വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 4.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.23.1
ततः समुपजिघ्रन्ती कपिराजस्य तन्मुखम्।
पतिं लोकश्रुता तारा मृतं वचनमब्रवीत् ॥ ४.२३.१ ॥
അപ്പോൾ ലോകപ്രസിദ്ധയായ താര വാനരരാജാവിന്റെ ആ മുഖം മണത്തുകൊണ്ട്, മരിച്ചുപോയ ഭർത്താവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
4.23.2
शेषे त्वं विषमे दुःखमकृत्वा वचनं मम।
उपलोपचिते वीर सुदुःखे वसुधातले ॥ ४.२३.२ ॥
വീരാ, എന്റെ വാക്ക് അനുസരിക്കാതെ, കല്ലുകൾ നിറഞ്ഞ, അത്യന്തം ദുഃഖകരമായ ഈ പരുക്കൻ ഭൂമിയിൽ നീ ദുഃഖത്തോടെ കിടക്കുന്നു.
4.23.3
मत्तः प्रियतरा नूनं वानरेन्द्र मही तव।
शेषे हि तां परिष्वज्य मां च न प्रतिभाषसे ॥ ४.२३.३ ॥
വാനരേന്ദ്രാ, തീർച്ചയായും ഈ ഭൂമി എന്നെക്കാൾ നിനക്ക് പ്രിയമുള്ളതാണ്; അതിനെ പുണർന്ന് കിടക്കുന്നു, എന്നോട് മറുപടി പോലും പറയുന്നില്ല.
4.23.4
सुग्रीवस्य वशं प्राप्तो विधिरेष भवत्यहो।
सुग्रीव एव विक्रान्तो वीर साहसिकप्रिय ॥ ४.२३.४ ॥
അയ്യോ! സുഗ്രീവന്റെ വശത്തിൽ അകപ്പെട്ടതാണ് നിന്റെ വിധി. വീരാ, സാഹസികർക്ക് പ്രിയനായവനേ, പരാക്രമം കാട്ടിയത് സുഗ്രീവൻ തന്നെ.
4.23.5
ऋक्षवानरमुख्यास्त्वां बलिनं पर्युपासते।
तेषां विलपितं कृच्छ्रमङ्गदस्य च शोचतः ॥ ४.२३.५ ॥
ഋക്ഷ-വാനര പ്രധാനികൾ ബലവാനായ നിന്നെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നു. അവരുടെ വിലാപവും ദുഃഖിക്കുന്ന അംഗദന്റെ കരച്ചിലും വളരെ വേദനാജനകമാണ്.
4.23.6
मम चेमा गिरः श्रुत्वा किं त्वं न प्रतिबुध्यसे।
इदं तद् वीरशयनं तत्र शेषे हतो युधि ॥ ४.२३.६ ॥
എന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടിട്ടും നീ എന്തുകൊണ്ട് ഉണരുന്നില്ല? യുദ്ധത്തിൽ വീണു നീ കിടക്കുന്നത് വീരന്മാരുടെ ശയ്യയാണ്.
4.23.7
शायिता निहता यत्र त्वयैव रिपवः पुरा।
विशुद्धसत्त्वाभिजन प्रिययुद्ध मम प्रिय ॥ ४.२३.७ ॥
മുൻപ് നീ ശത്രുക്കളെ വീഴ്ത്തി കിടത്തിയ സ്ഥലം ഇതാണ്. വിശുദ്ധ സ്വഭാവവും ഉന്നത കുലവും ഉള്ളവനേ, യുദ്ധപ്രിയനേ, എന്റെ പ്രിയനേ!
4.23.8
मामनाथां विहायैकां गतस्त्वमसि मानद।
शूराय न प्रदातव्या कन्या खलु विपश्चिता ॥ ४.२३.८ ॥
ബഹുമാനം നൽകുന്നവനേ, അനാഥയായ എന്നെ ഒറ്റയ്ക്കാക്കി നീ പോയിരിക്കുന്നു. വിവേകികൾ കന്യകയെ ഒരു വീരന് നൽകരുത്.
4.23.9
शूरभार्यां हतां पश्य सद्यो मां विधवां कृताम्।
अवभग्नश्च मे मानो भग्ना मे शाश्वती गतिः ॥ ४.२३.९ ॥
വീരന്റെ ഭാര്യയായ എന്നെ നോക്കൂ, ഇപ്പോഴേ വിധവയാക്കപ്പെട്ടു. എന്റെ മാനം ഭഗ്നമായി; എന്റെ ശാശ്വതമായ ആശ്രയവും തകർന്നു.
4.23.10
अगाधे च निमग्नास्मि विपुले शोकसागरे।
अश्मसारमयं नूनमिदं मे हृदयं दृढम् ॥ ४.२३.१० ॥
അഗാധവും വിപുലവുമായ ദുഃഖസാഗരത്തിൽ ഞാൻ മുങ്ങിപ്പോയി. തീർച്ചയായും എന്റെ ഈ ഹൃദയം കല്ലിന്റെ സത്തകൊണ്ടുണ്ടാക്കിയതുപോലെ ദൃഢമാണ്.
4.23.11
भर्तारं निहतं दृष्ट्वा यन्नाद्य शतधा कृतम्।
सुहृच्चैव च भर्ता च प्रकृत्या च मम प्रियः ॥ ४.२३.११ ॥
ഭർത്താവ് കൊല്ലപ്പെട്ടത് കണ്ടിട്ടും ഇന്ന് ഈ ഹൃദയം നൂറായി പിളർന്നില്ലല്ലോ. അവൻ എന്റെ സുഹൃത്തും ഭർത്താവും സ്വഭാവത്താലും എനിക്ക് പ്രിയനും ആയിരുന്നു.
4.23.12
प्रहारे च पराक्रान्तः शूरः पञ्चत्वमागतः।
पतिहीना तु या नारी कामं भवतु पुत्रिणी ॥ ४.२३.१२ ॥
യുദ്ധത്തിൽ പരാക്രമിയായ വീരൻ പഞ്ചത്വം പ്രാപിച്ചു. ഭർത്താവില്ലാത്ത സ്ത്രീ ആഗ്രഹിച്ചതുപോലെ പുത്രവതിയാകട്ടെ.
4.23.13
धनधान्यसमृद्धापि विधवेत्युच्यते जनैः।
स्वगात्रप्रभवे वीर शेषे रुधिरमण्डले ॥ ४.२३.१३ ॥
ധനധാന്യസമൃദ്ധയായാലും ജനങ്ങൾ അവളെ വിധവ എന്നു വിളിക്കുന്നു. വീരാ, സ്വന്തം ശരീരത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവനേ, നീ രക്തക്കളത്തിൽ കിടക്കുന്നു.
4.23.14
कृमिरागपरिस्तोमे स्वकीये शयने यथा।
रेणुशोणितसंवीतं गात्रं तव समन्ततः ॥ ४.२३.१४ ॥
നിന്റെ സ്വന്തം മെത്തയിൽ കൃമിരാഗം പൊതിഞ്ഞതുപോലെ, നിന്റെ ശരീരം പൊടിയും രക്തവും കൊണ്ട് എല്ലായിടത്തും മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
4.23.15
परिरब्धुं न शक्नोमि भुजाभ्यां प्लवगर्षभ।
कृतकृत्योऽद्य सुग्रीवो वैरेऽस्मिन्नतिदारुणे ॥ ४.२३.१५ ॥
വാനരശ്രേഷ്ഠാ, എന്റെ കൈകളാൽ നിന്നെ പുണരാൻ എനിക്കു കഴിയുന്നില്ല. ഈ അതിഭീകരമായ വൈരത്തിൽ ഇന്ന് സുഗ്രീവൻ കൃതകൃത്യനായിരിക്കുന്നു.
4.23.16
यस्य रामविमुक्तेन हृतमेकेषुणा भयम्।
शरेण हृदि लग्नेन गात्रसंस्पर्शने तव ॥ ४.२३.१६ ॥
രാമൻ തൊടുത്ത ഒറ്റ അമ്പുകൊണ്ട് ആരുടെ ഭയം നീങ്ങിയോ, ആ അമ്പ് നിന്റെ ശരീരത്തിൽ തട്ടിയപ്പോൾ നിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ തറച്ചു.
4.23.17
वार्यामि त्वां निरीक्षन्ती त्वयि पञ्चत्वमागते।
उद्बबर्ह शरं नीलस्तस्य गात्रगतं तदा ॥ ४.२३.१७ ॥
നീ മരിച്ചതു കണ്ടുകൊണ്ട് ഞാൻ നിന്നെ തടയുന്നു. അപ്പോൾ നീലൻ അവന്റെ ശരീരത്തിൽ തറഞ്ഞിരുന്ന അമ്പ് വലിച്ചൂരി.
4.23.18
गिरिगह्वरसंलीनं दीप्तमाशीविषं यथा।
तस्य निष्कृष्यमाणस्य बाणस्यापि बभौ द्युतिः ॥ ४.२३.१८ ॥
മലഗുഹയിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന തിളങ്ങുന്ന വിഷസർപ്പത്തെപ്പോലെ, അവന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് വലിച്ചെടുക്കപ്പെടുന്ന അമ്പും പ്രകാശിച്ചു.
4.23.19
अस्तमस्तकसंरुद्धरश्मेर्दिनकरादिव।
पेतुः क्षतजधारास्तु व्रणेभ्यस्तस्य सर्वशः ॥ ४.२३.१९ ॥
അസ്തമയ പർവതശിഖരത്തിൽ രശ്മികൾ തടയപ്പെട്ട സൂര്യനെപ്പോലെ, അവന്റെ മുറിവുകളിൽനിന്ന് എല്ലാ ഭാഗത്തേക്കും രക്തധാരകൾ ഒഴുകി.
4.23.20
ताम्रगैरिकसम्पृक्ता धारा इव धराधरात्।
अवकीर्णं विमार्जन्ती भर्तारं रणरेणुना ॥ ४.२३.२० ॥
ചുവന്ന ഗൈരികം കലർന്ന പർവതത്തിൽനിന്ന് ഒഴുകുന്ന ധാരകൾപോലെ, യുദ്ധധൂളി പുതച്ച തന്റെ ഭർത്താവിനെ തുടച്ചുകൊണ്ട് (താര).
4.23.21
अस्रैर्नयनजैः शूरं सिषेचास्त्रसमाहतम्।
रुधिरोक्षितसर्वाङ्गं दृष्ट्वा विनिहतं पतिम् ॥ ४.२३.२१ ॥
കണ്ണുനീരുകൊണ്ട് ശൂരനെ നനച്ചു; അസ്ത്രങ്ങളാൽ പ്രഹരിക്കപ്പെട്ട്, ശരീരമാസകലം രക്തത്തിൽ കുതിർന്ന് മരിച്ചുകിടക്കുന്ന ഭർത്താവിനെ കണ്ട്.
4.23.22
उवाच तारा पिङ्गाक्षं पुत्रमङ्गदमङ्गना।
अवस्थां पश्चिमां पश्य पितुः पुत्र सुदारुणाम् ॥ ४.२३.२२ ॥
ചെമ്പിച്ച കണ്ണുള്ള മകൻ അംഗദനോട് താര പറഞ്ഞു: 'മകനേ, നിന്റെ അച്ഛന്റെ അവസാന അവസ്ഥ കാണുക; അത് അതിഭയങ്കരമാണ്.'
4.23.23
सम्प्रसक्तस्य वैरस्य गतोऽन्तः पापकर्मणा।
बालसूर्योज्ज्वलतनुं प्रयातं यमसादनम् ॥ ४.२३.२३ ॥
വൈരത്തിൽ അത്യന്തം മുറുകിയ പാപകർമ്മം മൂലം അന്ത്യമെത്തി; ഇളംവെയിലുപോലെ തിളങ്ങുന്ന ദേഹമുള്ളവൻ യമലോകത്തേക്ക് പോയി.
4.23.24
अभिवादय राजानं पितरं पुत्र मानदम्।
एवमुक्तः समुत्थाय जग्राह चरणौ पितुः ॥ ४.२३.२४ ॥
'മകനേ, ബഹുമാനം നൽകുന്ന രാജാവായ അച്ഛന് നമസ്കരിക്കുക.' ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട് അവൻ എഴുന്നേറ്റ് അച്ഛന്റെ പാദങ്ങളെ പിടിച്ചു.
4.23.25
भुजाभ्यां पीनवृत्ताभ्यामङ्गदोऽहमिति ब्रुवन्।
अभिवादयमानं त्वामङ्गदं त्वं यथा पुरा ॥ ४.२३.२५ ॥
തടിച്ചുരുണ്ട കൈകളാൽ 'ഞാൻ അംഗദനാണ്' എന്നു പറഞ്ഞുകൊണ്ട്, മുൻപ് നീ അംഗദനോടെന്നപോലെ, വന്ദിക്കുന്ന നിന്നെ വന്ദിക്കുന്നു.
4.23.26
दीर्घायुर्भव पुत्रेति किमर्थं नाभिभाषसे।
अहं पुत्रसहाया त्वामुपासे गतचेतनम्।
सिंहेन पातितं सद्यो गौः सवत्सेव गोवृषम् ॥ ४.२३.२६ ॥
'ദീർഘായുസ്സോടെ ഇരിക്കുക, പുത്രാ' എന്നു നീ എന്തുകൊണ്ട് എന്നോട് സംസാരിക്കുന്നില്ല? മകനോടൊപ്പം നിന്റെ അരികിലിരിക്കുന്നു; സിംഹം വീഴ്ത്തിയ കാളയുടെ അരികിൽ കിടാവിനോടൊപ്പമുള്ള പശുവെന്നപോലെ, ബോധമില്ലാത്ത നിന്നെ ഞാൻ പരിചരിക്കുന്നു.
4.23.27
इष्ट्वा संग्रामयज्ञेन रामप्रहरणाम्भसा।
तस्मन्नवभृथे स्नातः कथं पत्न्या मया विना ॥ ४.२३.२७ ॥
യുദ്ധയജ്ഞത്തിൽ രാമന്റെ ആയുധജലംകൊണ്ട് യജ്ഞം ചെയ്ത്, ആ അവഭൃഥസ്നാനം ചെയ്ത നീ, എന്നെ ഭാര്യയായി വിട്ട് എങ്ങനെ?
4.23.28
या दत्ता देवराजेन तव तुष्टेन संयुगे।
शातकौम्भीं प्रियां मालां तां ते पश्यामि नेह किम् ॥ ४.२३.२८ ॥
യുദ്ധത്തിൽ സന്തുഷ്ടനായ ദേവരാജൻ നിനക്കു നൽകിയ സ്വർണ്ണമയമായ പ്രിയമാല ഇവിടെ നിന്നിൽ കാണുന്നില്ലല്ലോ, എന്തേ?
4.23.29
राज्यश्रीर्न जहाति त्वां गतासुमपि मानद।
सूर्यस्यावर्तमानस्य शैलराजमिव प्रभा ॥ ४.२३.२९ ॥
മാനദായകാ, പ്രാണനില്ലാതിരുന്നാലും രാജ്യശ്രീ നിന്നെ വിട്ടുപോകുന്നില്ല; സൂര്യൻ ചുറ്റിത്തിരിയുമ്പോഴും അവന്റെ പ്രഭ പർവതരാജനെ വിടാത്തതുപോലെ.
4.23.30
न मे वचः पथ्यमिदं त्वया कृतं
न चास्मि शक्ता हि निवारणे तव।
हता सपुत्रास्मि हतेन संयुगे
सह त्वया श्रीर्विजहाति मामपि ॥ ४.२३.३० ॥
നീ എന്റെ ഹിതവചനം അനുസരിച്ചില്ല; നിന്നെ തടയാൻ എനിക്കും കഴിഞ്ഞില്ല. യുദ്ധത്തിൽ പുത്രനോടൊപ്പം ഞാൻ വധിക്കപ്പെട്ടു. നിന്നോടൊപ്പം മരിക്കുമ്പോൾ ശ്രീയും എന്നെ വിട്ടുപോകുന്നു.