ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 4.24
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.24.1
तामाशु वेगेन दुरासदेन
त्वभिप्लुतां शोकमहार्णवेन।
पश्यंस्तदा वाल्यनुजस्तरस्वी
भ्रातुर्वधेनाप्रतिमेन तेपे ॥ ४.२४.१ ॥
ತಡೆಯಲಾಗದ ವೇಗದಿಂದ ಶೋಕ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದ ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿ, ವಾಲಿಯ ಬಲಶಾಲಿ ತಮ್ಮನು ಅಪ್ರತಿಮ ಸಹೋದರ ವಧೆಯಿಂದ ಸಂಕಟಪಟ್ಟನು.
4.24.2
स बाष्पपूर्णेन मुखेन पश्यन्
क्षणेन निर्विण्णमना मनस्वी।
जगाम रामस्य शनैः समीपं
भृत्यैर्वृतः सम्परिदूयमानः ॥ ४.२४.२ ॥
ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿದ ಮುಖದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾ, ಖಿನ್ನಮನಸ್ಕನಾಗಿ, ಚಿಂತನಶೀಲನಾದ ಅವನು ಸೇವಕರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದವನಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕಟಪಡುತ್ತಾ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ರಾಮನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋದನು.
4.24.3
स तं समासाद्य गृहीतचाप-
मुदात्तमाशीविषतुल्यबाणम्।
यशस्विनं लक्षणलक्षिताङ्ग-
मवस्थितं राघवमित्युवाच ॥ ४.२४.३ ॥
ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಹಿಡಿದು, ವಿಷಸರ್ಪಗಳಂತಹ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ, ಯಶಸ್ವಿ, ಶುಭಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅಂಗಗಳುಳ್ಳ ರಾಘವನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ಅವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
4.24.4
यथा प्रतिज्ञातमिदं नरेन्द्र
कृतं त्वया दृष्टफलं च कर्म।
ममाद्य भोगेषु नरेन्द्रसूनो
मनो निवृत्तं हतजीवितेन ॥ ४.२४.४ ॥
ನರೇಂದ್ರನೇ, ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದಂತೆಯೇ ನೀನು ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದೆ, ಅದರ ಫಲವೂ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ನರೇಂದ್ರಪುತ್ರನೇ, ಇಂದು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಭೋಗಗಳಿಂದ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿದಿದೆ; ಜೀವವೇ ನಾಶವಾದವನಿಗೆ.
4.24.5
अस्यां महिष्यां तु भृशं रुदत्यां
पुरेऽतिविक्रोशति दुःखतप्ते।
हते नृपे संशयितेऽङ्गदे च
न राम राज्ये रमते मनो मे ॥ ४.२४.५ ॥
ಈ ಮಹಾರಾಣಿ ಅತ್ಯಂತ ಅಳುತ್ತಿರುವಾಗ, ನಗರದಲ್ಲಿ ದುಃಖದಿಂದ ಬೇಯುತ್ತಾ ಅತಿಯಾಗಿ ಕೂಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ರಾಜನು ಹತನಾಗಿ ಅಂಗದನು ಸಂಶಯದಲ್ಲಿರುವಾಗ, ರಾಮ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ರಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
4.24.6
क्रोधादमर्षादतिविप्रधर्षाद्
भ्रातुर्वधो मेऽनुमतः पुरस्तात्।
हते त्विदानीं हरियूथपेऽस्मिन्
सुतीक्ष्णमिक्ष्वाकुवर प्रतप्स्ये ॥ ४.२४.६ ॥
ಕೋಪ ಮತ್ತು ಅಸಹನೀಯ ಅವಮಾನದಿಂದಾಗಿ ಹಿಂದೆ ನಾನು ಸಹೋದರನ ವಧೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಈಗ ಈ ವಾನರ ಯೂಥಪತಿ ಹತನಾದರೆ, ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಾನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಸಂತಪ್ತನಾಗುತ್ತೇನೆ.
4.24.7
श्रेयोऽद्य मन्ये मम शैलमुख्ये
तस्मिन् हि वासश्चिरमृष्यमूके।
यथा तथा वर्तयतः स्ववृत्त्या
नेमं निहत्य त्रिदिवस्य लाभः ॥ ४.२४.७ ॥
ಇಂದು ನನಗೆ ಒಳಿತು ಎಂದು ತೋರುವುದು ದೀರ್ಘಕಾಲ ವಾಸಿಸಿರುವ ಆ ಪ್ರಧಾನ ಪರ್ವತ ಋಷ್ಯಮೂಕದಲ್ಲಿ ನನ್ನದೇ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವುದು. ಇವನನ್ನು ಕೊಂದು ಸ್ವರ್ಗದ ಲಾಭವೂ ನನಗೆ ಬೇಡ.
4.24.8
न त्वा जिघांसामि चरेति यन्मा-
मयं महात्मा मतिमानुवाच।
तस्यैव तद् राम वचोऽनुरूप-
मिदं वचः कर्म च मेऽनुरूपम् ॥ ४.२४.८ ॥
'ನಿನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ನಾನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ, ಹೋಗು' ಎಂದು ಈ ಮಹಾತ್ಮ, ಮತಿವಂತ ನನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದ. ರಾಮ, ಅವನ ಆ ಮಾತೇ ಯೋಗ್ಯವಾದುದು. ಈ ಮಾತು ಮತ್ತು ನನ್ನ ಕರ್ಮವೂ ಅದಕ್ಕೆ ಅನುರೂಪವಾಗಿದೆ.
4.24.9
भ्राता कथं नाम महागुणस्य
भ्रातुर्वधं राम विरोचयेत।
राज्यस्य दुःखस्य च वीर सारं
विचिन्तयन् कामपुरस्कृतोऽपि ॥ ४.२४.९ ॥
ರಾಮ, ಮಹಾಗುಣವಂತನಾದ ಸಹೋದರನ ವಧೆಯನ್ನು ಸಹೋದರನು ಹೇಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವನು? ವೀರ, ರಾಜ್ಯದ ಮತ್ತು ದುಃಖದ ಸಾರವನ್ನು ಯೋಚಿಸಿದವನೂ ಕಾಮದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾದರೆ ಹೇಗೆ ಅದನ್ನು ಇಚ್ಛಿಸುವನು?
4.24.10
वधो हि मे मतो नासीत् स्वमाहात्म्यव्यतिक्रमात्।
ममासीद् बुद्धिदौरात्म्यात् प्राणहारी व्यतिक्रमः ॥ ४.२४.१० ॥
ನನ್ನ ವಧೆಯನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ನಾನು ಒಪ್ಪಿರಲಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ನನ್ನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿಯ ದುಷ್ಟತನದಿಂದ ಪ್ರಾಣಹಾನಿ ಮಾಡುವ ಈ ಅತಿಕ್ರಮಣ ನನ್ನಿಂದ ನಡೆಯಿತು.
4.24.11
द्रुमशाखावभग्नोऽहं मुहूर्तं परिनिष्टनन्।
सान्त्वयित्वा त्वनेनोक्तो न पुनः कर्तुमर्हसि ॥ ४.२४.११ ॥
ಮರದ ಕೊಂಬೆಯಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡ ನಾನು ಕ್ಷಣಕಾಲ ನರಳುತ್ತಿದ್ದೆ. ಅವನು ನನ್ನನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿ, ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಹಾಗೆ ಮಾಡಬಾರದೆಂದು ಹೇಳಿದನು.
4.24.12
भ्रातृत्वमार्यभावश्च धर्मश्चानेन रक्षितः।
मया क्रोधश्च कामश्च कपित्वं च प्रदर्शितम् ॥ ४.२४.१२ ॥
ಸಹೋದರತ್ವ, ಉದಾತ್ತ ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ಧರ್ಮ ಇವರಿಂದ ರಕ್ಷಿತವಾದವು; ನಾನು ಕೋಪ, ಕಾಮ ಮತ್ತು ಕಪಿಸ್ವಭಾವವನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ.
4.24.13
अचिन्तनीयं परिवर्जनीय-
मनीप्सनीयं स्वनवेक्षणीयम्।
प्राप्तोऽस्मि पाप्मानमिदं वयस्य
भ्रातुर्वधात् त्वाष्ट्रवधादिवेन्द्रः ॥ ४.२४.१३ ॥
ಗೆಳೆಯನೇ, ಯೋಚಿಸಲಾಗದ, ತ್ಯಜಿಸಬೇಕಾದ, ಬಯಸಲಾಗದ, ತಾನೇ ನೋಡಲೂ ಅರ್ಹವಲ್ಲದ ಈ ಪಾಪವನ್ನು ನಾನು ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ; ತ್ವಾಷ್ಟ್ರನನ್ನು ಕೊಂದ ಇಂದ್ರನಂತೆ ಸಹೋದರನ ವಧೆಯಿಂದ.
4.24.14
पाप्मानमिन्द्रस्य मही जलं च
वृक्षाश्च कामं जगृहुः स्त्रियश्च।
को नाम पाप्मानमिमं सहेत
शाखामृगस्य प्रतिपत्तुमिच्छेत् ॥ ४.२४.१४ ॥
ಇಂದ್ರನ ಪಾಪವನ್ನು ಭೂಮಿ, ನೀರು, ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಯರು ಇಷ್ಟಾನುಸಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಈ ಪಾಪವನ್ನು ಯಾರು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲರು? ಕಪಿಗೆ ಪ್ರತಿರೋಧ ತೋರಲು ಯಾರು ಬಯಸುವರು?
4.24.15
नार्हामि सम्मानमिमं प्रजानां
न यौवराज्यं कुत एव राज्यम्।
अधर्मयुक्तं कुलनाशयुक्त-
मेवंविधं राघव कर्म कृत्वा ॥ ४.२४.१५ ॥
ಓ ರಾಘವ, ಅಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಕುಲನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಇಂತಹ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಪ್ರಜೆಗಳ ಈ ಗೌರವಕ್ಕೆ ನಾನು ಅರ್ಹನಲ್ಲ; ಯುವರಾಜ ಪದವಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ರಾಜ್ಯದ ಮಾತೇನು.
4.24.16
पापस्य कर्तास्मि विगर्हितस्य
क्षुद्रस्य लोकापकृतस्य लोके।
शोको महान् मामभिवर्ततेऽयं
वृष्टेर्यथा निम्नमिवाम्बुवेगः ॥ ४.२४.१६ ॥
ನಾನು ಪಾಪಿ, ನಿಂದಿತ, ಕ್ಷುದ್ರ, ಲೋಕಕ್ಕೆ ಅಪಕಾರ ಮಾಡಿದವನು. ಮಳೆಯ ನೀರಿನ ರಭಸ ತಗ್ಗಿನ ನೆಲವನ್ನು ಆವರಿಸುವಂತೆ ಈ ಮಹಾ ಶೋಕ ನನ್ನನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತಿದೆ.
4.24.17
सोदर्यघातापरगात्रवालः
संतापहस्ताक्षिशिरोविषाणः।
एनोमयो मामभिहन्ति हस्ती
दृप्तो नदीकूलमिव प्रवृद्धः ॥ ४.२४.१७ ॥
ಸೋದರನ ಕೊಲೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಪಾಪ ನನ್ನನ್ನು ಹೊಡೆಯುತ್ತಿದೆ — ಮದೋನ್ಮತ್ತ ಆನೆ, ತೊಂಡೆ, ಕಣ್ಣು, ತಲೆ ಸಂತಾಪದಿಂದ ಉರಿಯುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಉಕ್ಕಿದ ನದೀ ತೀರವನ್ನು ತಾಕುವಂತೆ.
4.24.18
अंहो बतेदं नृवराविषह्यं
निवर्तते मे हृदि साधुवृत्तम्।
अग्नौ विवर्णं परितप्यमानं
किट्टं यथा राघव जातरूपम् ॥ ४.२४.१८ ॥
ಅಯ್ಯೋ, ನರಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಘವ! ಸಹಿಸಲಸಾಧ್ಯವಾದ ಈ ಪಾಪ ನನ್ನ ಹೃದಯದಿಂದ ನನ್ನ ಸತ್ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತೊಲಗಿಸುತ್ತಿದೆ — ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಯಿಸಿದ ಚಿನ್ನದ ಕಿಟ್ಟದಂತೆ ಅದು ಬಣ್ಣ ಕೆಡಿಸುತ್ತಿದೆ.
4.24.19
महाबलानां हरियूथपाना-
मिदं कुलं राघव मन्निमित्तम्।
अस्याङ्गदस्यापि च शोकतापा-
दर्धस्थितप्राणमितीव मन्ये ॥ ४.२४.१९ ॥
ರಾಘವ! ನನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಈ ಮಹಾಬಲ ಹರಿಯೂಥಪರ ಕುಲ ಸಂಕಟದಲ್ಲಿದೆ. ಅಂಗದನ ಪ್ರಾಣವೂ ಶೋಕತಾಪದಿಂದ ಅರ್ಧ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.
4.24.20
सुतः सुलभ्यः सुजनः सुवश्यः
कुतस्तु पुत्रः सदृशोऽङ्गदेन।
न चापि विद्येत स वीर देशो
यस्मिन् भवेत् सोदरसंनिकर्षः ॥ ४.२४.२० ॥
ಮಗ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತಾನೆ, ಸಜ್ಜನನೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅಧೀನನೂ ಆಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅಂಗದನಿಗೆ ಸಮಾನನಾದ ಮಗ ಎಲ್ಲಿ ಸಿಗುವನು? ವೀರ! ಸೋದರನ ಸಾಮೀಪ್ಯವಿರುವ ಆ ದೇಶವೂ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ.
4.24.21
अद्याङ्गदो वीरवरो न जीवे-
ज्जीवेत माता परिपालनार्थम्।
विना तु पुत्रं परितापदीना
सा नैव जीवेदिति निश्चितं मे ॥ ४.२४.२१ ॥
ಇಂದು ವೀರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಅಂಗದನು ಬದುಕುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನನ್ನು ಪೋಷಿಸಲಿಕ್ಕಾದರೂ ತಾಯಿ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದಳು. ಮಗನಿಲ್ಲದೆ ದುಃಖದಿಂದ ದೀನಳಾದ ಅವಳು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಬದುಕುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ನಿಶ್ಚಯ.
4.24.22
सोऽहं प्रवेक्ष्याम्यतिदीप्तमग्निं
भ्रात्रा च पुत्रेण च सख्यमिच्छन्।
इमे विचेष्यन्ति हरिप्रवीराः
सीतां निदेशे परिवर्तमानाः ॥ ४.२४.२२ ॥
ಹಾಗಾಗಿ ನಾನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುವ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತೇನೆ; ಸಹೋದರ ಮತ್ತು ಪುತ್ರನೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾ. ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಈ ವಾನರ ವೀರರು ಸೀತೆಯನ್ನು ಹುಡುಕುವರು.
4.24.23
कृत्स्नं तु ते सेत्स्यति कार्यमेत-
न्मय्यप्यतीते मनुजेन्द्रपुत्र।
कुलस्य हन्तारमजीवनार्हं
रामानुजानीहि कृतागसं माम् ॥ ४.२४.२३ ॥
ಆದರೆ ನಾನು ಸತ್ತ ನಂತರವೂ ನಿನ್ನ ಈ ಕಾರ್ಯವೆಲ್ಲವೂ ನೆರವೇರುವುದು, ನರೇಂದ್ರನ ಪುತ್ರನೇ. ಕುಲವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದ, ಬದುಕಲು ಅರ್ಹನಲ್ಲದ ಅಪರಾಧಿಯಾದ ನನಗೆ, ರಾಮನೇ, ಅನುಮತಿ ನೀಡು.
4.24.24
इत्येवमार्तस्य रघुप्रवीरः
श्रुत्वा वचो वालिजघन्यजस्य।
संजातबाष्पः परवीरहन्ता
रामो मुहूर्तं विमना बभूव ॥ ४.२४.२४ ॥
ಹೀಗೆ ನೊಂದ ವಾಲಿಯ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ರಘುವೀರನೂ ಶತ್ರುವೀರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನೂ ಆದ ರಾಮನ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣೀರು ಉಕ್ಕಿತು; ಕ್ಷಣಕಾಲ ಮನಸ್ಸು ಕುಗ್ಗಿತು.
4.24.25
तस्मिन् क्षणेऽभीक्ष्णमवेक्षमाणः
क्षितिक्षमावान् भुवनस्य गोप्ता।
रामो रुदन्तीं व्यसने निमग्नां
समुत्सुकः सोऽथ ददर्श ताराम् ॥ ४.२४.२५ ॥
ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಪದೇಪದೇ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ, ಭೂಮಿಯಂತೆ ತಾಳ್ಮೆಯುಳ್ಳ, ಲೋಕರಕ್ಷಕ ರಾಮನು ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಅಳುತ್ತಿದ್ದ ತಾರೆಯನ್ನು ಆತುರದಿಂದ ನೋಡಿದನು.
4.24.26
तां चारुनेत्रां कपिसिंहनाथां
पतिं समाश्लिष्य तदा शयानाम्।
उत्थापयामासुरदीनसत्त्वां
मन्त्रिप्रधानाः कपिराजपत्नीम् ॥ ४.२४.२६ ॥
ಸುಂದರ ನೇತ್ರಳಾದ, ವಾನರಸಿಂಹನ ಒಡೆಯನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು, ಗಂಡನನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಮಲಗಿದ್ದವಳನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಎಬ್ಬಿಸಿದರು; ಅವಳ ಧೈರ್ಯ ಇನ್ನೂ ಕುಗ್ಗಿರಲಿಲ್ಲ.
4.24.27
सा विस्फुरन्ती परिरभ्यमाणा
भर्तुः समीपादपनीयमाना।
ददर्श रामं शरचापपाणिं
स्वतेजसा सूर्यमिव ज्वलन्तम् ॥ ४.२४.२७ ॥
ನಡುಗುತ್ತಾ, ಗಂಡನ ಬಳಿಯಿಂದ ಅಗಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾ, ತಬ್ಬಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಬಾಣ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದ ರಾಮನನ್ನು ಅವಳು ಕಂಡಳು; ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಉರಿಯುತ್ತಿದ್ದನು.
4.24.28
सुसंवृतं पार्थिवलक्षणैश्च
तं चारुनेत्रं मृगशावनेत्रा।
अदृष्टपूर्वं पुरुषप्रधान-
मयं स काकुत्स्थ इति प्रजज्ञे ॥ ४.२४.२८ ॥
ರಾಜಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಲಂಕೃತನಾದ, ಸುಂದರ ನೇತ್ರನಾದ ಅವನನ್ನು, ಜಿಂಕೆಮರಿಯಂತಹ ಕಣ್ಣಿನವಳು ಮೊದಲು ಕಂಡಿರದ, ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದಳು; 'ಇವನೇ ಆ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ' ಎಂದು ಅರಿತಳು.
4.24.29
तस्येन्द्रकल्पस्य दुरासदस्य
महानुभावस्य समीपमार्या।
आर्तातितूर्णं व्यसनं प्रपन्ना
जगाम तारा परिविह्वलन्ती ॥ ४.२४.२९ ॥
ಇಂದ್ರನಂತಿರುವ, ಸಮೀಪಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾದ, ಮಹಾ ಪ್ರಭಾವಿಯಾದ ಅವನ ಬಳಿಗೆ, ಆರ್ಯೆ ತಾರೆ, ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ, ಅತಿ ಕಳವಳದಿಂದ ಹೋದಳು.
4.24.30
तं सा समासाद्य विशुद्धसत्त्वं
शोकेन सम्भ्रान्तशरीरभावा।
मनस्विनी वाक्यमुवाच तारा
रामं रणोत्कर्षणलब्धलक्ष्यम् ॥ ४.२४.३० ॥
ಆ ವಿಶುದ್ಧಸತ್ತ್ವನನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿ, ದುಃಖದಿಂದ ದೇಹಭಾವ ಕಲಕಿದ ಮನಸ್ವಿನಿ ತಾರೆ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಉತ್ಕರ್ಷವನ್ನು ಗಳಿಸಿ ಗುರಿ ಸಾಧಿಸಿದ ರಾಮನಿಗೆ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.
4.24.31
त्वमप्रमेयश्च दुरासदश्च
जितेन्द्रियश्चोत्तमधर्मकश्च।
अक्षीणकीर्तिश्च विचक्षणश्च
क्षितिक्षमावान् क्षतजोपमाक्षः ॥ ४.२४.३१ ॥
ನೀನು ಅಪ್ರಮೇಯನು, ದುರ್ಲಭನು, ಜಿತೇಂದ್ರಿಯನು, ಉತ್ತಮ ಧರ್ಮ ಪಾಲಕನು, ಅಕ್ಷೀಣ ಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ವಿಚಕ್ಷಣನು, ಭೂಮಿಯಂತೆ ಕ್ಷಮಾಶೀಲನು, ರಕ್ತದಂತೆ ಕೆಂಪು ಕಣ್ಣುಳ್ಳವನು.
4.24.32
त्वमात्तबाणासनबाणपाणि-
र्महाबलः संहननोपपन्नः।
मनुष्यदेहाभ्युदयं विहाय
दिव्येन देहाभ्युदयेन युक्तः ॥ ४.२४.३२ ॥
ಬಿಲ್ಲು-ಬಾಣಗಳನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದ ನೀನು ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ, ದೃಢದೇಹಿ; ಮಾನವದೇಹದ ವೈಭವವನ್ನು ತೊರೆದು ದಿವ್ಯ ದೇಹವೈಭವದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದೀಯೆ.
4.24.33
येनैव बाणेन हतः प्रियो मे
तेनैव बाणेन हि मां जहीहि।
हता गमिष्यामि समीपमस्य
न मां विना वीर रमेत वाली ॥ ४.२४.३३ ॥
ಯಾವ ಬಾಣದಿಂದ ನನ್ನ ಪ್ರಿಯನು ಹತನಾದನೋ, ಅದೇ ಬಾಣದಿಂದ ನನ್ನನ್ನೂ ಹೊಡೆ; ಸತ್ತು ನಾನು ಅವನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋಗುವೆನು. ವೀರನೇ, ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ ವಾಲಿ ಸಂತೋಷಿಸನು.
4.24.34
स्वर्गेऽपि पद्मामलपत्रनेत्र
समेत्य सम्प्रेक्ष्य च मामपश्यन्।
न ह्येष उच्चावचताम्रचूडा
विचित्रवेषाप्सरसोऽभजिष्यत् ॥ ४.२४.३४ ॥
ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲೂ ತಾವರೆ ದಳದಂತಹ ಕಣ್ಣುಳ್ಳ ಇವನು, ನನ್ನನ್ನು ನೋಡದೆ, ವಿವಿಧ ವೇಷದ ಅಪ್ಸರೆಯರನ್ನು ಕೂಡಲಾರನು.
4.24.35
स्वर्गेऽपि शोकं च विवर्णतां च
मया विना प्राप्स्यति वीर वाली।
रम्ये नगेन्द्रस्य तटावकाशे
विदेहकन्यारहितो यथा त्वम् ॥ ४.२४.३५ ॥
ವೀರನೇ, ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ ವಾಲಿ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲೂ ದುಃಖವನ್ನೂ ಮಾಸಿದ ಮುಖವನ್ನೂ ಪಡೆಯುವನು — ಪರ್ವತರಾಜನ ರಮ್ಯ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ವಿದೇಹ ಕನ್ಯೆಯಿಲ್ಲದ ನೀನಂತೆ.
4.24.36
त्वं वेत्थ तावद् वनिताविहीनः
प्राप्नोति दुःखं पुरुषः कुमारः।
तत् त्वं प्रजानञ्जहि मां न वाली
दुःखं ममादर्शनजं भजेत ॥ ४.२४.३६ ॥
ನಿನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ, ಪತ್ನಿಯಿಲ್ಲದ ಪುರುಷನು, ರಾಜಕುಮಾರನಾಗಿದ್ದರೂ, ದುಃಖವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಅರಿತು ನನ್ನನ್ನು ಬಿಡಬೇಡ; ವಾಲಿಯನ್ನಲ್ಲ, ನಿನ್ನ ಅಗಲಿಕೆಯಿಂದ ನನಗೆ ದುಃಖ ಬರುತ್ತದೆ.
4.24.37
यच्चापि मन्येत भवान् महात्मा
स्त्रीघातदोषस्तु भवेन्न मह्यम्।
आत्मेयमस्येति हि मां जहि त्वं
न स्त्रीवधः स्यान्मनुजेन्द्रपुत्र ॥ ४.२४.३७ ॥
ನೀನು ಮಹಾತ್ಮನು ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಕೊಂದ ದೋಷ ನನಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನೀನು ಭಾವಿಸಿದರೆ, ಇವಳು ಅವನ ಆತ್ಮ ಎಂದು ತಿಳಿದು ನನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲು; ಮನುಜೇಂದ್ರನ ಪುತ್ರನೇ, ಇದು ಸ್ತ್ರೀವಧೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
4.24.38
शास्त्रप्रयोगाद् विविधाश्च वेदा-
दनन्यरूपाः पुरुषस्य दाराः।
दारप्रदानाद्धि न दानमन्यत्
प्रदृश्यते ज्ञानवतां हि लोके ॥ ४.२४.३८ ॥
ಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಯೋಗ ಮತ್ತು ವೇದಗಳಿಂದ, ಪುರುಷನ ಪತ್ನಿಯರು ವಿವಿಧರಾದರೂ ಅನ್ಯರಲ್ಲದ ಒಂದೇ ರೂಪದವರು. ಪತ್ನಿಯನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆ ದಾನ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಕಾಣಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ.
4.24.39
त्वं चापि मां तस्य मम प्रियस्य
प्रदास्यसे धर्ममवेक्ष्य वीर।
अनेन दानेन न लप्स्यसे त्व-
मधर्मयोगं मम वीर घातात् ॥ ४.२४.३९ ॥
ನೀನೂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ನನ್ನ ಪ್ರಿಯನಾದ ಅವನಿಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಕೊಡುವೆ; ವೀರನೇ, ಈ ದಾನದಿಂದ ನನ್ನ ವಧೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅಧರ್ಮದ ಸಂಯೋಗವನ್ನು ನೀನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
4.24.40
आर्तामनाथामपनीयमाना-
मेवंगतां नार्हसि मामहन्तुम्।
अहं हि मातङ्गविलासगामिना
प्लवंगमानामृषभेण धीमता।
विना वरार्होत्तमहेममालिना
चिरं न शक्ष्यामि नरेन्द्र जीवितुम् ॥ ४.२४.४० ॥
ದುಃಖಿತೆ, ರಕ್ಷಕರಿಲ್ಲದವಳಾದ ನನ್ನನ್ನು ಹೀಗೆ ಎಳೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಕೊಲ್ಲುವುದು ನಿನಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ. ಆನೆಯ ನಡಿಗೆಯ, ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ, ವಾನರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ, ಉತ್ತಮ ಚಿನ್ನದ ಮಾಲೆ ಧರಿಸಿದ ಆತನಿಲ್ಲದೆ, ಓ ನರೇಂದ್ರ, ನಾನು ಬಹುಕಾಲ ಬದುಕಲಾರೆ.
4.24.41
इत्येवमुक्तस्तु विभुर्महात्मा
तारां समाश्वास्य हितं बभाषे।
मा वीरभार्ये विमतिं कुरुष्व
लोको हि सर्वो विहितो विधात्रा ॥ ४.२४.४१ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಥನು ತಾರೆಯನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿ ಹಿತವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು: ಓ ವೀರಪತ್ನಿ, ಮನಸ್ಸು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಡ; ಏಕೆಂದರೆ ಸಮಸ್ತ ಲೋಕವೂ ವಿಧಾತನಿಂದ ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
4.24.42
तं चैव सर्वं सुखदुःखयोगं
लोकोऽब्रवीत् तेन कृतं विधात्रा।
त्रयोऽपि लोका विहितं विधानं
नातिक्रमन्ते वशगा हि तस्य ॥ ४.२४.४२ ॥
ಸುಖ-ದುಃಖಗಳ ಈ ಸಂಯೋಗವೆಲ್ಲವೂ ವಿಧಾತನಿಂದಲೇ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಮೂರು ಲೋಕಗಳೂ ಅವನು ವಿಧಿಸಿದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಮೀರುವುದಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಅವನ ವಶದಲ್ಲಿವೆ.
4.24.43
प्रीतिं परां प्राप्स्यसि तां तथैव
पुत्रश्च ते प्राप्स्यति यौवराज्यम्।
धात्रा विधानं विहितं तथैव
न शूरपत्न्यः परिदेवयन्ति ॥ ४.२४.४३ ॥
ನೀನು ಪರಮ ಆನಂದವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ, ನಿನ್ನ ಮಗನೂ ಯುವರಾಜ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವನು. ವಿಧಾತನು ವಿಧಿಸಿದ ವಿಧಾನ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ; ಶೂರರ ಪತ್ನಿಯರು ಪ್ರಲಾಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
4.24.44
आश्वासिता तेन महात्मना तु
प्रभावयुक्तेन परंतपेन।
सा वीरपत्नी ध्वनता मुखेन
सुवेषरूपा विरराम तारा ॥ ४.२४.४४ ॥
ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸುಡುವ ಆ ಮಹಾತ್ಮನಿಂದ ಸಮಾಧಾನಗೊಂಡ ಆ ವೀರಪತ್ನಿ ತಾರೆ, ಸುಂದರ ವೇಷರೂಪದವಳು, ಧ್ವನಿಯೆತ್ತುತ್ತಿದ್ದ ಬಾಯಿಯಿಂದ ನಿಲ್ಲಿಸಿದಳು.