વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 4.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.2.1
तौ तु दृष्ट्वा महात्मानौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।
वरायुधधरौ वीरौ सुग्रीवः शङ्कितोऽभवत् ॥ ४.२.१ ॥
તે મહાત્મા ભાઈઓ રામ અને લક્ષ્મણને, શ્રેષ્ઠ આયુધો ધારણ કરેલા વીરોને જોઈને સુગ્રીવ શંકિત થયો.
4.2.2
उद्विग्नहृदयः सर्वा दिशः समवलोकयन्।
न व्यतिष्ठत कस्मिंश्चिद् देशे वानरपुंगवः ॥ ४.२.२ ॥
ઉદ્વિગ્ન હૃદયવાળો તે વાનરશ્રેષ્ઠ બધી દિશાઓ જોતો રહ્યો; કોઈ એક સ્થાને સ્થિર ન રહી શક્યો.
4.2.3
नैव चक्रे मनः स्थातुं वीक्षमाणौ महाबलौ।
कपेः परमभीतस्य चित्तं व्यवससाद ह ॥ ४.२.३ ॥
તે બે મહાબલીઓને જોતાં પણ તેનું મન સ્થિર ન થયું; અતિ ભયભીત તે વાનરનું ચિત્ત ડૂબી ગયું.
4.2.4
चिन्तयित्वा स धर्मात्मा विमृश्य गुरुलाघवम्।
सुग्रीवः परमोद्विग्नः सर्वैस्तैर्वानरैः सह ॥ ४.२.४ ॥
ધર્માત્મા સુગ્રીવે વિચારીને, ગુણદોષનો તોલ કરીને, અતિ ઉદ્વિગ્ન થઈને તે બધા વાનરો સાથે (વિચારણા કરી).
4.2.5
ततः स सचिवेभ्यस्तु सुग्रीवः प्लवगाधिपः।
शशंस परमोद्विग्नः पश्यंस्तौ रामलक्ष्मणौ ॥ ४.२.५ ॥
ત્યારે વાનરાધિપતિ સુગ્રીવ અતિ ઉદ્વિગ્ન થઈને, તે રામ અને લક્ષ્મણને જોતાં, પોતાના મંત્રીઓને બોલ્યો.
4.2.6
एतौ वनमिदं दुर्गं वालिप्रणिहितौ ध्रुवम्।
छद्मना चीरवसनौ प्रचरन्ताविहागतौ ॥ ४.२.६ ॥
આ બંને ચોક્કસ વાલીએ મોકલેલા છે; કપટથી, વલ્કલ વસ્ત્ર પહેરીને, આ દુર્ગમ વનમાં ફરતા અહીં આવ્યા છે.
4.2.7
ततः सुग्रीवसचिवा दृष्ट्वा परमधन्विनौ।
जग्मुर्गिरितटात् तस्मादन्यच्छिखरमुत्तमम् ॥ ४.२.७ ॥
ત્યારે સુગ્રીવના મંત્રીઓએ એ બે પરમ ધનુર્ધરોને જોયા અને તે પર્વતતટથી બીજા ઉત્તમ શિખર તરફ ગયા.
4.2.8
ते क्षिप्रमभिगम्याथ यूथपा यूथपर्षभम्।
हरयो वानरश्रेष्ठं परिवार्योपतस्थिरे ॥ ४.२.८ ॥
તે યૂથપતિઓ ઝડપથી પાસે જઈને વાનરશ્રેષ્ઠ યૂથર્ષભને ઘેરીને ઊભા રહ્યા.
4.2.9
एवमेकायनगताः प्लवमाना गिरेर्गिरिम्।
प्रकम्पयन्तो वेगेन गिरीणां शिखराणि च ॥ ४.२.९ ॥
એ રીતે એક જ માર્ગે ચાલતા, કૂદતા-ઊછળતા એક પર્વત પરથી બીજા પર્વત પર જતા, વેગથી પર્વતોના શિખરોને પણ કંપાવતા.
4.2.10
ततः शाखामृगाः सर्वे प्लवमाना महाबलाः।
बभञ्जुश्च नगांस्तत्र पुष्पितान् दुर्गमाश्रितान् ॥ ४.२.१० ॥
ત્યારે મહાબલવાન બધા વાનરો કૂદતા, ત્યાં દુર્ગમ સ્થળોએ ઊગેલાં ખીલેલાં વૃક્ષોને તોડવા લાગ્યા.
4.2.11
आप्लवन्तो हरिवराः सर्वतस्तं महागिरिम्।
मृगमार्जारशार्दूलांस्त्रासयन्तो ययुस्तदा ॥ ४.२.११ ॥
વાનરશ્રેષ્ઠો એ મહાપર્વત પર ચારે તરફ કૂદતા, મૃગ, બિલાડાં અને વાઘોને ડરાવતા ત્યારે આગળ વધ્યા.
4.2.12
ततः सुग्रीवसचिवाः पर्वतेन्द्रे समाहिताः।
संगम्य कपिमुख्येन सर्वे प्राञ्जलयः स्थिताः ॥ ४.२.१२ ॥
ત્યારે સુગ્રીવના બધા મંત્રીઓ પર્વતરાજ પર એકાગ્ર થઈ, વાનરપ્રમુખને મળીને હાથ જોડી ઊભા રહ્યા.
4.2.13
ततस्तु भयसंत्रस्तं वालिकिल्बिषशङ्कितम्।
उवाच हनुमान् वाक्यं सुग्रीवं वाक्यकोविदः ॥ ४.२.१३ ॥
ત્યારે ભયથી ત્રસ્ત, વાલીના અપરાધની શંકા ધરાવતા સુગ્રીવને વાણીકુશળ હનુમાને આ વચન કહ્યું.
4.2.14
सम्भ्रमस्त्यज्यतामेष सर्वैर्वालिकृते महान्।
मलयोऽयं गिरिवरो भयं नेहास्ति वालिनः ॥ ४.२.१४ ॥
આ ગભરાટ છોડી દો; વાલીને કારણે સૌને થયેલો આ મોટો ભય અહીં નથી. આ શ્રેષ્ઠ પર્વત મલય છે; અહીં વાલીનો ભય નથી.
4.2.15
यस्मादुद्विग्नचेतास्त्वं विद्रुतो हरिपुङ्गव।
तं क्रूरदर्शनं क्रूरं नेह पश्यामि वालिनम् ॥ ४.२.१५ ॥
હે વાનરશ્રેષ્ઠ! મન ઉદ્વિગ્ન થઈને તું ભાગી આવ્યો છે, તેથી ક્રૂર દેખાવવાળા એ ક્રૂર વાલીને હું અહીં જોતો નથી.
4.2.16
यस्मात् तव भयं सौम्य पूर्वजात् पापकर्मणः।
स नेह वाली दुष्टात्मा न ते पश्याम्यहं भयम् ॥ ४.२.१६ ॥
હે સૌમ્ય! પાપકર્મી તારા મોટા ભાઈથી તને ભય છે; તે દુષ્ટાત્મા વાલી અહીં નથી. અહીં તારો કોઈ ભય હું જોતો નથી.
4.2.17
अहो शाखामृगत्वं ते व्यक्तमेव प्लवङ्गम।
लघुचित्ततयाऽऽत्मानं न स्थापयसि यो मतौ ॥ ४.२.१७ ॥
અરે! કૂદતા વાનર! તારું વાનરપણું સ્પષ્ટ જ છે; ચંચળ ચિત્તને કારણે તું પોતાને વિચારમાં સ્થિર રાખી શકતો નથી.
4.2.18
बुद्धिविज्ञानसम्पन्न इङ्गितैः सर्वमाचर।
नह्यबुद्धिं गतो राजा सर्वभूतानि शास्ति हि ॥ ४.२.१८ ॥
બુદ્ધિ અને વિજ્ઞાનથી સંપન્ન થઈને ઇશારાથી બધું કર; જે રાજા અબુદ્ધિને વશ નથી થતો, તે જ સર્વ પ્રાણીઓ પર શાસન કરે છે.
4.2.19
सुग्रीवस्तु शुभं वाक्यं श्रुत्वा सर्वं हनूमतः।
ततः शुभतरं वाक्यं हनूमन्तमुवाच ह ॥ ४.२.१९ ॥
સુગ્રીવે હનુમાનનાં સર્વ શુભ વચનો સાંભળીને પછી વધુ શુભ વચન હનુમાનને કહ્યાં.
4.2.20
दीर्घबाहू विशालाक्षौ शरचापासिधारिणौ।
कस्य न स्याद् भयं दृष्ट्वा ह्येतौ सुरसुतोपमौ ॥ ४.२.२० ॥
લાંબા બાહુ, વિશાળ નેત્ર, બાણ-ધનુષ-તલવાર ધારણ કરેલા, દેવપુત્રો સમાન આ બંનેને જોઈને કોને ભય ન થાય?
4.2.21
वालिप्रणिहितावेव शङ्केऽहं पुरुषोत्तमौ।
राजानो बहुमित्राश्च विश्वासो नात्र हि क्षमः ॥ ४.२.२१ ॥
આ બંને પુરુષોત્તમ વાલીએ મોકલેલા હોવાની મને શંકા છે; રાજાઓને ઘણા મિત્રો હોય છે, તેથી અહીં વિશ્વાસ રાખવો યોગ્ય નથી.
4.2.22
अरयश्च मनुष्येण विज्ञेयाश्छद्मचारिणः।
विश्वस्तानामविश्वस्ताश्छिद्रेषु प्रहरन्त्यपि ॥ ४.२.२२ ॥
માણસે કપટથી વર્તતા શત્રુઓને ઓળખવા જોઈએ; અવિશ્વાસી લોકો વિશ્વાસ કરનારાઓ પર તેમના નબળા સ્થળે પ્રહાર કરે છે.
4.2.23
कृत्येषु वाली मेधावी राजानो बहुदर्शिनः।
भवन्त परहन्तारस्ते ज्ञेयाः प्राकृतैर्नरैः ॥ ४.२.२३ ॥
કાર્યોમાં બુદ્ધિમાન વાલી અને દૂરદર્શી રાજાઓ શત્રુનો સંહાર કરનારા છે; સામાન્ય માણસો તેમને ઓળખી શકે છે.
4.2.24
तौ त्वया प्राकृतेनेव गत्वा ज्ञेयौ प्लवंगम।
इङ्गितानां प्रकारैश्च रूपव्याभाषणेन च ॥ ४.२.२४ ॥
હે વાનરશ્રેષ્ઠ! સામાન્ય માણસની જેમ જઈને, ઇશારાના વિવિધ પ્રકારોથી, તેમના રૂપ અને વાણીથી તે બંનેને ઓળખી લે.
4.2.25
लक्षयस्व तयोर्भावं प्रहृष्टमनसौ यदि।
विश्वासयन् प्रशंसाभिरिङ्गितैश्च पुनः पुनः ॥ ४.२.२५ ॥
જો તેઓ બંને પ્રસન્ન મનના હોય તો તેમનો ભાવ ઓળખ; પ્રશંસા અને ઈશારાઓથી તેમનો વિશ્વાસ જીતતાં વારંવાર.
4.2.26
ममैवाभिमुखं स्थित्वा पृच्छ त्वं हरिपुङ्गव।
प्रयोजनं प्रवेशस्य वनस्यास्य धनुर्धरौ ॥ ४.२.२६ ॥
હે વાનરશ્રેષ્ઠ, મારી સામે ઊભા રહીને તું તેમને પૂછ: આ વનમાં પ્રવેશનું પ્રયોજન શું છે, હે ધનુર્ધારીઓ.
4.2.27
शुद्धात्मानौ यदि त्वेतौ जानीहि त्वं प्लवङ्गम।
व्याभाषितैर्वा रूपैर्वा विज्ञेया दुष्टतानयोः ॥ ४.२.२७ ॥
હે કૂદનારા, આ બંને શુદ્ધ હૃદયના હોય તો તું જાણ; તેમની વાણી કે રૂપથી તેમની દુષ્ટતા ઓળખી શકાય.
4.2.28
इत्येवं कपिराजेन संदिष्टो मारुतात्मजः।
चकार गमने बुद्धिं यत्र तौ रामलक्ष्मणौ ॥ ४.२.२८ ॥
વાનરરાજ દ્વારા આમ આદેશ પામીને પવનપુત્ર જ્યાં રામ અને લક્ષ્મણ હતા ત્યાં જવાનો નિશ્ચય કર્યો.
4.2.29
तथेति सम्पूज्य वचस्तु तस्य
कपेः सुभीतस्य दुरासदस्य।
महानुभावो हनुमान् ययौ तदा
स यत्र रामोऽतिबली सलक्ष्मणः ॥ ४.२.२९ ॥
"એમ જ થાઓ" કહીને, તે અત્યંત ભયભીત અને દુર્ગમ વાનરના વચનનું સન્માન કરીને, મહાપ્રભાવશાળી હનુમાન ત્યારે જ્યાં અતિબળવાન રામ લક્ષ્મણ સાથે હતા ત્યાં ગયા.