ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 4.19
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.19.1
स वानरमहाराजः शयानः शरपीडितः।
प्रत्युक्तो हेतुमद्वाक्यैर्नोत्तरं प्रत्यपद्यत ॥ ४.१९.१ ॥
ବାଣରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ଶୟନ କରିଥିବା ସେ ବାନରମହାରାଜ, ଯୁକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତର ଖୋଜି ପାଇଲେ ନାହିଁ।
4.19.2
अश्मभिः परिभिन्नाङ्गः पादपैराहतो भृशम्।
रामबाणेन चाक्रान्तो जीवितान्ते मुमोह सः ॥ ४.१९.२ ॥
ପଥରରେ ଅଙ୍ଗ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ, ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆହତ, ଏବଂ ରାମଙ୍କ ବାଣରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ସେ ଜୀବନର ଶେଷରେ ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ହେଲେ।
4.19.3
तं भार्या बाणमोक्षेण रामदत्तेन संयुगे।
हतं प्लवगशार्दूलं तारा शुश्राव वालिनम् ॥ ४.१९.३ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ରାମଙ୍କ ବାଣରେ ନିହତ ସେଇ ବାନର-ଶାର୍ଦୂଳ ବାଳୀଙ୍କ ବିଷୟରେ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ତାରା ଶୁଣିଲେ।
4.19.4
सा सपुत्राप्रियं श्रुत्वा वधं भर्तुः सुदारुणम्।
निष्पपात भृशं तस्मादुद्विग्ना गिरिकन्दरात् ॥ ४.१९.४ ॥
ପୁତ୍ର ସହିତ ଥିବା ସେ, ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ବଧର ସେହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଓ ଅପ୍ରିୟ ସମାଚାର ଶୁଣି, ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ସେହି ପର୍ବତ-ଗୁମ୍ଫାରୁ ଅତି ବେଗରେ ବାହାରି ପଡ଼ିଲେ।
4.19.5
ये त्वङ्गदपरीवारा वानरा हि महाबलाः।
ते सकार्मुकमालोक्य रामं त्रस्ताः प्रदुद्रुवुः ॥ ४.१९.५ ॥
ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ପରିବାରର ଯେଉଁ ମହାବଳୀ ବାନରମାନେ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଧନୁ ସହିତ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଳାଇଲେ।
4.19.6
सा ददर्श ततस्त्रस्तान् हरीनापततो द्रुतम्।
यूथादेव परिभ्रष्टान् मृगान् निहतयूथपान् ॥ ४.१९.६ ॥
ତା'ପରେ ସେ ଭୟଭୀତ ବାନରମାନଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଧାଇ ଆସିବାର ଦେଖିଲେ; ଯୂଥରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ, ଯୂଥପତିମାନେ ନିହତ ହୋଇଥିବା ହରିଣ ପରି ସେମାନେ ଥିଲେ।
4.19.7
तानुवाच समासाद्य दुःखितान् दुःखिता सती।
रामवित्रासितान् सर्वाननुबद्धानिवेषुभिः ॥ ४.१९.७ ॥
ଦୁଃଖିନୀ ସତୀ (ତାରା) ଦୁଃଖିତ ବାନରମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ରାମଙ୍କ ବାଣରେ ପିଛା ହେଉଥିବା ପରି ଭୟଭୀତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ।
4.19.8
वानरा राजसिंहस्य यस्य यूयं पुरःसराः।
तं विहाय सुवित्रस्ताः कस्माद् द्रवत दुर्गताः ॥ ४.१९.८ ॥
ହେ ବାନରଗଣ! ଯେଉଁ ରାଜସିଂହଙ୍କ ଆଗରେ ତୁମେ ଚାଲୁଥିଲ, ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଭୀତ ଓ ଦୁର୍ଦଶାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ କାହିଁକି ପଳାଉଛ?
4.19.9
राज्यहेतोः स चेद् भ्राता भ्रात्रा क्रूरेण पातितः।
रामेण प्रहितैर्दूरान्मार्गणैर्दूरपातिभिः ॥ ४.१९.९ ॥
ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଯଦି ତାଙ୍କ ଭାଇକୁ କ୍ରୂର ଭାଇ ପାତିତ କରିଛି, ତେବେ ରାମଙ୍କ ଦୂରରୁ ନିକ୍ଷେପିତ ଦୂରଗାମୀ ବାଣରେ (ସେ ପତିତ ହୋଇଛି)।
4.19.10
कपिपत्न्या वचः श्रुत्वा कपयः कामरूपिणः।
प्राप्तकालमविश्लिष्टमूचुर्वचनमङ्गनाम् ॥ ४.१९.१० ॥
ବାନରପତ୍ନୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରୂପ ଧାରଣକାରୀ ବାନରମାନେ ସେହି ନାରୀଙ୍କୁ ସମୟୋଚିତ, ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
4.19.11
जीवपुत्रे निवर्तस्व पुत्रं रक्षस्व चाङ्गदम्।
अन्तको रामरूपेण हत्वा नयति वालिनम् ॥ ४.१९.११ ॥
ହେ ଜୀବିତ ପୁତ୍ରର ମାତା, ଫେରି ଯାଅ; ତୁମ ପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର। ରାମଙ୍କ ରୂପରେ ଯମ ବାଳୀଙ୍କୁ ଆଘାତ କରି ନେଇ ଯାଉଛନ୍ତି।
4.19.12
क्षिप्तान् वृक्षान् समाविध्य विपुलाश्च तथा शिलाः।
वाली वज्रसमैर्बाणैर्वज्रेणेव निपातितः ॥ ४.१९.१२ ॥
ବାଳୀ ନିକ୍ଷେପିତ ବୃକ୍ଷ ଓ ବିଶାଳ ଶିଳା ପ୍ରୟୋଗ କଲେ; କିନ୍ତୁ ବଜ୍ରସମ ବାଣରେ, ବଜ୍ରରେ ଆଘାତପ୍ରାପ୍ତ ପରି ସେ ପତିତ ହେଲେ।
4.19.13
अभिभूतमिदं सर्वं विद्रुतं वानरं बलम्।
अस्मिन् प्लवगशार्दूले हते शक्रसमप्रभे ॥ ४.१९.१३ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରତୁଲ୍ୟ ତେଜସ୍ୱୀ, ଲମ୍ଫ ଦେଉଥିବା ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ ସଦୃଶ ସେହି ବୀର ନିହତ ହେବାରୁ ସମଗ୍ର ବାନର ସେନା ପରାଜିତ ହୋଇ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହୋଇ ପଳାଇଲା।
4.19.14
रक्ष्यतां नगरी शूरैरङ्गदश्चाभिषिच्यताम्।
पदस्थं वालिनः पुत्रं भजिष्यन्ति प्लवंगमाः ॥ ४.१९.१४ ॥
ନଗରୀ ଶୂରମାନେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଅଙ୍ଗଦଙ୍କର ଅଭିଷେକ ହେଉ। ବାଳୀଙ୍କ ପଦରେ ଥିବା ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ବାନରମାନେ ସେବା କରିବେ।
4.19.15
अथवारुचितं स्थानमिह ते रुचिरानने।
आविशन्ति च दुर्गाणि क्षिप्रमद्यैव वानराः ॥ ४.१९.१५ ॥
ଅଥବା, ହେ ସୁନ୍ଦର ମୁଖୀ, ଏଠାରେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନ ତୁମକୁ ଭଲ ଲାଗେ ସେଠାକୁ ଯାଅ; ବାନରମାନେ ଆଜି ହିଁ ଶୀଘ୍ର ଦୁର୍ଗରେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ।
4.19.16
अभार्याः सहभार्याश्च सन्त्यत्र वनचारिणः।
लुब्धेभ्यो विप्रलब्धेभ्यस्तेभ्यो नः सुमहद्भयम् ॥ ४.१९.१६ ॥
ଏଠାରେ ବନରେ ବୁଲୁଥିବା ଲୋକ ଅଛନ୍ତି, ପତ୍ନୀ ସହିତ ଓ ପତ୍ନୀ ବିନା ଉଭୟ; ଲୋଭୀ ଓ ପ୍ରତାରିତ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଆମକୁ ବହୁତ ବଡ଼ ଭୟ ଅଛି।
4.19.17
अल्पान्तरगतानां तु श्रुत्वा वचनमङ्गना।
आत्मनः प्रतिरूपं सा बभाषे चारुहासिनी ॥ ४.१९.१७ ॥
ଟିକିଏ ଦୂରକୁ ଯାଇଥିବା ଲୋକଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେଇ ସୁନ୍ଦର ହସୁଥିବା ନାରୀ ନିଜ ଅନୁରୂପ ଭାବରେ କହିଲେ।
4.19.18
पुत्रेण मम किं कार्यं राज्येनापि किमात्मना।
कपिसिंहे महाभागे तस्मिन् भर्तरि नश्यति ॥ ४.१९.१८ ॥
ପୁଅ ସହିତ ମୋର କଣ କାମ, ରାଜ୍ୟରେ ବା କଣ, ଏବଂ ନିଜ ପ୍ରାଣରେ ବା କଣ, ଯେତେବେଳେ ସେଇ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ବାନରସିଂହ ସ୍ୱାମୀ ବିନଷ୍ଟ ହେଉଛନ୍ତି?
4.19.19
पादमूलं गमिष्यामि तस्यैवाहं महात्मनः।
योऽसौ रामप्रयुक्तेन शरेण विनिपातितः ॥ ४.१९.१९ ॥
ରାମଙ୍କ ପ୍ରୟୋଗିତ ବାଣରେ ପତିତ ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ପାଦମୂଳକୁ ମୁଁ ଯିବି।
4.19.20
एवमुक्त्वा प्रदुद्राव रुदती शोकमूर्च्छिता।
शिरश्चोरश्च बाहुभ्यां दुःखेन समभिघ्नती ॥ ४.१९.२० ॥
ଏପରି କହି ଶୋକରେ ମୂର୍ଚ୍ଛିତା ହୋଇ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ସେ ଦୌଡ଼ିଲେ; ଦୁଃଖରେ ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ମୁଣ୍ଡ ଓ ଛାତି ପିଟିଲେ।
4.19.21
सा व्रजन्ती ददर्शाथ पतिं निपतितं भुवि।
हन्तारं दानवेन्द्राणां समरेष्वनिवर्तिनाम् ॥ ४.१९.२१ ॥
ଯାଉ ଯାଉ ସେ ଭୂମିରେ ପତିତ ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ଦାନବେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ସଂହାରକ, ଯୁଦ୍ଧରେ କେବେ ପଛକୁ ନ ହଟୁଥିବା।
4.19.22
क्षेप्तारं पर्वतेन्द्राणां वज्राणामिव वासवम्।
महावातसमाविष्टं महामेघौघनिःस्वनम् ॥ ४.१९.२२ ॥
ପର୍ବତଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ଉପରେ ବଜ୍ର ଫିଙ୍ଗୁଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ପରି, ମହାବାୟୁରେ ଆବିଷ୍ଟ, ମହାମେଘର ଗର୍ଜନ ପରି ନିନାଦ କରୁଥିବା।
4.19.23
शक्रतुल्यपराक्रान्तं वृष्ट्वेवोपरतं घनम्।
नर्दन्तं नर्दतां भीमं शूरं शूरेण पातितम्।
शार्दूलेनामिषस्यार्थे मृगराजमिवाहतम् ॥ ४.१९.२३ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରତୁଲ୍ୟ ପରାକ୍ରମୀ, ବର୍ଷଣ ପରେ ଶାନ୍ତ ହୋଇଥିବା ମେଘ ପରି ପତିତ; ଗର୍ଜନକାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୀଷଣ ଗର୍ଜନକାରୀ—ଶୂରଙ୍କୁ ଶୂର ପାଡ଼ିଲା, ମାଂସ ପାଇଁ ବାଘ ସିଂହକୁ ମାରିଲା ପରି।
4.19.24
अर्चितं सर्वलोकस्य सपताकं सवेदिकम्।
नागहेतोः सुपर्णेन चैत्यमुन्मथितं यथा ॥ ४.१९.२४ ॥
ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ପତାକା ଓ ବେଦୀ ସହିତ ଚୈତ୍ୟ, ନାଗ ପାଇଁ ଗରୁଡ଼ ଉପାଡ଼ି ପକାଇଲା ପରି।
4.19.25
अवष्टभ्यावतिष्ठन्तं ददर्श धनुरूर्जितम्।
रामं रामानुजं चैव भर्तुश्चैव तथानुजम् ॥ ४.१९.२५ ॥
ଧନୁ ଉପରେ ଭର ଦେଇ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ରାମଙ୍କୁ, ରାମଙ୍କ ସାନ ଭାଇଙ୍କୁ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସାନ ଭାଇଙ୍କୁ ସେ ଦେଖିଲା।
4.19.26
तानतीत्य समासाद्य भर्तारं निहतं रणे।
समीक्ष्य व्यथिता भूमौ सम्भ्रान्ता निपपात ह ॥ ४.१९.२६ ॥
ସେମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ ହୋଇଥିବା ନିଜ ସ୍ୱାମୀ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚି, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଦୁଃଖିତ ଓ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ସେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
4.19.27
सुप्तेव पुनरुत्थाय आर्यपुत्रेति वादिनी।
रुरोद सा पतिं दृष्ट्वा संवीतं मृत्युदामभिः ॥ ४.१९.२७ ॥
ନିଦରୁ ଉଠିଲା ପରି ପୁଣି ଉଠି, "ଆର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର" ବୋଲି କହି, ମୃତ୍ୟୁପାଶରେ ଆବୃତ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ କାନ୍ଦିଲା।
4.19.28
तामवेक्ष्य तु सुग्रीवः क्रोशन्तीं कुररीमिव।
विषादमगमत् कष्टं दृष्ट्वा चाङ्गदमागतम् ॥ ४.१९.२८ ॥
କୁରରୀ ପକ୍ଷୀ ପରି ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସୁଗ୍ରୀବ ଦୁଃଖରେ ବୁଡ଼ିଗଲେ; ଆସିଥିବା ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟ ପାଇଲେ।