ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 4.19
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.19.1
स वानरमहाराजः शयानः शरपीडितः।
प्रत्युक्तो हेतुमद्वाक्यैर्नोत्तरं प्रत्यपद्यत ॥ ४.१९.१ ॥
ಬಾಣದಿಂದ ನೋವಿಗೊಳಗಾಗಿ ಮಲಗಿದ್ದ ಆ ವಾನರ ಮಹಾರಾಜನು, ಕಾರಣಸಹಿತ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಉತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರವನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.
4.19.2
अश्मभिः परिभिन्नाङ्गः पादपैराहतो भृशम्।
रामबाणेन चाक्रान्तो जीवितान्ते मुमोह सः ॥ ४.१९.२ ॥
ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಅಂಗಗಳು ಛಿದ್ರಗೊಂಡು, ಮರಗಳಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು, ರಾಮನ ಬಾಣದಿಂದ ಆಕ್ರಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅವನು, ಜೀವನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಛೆ ಹೋದನು.
4.19.3
तं भार्या बाणमोक्षेण रामदत्तेन संयुगे।
हतं प्लवगशार्दूलं तारा शुश्राव वालिनम् ॥ ४.१९.३ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಮನು ಬಿಟ್ಟ ಬಾಣದಿಂದ ಹತನಾದ ಆ ವಾನರ-ಶಾರ್ದೂಲ ವಾಲಿಯ ಕುರಿತು ಅವನ ಪತ್ನಿ ತಾರೆ ಕೇಳಿದಳು.
4.19.4
सा सपुत्राप्रियं श्रुत्वा वधं भर्तुः सुदारुणम्।
निष्पपात भृशं तस्मादुद्विग्ना गिरिकन्दरात् ॥ ४.१९.४ ॥
ಮಗನೊಂದಿಗಿದ್ದ ಅವಳು, ಪತಿಯ ವಧೆಯ ಆ ಅತ್ಯಂತ ಭಯಂಕರ ಮತ್ತು ಅಪ್ರಿಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಕಳವಳಗೊಂಡು ಆ ಪರ್ವತ ಗುಹೆಯಿಂದ ಅತಿವೇಗದಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸಿದಳು.
4.19.5
ये त्वङ्गदपरीवारा वानरा हि महाबलाः।
ते सकार्मुकमालोक्य रामं त्रस्ताः प्रदुद्रुवुः ॥ ४.१९.५ ॥
ಅಂಗದನ ಪರಿವಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ವಾನರರು, ಬಿಲ್ಲು ಹಿಡಿದ ರಾಮನನ್ನು ಕಂಡು ಭಯಗೊಂಡು ಓಡಿಹೋದರು.
4.19.6
सा ददर्श ततस्त्रस्तान् हरीनापततो द्रुतम्।
यूथादेव परिभ्रष्टान् मृगान् निहतयूथपान् ॥ ४.१९.६ ॥
ಆಗ ಅವಳು ಭಯಗೊಂಡು ವೇಗವಾಗಿ ಓಡಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ವಾನರರನ್ನು ಕಂಡಳು; ಹಿಂಡಿನಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು, ಹಿಂಡಿನ ನಾಯಕರು ಹತರಾದ ಜಿಂಕೆಗಳಂತೆ ಅವರು ಇದ್ದರು.
4.19.7
तानुवाच समासाद्य दुःखितान् दुःखिता सती।
रामवित्रासितान् सर्वाननुबद्धानिवेषुभिः ॥ ४.१९.७ ॥
ದುಃಖಿತಳಾದ ಸತಿ (ತಾರೆ) ದುಃಖಿತರಾದ ವಾನರರ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ರಾಮನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಬೆನ್ನಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟವರಂತೆ ಭಯಭೀತರಾದ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹೇಳಿದಳು.
4.19.8
वानरा राजसिंहस्य यस्य यूयं पुरःसराः।
तं विहाय सुवित्रस्ताः कस्माद् द्रवत दुर्गताः ॥ ४.१९.८ ॥
ಓ ವಾನರರೇ! ಯಾವ ರಾಜಸಿಂಹನ ಮುಂದೆ ನೀವು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಿರೋ, ಆತನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅತ್ಯಂತ ಭಯಭೀತರಾಗಿ, ದುರ್ಗತಿಗೊಂಡು ಏಕೆ ಓಡುತ್ತಿದ್ದೀರಿ?
4.19.9
राज्यहेतोः स चेद् भ्राता भ्रात्रा क्रूरेण पातितः।
रामेण प्रहितैर्दूरान्मार्गणैर्दूरपातिभिः ॥ ४.१९.९ ॥
ರಾಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಆತನ ಸೋದರ ಕ್ರೂರ ಸೋದರನಿಂದ ಬೀಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ರಾಮನು ದೂರದಿಂದ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದ ದೂರ ಹಾರುವ ಬಾಣಗಳಿಂದ (ಆತ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾನೆ).
4.19.10
कपिपत्न्या वचः श्रुत्वा कपयः कामरूपिणः।
प्राप्तकालमविश्लिष्टमूचुर्वचनमङ्गनाम् ॥ ४.१९.१० ॥
ವಾನರ ಪತ್ನಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಇಚ್ಛಾನುಸಾರ ರೂಪ ಧರಿಸುವ ವಾನರರು ಆ ಸ್ತ್ರೀಗೆ ಸಮಯೋಚಿತವಾದ, ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದರು.
4.19.11
जीवपुत्रे निवर्तस्व पुत्रं रक्षस्व चाङ्गदम्।
अन्तको रामरूपेण हत्वा नयति वालिनम् ॥ ४.१९.११ ॥
ಜೀವಂತ ಮಗನ ತಾಯಿಯೇ, ಹಿಂದಿರುಗು; ನಿನ್ನ ಮಗ ಅಂಗದನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು. ರಾಮನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಯಮ ವಾಲಿಯನ್ನು ಹೊಡೆದು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
4.19.12
क्षिप्तान् वृक्षान् समाविध्य विपुलाश्च तथा शिलाः।
वाली वज्रसमैर्बाणैर्वज्रेणेव निपातितः ॥ ४.१९.१२ ॥
ವಾಲಿ ಎಸೆದ ಮರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಬಂಡೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು; ಆದರೆ ವಜ್ರಸಮಾನ ಬಾಣಗಳಿಂದ, ವಜ್ರದಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ಆತ ಬೀಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.
4.19.13
अभिभूतमिदं सर्वं विद्रुतं वानरं बलम्।
अस्मिन् प्लवगशार्दूले हते शक्रसमप्रभे ॥ ४.१९.१३ ॥
ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಸಮಾನ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಆ ಪ್ಲವಗಶಾರ್ದೂಲನು ಹತನಾದಾಗ, ವಾನರ ಸೇನೆಯೆಲ್ಲವೂ ಪರಾಭವಗೊಂಡು ಚದುರಿ ಓಡಿತು.
4.19.14
रक्ष्यतां नगरी शूरैरङ्गदश्चाभिषिच्यताम्।
पदस्थं वालिनः पुत्रं भजिष्यन्ति प्लवंगमाः ॥ ४.१९.१४ ॥
ನಗರವನ್ನು ಶೂರರು ರಕ್ಷಿಸಲಿ; ಅಂಗದನಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕವಾಗಲಿ. ವಾಲಿಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಅವನ ಮಗನನ್ನು ವಾನರರು ಸೇವಿಸುವರು.
4.19.15
अथवारुचितं स्थानमिह ते रुचिरानने।
आविशन्ति च दुर्गाणि क्षिप्रमद्यैव वानराः ॥ ४.१९.१५ ॥
ಅಥವಾ, ಸುಂದರ ಮುಖದವಳೇ, ಇಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಯಾವ ಸ್ಥಳ ಇಷ್ಟವೋ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗು; ವಾನರರು ಇಂದೇ ಬೇಗನೆ ದುರ್ಗಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವರು.
4.19.16
अभार्याः सहभार्याश्च सन्त्यत्र वनचारिणः।
लुब्धेभ्यो विप्रलब्धेभ्यस्तेभ्यो नः सुमहद्भयम् ॥ ४.१९.१६ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುವವರು ಹೆಂಡತಿಯಿದ್ದವರೂ ಹೆಂಡತಿಯಿಲ್ಲದವರೂ ಇದ್ದಾರೆ; ಲೋಭಿಗಳೂ ವಂಚಿತರೂ ಆದ ಅವರಿಂದ ನಮಗೆ ಬಹಳ ಭಯವಿದೆ.
4.19.17
अल्पान्तरगतानां तु श्रुत्वा वचनमङ्गना।
आत्मनः प्रतिरूपं सा बभाषे चारुहासिनी ॥ ४.१९.१७ ॥
ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆ ಸುಂದರ ನಗುವ ಸ್ತ್ರೀ ತನಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಮಾತನಾಡಿದಳು.
4.19.18
पुत्रेण मम किं कार्यं राज्येनापि किमात्मना।
कपिसिंहे महाभागे तस्मिन् भर्तरि नश्यति ॥ ४.१९.१८ ॥
ಮಗನಿಂದ ನನಗೇನು ಕೆಲಸ, ರಾಜ್ಯದಿಂದಲೂ ನನ್ನ ಪ್ರಾಣದಿಂದಲೂ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಆ ಮಹಾಭಾಗ್ಯನಾದ, ವಾನರಸಿಂಹನಾದ ಪತಿ ನಶಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ?
4.19.19
पादमूलं गमिष्यामि तस्यैवाहं महात्मनः।
योऽसौ रामप्रयुक्तेन शरेण विनिपातितः ॥ ४.१९.१९ ॥
ರಾಮನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದ ಬಾಣದಿಂದ ಬಿದ್ದ ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಪಾದಮೂಲಕ್ಕೇ ನಾನು ಹೋಗುತ್ತೇನೆ.
4.19.20
एवमुक्त्वा प्रदुद्राव रुदती शोकमूर्च्छिता।
शिरश्चोरश्च बाहुभ्यां दुःखेन समभिघ्नती ॥ ४.१९.२० ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಶೋಕದಿಂದ ಮೂರ್ಚಿತಳಾಗಿ ಅಳುತ್ತಾ ಅವಳು ಓಡಿದಳು; ದುಃಖದಿಂದ ತನ್ನ ತಲೆ ಮತ್ತು ಎದೆಯನ್ನು ಬಾಹುಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ.
4.19.21
सा व्रजन्ती ददर्शाथ पतिं निपतितं भुवि।
हन्तारं दानवेन्द्राणां समरेष्वनिवर्तिनाम् ॥ ४.१९.२१ ॥
ಹೋಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವಳು ನೆಲದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ತನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ಕಂಡಳು; ದಾನವೇಂದ್ರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದವನು, ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯದವನು.
4.19.22
क्षेप्तारं पर्वतेन्द्राणां वज्राणामिव वासवम्।
महावातसमाविष्टं महामेघौघनिःस्वनम् ॥ ४.१९.२२ ॥
ಪರ್ವತಗಳ ಮೇಲೆ ವಜ್ರಗಳನ್ನು ಎಸೆಯುವ ಇಂದ್ರನಂತೆ, ಮಹಾ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಆವೃತನಾದ, ಮಹಾಮೇಘದ ಗರ್ಜನೆಯಂತಿದ್ದವನು.
4.19.23
शक्रतुल्यपराक्रान्तं वृष्ट्वेवोपरतं घनम्।
नर्दन्तं नर्दतां भीमं शूरं शूरेण पातितम्।
शार्दूलेनामिषस्यार्थे मृगराजमिवाहतम् ॥ ४.१९.२३ ॥
ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಸಮಾನ ಪರಾಕ್ರಮಿ, ಮಳೆ ಸುರಿಸಿ ಶಾಂತವಾದ ಮೋಡದಂತೆ ಬಿದ್ದವನು; ಗರ್ಜಿಸುವವರಲ್ಲಿಯೂ ಭೀಕರ ಗರ್ಜನೆಗೈದವನು, ಶೂರನನ್ನು ಶೂರನು ಕೆಡವಿದನು—ಮಾಂಸಕ್ಕಾಗಿ ಹುಲಿ ಸಿಂಹವನ್ನು ಹೊಡೆದಂತೆ.
4.19.24
अर्चितं सर्वलोकस्य सपताकं सवेदिकम्।
नागहेतोः सुपर्णेन चैत्यमुन्मथितं यथा ॥ ४.१९.२४ ॥
ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳು ಪೂಜಿಸುವ, ಧ್ವಜ ಮತ್ತು ವೇದಿಕೆಯಿರುವ ದೇವಾಲಯ, ನಾಗಕ್ಕಾಗಿ ಗರುಡನು ಕಿತ್ತುಹಾಕಿದಂತೆ.
4.19.25
अवष्टभ्यावतिष्ठन्तं ददर्श धनुरूर्जितम्।
रामं रामानुजं चैव भर्तुश्चैव तथानुजम् ॥ ४.१९.२५ ॥
ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಆನಿಕೊಂಡು ನಿಂತಿದ್ದ ರಾಮನನ್ನು, ರಾಮನ ತಮ್ಮನನ್ನು, ತನ್ನ ಪತಿಯ ತಮ್ಮನನ್ನು ಅವಳು ನೋಡಿದಳು.
4.19.26
तानतीत्य समासाद्य भर्तारं निहतं रणे।
समीक्ष्य व्यथिता भूमौ सम्भ्रान्ता निपपात ह ॥ ४.१९.२६ ॥
ಅವರನ್ನು ದಾಟಿ, ರಣದಲ್ಲಿ ಹತನಾದ ತನ್ನ ಪತಿಯ ಬಳಿಗೆ ತಲುಪಿ, ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ದುಃಖಿತಳಾಗಿ, ಗಾಬರಿಯಿಂದ ಅವಳು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಳು.
4.19.27
सुप्तेव पुनरुत्थाय आर्यपुत्रेति वादिनी।
रुरोद सा पतिं दृष्ट्वा संवीतं मृत्युदामभिः ॥ ४.१९.२७ ॥
ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಎದ್ದವಳಂತೆ ಮತ್ತೆ ಎದ್ದು, "ಆರ್ಯಪುತ್ರ" ಎನ್ನುತ್ತಾ, ಮೃತ್ಯುಪಾಶಗಳಿಂದ ಸುತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ತನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅವಳು ಅತ್ತಳು.
4.19.28
तामवेक्ष्य तु सुग्रीवः क्रोशन्तीं कुररीमिव।
विषादमगमत् कष्टं दृष्ट्वा चाङ्गदमागतम् ॥ ४.१९.२८ ॥
ಕುರರಿ ಹಕ್ಕಿಯಂತೆ ಅಳುತ್ತಿದ್ದ ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿ ಸುಗ್ರೀವನು ವಿಷಾದಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದನು; ಬಂದ ಅಂಗದನನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನು ಬಹಳ ನೋವಿಗೆ ಈಡಾದನು.