ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 4.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.2.1
तौ तु दृष्ट्वा महात्मानौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।
वरायुधधरौ वीरौ सुग्रीवः शङ्कितोऽभवत् ॥ ४.२.१ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਭਰਾਵਾਂ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਉੱਤਮ ਹਥਿਆਰ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਵੀਰ ਸਨ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਸ਼ੰਕਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।
4.2.2
उद्विग्नहृदयः सर्वा दिशः समवलोकयन्।
न व्यतिष्ठत कस्मिंश्चिद् देशे वानरपुंगवः ॥ ४.२.२ ॥
ਵਿਆਕੁਲ ਮਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ; ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਥਾਂ ਟਿਕ ਨਾ ਸਕਿਆ।
4.2.3
नैव चक्रे मनः स्थातुं वीक्षमाणौ महाबलौ।
कपेः परमभीतस्य चित्तं व्यवससाद ह ॥ ४.२.३ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਮਹਾਬਲੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਵੀ ਉਸਦਾ ਮਨ ਟਿਕ ਨਾ ਸਕਿਆ; ਬਹੁਤ ਡਰੇ ਹੋਏ ਉਸ ਵਾਨਰ ਦਾ ਚਿੱਤ ਢਹਿ ਗਿਆ।
4.2.4
चिन्तयित्वा स धर्मात्मा विमृश्य गुरुलाघवम्।
सुग्रीवः परमोद्विग्नः सर्वैस्तैर्वानरैः सह ॥ ४.२.४ ॥
ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਸੋਚ ਕੇ, ਗੁਣ-ਦੋਸ਼ ਤੋਲ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਸਮੇਤ (ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ)।
4.2.5
ततः स सचिवेभ्यस्तु सुग्रीवः प्लवगाधिपः।
शशंस परमोद्विग्नः पश्यंस्तौ रामलक्ष्मणौ ॥ ४.२.५ ॥
ਫਿਰ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਬਹੁਤ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ।
4.2.6
एतौ वनमिदं दुर्गं वालिप्रणिहितौ ध्रुवम्।
छद्मना चीरवसनौ प्रचरन्ताविहागतौ ॥ ४.२.६ ॥
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਜ਼ਰੂਰ ਵਾਲੀ ਦੇ ਭੇਜੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਛਲ ਨਾਲ, ਛਾਲ ਦੇ ਬਲਕਲ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਇਸ ਦੁਰਗਮ ਬਨ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹਨ।
4.2.7
ततः सुग्रीवसचिवा दृष्ट्वा परमधन्विनौ।
जग्मुर्गिरितटात् तस्मादन्यच्छिखरमुत्तमम् ॥ ४.२.७ ॥
ਫਿਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਪਰਮ ਧਨੁਰਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਪਰਬਤ-ਢਲਾਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਉੱਤਮ ਸਿਖਰ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
4.2.8
ते क्षिप्रमभिगम्याथ यूथपा यूथपर्षभम्।
हरयो वानरश्रेष्ठं परिवार्योपतस्थिरे ॥ ४.२.८ ॥
ਉਹ ਯੂਥਪਤੀ ਝਟਪਟ ਨੇੜੇ ਆਏ ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਯੂਥਰਸ਼ਭ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ।
4.2.9
एवमेकायनगताः प्लवमाना गिरेर्गिरिम्।
प्रकम्पयन्तो वेगेन गिरीणां शिखराणि च ॥ ४.२.९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕੋ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਤੁਰਦੇ, ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਦੇ, ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਪਹਾੜ ਤੇ ਜਾਂਦੇ, ਵੇਗ ਨਾਲ ਪਰਬਤਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹਿਲਾਉਂਦੇ।
4.2.10
ततः शाखामृगाः सर्वे प्लवमाना महाबलाः।
बभञ्जुश्च नगांस्तत्र पुष्पितान् दुर्गमाश्रितान् ॥ ४.२.१० ॥
ਫਿਰ ਮਹਾਬਲੀ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ ਉੱਥੇ ਔਖੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਉੱਗੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤ ਤੋੜਨ ਲੱਗੇ।
4.2.11
आप्लवन्तो हरिवराः सर्वतस्तं महागिरिम्।
मृगमार्जारशार्दूलांस्त्रासयन्तो ययुस्तदा ॥ ४.२.११ ॥
ਵਾਨਰ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਸ ਮਹਾਨ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਦੇ, ਹਿਰਨਾਂ, ਬਿੱਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੇ ਉਦੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਗਏ।
4.2.12
ततः सुग्रीवसचिवाः पर्वतेन्द्रे समाहिताः।
संगम्य कपिमुख्येन सर्वे प्राञ्जलयः स्थिताः ॥ ४.२.१२ ॥
ਫਿਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਪਰਬਤਰਾਜ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਵਾਨਰ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ।
4.2.13
ततस्तु भयसंत्रस्तं वालिकिल्बिषशङ्कितम्।
उवाच हनुमान् वाक्यं सुग्रीवं वाक्यकोविदः ॥ ४.२.१३ ॥
ਤਦ ਭੈ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ, ਵਾਲੀ ਦੇ ਅਪਰਾਧ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਕਰਦੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
4.2.14
सम्भ्रमस्त्यज्यतामेष सर्वैर्वालिकृते महान्।
मलयोऽयं गिरिवरो भयं नेहास्ति वालिनः ॥ ४.२.१४ ॥
ਇਹ ਘਬਰਾਹਟ ਛੱਡ ਦਿਓ; ਵਾਲੀ ਕਾਰਨ ਸਭ ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਇਹ ਵੱਡਾ ਡਰ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਬਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਲਯ ਪਰਬਤ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਵਾਲੀ ਤੋਂ ਕੋਈ ਭੈ ਨਹੀਂ।
4.2.15
यस्मादुद्विग्नचेतास्त्वं विद्रुतो हरिपुङ्गव।
तं क्रूरदर्शनं क्रूरं नेह पश्यामि वालिनम् ॥ ४.२.१५ ॥
ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ! ਮਨ ਵਿੱਚ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਭੱਜ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਉਸ ਕ੍ਰੂਰ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਰਿਹਾ।
4.2.16
यस्मात् तव भयं सौम्य पूर्वजात् पापकर्मणः।
स नेह वाली दुष्टात्मा न ते पश्याम्यहं भयम् ॥ ४.२.१६ ॥
ਹੇ ਸੌਮਯ! ਪਾਪਕਰਮੀ ਤੇਰੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਤੋਂ ਤੈਨੂੰ ਭੈ ਹੈ; ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ-ਆਤਮਾ ਵਾਲੀ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਭੈ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
4.2.17
अहो शाखामृगत्वं ते व्यक्तमेव प्लवङ्गम।
लघुचित्ततयाऽऽत्मानं न स्थापयसि यो मतौ ॥ ४.२.१७ ॥
ਅਹੋ! ਹੇ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਬਾਂਦਰ! ਤੇਰਾ ਬਾਂਦਰਪਨ ਸਾਫ਼ ਹੀ ਹੈ; ਚੰਚਲ ਮਨ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
4.2.18
बुद्धिविज्ञानसम्पन्न इङ्गितैः सर्वमाचर।
नह्यबुद्धिं गतो राजा सर्वभूतानि शास्ति हि ॥ ४.२.१८ ॥
ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਹੋ ਕੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰ; ਜਿਹੜਾ ਰਾਜਾ ਅਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ, ਉਹੀ ਸਭ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
4.2.19
सुग्रीवस्तु शुभं वाक्यं श्रुत्वा सर्वं हनूमतः।
ततः शुभतरं वाक्यं हनूमन्तमुवाच ह ॥ ४.२.१९ ॥
ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਫਿਰ ਹੋਰ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਬਚਨ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਕਹੇ।
4.2.20
दीर्घबाहू विशालाक्षौ शरचापासिधारिणौ।
कस्य न स्याद् भयं दृष्ट्वा ह्येतौ सुरसुतोपमौ ॥ ४.२.२० ॥
ਲੰਮੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੀਰ-ਕਮਾਨ-ਤਲਵਾਰ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ, ਦੇਵਪੁੱਤਰਾਂ ਵਰਗੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕਿਸ ਨੂੰ ਡਰ ਨਾ ਲੱਗੇ?
4.2.21
वालिप्रणिहितावेव शङ्केऽहं पुरुषोत्तमौ।
राजानो बहुमित्राश्च विश्वासो नात्र हि क्षमः ॥ ४.२.२१ ॥
ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਵਾਲੀ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੇ ਗਏ ਹਨ; ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਮਿੱਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਏਥੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
4.2.22
अरयश्च मनुष्येण विज्ञेयाश्छद्मचारिणः।
विश्वस्तानामविश्वस्ताश्छिद्रेषु प्रहरन्त्यपि ॥ ४.२.२२ ॥
ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਛਲ ਨਾਲ ਵਿਚਰਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਬੇਭਰੋਸਿਆਂ ਵਾਲੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
4.2.23
कृत्येषु वाली मेधावी राजानो बहुदर्शिनः।
भवन्त परहन्तारस्ते ज्ञेयाः प्राकृतैर्नरैः ॥ ४.२.२३ ॥
ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ ਰਾਜੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਸਕਦੇ ਹਨ।
4.2.24
तौ त्वया प्राकृतेनेव गत्वा ज्ञेयौ प्लवंगम।
इङ्गितानां प्रकारैश्च रूपव्याभाषणेन च ॥ ४.२.२४ ॥
ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ! ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਜਾ ਕੇ, ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਤੇ ਬੋਲ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈ।
4.2.25
लक्षयस्व तयोर्भावं प्रहृष्टमनसौ यदि।
विश्वासयन् प्रशंसाभिरिङ्गितैश्च पुनः पुनः ॥ ४.२.२५ ॥
ਜੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਵਾਲੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਾਵ ਪਛਾਣ; ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਅਤੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜਿੱਤਦਿਆਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ।
4.2.26
ममैवाभिमुखं स्थित्वा पृच्छ त्वं हरिपुङ्गव।
प्रयोजनं प्रवेशस्य वनस्यास्य धनुर्धरौ ॥ ४.२.२६ ॥
ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛ: ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ, ਹੇ ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀਓ।
4.2.27
शुद्धात्मानौ यदि त्वेतौ जानीहि त्वं प्लवङ्गम।
व्याभाषितैर्वा रूपैर्वा विज्ञेया दुष्टतानयोः ॥ ४.२.२७ ॥
ਹੇ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਨ ਵਾਲਿਆ, ਜੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਵਾਲੇ ਹਨ ਤਾਂ ਤੂੰ ਜਾਣ ਲੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂ ਰੂਪ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁਰਾਈ ਪਛਾਣੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
4.2.28
इत्येवं कपिराजेन संदिष्टो मारुतात्मजः।
चकार गमने बुद्धिं यत्र तौ रामलक्ष्मणौ ॥ ४.२.२८ ॥
ਵਾਨਰਰਾਜ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁਕਮ ਮਿਲਣ ਤੇ ਪਵਨਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉੱਥੇ ਜਾਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ ਜਿੱਥੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਨ।
4.2.29
तथेति सम्पूज्य वचस्तु तस्य
कपेः सुभीतस्य दुरासदस्य।
महानुभावो हनुमान् ययौ तदा
स यत्र रामोऽतिबली सलक्ष्मणः ॥ ४.२.२९ ॥
"ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ" ਆਖ ਕੇ, ਉਸ ਬਹੁਤ ਡਰੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਦੁਰਗਮ ਵਾਨਰ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹਨੂੰਮਾਨ ਉਦੋਂ ਉੱਥੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਅਤਿਬਲੀ ਰਾਮ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਸਨ।