ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 4.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.2.1
तौ तु दृष्ट्वा महात्मानौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।
वरायुधधरौ वीरौ सुग्रीवः शङ्कितोऽभवत् ॥ ४.२.१ ॥
ସେହି ମହାତ୍ମା ଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା ବୀରମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ସୁଗ୍ରୀବ ଶଙ୍କିତ ହେଲେ।
4.2.2
उद्विग्नहृदयः सर्वा दिशः समवलोकयन्।
न व्यतिष्ठत कस्मिंश्चिद् देशे वानरपुंगवः ॥ ४.२.२ ॥
ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହୃଦୟ ସେହି ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଚାହିଁଥିଲେ; କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥିର ରହି ପାରିଲେ ନାହିଁ।
4.2.3
नैव चक्रे मनः स्थातुं वीक्षमाणौ महाबलौ।
कपेः परमभीतस्य चित्तं व्यवससाद ह ॥ ४.२.३ ॥
ସେହି ଦୁଇ ମହାବଳଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ମନ ସ୍ଥିର ହେଲା ନାହିଁ; ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୀତ ସେହି ବାନରଙ୍କ ଚିତ୍ତ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଲା।
4.2.4
चिन्तयित्वा स धर्मात्मा विमृश्य गुरुलाघवम्।
सुग्रीवः परमोद्विग्नः सर्वैस्तैर्वानरैः सह ॥ ४.२.४ ॥
ଧର୍ମାତ୍ମା ସୁଗ୍ରୀବ ଚିନ୍ତା କରି, ଗୁଣ-ଦୋଷ ବିଚାର କରି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହୋଇ ସେହି ସମସ୍ତ ବାନରଙ୍କ ସହିତ (ପରାମର୍ଶ କଲେ)।
4.2.5
ततः स सचिवेभ्यस्तु सुग्रीवः प्लवगाधिपः।
शशंस परमोद्विग्नः पश्यंस्तौ रामलक्ष्मणौ ॥ ४.२.५ ॥
ତା'ପରେ ବାନରାଧିପତି ସୁଗ୍ରୀବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହୋଇ, ସେହି ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
4.2.6
एतौ वनमिदं दुर्गं वालिप्रणिहितौ ध्रुवम्।
छद्मना चीरवसनौ प्रचरन्ताविहागतौ ॥ ४.२.६ ॥
ଏହି ଦୁଇଜଣ ନିଶ୍ଚୟ ବାଳୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଛନ୍ତି; ଛଳରେ, ବଲ୍କଳ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଏହି ଦୁର୍ଗମ ବନରେ ବୁଲି ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।
4.2.7
ततः सुग्रीवसचिवा दृष्ट्वा परमधन्विनौ।
जग्मुर्गिरितटात् तस्मादन्यच्छिखरमुत्तमम् ॥ ४.२.७ ॥
ତା'ପରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସେହି ଦୁଇ ପରମ ଧନୁର୍ଧରଙ୍କୁ ଦେଖି ସେହି ପର୍ବତତଟରୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ଉତ୍ତମ ଶିଖର ଆଡ଼କୁ ଗଲେ।
4.2.8
ते क्षिप्रमभिगम्याथ यूथपा यूथपर्षभम्।
हरयो वानरश्रेष्ठं परिवार्योपतस्थिरे ॥ ४.२.८ ॥
ସେହି ଯୂଥପତିମାନେ ଶୀଘ୍ର ନିକଟକୁ ଯାଇ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୂଥର୍ଷଭଙ୍କୁ ଘେରି ଠିଆ ହେଲେ।
4.2.9
एवमेकायनगताः प्लवमाना गिरेर्गिरिम्।
प्रकम्पयन्तो वेगेन गिरीणां शिखराणि च ॥ ४.२.९ ॥
ଏହିପରି ଏକ ପଥରେ ଯାଇ, ଡେଇଁ ଡେଇଁ ଗୋଟିଏ ପର୍ବତରୁ ଅନ୍ୟ ପର୍ବତକୁ ଯାଇ, ବେଗରେ ପର୍ବତଶିଖରଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ କମ୍ପାଉଥିଲେ।
4.2.10
ततः शाखामृगाः सर्वे प्लवमाना महाबलाः।
बभञ्जुश्च नगांस्तत्र पुष्पितान् दुर्गमाश्रितान् ॥ ४.२.१० ॥
ତା'ପରେ ମହାବଳୀ ସମସ୍ତ ବାନର ଡେଇଁ ଡେଇଁ ସେଠାରେ ଦୁର୍ଗମ ସ୍ଥାନରେ ଥିବା ଫୁଲଫୁଟା ଗଛସବୁ ଭାଙ୍ଗିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
4.2.11
आप्लवन्तो हरिवराः सर्वतस्तं महागिरिम्।
मृगमार्जारशार्दूलांस्त्रासयन्तो ययुस्तदा ॥ ४.२.११ ॥
ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ସେହି ମହାପର୍ବତରେ ସବୁଆଡେ ଡେଇଁ, ହରିଣ, ବିଲେଇ ଓ ବାଘମାନଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଖାଇ ତଦା ଆଗେଇ ଗଲେ।
4.2.12
ततः सुग्रीवसचिवाः पर्वतेन्द्रे समाहिताः।
संगम्य कपिमुख्येन सर्वे प्राञ्जलयः स्थिताः ॥ ४.२.१२ ॥
ତା'ପରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀ ପର୍ବତରାଜଙ୍କ ପ୍ରତି ମନ ସ୍ଥିର କରି, ବାନରପ୍ରଧାନଙ୍କୁ ଭେଟି, ଯୋଡ଼ହାତରେ ଠିଆ ହେଲେ।
4.2.13
ततस्तु भयसंत्रस्तं वालिकिल्बिषशङ्कितम्।
उवाच हनुमान् वाक्यं सुग्रीवं वाक्यकोविदः ॥ ४.२.१३ ॥
ସେତେବେଳେ ଭୟରେ ତ୍ରସ୍ତ, ବାଳିର ଅପରାଧ ଆଶଙ୍କାରେ ଶଙ୍କିତ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ବାକ୍ୟନିପୁଣ ହନୁମାନ ଏହି କଥା କହିଲେ ।
4.2.14
सम्भ्रमस्त्यज्यतामेष सर्वैर्वालिकृते महान्।
मलयोऽयं गिरिवरो भयं नेहास्ति वालिनः ॥ ४.२.१४ ॥
ଏହି ଘବରାହଟ ଛାଡ଼; ବାଳିଙ୍କ ଯୋଗୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କର ଏହି ମହାଭୟ ଏଠାରେ ନାହିଁ । ଏହା ଗିରିଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଳୟ; ଏଠାରେ ବାଳିଙ୍କ ଭୟ ନାହିଁ ।
4.2.15
यस्मादुद्विग्नचेतास्त्वं विद्रुतो हरिपुङ्गव।
तं क्रूरदर्शनं क्रूरं नेह पश्यामि वालिनम् ॥ ४.२.१५ ॥
ହେ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ! ମନ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହୋଇ ତୁମେ ପଳାଇ ଆସିଛ, ତେଣୁ କ୍ରୂର ଦର୍ଶନ ସେହି କ୍ରୂର ବାଳିଙ୍କୁ ମୁଁ ଏଠାରେ ଦେଖୁନାହିଁ ।
4.2.16
यस्मात् तव भयं सौम्य पूर्वजात् पापकर्मणः।
स नेह वाली दुष्टात्मा न ते पश्याम्यहं भयम् ॥ ४.२.१६ ॥
ହେ ସୌମ୍ୟ! ପାପକର୍ମା ତୁମ ବଡ଼ଭାଇଙ୍କଠାରୁ ତୁମର ଭୟ ଅଛି; ସେହି ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ବାଳୀ ଏଠାରେ ନାହିଁ । ଏଠାରେ ତୁମର କୌଣସି ଭୟ ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ ।
4.2.17
अहो शाखामृगत्वं ते व्यक्तमेव प्लवङ्गम।
लघुचित्ततयाऽऽत्मानं न स्थापयसि यो मतौ ॥ ४.२.१७ ॥
ଅହୋ! ହେ ଡ଼ିଆଁ ମାରୁଥିବା ବାନର! ତୁମର ବାନରତ୍ୱ ସ୍ପଷ୍ଟ ଅଟେ; ଚଞ୍ଚଳ ମନ ଯୋଗୁଁ ତୁମେ ନିଜକୁ ବିଚାରରେ ସ୍ଥିର ରଖି ପାରୁନାହଁ ।
4.2.18
बुद्धिविज्ञानसम्पन्न इङ्गितैः सर्वमाचर।
नह्यबुद्धिं गतो राजा सर्वभूतानि शास्ति हि ॥ ४.२.१८ ॥
ବୁଦ୍ଧି ଓ ବିଜ୍ଞାନରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ଇଙ୍ଗିତରେ ସବୁ କର; ଯେଉଁ ରାଜା ଅବୁଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ସେ ହିଁ ସର୍ବଭୂତକୁ ଶାସନ କରନ୍ତି ।
4.2.19
सुग्रीवस्तु शुभं वाक्यं श्रुत्वा सर्वं हनूमतः।
ततः शुभतरं वाक्यं हनूमन्तमुवाच ह ॥ ४.२.१९ ॥
ସୁଗ୍ରୀବ ହନୁମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଶୁଭ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ତା'ପରେ ଆହୁରି ଶୁଭତର ବାକ୍ୟ ହନୁମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
4.2.20
दीर्घबाहू विशालाक्षौ शरचापासिधारिणौ।
कस्य न स्याद् भयं दृष्ट्वा ह्येतौ सुरसुतोपमौ ॥ ४.२.२० ॥
ଦୀର୍ଘବାହୁ, ବିଶାଳନୟନ, ଶର-ଧନୁ-ଅସି ଧାରୀ, ଦେବପୁତ୍ର ସମ ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଦେଖି କାହାର ଭୟ ନ ହେବ?
4.2.21
वालिप्रणिहितावेव शङ्केऽहं पुरुषोत्तमौ।
राजानो बहुमित्राश्च विश्वासो नात्र हि क्षमः ॥ ४.२.२१ ॥
ଏହି ଦୁଇ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ବାଳୀଙ୍କ ପ୍ରେରିତ ବୋଲି ମୋର ସନ୍ଦେହ; ରାଜାମାନଙ୍କର ବହୁ ମିତ୍ର ଥାଆନ୍ତି, ଏଣୁ ଏଠାରେ ବିଶ୍ୱାସ ଉଚିତ ନୁହେଁ।
4.2.22
अरयश्च मनुष्येण विज्ञेयाश्छद्मचारिणः।
विश्वस्तानामविश्वस्ताश्छिद्रेषु प्रहरन्त्यपि ॥ ४.२.२२ ॥
ମନୁଷ୍ୟ ଛଳରେ ବୁଲୁଥିବା ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିବା ଉଚିତ; ଅବିଶ୍ୱାସୀମାନେ ବିଶ୍ୱାସକାରୀଙ୍କ ଦୁର୍ବଳ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରହାର କରନ୍ତି।
4.2.23
कृत्येषु वाली मेधावी राजानो बहुदर्शिनः।
भवन्त परहन्तारस्ते ज्ञेयाः प्राकृतैर्नरैः ॥ ४.२.२३ ॥
କାର୍ଯ୍ୟରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବାଳୀ ଓ ଦୂରଦର୍ଶୀ ରାଜାମାନେ ଶତ୍ରୁସଂହାରକ; ସାଧାରଣ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ପାରନ୍ତି।
4.2.24
तौ त्वया प्राकृतेनेव गत्वा ज्ञेयौ प्लवंगम।
इङ्गितानां प्रकारैश्च रूपव्याभाषणेन च ॥ ४.२.२४ ॥
ହେ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସାଧାରଣ ମନୁଷ୍ୟ ପରି ଯାଇ, ସଙ୍କେତର ନାନା ପ୍ରକାରରେ, ସେମାନଙ୍କ ରୂପ ଓ କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ସେହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଜାଣ।
4.2.25
लक्षयस्व तयोर्भावं प्रहृष्टमनसौ यदि।
विश्वासयन् प्रशंसाभिरिङ्गितैश्च पुनः पुनः ॥ ४.२.२५ ॥
ଯଦି ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ପ୍ରସନ୍ନମନା ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନଙ୍କ ଭାବ ଜାଣ; ପ୍ରଶଂସା ଓ ସଙ୍କେତ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଜିତି ବାରମ୍ବାର।
4.2.26
ममैवाभिमुखं स्थित्वा पृच्छ त्वं हरिपुङ्गव।
प्रयोजनं प्रवेशस्य वनस्यास्य धनुर्धरौ ॥ ४.२.२६ ॥
ହେ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଠିଆ ହୋଇ ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ ପଚାର: ଏହି ବନରେ ପ୍ରବେଶର ପ୍ରୟୋଜନ କ'ଣ, ହେ ଧନୁର୍ଧାରୀ ଦୁଇଜଣ।
4.2.27
शुद्धात्मानौ यदि त्वेतौ जानीहि त्वं प्लवङ्गम।
व्याभाषितैर्वा रूपैर्वा विज्ञेया दुष्टतानयोः ॥ ४.२.२७ ॥
ହେ ଲମ୍ଫ ଦେଉଥିବା, ଏହି ଦୁଇଜଣ ଶୁଦ୍ଧଚିତ୍ତ କି ନୁହଁ ତାହା ତୁମେ ଜାଣ; ସେମାନଙ୍କ କଥା ବା ରୂପ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟତା ଜଣାଯାଇପାରେ।
4.2.28
इत्येवं कपिराजेन संदिष्टो मारुतात्मजः।
चकार गमने बुद्धिं यत्र तौ रामलक्ष्मणौ ॥ ४.२.२८ ॥
ବାନରରାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହିପରି ଆଦେଶ ପାଇ ପବନପୁତ୍ର ଯେଉଁଠାରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଥିଲେ ସେଠିକୁ ଯିବାକୁ ସଂକଳ୍ପ କଲେ।
4.2.29
तथेति सम्पूज्य वचस्तु तस्य
कपेः सुभीतस्य दुरासदस्य।
महानुभावो हनुमान् ययौ तदा
स यत्र रामोऽतिबली सलक्ष्मणः ॥ ४.२.२९ ॥
"ସେହିପରି ହେଉ" ବୋଲି, ସେହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୀତ ଓ ଦୁର୍ଗମ ବାନରର ବାକ୍ୟକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହନୁମାନ ସେଠିକୁ ଗଲେ ଯେଉଁଠାରେ ଅତିବଳୀ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ଥିଲେ।