Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 4.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.23.1
ततः समुपजिघ्रन्ती कपिराजस्य तन्मुखम्।
पतिं लोकश्रुता तारा मृतं वचनमब्रवीत् ॥ ४.२३.१ ॥
Entonces Tārā, famosa en los mundos, oliendo el rostro del rey de los monos, habló estas palabras a su esposo muerto.
4.23.2
शेषे त्वं विषमे दुःखमकृत्वा वचनं मम।
उपलोपचिते वीर सुदुःखे वसुधातले ॥ ४.२३.२ ॥
Oh héroe, sin atender mis palabras, yaces con dolor sobre esta tierra desigual, llena de piedras y muy dolorosa.
4.23.3
मत्तः प्रियतरा नूनं वानरेन्द्र मही तव।
शेषे हि तां परिष्वज्य मां च न प्रतिभाषसे ॥ ४.२३.३ ॥
Oh señor de los monos, sin duda esta tierra te es más querida que yo, pues yaces abrazándola y ni siquiera me respondes.
4.23.4
सुग्रीवस्य वशं प्राप्तो विधिरेष भवत्यहो।
सुग्रीव एव विक्रान्तो वीर साहसिकप्रिय ॥ ४.२३.४ ॥
¡Ay! Caer bajo el poder de Sugrīva es este tu destino. Oh héroe, amado de los audaces, fue Sugrīva quien mostró realmente su valor.
4.23.5
ऋक्षवानरमुख्यास्त्वां बलिनं पर्युपासते।
तेषां विलपितं कृच्छ्रमङ्गदस्य च शोचतः ॥ ४.२३.५ ॥
Los jefes de osos y monos te rodean, oh poderoso; su lamento y el llanto afligido de Aṅgada son muy dolorosos.
4.23.6
मम चेमा गिरः श्रुत्वा किं त्वं न प्रतिबुध्यसे।
इदं तद् वीरशयनं तत्र शेषे हतो युधि ॥ ४.२३.६ ॥
¿Por qué no despiertas, aun oyendo estas palabras mías? Este es el lecho de los héroes, donde yaces muerto en batalla.
4.23.7
शायिता निहता यत्र त्वयैव रिपवः पुरा।
विशुद्धसत्त्वाभिजन प्रिययुद्ध मम प्रिय ॥ ४.२३.७ ॥
Aquí, donde antes tú abatiste y diste muerte a tus enemigos, oh tú de natura pura y noble linaje, amante de la batalla, ¡mi amado!
4.23.8
मामनाथां विहायैकां गतस्त्वमसि मानद।
शूराय न प्रदातव्या कन्या खलु विपश्चिता ॥ ४.२३.८ ॥
Oh dador de honor, me has dejado sola, sin protector, y te has ido. Un sabio no debe dar su hija a un héroe.
4.23.9
शूरभार्यां हतां पश्य सद्यो मां विधवां कृताम्।
अवभग्नश्च मे मानो भग्ना मे शाश्वती गतिः ॥ ४.२३.९ ॥
Mírame, esposa de un héroe, ahora hecha viuda en un instante. Mi honor está destrozado y mi refugio eterno se ha quebrado.
4.23.10
अगाधे च निमग्नास्मि विपुले शोकसागरे।
अश्मसारमयं नूनमिदं मे हृदयं दृढम् ॥ ४.२३.१० ॥
Me he hundido en este vasto océano de dolor sin fondo. Sin duda este corazón mío es firme, hecho de la esencia misma de la piedra.
4.23.11
भर्तारं निहतं दृष्ट्वा यन्नाद्य शतधा कृतम्।
सुहृच्चैव च भर्ता च प्रकृत्या च मम प्रियः ॥ ४.२३.११ ॥
Aunque he visto a mi esposo abatido, este corazón hoy no se ha hecho añicos en cien pedazos. Él era mi amigo, mi esposo y, por naturaleza, mi querido.
4.23.12
प्रहारे च पराक्रान्तः शूरः पञ्चत्वमागतः।
पतिहीना तु या नारी कामं भवतु पुत्रिणी ॥ ४.२३.१२ ॥
En el golpe, el valiente héroe ha alcanzado los cinco elementos, la muerte. En cuanto a la mujer privada de su esposo, que sea madre de hijos si así lo desea.
4.23.13
धनधान्यसमृद्धापि विधवेत्युच्यते जनैः।
स्वगात्रप्रभवे वीर शेषे रुधिरमण्डले ॥ ४.२३.१३ ॥
Aunque rica en riquezas y grano, la gente la llama viuda. Oh héroe, nacido de tu propio cuerpo, yaces en un charco de sangre.
4.23.14
कृमिरागपरिस्तोमे स्वकीये शयने यथा।
रेणुशोणितसंवीतं गात्रं तव समन्ततः ॥ ४.२३.१४ ॥
Como un lecho cubierto de púrpura teñida por insectos, tu cuerpo está cubierto por completo de polvo y sangre.
4.23.15
परिरब्धुं न शक्नोमि भुजाभ्यां प्लवगर्षभ।
कृतकृत्योऽद्य सुग्रीवो वैरेऽस्मिन्नतिदारुणे ॥ ४.२३.१५ ॥
Oh toro entre los monos, no puedo abrazarte con mis brazos. En esta enemistad tan terrible, Sugrīva ha cumplido hoy su propósito.
4.23.16
यस्य रामविमुक्तेन हृतमेकेषुणा भयम्।
शरेण हृदि लग्नेन गात्रसंस्पर्शने तव ॥ ४.२३.१६ ॥
El temor que le inspiraba fue apartado por una sola flecha lanzada por Rāma; esa flecha, al tocar tu cuerpo, se clavó en tu corazón.
4.23.17
वार्यामि त्वां निरीक्षन्ती त्वयि पञ्चत्वमागते।
उद्बबर्ह शरं नीलस्तस्य गात्रगतं तदा ॥ ४.२३.१७ ॥
Al verte muerto, te detengo. Entonces Nīla arrancó la flecha clavada en su cuerpo.
4.23.18
गिरिगह्वरसंलीनं दीप्तमाशीविषं यथा।
तस्य निष्कृष्यमाणस्य बाणस्यापि बभौ द्युतिः ॥ ४.२३.१८ ॥
Como una serpiente venenosa y resplandeciente escondida en una cueva de montaña, el brillo de la flecha resplandeció mientras era extraída de su cuerpo.
4.23.19
अस्तमस्तकसंरुद्धरश्मेर्दिनकरादिव।
पेतुः क्षतजधारास्तु व्रणेभ्यस्तस्य सर्वशः ॥ ४.२३.१९ ॥
Como el sol con sus rayos detenidos en la cima del monte que se pone, corrientes de sangre brotaban por todas partes de sus heridas.
4.23.20
ताम्रगैरिकसम्पृक्ता धारा इव धराधरात्।
अवकीर्णं विमार्जन्ती भर्तारं रणरेणुना ॥ ४.२३.२० ॥
Como corrientes que fluyen de una montaña mezcladas con ocre rojo, Tārā, limpiando a su esposo cubierto con el polvo de la batalla,
4.23.21
अस्रैर्नयनजैः शूरं सिषेचास्त्रसमाहतम्।
रुधिरोक्षितसर्वाङ्गं दृष्ट्वा विनिहतं पतिम् ॥ ४.२३.२१ ॥
Con lágrimas de sus ojos bañó al héroe, herido por armas, con todo el cuerpo manchado de sangre, al ver a su esposo muerto.
4.23.22
उवाच तारा पिङ्गाक्षं पुत्रमङ्गदमङ्गना।
अवस्थां पश्चिमां पश्य पितुः पुत्र सुदारुणाम् ॥ ४.२३.२२ ॥
Tārā habló a su hijo de ojos fulvos, Aṅgada: "Hijo, mira la última condición de tu padre, sumamente terrible."
4.23.23
सम्प्रसक्तस्य वैरस्य गतोऽन्तः पापकर्मणा।
बालसूर्योज्ज्वलतनुं प्रयातं यमसादनम् ॥ ४.२३.२३ ॥
Por el acto pecaminoso de estar profundamente apegado a la enemistad ha llegado su fin; el de cuerpo brillante como el sol naciente ha partido a la morada de Yama.
4.23.24
अभिवादय राजानं पितरं पुत्र मानदम्।
एवमुक्तः समुत्थाय जग्राह चरणौ पितुः ॥ ४.२३.२४ ॥
"Hijo, saluda al rey, tu padre, otorgador de honor." Así instruido, se levantó y tomó los pies de su padre.
4.23.25
भुजाभ्यां पीनवृत्ताभ्यामङ्गदोऽहमिति ब्रुवन्।
अभिवादयमानं त्वामङ्गदं त्वं यथा पुरा ॥ ४.२३.२५ ॥
Diciendo «Soy Aṅgada» con mis brazos gruesos y redondeados, saludándote como tú antes saludaste a Aṅgada.
4.23.26
दीर्घायुर्भव पुत्रेति किमर्थं नाभिभाषसे।
अहं पुत्रसहाया त्वामुपासे गतचेतनम्।
सिंहेन पातितं सद्यो गौः सवत्सेव गोवृषम् ॥ ४.२३.२६ ॥
¿Por qué no me hablas diciendo «Sé de larga vida, hijo mío»? Me siento contigo con mi hijo, tú sin sentido, como una vaca con su ternero junto a un toro derribado de inmediato por un león.
4.23.27
इष्ट्वा संग्रामयज्ञेन रामप्रहरणाम्भसा।
तस्मन्नवभृथे स्नातः कथं पत्न्या मया विना ॥ ४.२३.२७ ॥
Habiendo celebrado el sacrificio de la batalla con el agua del arma de Rāma, bañado en aquella ablución final, ¿cómo estás sin mí, tu esposa?
4.23.28
या दत्ता देवराजेन तव तुष्टेन संयुगे।
शातकौम्भीं प्रियां मालां तां ते पश्यामि नेह किम् ॥ ४.२३.२८ ॥
¿Por qué no veo aquí en ti la amada guirnalda de oro que el rey de los dioses te dio, complacido en la batalla?
4.23.29
राज्यश्रीर्न जहाति त्वां गतासुमपि मानद।
सूर्यस्यावर्तमानस्य शैलराजमिव प्रभा ॥ ४.२३.२९ ॥
Oh dador de honor, aunque estás sin vida, el esplendor de la realeza no te abandona, como el resplandor del sol que gira no abandona al rey de las montañas.
4.23.30
न मे वचः पथ्यमिदं त्वया कृतं
न चास्मि शक्ता हि निवारणे तव।
हता सपुत्रास्मि हतेन संयुगे
सह त्वया श्रीर्विजहाति मामपि ॥ ४.२३.३० ॥
No seguiste mis palabras saludables, y en verdad no pude detenerte. En la batalla he sido derribada con mi hijo; la fortuna misma me abandona al perecer junto a ti.