१७.१३ ॥
ਉਸ ਵੀਰ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇੜੇ ਆਏ।
4.17.14
तं दृष्ट्वा राघवं वाली लक्ष्मणं च महाबलम्।
अब्रवीत् परुषं वाक्यं प्रश्रितं धर्मसंहितम् ॥ ४.१७.१४ ॥
ਰਾਘਵ ਰਾਮ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵਾਲੀ ਨੇ ਕਠੋਰ ਪਰ ਧਰਮ ਅਨੁਕੂਲ ਬਚਨ ਕਹੇ।
4.17.15
स भूमावल्पतेजोऽसुर्निहतो नष्टचेतनः।
अर्थसंहितया वाचा गर्वितं रणगर्वितम् ॥ ४.१७.१५ ॥
ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਿਆ ਸੀ; ਤੇਜ ਘਟ ਗਿਆ, ਪ੍ਰਾਣ ਨਿਕਲ ਗਏ, ਚੇਤਨਾ ਗੁਆਚ ਗਈ। ਅਰਥ ਭਰੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਣ-ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਉਹ ਬੋਲਿਆ।
4.17.16
त्वं नराधिपतेः पुत्रः प्रथितः प्रियदर्शनः।
पराङ्मुखवधं कृत्वा कोऽत्र प्राप्तस्त्वया गुणः।
यदहं युद्धसंरब्धस्त्वत्कृते निधनं गतः ॥ ४.१७.१६ ॥
ਤੂੰ ਨਰਪਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ। ਪਿੱਠ ਫੇਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਕਿਹੜਾ ਗੁਣ ਪਾਇਆ? ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਜੋਸ਼ੀਲਾ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
4.17.17
कुलीनः सत्त्वसम्पन्नस्तेजस्वी चरितव्रतः।
रामः करुणवेदी च प्रजानां च हिते रतः ॥ ४.१७.१७ ॥
ਰਾਮ ਕੁਲੀਨ, ਸਤ੍ਵ ਸੰਪੰਨ, ਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਵਰਤ-ਨਿਸ਼ਠ ਹੈ; ਕਰੁਣਾ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪਰਜਾ ਦੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
4.17.18
सानुक्रोशो महोत्साहः समयज्ञो दृढव्रतः।
इत्येतत् सर्वभूतानि कथयन्ति यशो भुवि ॥ ४.१७.१८ ॥
ਉਹ ਦਇਆਵਾਨ, ਮਹਾਂ-ਉਤਸ਼ਾਹੀ, ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਰਤ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਸਦਾ ਯਸ਼ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
4.17.19
दमः शमः क्षमा धर्मो धृतिः सत्यं पराक्रमः।
पार्थिवानां गुणा राजन् दण्डश्चाप्यपकारिषु ॥ ४.१७.१९ ॥
ਦਮ, ਸ਼ਮ, ਖਿਮਾ, ਧਰਮ, ਧੀਰਜ, ਸੱਚ, ਪਰਾਕਰਮ — ਇਹ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਗੁਣ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ; ਅਤੇ ਅਪਕਾਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਦੰਡ ਵੀ।
4.17.20
तान् गुणान् सम्प्रधार्याहमग्र्यं चाभिजनं तव।
तारया प्रतिषिद्धः सन् सुग्रीवेण समागतः ॥ ४.१७.२० ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕੁਲ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਤਾਰਾ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮੈਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨਾਲ ਆਇਆ।
4.17.22
न मामन्येन संरब्धं प्रमत्तं वेद्धुमर्हसि।
स त्वां विनिहतात्मानं धर्मध्वजमधार्मिकम्।
जाने पापसमाचारं तृणैः कूपमिवावृतम् ॥ ४.१७.२२ ॥
ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਬੇਧਿਆਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਤੈਨੂੰ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਆਤਮ-ਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਧਰਮ ਦੀ ਧੱਜਾ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਅਧਰਮੀ, ਪਾਪਾਚਾਰੀ ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਘਾਹ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਖੂਹ ਵਰਗਾ ਤੂੰ ਹੈਂ।
4.17.23
सतां वेषधरं पापं प्रच्छन्नमिव पावकम्।
नाहं त्वामभिजानामि धर्मच्छद्माभिसंवृतम् ॥ ४.१७.२३ ॥
ਸਜਣਾਂ ਦਾ ਭੇਸ ਧਾਰੀ ਬੈਠੇ, ਲੁਕੀ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਪਾਪੀ ਤੈਨੂੰ, ਧਰਮ ਦੇ ਪਰਦੇ ਵਿੱਚ ਛੁਪੇ ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦਾ ਸੀ।
4.17.24
विषये वा पुरे वा ते यदा पापं करोम्यहम्।
न च त्वामवजानेऽहं कस्मात् तं हंस्यकिल्बिषम् ॥ ४.१७.२४ ॥
ਤੇਰੇ ਰਾਜ ਜਾਂ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਜੇ ਮੈਂ ਕਦੇ ਪਾਪ ਕਰਦਾ, ਤੇਰਾ ਨਿਰਾਦਰ ਕਰਦਾ — ਪਰ ਮੈਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ — ਤਾਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਉਸਨੂੰ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਮਾਰਿਆ?
4.17.25
फलमूलाशनं नित्यं वानरं वनगोचरम्।
मामिहाप्रतियुध्यन्तमन्येन च समागतम् ॥ ४.१७.२५ ॥
ਫਲ-ਮੂਲ ਖਾ ਕੇ, ਸਦਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਵਾਨਰ ਮੈਨੂੰ — ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਨਾ ਲੜਦੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਏ ਮੈਨੂੰ —
4.17.26
त्वं नराधिपतेः पुत्रः प्रतीतः प्रियदर्शनः।
लिङ्गमप्यस्ति ते राजन् दृश्यते धर्मसंहितम् ॥ ४.१७.२६ ॥
ਤੂੰ ਨਰਾਧਿਪਤੀ (ਦਸ਼ਰਥ) ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈਂ, ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵੀ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।
4.17.27
कः क्षत्रियकुले जातः श्रुतवान् नष्टसंशयः।
धर्मलिङ्गप्रतिच्छन्नः क्रूरं कर्म समाचरेत् ॥ ४.१७.२७ ॥
ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਜਾਣੂ ਅਤੇ ਸੰਦੇਹ-ਰਹਿਤ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਕਰੂਰ ਕਰਮ ਕਰੇ?
4.17.28
त्वं राघवकुले जातो धर्मवानिति विश्रुतः।
अभव्यो भव्यरूपेण किमर्थं परिधावसे ॥ ४.१७.२८ ॥
ਤੂੰ ਰਾਘਵ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਹੈਂ ਅਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈਂ। ਸ਼ੁਭ ਰੂਪ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਅਧਮ ਕਰਮ ਲਈ ਕਿਉਂ ਦੌੜਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈਂ?
4.17.29
साम दानं क्षमा धर्मः सत्यं धृतिपराक्रमौ।
पार्थिवानां गुणा राजन् दण्डश्चाप्यपकारिषु ॥ ४.१७.२९ ॥
ਸਾਮ, ਦਾਨ, ਖਿਮਾ, ਧਰਮ, ਸੱਚ, ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਪਰਾਕਰਮ — ਇਹ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਗੁਣ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ; ਅਤੇ ਅਪਕਾਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਦੰਡ ਵੀ।
4.17.30
वयं वनचरा राम मृगा मूलफलाशिनः।
एषा प्रकृतिरस्माकं पुरुषस्त्वं नरेश्वर ॥ ४.१७.३० ॥
ਅਸੀਂ ਬਨਚਾਰੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਮ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਫਲ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਮ੍ਰਿਗ। ਇਹੀ ਸਾਡਾ ਸੁਭਾਅ ਹੈ; ਤੂੰ, ਹੇ ਨਰੇਸ਼ਵਰ, ਮਨੁੱਖ ਹੈਂ।
4.17.31
भूमिर्हिरण्यं रूपं च विग्रहे कारणानि च।
तत्र कस्ते वने लोभो मदीयेषु फलेषु वा ॥ ४.१७.३१ ॥
ਧਰਤੀ, ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਰੂਪ — ਇਹੀ ਝਗੜੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ; ਤਾਂ ਇਸ ਬਨ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਫਲਾਂ ਉੱਤੇ ਤੇਰਾ ਕੀ ਲੋਭ ਹੈ?
4.17.32
नयश्च विनयश्चोभौ निग्रहानुग्रहावपि।
राजवृत्तिरसंकीर्णा न नृपाः कामवृत्तयः ॥ ४.१७.३२ ॥
ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿਨੈ, ਨਿਗ੍ਰਹ ਅਤੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ — ਇਹੀ ਰਾਜਵ੍ਰਿੱਤੀ ਹੈ; ਉਹ ਅਮਿਸ਼ਰਤ ਹੈ। ਰਾਜੇ ਕਾਮਵ੍ਰਿੱਤੀ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
4.17.33
त्वं तु कामप्रधानश्च कोपनश्चानवस्थितः।
राजवृत्तेषु संकीर्णः शरासनपरायणः ॥ ४.१७.३३ ॥
ਪਰ ਤੂੰ ਕਾਮ-ਪ੍ਰਧਾਨ, ਕ੍ਰੋਧੀ ਅਤੇ ਅਸਥਿਰ ਹੈਂ; ਰਾਜਵ੍ਰਿੱਤੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਵਟੀ, ਧਨੁਸ਼-ਬਾਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ।
4.17.34
न तेऽस्त्यपचितिर्धर्मे नार्थे बुद्धिरवस्थिता।
इन्द्रियैः कामवृत्तः सन् कृष्यसे मनुजेश्वर ॥ ४.१७.३४ ॥
ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਆਦਰ ਨਹੀਂ, ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਟਿਕੀ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਮਨੁਜੇਸ਼ਵਰ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਨਾਲ ਕਾਮ-ਵ੍ਰਿੱਤੀ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦਾ ਤੂੰ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।
4.17.35
हत्वा बाणेन काकुत्स्थ मामिहानपराधिनम्।
किं वक्ष्यसि सतां मध्ये कर्म कृत्वा जुगुप्सितम् ॥ ४.१७.३५ ॥
ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਮੈਨੂੰ ਬਾਣ ਨਾਲ ਮਾਰ ਕੇ, ਐਸਾ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਸਜਣਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਕੀ ਆਖੇਂਗਾ?
4.17.36
राजहा ब्रह्महा गोघ्नश्चोरः प्राणिवधे रतः।
नास्तिकः परिवेत्ता च सर्वे निरयगामिनः ॥ ४.१७.३६ ॥
ਰਾਜਘਾਤੀ, ਬ੍ਰਹਮਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਗਊ-ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਚੋਰ, ਜੀਵ-ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝਿਆ, ਨਾਸਤਿਕ ਅਤੇ ਪਰਿਵੇਤਾ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
4.17.37
सूचकश्च कदर्यश्च मित्रघ्नो गुरुतल्पगः।
लोकं पापात्मनामेते गच्छन्ते नात्र संशयः ॥ ४.१७.३७ ॥
ਚੁਗਲੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਕੰਜੂਸ, ਮਿੱਤਰਘਾਤੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ-ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ — ਇਹ ਪਾਪੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
4.17.38
अधार्यं चर्म मे सद्भी रोमाण्यस्थि च वर्जितम्।
अभक्ष्याणि च मांसानि त्वद्विधैर्धर्मचारिभिः ॥ ४.१७.३८ ॥
ਸਜਣਾਂ ਲਈ ਮੇਰੀ ਖੱਲ ਪਹਿਨਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਵਾਲ ਅਤੇ ਹੱਡੀ ਵੀ ਵਰਜਿਤ ਹਨ; ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਧਰਮਾਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਮਾਸ ਅਭੱਖ ਹੈ।
4.17.39
पञ्च पञ्चनखा भक्ष्या ब्रह्मक्षत्रेण राघव।
शल्यकः श्वाविधो गोधा शशः कूर्मश्च पञ्चमः ॥ ४.१७.३९ ॥
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਖੱਤਰੀ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪੰਜ-ਪੰਜ ਨਹੁੰਆਂ ਵਾਲੇ ਇਹ ਜੀਵ: ਸ਼ਲਯਕ, ਸ਼ਵਾਵਿਧ, ਗੋਧਾ, ਖਰਗੋਸ਼ ਅਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਕੱਛੂ।
4.17.40
चर्म चास्थि च मे राम न स्पृशन्ति मनीषिणः।
अभक्ष्याणि च मांसानि सोऽहं पञ्चनखो हतः ॥ ४.१७.४० ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਮੇਰੀ ਖੱਲ ਅਤੇ ਹੱਡੀ ਗਿਆਨੀ ਨਹੀਂ ਛੂਹਦੇ; ਅਭੱਖ ਮਾਸ ਵੀ ਏਵੇਂ ਹੀ। ਉਹ ਪੰਜ ਨਹੁੰਆਂ ਵਾਲਾ ਮੈਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।
4.17.41
तारया वाक्यमुक्तोऽहं सत्यं सर्वज्ञया हितम्।
तदतिक्रम्य मोहेन कालस्य वशमागतः ॥ ४.१७.४१ ॥
ਸਰਬਗਿਆ ਤਾਰਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸੱਚਾ ਅਤੇ ਭਲਾ ਬਚਨ ਕਿਹਾ ਸੀ; ਉਸ ਨੂੰ ਲੰਘ ਕੇ ਮੋਹ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕਾਲ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਗਿਆ।
4.17.42
त्वया नाथेन काकुत्स्थ न सनाथा वसुंधरा।
प्रमदा शीलसम्पूर्णा पत्येव च विधर्मणा ॥ ४.१७.४२ ॥
ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਨਾਥ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਧਰਤੀ ਸਨਾਥ ਨਹੀਂ; ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੀਲਵਤੀ ਇਸਤਰੀ ਅਧਰਮੀ ਪਤੀ ਕਰਕੇ ਅਨਾਥ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
4.17.43
शठो नैकृतिकः क्षुद्रो मिथ्याप्रश्रितमानसः।
कथं दशरथेन त्वं जातः पापो महात्मना ॥ ४.१७.४३ ॥
ਧੋਖੇਬਾਜ਼, ਛਲੀ, ਨੀਚ, ਝੂਠੀ ਨਿਮਰਤਾ ਵਾਲੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਤੂੰ, ਮਹਾਤਮਾ ਦਸ਼ਰਥ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਜੰਮਿਆ, ਹੇ ਪਾਪੀ?
4.17.44
छिन्नचारित्र्यकक्ष्येण सतां धर्मातिवर्तिना।
त्यक्तधर्माङ्कुशेनाहं निहतो रामहस्तिना ॥ ४.१७.४४ ॥
ਸੱਜਣਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ, ਧਰਮ ਦਾ ਅੰਕੁਸ਼ ਛੱਡਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਰੂਪੀ ਹਾਥੀ ਨੇ, ਚਰਿੱਤਰ ਦੀ ਰੱਸੀ ਟੁੱਟਣ ਕਾਰਨ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
4.17.45
अशुभं चाप्ययुक्तं च सतां चैव विगर्हितम्।
वक्ष्यसे चेदृशं कृत्वा सद्भिः सह समागतः ॥ ४.१७.४५ ॥
ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਕੰਮ ਕਰਕੇ, ਸੱਜਣਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤੂੰ ਅਸ਼ੁਭ, ਅਣਉਚਿਤ ਅਤੇ ਸੱਜਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿੰਦਿਤ ਬੋਲ ਬੋਲੇਂਗਾ ਤਾਂ...
4.17.46
उदासीनेषु योऽस्मासु विक्रमोऽयं प्रकाशितः।
अपकारिषु ते राम नैवं पश्यामि विक्रमम् ॥ ४.१७.४६ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਉਦਾਸੀਨ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਜੋ ਇਹ ਬਹਾਦਰੀ ਦਿਖਾਈ ਹੈ, ਉਹ ਅਪਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਖਦੀ ਨਹੀਂ।
4.17.47
दृश्यमानस्तु युध्येथा मया युधि नृपात्मज।
अद्य वैवस्वतं देवं पश्येस्त्वं निहतो मया ॥ ४.१७.४७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦਿਸਦਾ ਹੋਇਆ ਯੁੱਧ ਕਰ; ਅੱਜ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਕੇ ਵੈਵਸਵਤ ਦੇਵ (ਯਮ) ਨੂੰ ਵੇਖੇਂਗਾ।
4.17.48
त्वयादृश्येन तु रणे निहतोऽहं दुरासदः।
प्रसुप्तः पन्नगेनैव नरः पापवशं गतः ॥ ४.१७.४८ ॥
ਤੂੰ ਅਦਿੱਸ ਰਹਿ ਕੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦੁਰਜੇਯ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਸੌਂਦੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਾਪ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਸੱਪ ਮਾਰ ਦੇਵੇ।
4.17.49
सुग्रीवप्रियकामेन यदहं निहतस्त्वया।
मामेव यदि पूर्वं त्वमेतदर्थमचोदयः।
मैथिलीमहमेकाह्ना तव चानीतवान् भवेः ॥ ४.१७.४९ ॥
ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਜੇ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇੱਕੋ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਲਈ ਲਿਆ ਦਿੰਦਾ।
4.17.50
राक्षसं च दुरात्मानं तव भार्यापहारिणम्।
कण्ठे बद्ध्वा प्रदद्यां तेऽनिहतं रावणं रणे ॥ ४.१७.५० ॥
ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਦੁਰਾਤਮਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਗਲ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੰਦਾ।
4.17.51
न्यस्तां सागरतोये वा पाताले वापि मैथिलीम्।
आनयेयं तवादेशाच्छ्वेतामश्वतरीमिव ॥ ४.१७.५१ ॥
ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਚਿੱਟੀ ਖੱਚਰੀ ਵਾਂਗ ਲੈ ਆਉਂਦਾ।
4.17.52
युक्तं यत्प्राप्नुयाद् राज्यं सुग्रीवः स्वर्गते मयि।
अयुक्तं यदधर्मेण त्वयाहं निहतो रणे ॥ ४.१७.५२ ॥
ਮੇਰੇ ਸਵਰਗ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦਾ ਰਾਜ ਪਾਉਣਾ ਠੀਕ ਹੈ; ਪਰ ਤੂੰ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਇਹ ਗਲਤ ਹੈ।
4.17.53
काममेवंविधो लोकः कालेन विनियुज्यते।
क्षमं चेद्भवता प्राप्तमुत्तरं साधु चिन्त्यताम् ॥ ४.१७.५३ ॥
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਠੀਕ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਚੰਗਾ ਉੱਤਰ ਸੋਚ ਲੈ।
4.17.54
इत्येवमुक्त्वा परिशुष्कवक्त्रः
शराभिघाताद् व्यथितो महात्मा।
समीक्ष्य रामं रविसंनिकाशं
तूष्णीं बभौ वानरराजसूनुः ॥ ४.१७.५४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਤੀਰ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ ਦੁਖੀ, ਸੁੱਕੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਮਹਾਤਮਾ ਵਾਨਰਰਾਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਰਾਮ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਗਏ।