വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 4.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.17.1
ततः शरेणाभिहतो रामेण रणकर्कशः।
पपात सहसा वाली निकृत्त इव पादपः ॥ ४.१७.१ ॥
രാമന്റെ ശരമേറ്റ് മുറിവേറ്റ രണകർക്കശനായ വാലി, വെട്ടിവീഴ്ത്തപ്പെട്ട മരംപോലെ പെട്ടെന്ന് വീണു.
4.17.2
स भूमौ न्यस्तसर्वाङ्गस्तप्तकाञ्चनभूषणः।
अपतद् देवराजस्य मुक्तरश्मिरिव ध्वजः ॥ ४.१७.२ ॥
ദേഹമാസകലം ഭൂമിയിൽ വീണ്, തപ്തസ്വർണ്ണാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ അവൻ, ദേവേന്ദ്രന്റെ കയറുകൾ അഴിഞ്ഞ ധ്വജംപോലെ വീണു.
4.17.3
अस्मिन् निपतिते भूमौ हर्यृक्षाणां गणेश्वरे।
नष्टचन्द्रमिव व्योम न व्यराजत मेदिनी ॥ ४.१७.३ ॥
വാനരഋക്ഷ സൈന്യാധിപൻ നിലത്തു വീണപ്പോൾ, ചന്ദ്രൻ നഷ്ടമായ ആകാശംപോലെ ഭൂമി പ്രകാശിച്ചില്ല.
4.17.4
भूमौ निपतितस्यापि तस्य देहं महात्मनः।
न श्रीर्जहाति न प्राणा न तेजो न पराक्रमः ॥ ४.१७.४ ॥
ഭൂമിയിൽ വീണിട്ടും ആ മഹാത്മാവിന്റെ ശരീരത്തെ ശ്രീയും പ്രാണനും തേജസ്സും പരാക്രമവും വിട്ടുപോയില്ല.
4.17.5
शक्रदत्ता वरा माला काञ्चनी रत्नभूषिता।
दधार हरिमुख्यस्य प्राणांस्तेजः श्रियं च सा ॥ ४.१७.५ ॥
ഇന്ദ്രൻ നൽകിയ ആ ശ്രേഷ്ഠമായ സ്വർണ്ണമാല, രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചതായി, വാനരശ്രേഷ്ഠന്റെ പ്രാണനും തേജസ്സും ശ്രീയും ധരിച്ചു നിന്നു.
4.17.6
स तया मालया वीरो हैमया हरियूथपः।
संध्यानुगतपर्यन्तः पयोधर इवाभवत् ॥ ४.१७.६ ॥
ആ സ്വർണ്ണമാലയാൽ ആ വീരനായ വാനരസേനാപതി, സന്ധ്യാരാഗം ചുറ്റിയ അരികുകളുള്ള മേഘംപോലെ ആയി.
4.17.7
तस्य माला च देहश्च मर्मघाती च यः शरः।
त्रिधेव रचिता लक्ष्मीः पतितस्यापि शोभते ॥ ४.१७.७ ॥
അവന്റെ മാലയും ശരീരവും മർമ്മത്തെ തുളച്ച ശരവും — വീണവനിലും മൂന്നു രൂപങ്ങളിൽ ചേർത്ത ശോഭ തിളങ്ങി.
4.17.8
तदस्त्रं तस्य वीरस्य स्वर्गमार्गप्रभावनम्।
रामबाणासनक्षिप्तमावहत् परमां गतिम् ॥ ४.१७.८ ॥
രാമന്റെ വില്ലിൽ നിന്ന് തൊടുത്ത ആ അസ്ത്രം ആ വീരനെ സ്വർഗ്ഗമാർഗ്ഗം തെളിച്ച് പരമഗതിയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.
4.17.9
तं तथा पतितं संख्ये गतार्चिषमिवानलम्।
ययातिमिव पुण्यान्ते देवलोकादिह च्युतम् ॥ ४.१७.९ ॥
യുദ്ധത്തിൽ അങ്ങനെ വീണ അവനെ, ജ്വാല കെട്ട അഗ്നിപോലെയും പുണ്യം തീർന്ന് ദേവലോകത്തുനിന്ന് വീണ യയാതിപോലെയും കണ്ടു.
4.17.10
आदित्यमिव कालेन युगान्ते भुवि पातितम्।
महेन्द्रमिव दुर्धर्षमुपेन्द्रमिव दुःसहम् ॥ ४.१७.१० ॥
യുഗാന്ത്യത്തിൽ കാലത്താൽ ഭൂമിയിൽ വീഴ്ത്തപ്പെട്ട സൂര്യനെപ്പോലെയും, ജയിക്കാനാവാത്ത മഹേന്ദ്രനെപ്പോലെയും, സഹിക്കാനാവാത്ത ഉപേന്ദ്രനെപ്പോലെയും.
4.17.11
महेन्द्रपुत्रं पतितं वालिनं हेममालिनम्।
व्यूढोरस्कं महाबाहुं दीप्तास्यं हरिलोचनम् ॥ ४.१७.११ ॥
മഹേന്ദ്രപുത്രനായ വാലി വീണുകിടന്നു — സ്വർണ്ണമാലയണിഞ്ഞവൻ, വിശാലമാർവ്വുള്ളവൻ, മഹാബാഹു, പ്രകാശിക്കുന്ന മുഖമുള്ളവൻ, തവിട്ടുനിറക്കണ്ണുള്ളവൻ.
4.17.12
लक्ष्मणानुचरो रामो ददर्शोपससर्प च।
तं तथा पतितं वीरं गतार्चिषमिवानलम् ॥ ४.१७.१२ ॥
ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പമുണ്ടായിരുന്ന രാമൻ കണ്ട് സമീപിച്ചു. ആ വീരൻ അങ്ങനെ വീണുകിടന്നു — ജ്വാല കെട്ട അഗ്നിപോലെ.
4.17.13
बहुमान्य च तं वीरं वीक्षमाणं शनैरिव।
उपयातौ महावीर्यौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ ४.१७.१३ ॥
ആ വീരനെ ബഹുമാനിച്ചും സാവധാനം നോക്കിയും മഹാപരാക്രമികളായ സഹോദരന്മാർ രാമനും ലക്ഷ്മണനും അടുത്തെത്തി.
4.17.14
तं दृष्ट्वा राघवं वाली लक्ष्मणं च महाबलम्।
अब्रवीत् परुषं वाक्यं प्रश्रितं धर्मसंहितम् ॥ ४.१७.१४ ॥
രാഘവനായ രാമനെയും മഹാബലനായ ലക്ഷ്മണനെയും കണ്ട് വാലി കഠിനവും എന്നാൽ ധർമ്മസമ്മതവുമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
4.17.15
स भूमावल्पतेजोऽसुर्निहतो नष्टचेतनः।
अर्थसंहितया वाचा गर्वितं रणगर्वितम् ॥ ४.१७.१५ ॥
അവൻ നിലത്ത് കിടന്നു; തേജസ്സ് കുറഞ്ഞ്, പ്രാണൻ പോയി, ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടവനായി. അർത്ഥസഹിതമായ വാക്കുകളാൽ അഹങ്കാരത്തോടെ, യുദ്ധാഭിമാനത്തോടെ അവൻ സംസാരിച്ചു.
4.17.16
त्वं नराधिपतेः पुत्रः प्रथितः प्रियदर्शनः।
पराङ्मुखवधं कृत्वा कोऽत्र प्राप्तस्त्वया गुणः।
यदहं युद्धसंरब्धस्त्वत्कृते निधनं गतः ॥ ४.१७.१६ ॥
നീ നരാധിപന്റെ പ്രസിദ്ധനും കാണാൻ ഇമ്പമുള്ളവനുമായ പുത്രനാണ്. പുറംതിരിഞ്ഞവനെ വധിച്ച് നീ ഇവിടെ എന്ത് ഗുണം നേടി? യുദ്ധാവേശത്തിലായിരുന്ന ഞാൻ നിന്റെ കാരണത്താൽ മരിച്ചു.
4.17.17
कुलीनः सत्त्वसम्पन्नस्तेजस्वी चरितव्रतः।
रामः करुणवेदी च प्रजानां च हिते रतः ॥ ४.१७.१७ ॥
രാമൻ കുലീനനും സത്ത്വസമ്പന്നനും തേജസ്വിയും വ്രതനിഷ്ഠനുമാണ്; കാരുണ്യമറിയുന്നവനും പ്രജകളുടെ ക്ഷേമത്തിൽ മുഴുകിയവനുമാണ്.
4.17.18
सानुक्रोशो महोत्साहः समयज्ञो दृढव्रतः।
इत्येतत् सर्वभूतानि कथयन्ति यशो भुवि ॥ ४.१७.१८ ॥
അവൻ കരുണയുള്ളവനും മഹാ ഉത്സാഹമുള്ളവനും കാലമറിയുന്നവനും ദൃഢവ്രതനുമാണ്; ഇങ്ങനെ സർവഭൂതങ്ങളും ഭൂമിയിൽ അവന്റെ കീർത്തി പറയുന്നു.
4.17.19
दमः शमः क्षमा धर्मो धृतिः सत्यं पराक्रमः।
पार्थिवानां गुणा राजन् दण्डश्चाप्यपकारिषु ॥ ४.१७.१९ ॥
ദമം, ശമം, ക്ഷമ, ധർമ്മം, ധൃതി, സത്യം, പരാക്രമം — ഇവ രാജാക്കന്മാരുടെ ഗുണങ്ങൾ, ഹേ രാജൻ; അപകാരികളോട് ദണ്ഡനവും.
4.17.20
तान् गुणान् सम्प्रधार्याहमग्र्यं चाभिजनं तव।
तारया प्रतिषिद्धः सन् सुग्रीवेण समागतः ॥ ४.१७.२० ॥
ആ ഗുണങ്ങളും നിന്റെ ശ്രേഷ്ഠമായ കുലവും വിചാരിച്ച്, താരയാൽ തടയപ്പെട്ടിട്ടും ഞാൻ സുഗ്രീവനോടൊപ്പം വന്നു.
4.17.22
न मामन्येन संरब्धं प्रमत्तं वेद्धुमर्हसि।
स त्वां विनिहतात्मानं धर्मध्वजमधार्मिकम्।
जाने पापसमाचारं तृणैः कूपमिवावृतम् ॥ ४.१७.२२ ॥
മറ്റൊരാളോട് കോപിച്ച് അശ്രദ്ധനായിരിക്കുമ്പോൾ എന്നെ വധിക്കുന്നത് നിനക്ക് യോജിച്ചതല്ല. ആത്മനാശം വരുത്തിയവനും ധർമ്മധ്വജം പോലെ നടിക്കുന്ന അധാർമ്മികനും പാപാചാരിയുമായ നിന്നെ ഞാനറിയുന്നു; പുല്ലുകൊണ്ട് മൂടിയ കിണർ പോലെയാണ് നീ.
4.17.23
सतां वेषधरं पापं प्रच्छन्नमिव पावकम्।
नाहं त्वामभिजानामि धर्मच्छद्माभिसंवृतम् ॥ ४.१७.२३ ॥
സജ്ജനങ്ങളുടെ വേഷം ധരിച്ച, ഒളിഞ്ഞ തീ പോലെയുള്ള പാപിയായ നിന്നെ, ധർമ്മത്തിന്റെ മറവിൽ ഒളിച്ചിരിക്കുന്ന നിന്നെ ഞാൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ല.
4.17.24
विषये वा पुरे वा ते यदा पापं करोम्यहम्।
न च त्वामवजानेऽहं कस्मात् तं हंस्यकिल्बिषम् ॥ ४.१७.२४ ॥
നിന്റെ രാജ്യത്തിലോ നഗരത്തിലോ ഞാൻ എപ്പോഴെങ്കിലും പാപം ചെയ്തിരുന്നെങ്കിൽ, നിന്നെ അവഗണിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ — ഞാൻ അങ്ങനെ ചെയ്തിട്ടില്ല — കുറ്റമില്ലാത്ത അവനെ നീ എന്തിന് കൊന്നു?
4.17.25
फलमूलाशनं नित्यं वानरं वनगोचरम्।
मामिहाप्रतियुध्यन्तमन्येन च समागतम् ॥ ४.१७.२५ ॥
പഴങ്ങളും കിഴങ്ങും കഴിച്ച്, എപ്പോഴും കാട്ടിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന വാനരനായ എന്നെ — ഇവിടെ മറ്റൊരാളോട് യുദ്ധം ചെയ്യാതെ, അവനോടു ചേരാൻ വന്ന എന്നെ —
4.17.26
त्वं नराधिपतेः पुत्रः प्रतीतः प्रियदर्शनः।
लिङ्गमप्यस्ति ते राजन् दृश्यते धर्मसंहितम् ॥ ४.१७.२६ ॥
നീ നരാധിപനായ (ദശരഥന്റെ) പുത്രനെന്ന് പ്രസിദ്ധനാണ്, കാണാൻ പ്രിയനാണ്. രാജാവേ, നിന്നിൽ ധർമ്മയുക്തമായ ലക്ഷണവും കാണുന്നു.
4.17.27
कः क्षत्रियकुले जातः श्रुतवान् नष्टसंशयः।
धर्मलिङ्गप्रतिच्छन्नः क्रूरं कर्म समाचरेत् ॥ ४.१७.२७ ॥
ക്ഷത്രിയകുലത്തിൽ ജനിച്ച്, ശാസ്ത്രജ്ഞനായി, സംശയരഹിതനായ ആരാണ്, ധർമ്മലക്ഷണങ്ങളാൽ മറഞ്ഞ് ക്രൂരകർമ്മം ചെയ്യുക?
4.17.28
त्वं राघवकुले जातो धर्मवानिति विश्रुतः।
अभव्यो भव्यरूपेण किमर्थं परिधावसे ॥ ४.१७.२८ ॥
നീ രാഘവ കുലത്തിൽ ജനിച്ച് ധർമ്മവാനായി പ്രസിദ്ധനാണ്. ഉത്തമരൂപമുണ്ടായിട്ടും അധമകർമ്മത്തിനായി എന്തിനു നീ അലയുന്നു?
4.17.29
साम दानं क्षमा धर्मः सत्यं धृतिपराक्रमौ।
पार्थिवानां गुणा राजन् दण्डश्चाप्यपकारिषु ॥ ४.१७.२९ ॥
സാമം, ദാനം, ക്ഷമ, ധർമ്മം, സത്യം, ധൈര്യം, പരാക്രമം — ഇവ രാജാക്കന്മാരുടെ ഗുണങ്ങളാണ്, രാജാവേ; ദ്രോഹികളോട് ദണ്ഡവും.
4.17.30
वयं वनचरा राम मृगा मूलफलाशिनः।
एषा प्रकृतिरस्माकं पुरुषस्त्वं नरेश्वर ॥ ४.१७.३० ॥
ഞങ്ങൾ വനചരന്മാരാണ്, രാമാ, കിഴങ്ങും പഴവും ഭക്ഷിക്കുന്ന മൃഗങ്ങൾ. ഇതാണ് ഞങ്ങളുടെ സ്വഭാവം; നീയോ, നരേശ്വരാ, മനുഷ്യനാണ്.
4.17.31
भूमिर्हिरण्यं रूपं च विग्रहे कारणानि च।
तत्र कस्ते वने लोभो मदीयेषु फलेषु वा ॥ ४.१७.३१ ॥
ഭൂമി, സ്വർണ്ണം, രൂപം — ഇവയാണ് കലഹത്തിന്റെ കാരണങ്ങൾ; എന്നാൽ ഈ വനത്തിൽ എന്റെ പഴങ്ങളോട് നിനക്ക് എന്ത് ആർത്തിയാണ്?
4.17.32
नयश्च विनयश्चोभौ निग्रहानुग्रहावपि।
राजवृत्तिरसंकीर्णा न नृपाः कामवृत्तयः ॥ ४.१७.३२ ॥
നയവും വിനയവും, നിഗ്രഹവും അനുഗ്രഹവും — ഇവയാണ് രാജവൃത്തി; അത് കലർപ്പില്ലാത്തതാണ്. രാജാക്കന്മാർ കാമവൃത്തിയിൽ ജീവിക്കുന്നവരല്ല.
4.17.33
त्वं तु कामप्रधानश्च कोपनश्चानवस्थितः।
राजवृत्तेषु संकीर्णः शरासनपरायणः ॥ ४.१७.३३ ॥
എന്നാൽ നീയോ കാമപ്രധാനനും കോപിയും അസ്ഥിരനും ആണ്; രാജവൃത്തിയിൽ കലർന്നവനും വില്ലിൽ മുഴുകിയവനും ആണ്.
4.17.34
न तेऽस्त्यपचितिर्धर्मे नार्थे बुद्धिरवस्थिता।
इन्द्रियैः कामवृत्तः सन् कृष्यसे मनुजेश्वर ॥ ४.१७.३४ ॥
ധർമ്മത്തിൽ നിനക്ക് ആദരമില്ല; അർത്ഥത്തിൽ നിന്റെ ബുദ്ധി ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നില്ല. മനുജേശ്വരാ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളാൽ കാമവൃത്തിയിൽ നടക്കുന്ന നീ വലിച്ചിഴക്കപ്പെടുന്നു.
4.17.35
हत्वा बाणेन काकुत्स्थ मामिहानपराधिनम्।
किं वक्ष्यसि सतां मध्ये कर्म कृत्वा जुगुप्सितम् ॥ ४.१७.३५ ॥
കാകുത്സ്ഥാ, കുറ്റമില്ലാത്ത എന്നെ അമ്പുകൊണ്ട് കൊന്ന്, ഇത്ര നിന്ദ്യമായ കർമ്മം ചെയ്ത്, സജ്ജനങ്ങളുടെ മധ്യേ നീ എന്ത് പറയും?
4.17.36
राजहा ब्रह्महा गोघ्नश्चोरः प्राणिवधे रतः।
नास्तिकः परिवेत्ता च सर्वे निरयगामिनः ॥ ४.१७.३६ ॥
രാജഹന്താവ്, ബ്രഹ്മഹത്യ ചെയ്യുന്നവൻ, ഗോഹത്യ ചെയ്യുന്നവൻ, കള്ളൻ, ജീവിഹിംസയിൽ മുഴുകിയവൻ, നാസ്തികൻ, പരിവേത്താവ് — ഇവരെല്ലാം നരകത്തിൽ പോകുന്നവരാണ്.
4.17.37
सूचकश्च कदर्यश्च मित्रघ्नो गुरुतल्पगः।
लोकं पापात्मनामेते गच्छन्ते नात्र संशयः ॥ ४.१७.३७ ॥
കൊള്ളിമലയനും പിശുക്കനും മിത്രഘാതകനും ഗുരുപത്നീഗാമിയും — ഇവർ പാപികളുടെ ലോകത്തേക്ക് പോകുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
4.17.38
अधार्यं चर्म मे सद्भी रोमाण्यस्थि च वर्जितम्।
अभक्ष्याणि च मांसानि त्वद्विधैर्धर्मचारिभिः ॥ ४.१७.३८ ॥
സജ്ജനങ്ങൾക്ക് എന്റെ തോൽ ധരിക്കാവുന്നതല്ല; രോമവും അസ്ഥിയും വർജ്യം; നിന്നെപ്പോലെ ധർമ്മം പാലിക്കുന്നവർക്ക് മാംസം ഭക്ഷ്യയോഗ്യമല്ല.
4.17.39
पञ्च पञ्चनखा भक्ष्या ब्रह्मक्षत्रेण राघव।
शल्यकः श्वाविधो गोधा शशः कूर्मश्च पञ्चमः ॥ ४.१७.३९ ॥
രാഘവാ, ബ്രാഹ്മണരും ക്ഷത്രിയരും ഭക്ഷിക്കാവുന്ന അഞ്ച് അഞ്ച് നഖമുള്ള ജീവികൾ: മുള്ളൻപന്നി, ശ്വാവിധൻ, ഓന്ത്, മുയൽ, അഞ്ചാമത്തേത് ആമ.
4.17.40
चर्म चास्थि च मे राम न स्पृशन्ति मनीषिणः।
अभक्ष्याणि च मांसानि सोऽहं पञ्चनखो हतः ॥ ४.१७.४० ॥
രാമാ, എന്റെ തോലും എല്ലും ജ്ഞാനികൾ തൊടാറില്ല; ഭക്ഷ്യയോഗ്യമല്ലാത്ത മാംസവും അതുപോലെ. ആ അഞ്ചു നഖമുള്ള ഞാൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
4.17.41
तारया वाक्यमुक्तोऽहं सत्यं सर्वज्ञया हितम्।
तदतिक्रम्य मोहेन कालस्य वशमागतः ॥ ४.१७.४१ ॥
സർവ്വജ്ഞയായ താര എന്നോട് സത്യവും ഹിതവുമായ വാക്ക് പറഞ്ഞു; അത് ലംഘിച്ച് മോഹത്താൽ ഞാൻ കാലത്തിന്റെ വശത്തിലായി.
4.17.42
त्वया नाथेन काकुत्स्थ न सनाथा वसुंधरा।
प्रमदा शीलसम्पूर्णा पत्येव च विधर्मणा ॥ ४.१७.४२ ॥
കാകുത്സ്ഥാ, നിന്നെപ്പോലൊരു നാഥനുണ്ടായിട്ടും ഭൂമി സനാഥമല്ല; ശീലസമ്പന്നയായ സ്ത്രീ അധർമ്മിയായ ഭർത്താവിനാൽ അനാഥയാകുന്നതുപോലെ.
4.17.43
शठो नैकृतिकः क्षुद्रो मिथ्याप्रश्रितमानसः।
कथं दशरथेन त्वं जातः पापो महात्मना ॥ ४.१७.४३ ॥
വഞ്ചകനും കള്ളനും നീചനും കപടവിനയമുള്ള മനസ്സുമുള്ള നീ, മഹാത്മാവായ ദശരഥനിൽനിന്ന് എങ്ങനെ ജനിച്ചു, പാപീ?
4.17.44
छिन्नचारित्र्यकक्ष्येण सतां धर्मातिवर्तिना।
त्यक्तधर्माङ्कुशेनाहं निहतो रामहस्तिना ॥ ४.१७.४४ ॥
സജ്ജനധർമ്മത്തെ ലംഘിച്ചവനും ധർമ്മമാകുന്ന അങ്കുശം ഉപേക്ഷിച്ചവനുമായ രാമനാകുന്ന ആനയാൽ, ചാരിത്ര്യമാകുന്ന കക്ഷ്യ മുറിഞ്ഞ് ഞാൻ വധിക്കപ്പെട്ടു.
4.17.45
अशुभं चाप्ययुक्तं च सतां चैव विगर्हितम्।
वक्ष्यसे चेदृशं कृत्वा सद्भिः सह समागतः ॥ ४.१७.४५ ॥
ഇങ്ങനെ പ്രവർത്തിച്ച്, സജ്ജനങ്ങളോടൊപ്പം ചേർന്ന് നീ അശുഭവും അയുക്തവും സജ്ജനനിന്ദിതവുമായ വാക്കുകൾ പറയുമെങ്കിൽ...
4.17.46
उदासीनेषु योऽस्मासु विक्रमोऽयं प्रकाशितः।
अपकारिषु ते राम नैवं पश्यामि विक्रमम् ॥ ४.१७.४६ ॥
രാമാ, നിഷ്പക്ഷരായ ഞങ്ങളുടെ നേരെ നീ കാണിച്ച ഈ വിക്രമം, ദ്രോഹം ചെയ്തവരുടെ നേരെ ഇങ്ങനെ ഞാൻ കാണുന്നില്ല.
4.17.47
दृश्यमानस्तु युध्येथा मया युधि नृपात्मज।
अद्य वैवस्वतं देवं पश्येस्त्वं निहतो मया ॥ ४.१७.४७ ॥
രാജകുമാരാ, എനിക്കു കാണത്തക്കവണ്ണം നീ യുദ്ധം ചെയ്യുക; ഇന്ന് നീ എന്നാൽ വധിക്കപ്പെട്ട് വൈവസ്വത ദേവനെ (യമനെ) കാണും.
4.17.48
त्वयादृश्येन तु रणे निहतोऽहं दुरासदः।
प्रसुप्तः पन्नगेनैव नरः पापवशं गतः ॥ ४.१७.४८ ॥
നീ മറഞ്ഞുനിന്ന് യുദ്ധത്തിൽ അജയ്യനായ എന്നെ വധിച്ചു; ഉറങ്ങുന്ന മനുഷ്യനെ പാപവശനായി പാമ്പ് കൊല്ലുന്നതുപോലെ.
4.17.49
सुग्रीवप्रियकामेन यदहं निहतस्त्वया।
मामेव यदि पूर्वं त्वमेतदर्थमचोदयः।
मैथिलीमहमेकाह्ना तव चानीतवान् भवेः ॥ ४.१७.४९ ॥
സുഗ്രീവന് പ്രിയം ചെയ്യാനുള്ള ആഗ്രഹത്താൽ നീ എന്നെ വധിച്ചു; ഈ കാര്യത്തിനായി നീ മുമ്പേ എന്നെ പ്രേരിപ്പിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ, ഒരേ ദിവസം മൈഥിലിയെ നിനക്കായി ഞാൻ കൊണ്ടുവരുമായിരുന്നു.
4.17.50
राक्षसं च दुरात्मानं तव भार्यापहारिणम्।
कण्ठे बद्ध्वा प्रदद्यां तेऽनिहतं रावणं रणे ॥ ४.१७.५० ॥
നിന്റെ ഭാര്യയെ അപഹരിച്ച ആ ദുരാത്മാവായ രാക്ഷസൻ രാവണനെ, യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലാതെ തന്നെ കഴുത്തിൽ കെട്ടി നിനക്കു ഞാൻ ഏൽപ്പിക്കുമായിരുന്നു.
4.17.51
न्यस्तां सागरतोये वा पाताले वापि मैथिलीम्।
आनयेयं तवादेशाच्छ्वेतामश्वतरीमिव ॥ ४.१७.५१ ॥
സമുദ്രജലത്തിൽ ഒളിപ്പിച്ചാലും പാതാളത്തിൽ വെച്ചാലും, നിന്റെ ആജ്ഞയാൽ വെളുത്ത കോവേറക്കഴുതയെ കൊണ്ടുവരുന്നതുപോലെ മൈഥിലിയെ ഞാൻ കൊണ്ടുവരുമായിരുന്നു.
4.17.52
युक्तं यत्प्राप्नुयाद् राज्यं सुग्रीवः स्वर्गते मयि।
अयुक्तं यदधर्मेण त्वयाहं निहतो रणे ॥ ४.१७.५२ ॥
ഞാൻ സ്വർഗം പ്രാപിച്ചശേഷം സുഗ്രീവൻ രാജ്യം നേടുന്നത് ഉചിതമാണ്; എന്നാൽ യുദ്ധത്തിൽ നീ അധർമ്മത്താൽ എന്നെ കൊന്നത് അനുചിതമാണ്.
4.17.53
काममेवंविधो लोकः कालेन विनियुज्यते।
क्षमं चेद्भवता प्राप्तमुत्तरं साधु चिन्त्यताम् ॥ ४.१७.५३ ॥
ഈ ലോകം കാലത്താൽ ഇങ്ങനെതന്നെ നയിക്കപ്പെടുന്നു. നിനക്കു ഉചിതമെന്നു തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ, ഇതിനു നല്ല മറുപടി ആലോചിച്ചുകൊള്ളുക.
4.17.54
इत्येवमुक्त्वा परिशुष्कवक्त्रः
शराभिघाताद् व्यथितो महात्मा।
समीक्ष्य रामं रविसंनिकाशं
तूष्णीं बभौ वानरराजसूनुः ॥ ४.१७.५४ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, അമ്പേറ്റ് വേദനിച്ച, വരണ്ട മുഖമുള്ള ആ മഹാത്മാവ്, സൂര്യതുല്യനായ രാമനെ നോക്കി മിണ്ടാതെ നിന്നു—വാനരരാജപുത്രൻ.