รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 4.19
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.19.1
स वानरमहाराजः शयानः शरपीडितः।
प्रत्युक्तो हेतुमद्वाक्यैर्नोत्तरं प्रत्यपद्यत ॥ ४.१९.१ ॥
วานรมหาราชนั้น นอนอยู่ด้วยความเจ็บปวดจากลูกศร เมื่อถูกกล่าวถ้อยคำที่มีเหตุผลก็ไม่อาจตอบโต้ได้
4.19.2
अश्मभिः परिभिन्नाङ्गः पादपैराहतो भृशम्।
रामबाणेन चाक्रान्तो जीवितान्ते मुमोह सः ॥ ४.१९.२ ॥
ร่างกายของพระองค์บอบช้ำด้วยก้อนหิน ถูกต้นไม้ฟาดซ้ำอย่างหนัก และถูกลูกศรของพระรามครอบงำ พระองค์จึงสลบไปเมื่อปลายชีวิต
4.19.3
तं भार्या बाणमोक्षेण रामदत्तेन संयुगे।
हतं प्लवगशार्दूलं तारा शुश्राव वालिनम् ॥ ४.१९.३ ॥
ตาราได้ยินว่าวาลีผู้เป็นเสือในหมู่วานร ถูกสังหารในการรบด้วยลูกศรที่พระรามปล่อยออกไป
4.19.4
सा सपुत्राप्रियं श्रुत्वा वधं भर्तुः सुदारुणम्।
निष्पपात भृशं तस्मादुद्विग्ना गिरिकन्दरात् ॥ ४.१९.४ ॥
นางได้ยินข่าวการสังหารสามีอันน่าสะพรึงและไม่น่ายินดี จึงรีบวิ่งออกจากถ้ำในภูเขา ทั้งที่มีบุตรชายอยู่ด้วยด้วยความตื่นตระหนกอย่างยิ่ง
4.19.5
ये त्वङ्गदपरीवारा वानरा हि महाबलाः।
ते सकार्मुकमालोक्य रामं त्रस्ताः प्रदुद्रुवुः ॥ ४.१९.५ ॥
เหล่าวานรผู้มีกำลังมาก ซึ่งอยู่ในบริวารของอังคท เมื่อเห็นพระรามถือคันธนูก็หวาดกลัวและวิ่งหนีไป
4.19.6
सा ददर्श ततस्त्रस्तान् हरीनापततो द्रुतम्।
यूथादेव परिभ्रष्टान् मृगान् निहतयूथपान् ॥ ४.१९.६ ॥
จากนั้นนางเห็นเหล่าวานรที่หวาดกลัวกำลังวิ่งเข้ามาหาตน เหมือนฝูงกวางที่พลัดจากฝูง และจ่าฝูงถูกฆ่าตาย
4.19.7
तानुवाच समासाद्य दुःखितान् दुःखिता सती।
रामवित्रासितान् सर्वाननुबद्धानिवेषुभिः ॥ ४.१९.७ ॥
นางผู้ซื่อสัตย์และโศกเศร้า เข้าไปหาเหล่าวานรที่กำลังเศร้าโศก ซึ่งทั้งหมดหวาดกลัวพระราม ราวกับถูกลูกศรไล่ตามอยู่ แล้วกล่าวกับพวกเขา
4.19.8
वानरा राजसिंहस्य यस्य यूयं पुरःसराः।
तं विहाय सुवित्रस्ताः कस्माद् द्रवत दुर्गताः ॥ ४.१९.८ ॥
เหล่าวานรเอ๋ย เหตุใดพวกท่านจึงหนีไปด้วยความหวาดกลัวและตกทุกข์ได้ยาก ทิ้งพระองค์ผู้เป็นราชสีห์ในหมู่กษัตริย์ ผู้ที่พวกท่านเคยเดินนำหน้า
4.19.9
राज्यहेतोः स चेद् भ्राता भ्रात्रा क्रूरेण पातितः।
रामेण प्रहितैर्दूरान्मार्गणैर्दूरपातिभिः ॥ ४.१९.९ ॥
หากพระอนุชาของพระองค์ถูกพี่ชายผู้โหดร้ายโค่นลงเพราะเห็นแก่ราชบัลลังก์ ก็เป็นเพราะลูกศรของพระรามที่ยิงมาจากระยะไกล และพุ่งตกไปไกลนั่นเอง
4.19.10
कपिपत्न्या वचः श्रुत्वा कपयः कामरूपिणः।
प्राप्तकालमविश्लिष्टमूचुर्वचनमङ्गनाम् ॥ ४.१९.१० ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำของภรรยาลิง เหล่าวานรที่แปลงกายได้ตามใจปรารถนา จึงกล่าวกับนางด้วยถ้อยคำที่เหมาะกับกาลเวลาและต่อเนื่องกัน
4.19.11
जीवपुत्रे निवर्तस्व पुत्रं रक्षस्व चाङ्गदम्।
अन्तको रामरूपेण हत्वा नयति वालिनम् ॥ ४.१९.११ ॥
มารดาของบุตรผู้ยังมีชีวิต จงหันกลับไปและปกป้องบุตรของท่านคืออังคทไว้เถิด ความตายในรูปของพระรามได้สังหารวาลีและกำลังพาตัวท่านไป
4.19.12
क्षिप्तान् वृक्षान् समाविध्य विपुलाश्च तथा शिलाः।
वाली वज्रसमैर्बाणैर्वज्रेणेव निपातितः ॥ ४.१९.१२ ॥
วาลีได้เหวี่ยงต้นไม้และหินก้อนใหญ่ แต่กลับถูกลูกศรดุจสายฟ้าทำให้ล้มลง ราวกับถูกสายฟ้าฟาดลงมาเอง
4.19.13
अभिभूतमिदं सर्वं विद्रुतं वानरं बलम्।
अस्मिन् प्लवगशार्दूले हते शक्रसमप्रभे ॥ ४.१९.१३ ॥
กองทัพวานรทั้งหมดนี้ถูกครอบงำและแตกกระเจิง เมื่อเสือในหมู่ผู้กระโดดซึ่งมีรัศมีเทียบเท่าพระอินทร์ถูกสังหารแล้ว
4.19.14
रक्ष्यतां नगरी शूरैरङ्गदश्चाभिषिच्यताम्।
पदस्थं वालिनः पुत्रं भजिष्यन्ति प्लवंगमाः ॥ ४.१९.१४ ॥
ขอให้เหล่าวีรบุรุษปกป้องนคร และให้อังคทได้รับการอภิเษก วานรทั้งหลายจะรับใช้บุตรผู้ดำรงตำแหน่งแทนวาลี
4.19.15
अथवारुचितं स्थानमिह ते रुचिरानने।
आविशन्ति च दुर्गाणि क्षिप्रमद्यैव वानराः ॥ ४.१९.१५ ॥
หรือมิฉะนั้น ดูก่อนผู้มีใบหน้างดงาม นางจะไปยังที่ใดในที่นี้ที่นางพอใจก็ได้ วานรจะเข้ายึดป้อมปราการอย่างรวดเร็ว ในวันนี้เอง
4.19.16
अभार्याः सहभार्याश्च सन्त्यत्र वनचारिणः।
लुब्धेभ्यो विप्रलब्धेभ्यस्तेभ्यो नः सुमहद्भयम् ॥ ४.१९.१६ ॥
ในป่านี้มีผู้เร่ร่อนอยู่ บางคนมีภรรยา บางคนไม่มี จากพวกที่โลภและถูกหลอกลวงเหล่านั้น พวกเรามีความกลัวอย่างยิ่ง
4.19.17
अल्पान्तरगतानां तु श्रुत्वा वचनमङ्गना।
आत्मनः प्रतिरूपं सा बभाषे चारुहासिनी ॥ ४.१९.१७ ॥
แต่เมื่อได้ฟังถ้อยคำของเหล่าวานรที่ไปอยู่ห่างออกไปเพียงเล็กน้อย นางผู้มีรอยยิ้มงดงามจึงกล่าวด้วยวาจาที่เหมาะสมกับตนเอง
4.19.18
पुत्रेण मम किं कार्यं राज्येनापि किमात्मना।
कपिसिंहे महाभागे तस्मिन् भर्तरि नश्यति ॥ ४.१९.१८ ॥
บุตรชายจะมีประโยชน์อะไรแก่ข้า หรือราชอาณาจักร หรือแม้แต่ชีวิตของข้าเอง เมื่อสามีของข้า ราชสีห์ในหมู่วานรผู้มีบุญอันยิ่งใหญ่ กำลังจะสิ้นชีวิต
4.19.19
पादमूलं गमिष्यामि तस्यैवाहं महात्मनः।
योऽसौ रामप्रयुक्तेन शरेण विनिपातितः ॥ ४.१९.१९ ॥
ข้าจะไปที่เท้าของผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่นั้นนั่นเอง ผู้ที่ถูกลูกศรซึ่งพระรามส่งมาโค่นลงแล้ว
4.19.20
एवमुक्त्वा प्रदुद्राव रुदती शोकमूर्च्छिता।
शिरश्चोरश्च बाहुभ्यां दुःखेन समभिघ्नती ॥ ४.१९.२० ॥
กล่าวดังนี้แล้ว นางก็ร้องไห้วิ่งออกไป เป็นลมด้วยความโศก ตีศีรษะและอกด้วยแขนทั้งสองอย่างเจ็บปวด
4.19.21
सा व्रजन्ती ददर्शाथ पतिं निपतितं भुवि।
हन्तारं दानवेन्द्राणां समरेष्वनिवर्तिनाम् ॥ ४.१९.२१ ॥
นางเดินไปข้างหน้าก็เห็นพระสวามีนอนอยู่บนพื้นดิน ผู้เป็นผู้สังหารจอมทานพทั้งหลาย ผู้ไม่เคยถอยหนีในสนามรบ
4.19.22
क्षेप्तारं पर्वतेन्द्राणां वज्राणामिव वासवम्।
महावातसमाविष्टं महामेघौघनिःस्वनम् ॥ ४.१९.२२ ॥
ดุจพระวาสวะ (พระอินทร์) ที่ขว้างสายฟ้าไปยังภูเขาใหญ่ ถูกลมพายุใหญ่พัดกระหน่ำ มีเสียงคำรามดังดุจกลุ่มเมฆใหญ่
4.19.23
शक्रतुल्यपराक्रान्तं वृष्ट्वेवोपरतं घनम्।
नर्दन्तं नर्दतां भीमं शूरं शूरेण पातितम्।
शार्दूलेनामिषस्यार्थे मृगराजमिवाहतम् ॥ ४.१९.२३ ॥
ผู้กล้าหาญเทียมเท่าพระอินทร์ นอนอยู่ดุจเมฆที่ปล่อยฝนจนหมดสิ้น น่าสะพรึงกลัวในการคำรามท่ามกลางผู้ที่คำราม ผู้กล้าถูกผู้กล้าล้มลง ดุจเสือโคร่งฆ่าราชสีห์เพื่อเนื้อ
4.19.24
अर्चितं सर्वलोकस्य सपताकं सवेदिकम्।
नागहेतोः सुपर्णेन चैत्यमुन्मथितं यथा ॥ ४.१९.२४ ॥
ผู้ที่ทั้งโลกเคารพบูชา มีธงและแท่นบูชา ดุจศาลเจ้าอันศักดิ์สิทธิ์ที่ครุฑถอนขึ้นเพื่อจะจับงู
4.19.25
अवष्टभ्यावतिष्ठन्तं ददर्श धनुरूर्जितम्।
रामं रामानुजं चैव भर्तुश्चैव तथानुजम् ॥ ४.१९.२५ ॥
นางเห็นพระรามยืนพิงธนูอันทรงพลัง และพระลักษมณ์น้องชายของพระราม รวมทั้งพระภรตน้องชายของพระสวามีด้วย
4.19.26
तानतीत्य समासाद्य भर्तारं निहतं रणे।
समीक्ष्य व्यथिता भूमौ सम्भ्रान्ता निपपात ह ॥ ४.१९.२६ ॥
นางเดินผ่านเขาทั้งสองไป ไปถึงพระสวามีที่ถูกสังหารในการรบ เมื่อเห็นแล้วก็เศร้าโศก ตกใจสับสน จึงทรุดลงกับพื้น
4.19.27
सुप्तेव पुनरुत्थाय आर्यपुत्रेति वादिनी।
रुरोद सा पतिं दृष्ट्वा संवीतं मृत्युदामभिः ॥ ४.१९.२७ ॥
ดุจตื่นจากการนอนหลับ นางลุกขึ้นอีกครั้งร้องว่า "พระสวามีเอ๋ย" เมื่อเห็นพระสวามีถูกพันด้วยบ่วงแห่งความตาย นางก็ร่ำไห้
4.19.28
तामवेक्ष्य तु सुग्रीवः क्रोशन्तीं कुररीमिव।
विषादमगमत् कष्टं दृष्ट्वा चाङ्गदमागतम् ॥ ४.१९.२८ ॥
เมื่อสุครีพเห็นนางร้องดุจนกกระเรียนตัวเมีย ก็เกิดความโศกเศร้าอย่างยิ่ง และเมื่อเห็นอังคทมาถึง ก็เจ็บปวดใจยิ่งนัก