വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 4.24
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.24.1
तामाशु वेगेन दुरासदेन
त्वभिप्लुतां शोकमहार्णवेन।
पश्यंस्तदा वाल्यनुजस्तरस्वी
भ्रातुर्वधेनाप्रतिमेन तेपे ॥ ४.२४.१ ॥
തടുക്കാനാവാത്ത വേഗത്തിൽ ദുഃഖസമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിയിരുന്ന അവളെ കണ്ട്, വാലിയുടെ ശക്തനായ അനുജൻ സഹോദരന്റെ അതുല്യമായ വധത്തിൽ വേദനിച്ചു.
4.24.2
स बाष्पपूर्णेन मुखेन पश्यन्
क्षणेन निर्विण्णमना मनस्वी।
जगाम रामस्य शनैः समीपं
भृत्यैर्वृतः सम्परिदूयमानः ॥ ४.२४.२ ॥
കണ്ണീർ നിറഞ്ഞ മുഖത്തോടെ നോക്കിക്കൊണ്ട്, മനം തളർന്ന ആ ചിന്താശീലൻ ഭൃത്യന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, അത്യന്തം വേദനിച്ചവനായി ക്ഷണത്തിൽ സാവധാനം രാമന്റെ സമീപത്തേക്ക് പോയി.
4.24.3
स तं समासाद्य गृहीतचाप-
मुदात्तमाशीविषतुल्यबाणम्।
यशस्विनं लक्षणलक्षिताङ्ग-
मवस्थितं राघवमित्युवाच ॥ ४.२४.३ ॥
വില്ല് പിടിച്ച്, വിഷസർപ്പങ്ങൾക്ക് തുല്യമായ അമ്പുകളുള്ള, യശസ്വിയും ശുഭലക്ഷണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച അംഗങ്ങളുള്ളവനുമായ രാഘവന്റെ അടുത്തെത്തി അവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
4.24.4
यथा प्रतिज्ञातमिदं नरेन्द्र
कृतं त्वया दृष्टफलं च कर्म।
ममाद्य भोगेषु नरेन्द्रसूनो
मनो निवृत्तं हतजीवितेन ॥ ४.२४.४ ॥
നരേന്ദ്രാ, പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തതുപോലെ നീ ഈ കർമ്മം ചെയ്തു, അതിന്റെ ഫലവും കാണാം. നരേന്ദ്രപുത്രാ, ഇന്ന് എന്റെ മനസ്സ് ഭോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് പിന്മാറി; ജീവിതം നശിച്ച എനിക്ക്.
4.24.5
अस्यां महिष्यां तु भृशं रुदत्यां
पुरेऽतिविक्रोशति दुःखतप्ते।
हते नृपे संशयितेऽङ्गदे च
न राम राज्ये रमते मनो मे ॥ ४.२४.५ ॥
ഈ മഹിഷി അത്യന്തം കരയുമ്പോഴും, നഗരത്തിൽ ദുഃഖത്താൽ വെന്ത് അധികം വിലപിക്കുമ്പോഴും, രാജാവ് കൊല്ലപ്പെട്ട്, അംഗദൻ സംശയത്തിലായിരിക്കുമ്പോഴും, രാമാ, എന്റെ മനസ്സ് രാജ്യത്തിൽ രമിക്കുന്നില്ല.
4.24.6
क्रोधादमर्षादतिविप्रधर्षाद्
भ्रातुर्वधो मेऽनुमतः पुरस्तात्।
हते त्विदानीं हरियूथपेऽस्मिन्
सुतीक्ष्णमिक्ष्वाकुवर प्रतप्स्ये ॥ ४.२४.६ ॥
കോപം, സഹിക്കാനാകാത്ത അപമാനം എന്നിവ കാരണം മുമ്പ് ഞാൻ സഹോദരന്റെ വധത്തിന് സമ്മതിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ ഈ വാനരയൂഥപതി കൊല്ലപ്പെട്ടാൽ, ഇക്ഷ്വാകുശ്രേഷ്ഠാ, ഞാൻ അതിതീവ്രമായി സന്തപ്തനാകും.
4.24.7
श्रेयोऽद्य मन्ये मम शैलमुख्ये
तस्मिन् हि वासश्चिरमृष्यमूके।
यथा तथा वर्तयतः स्ववृत्त्या
नेमं निहत्य त्रिदिवस्य लाभः ॥ ४.२४.७ ॥
ഇന്ന് എനിക്ക് നന്മ എന്നു ഞാൻ കരുതുന്നത്, ഞാൻ ദീർഘകാലം വസിച്ചിട്ടുള്ള ആ പ്രധാനപർവതമായ ഋഷ്യമൂകത്തിൽ സ്വന്തം മാർഗ്ഗത്തിൽ ജീവിക്കുന്നതാണ്. ഇവനെ കൊന്ന് സ്വർഗ്ഗലാഭം നേടുന്നതും എനിക്ക് വേണ്ട.
4.24.8
न त्वा जिघांसामि चरेति यन्मा-
मयं महात्मा मतिमानुवाच।
तस्यैव तद् राम वचोऽनुरूप-
मिदं वचः कर्म च मेऽनुरूपम् ॥ ४.२४.८ ॥
'നിന്നെ കൊല്ലാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല, പോകൂ' എന്ന് ഈ മഹാത്മാവും ബുദ്ധിമാനുമായവൻ എന്നോടു പറഞ്ഞു. രാമാ, അവന്റെ ആ വാക്കുതന്നെയാണ് യുക്തം. ഈ വാക്കും എന്റെ കർമ്മവും അതിനനുസൃതമാണ്.
4.24.9
भ्राता कथं नाम महागुणस्य
भ्रातुर्वधं राम विरोचयेत।
राज्यस्य दुःखस्य च वीर सारं
विचिन्तयन् कामपुरस्कृतोऽपि ॥ ४.२४.९ ॥
രാമാ, മഹാഗുണവാനായ സഹോദരന്റെ വധം ഒരു സഹോദരൻ എങ്ങനെ അംഗീകരിക്കും? വീരാ, രാജ്യത്തിന്റെയും ദുഃഖത്തിന്റെയും സാരം ചിന്തിക്കുന്നവനും കാമത്താൽ നയിക്കപ്പെട്ടാൽ അത് എങ്ങനെ ഇഷ്ടപ്പെടും?
4.24.10
वधो हि मे मतो नासीत् स्वमाहात्म्यव्यतिक्रमात्।
ममासीद् बुद्धिदौरात्म्यात् प्राणहारी व्यतिक्रमः ॥ ४.२४.१० ॥
എന്റെ വധം യഥാർത്ഥത്തിൽ എനിക്ക് സമ്മതമായിരുന്നില്ല; എന്റെ മഹത്വത്തെ ഞാൻ ലംഘിച്ചതുകൊണ്ടാണ്. എന്നാൽ എന്റെ ബുദ്ധിയുടെ ദുഷ്ടതയാൽ ജീവഹാനി വരുത്തുന്ന ഈ ലംഘനം എനിക്ക് സംഭവിച്ചു.
4.24.11
द्रुमशाखावभग्नोऽहं मुहूर्तं परिनिष्टनन्।
सान्त्वयित्वा त्वनेनोक्तो न पुनः कर्तुमर्हसि ॥ ४.२४.११ ॥
മരക്കൊമ്പിനാൽ മുറിവേറ്റ ഞാൻ നിമിഷനേരം വേദനയോടെ വിലപിച്ചു. ഇദ്ദേഹം എന്നെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് ഇനി അങ്ങനെ ചെയ്യരുതെന്ന് പറഞ്ഞു.
4.24.12
भ्रातृत्वमार्यभावश्च धर्मश्चानेन रक्षितः।
मया क्रोधश्च कामश्च कपित्वं च प्रदर्शितम् ॥ ४.२४.१२ ॥
സഹോദരഭാവവും ആര്യഭാവവും ധർമ്മവും ഇദ്ദേഹത്താൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടു; ഞാനോ ക്രോധവും കാമവും കപിസ്വഭാവവും പ്രകടിപ്പിച്ചു.
4.24.13
अचिन्तनीयं परिवर्जनीय-
मनीप्सनीयं स्वनवेक्षणीयम्।
प्राप्तोऽस्मि पाप्मानमिदं वयस्य
भ्रातुर्वधात् त्वाष्ट्रवधादिवेन्द्रः ॥ ४.२४.१३ ॥
സുഹൃത്തേ, ചിന്തിക്കാനാവാത്തതും ഒഴിവാക്കേണ്ടതും ആഗ്രഹിക്കാനാവാത്തതും സ്വയം നോക്കാൻ പോലും യോഗ്യമല്ലാത്തതുമായ ഈ പാപം ഞാൻ നേടിയിരിക്കുന്നു; ത്വഷ്ടാവിന്റെ പുത്രനെ വധിച്ച ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ സഹോദരനെ വധിച്ചതിനാൽ.
4.24.14
पाप्मानमिन्द्रस्य मही जलं च
वृक्षाश्च कामं जगृहुः स्त्रियश्च।
को नाम पाप्मानमिमं सहेत
शाखामृगस्य प्रतिपत्तुमिच्छेत् ॥ ४.२४.१४ ॥
ഇന്ദ്രന്റെ പാപത്തെ ഭൂമിയും ജലവും വൃക്ഷങ്ങളും സ്ത്രീകളും ഇഷ്ടാനുസരണം ഏറ്റെടുത്തു; എന്നാൽ ഈ പാപം ആര് സഹിക്കും? കുരങ്ങിനെ എതിർക്കാൻ ആര് ആഗ്രഹിക്കും?
4.24.15
नार्हामि सम्मानमिमं प्रजानां
न यौवराज्यं कुत एव राज्यम्।
अधर्मयुक्तं कुलनाशयुक्त-
मेवंविधं राघव कर्म कृत्वा ॥ ४.२४.१५ ॥
ഹേ രാഘവാ, അധർമ്മവും കുലനാശവും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഇത്തരം കർമ്മം ചെയ്ത ശേഷം, പ്രജകളുടെ ഈ ബഹുമാനത്തിന് ഞാൻ അർഹനല്ല; യൗവരാജ്യവും ഇല്ല, രാജ്യത്തെക്കുറിച്ചു പറയേണ്ടതുമില്ല.
4.24.16
पापस्य कर्तास्मि विगर्हितस्य
क्षुद्रस्य लोकापकृतस्य लोके।
शोको महान् मामभिवर्ततेऽयं
वृष्टेर्यथा निम्नमिवाम्बुवेगः ॥ ४.२४.१६ ॥
ഞാൻ പാപിയും നിന്ദ്യനും ക്ഷുദ്രനും ലോകത്തിന് ദ്രോഹം ചെയ്തവനുമാണ്. മഴവെള്ളത്തിന്റെ വേഗം താഴ്ന്ന നിലത്തെ മൂടുന്നതുപോലെ ഈ മഹാശോകം എന്നെ മൂടുന്നു.
4.24.17
सोदर्यघातापरगात्रवालः
संतापहस्ताक्षिशिरोविषाणः।
एनोमयो मामभिहन्ति हस्ती
दृप्तो नदीकूलमिव प्रवृद्धः ॥ ४.२४.१७ ॥
സഹോദരഹത്യയിൽ നിന്നുണ്ടായ പാപം എന്നെ പ്രഹരിക്കുന്നു — മദിച്ച ആന, തുമ്പിക്കൈയും കണ്ണും തലയും സന്താപത്താൽ ചുട്ടുപൊള്ളി, കവിഞ്ഞൊഴുകുന്ന നദീതീരത്തെ ഇടിക്കുന്നതുപോലെ.
4.24.18
अंहो बतेदं नृवराविषह्यं
निवर्तते मे हृदि साधुवृत्तम्।
अग्नौ विवर्णं परितप्यमानं
किट्टं यथा राघव जातरूपम् ॥ ४.२४.१८ ॥
അയ്യോ, നരശ്രേഷ്ഠനായ രാഘവാ! സഹിക്കാനാവാത്ത ഈ പാപം എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് എന്റെ സജ്ജനവൃത്തിയെ അകറ്റുന്നു — തീയിൽ കാച്ചുന്ന സ്വർണ്ണത്തിലെ മാലിന്യം പോലെ അത് നിറം മങ്ങിക്കുന്നു.
4.24.19
महाबलानां हरियूथपाना-
मिदं कुलं राघव मन्निमित्तम्।
अस्याङ्गदस्यापि च शोकतापा-
दर्धस्थितप्राणमितीव मन्ये ॥ ४.२४.१९ ॥
രാഘവാ! എന്റെ കാരണത്താലാണ് മഹാബലശാലികളായ ഹരിയൂഥപന്മാരുടെ ഈ കുലം സങ്കടത്തിലായത്. അംഗദന്റെ ജീവനും ശോകതാപത്താൽ പാതി മാത്രം നിലനിൽക്കുന്നു എന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു.
4.24.20
सुतः सुलभ्यः सुजनः सुवश्यः
कुतस्तु पुत्रः सदृशोऽङ्गदेन।
न चापि विद्येत स वीर देशो
यस्मिन् भवेत् सोदरसंनिकर्षः ॥ ४.२४.२० ॥
മകൻ എളുപ്പം ലഭിക്കും, നല്ലവനും എളുപ്പം വശപ്പെടുന്നവനുമായ മകനും. എന്നാൽ അംഗദനു തുല്യനായ മകൻ എവിടെ കിട്ടും? വീരാ! സഹോദരന്റെ സാമീപ്യമുള്ള ആ ദേശവും എവിടെയുമില്ല.
4.24.21
अद्याङ्गदो वीरवरो न जीवे-
ज्जीवेत माता परिपालनार्थम्।
विना तु पुत्रं परितापदीना
सा नैव जीवेदिति निश्चितं मे ॥ ४.२४.२१ ॥
ഇന്ന് വീരശ്രേഷ്ഠനായ അംഗദൻ ജീവിക്കില്ല; അവനെ പോറ്റുന്നതിനെങ്കിലും അമ്മ ജീവിക്കുമായിരുന്നു. പുത്രനില്ലാതെ സന്താപത്താൽ ദീനയായ അവൾ തീർച്ചയായും ജീവിക്കില്ല എന്നത് എന്റെ ഉറച്ച വിശ്വാസമാണ്.
4.24.22
सोऽहं प्रवेक्ष्याम्यतिदीप्तमग्निं
भ्रात्रा च पुत्रेण च सख्यमिच्छन्।
इमे विचेष्यन्ति हरिप्रवीराः
सीतां निदेशे परिवर्तमानाः ॥ ४.२४.२२ ॥
അതിനാൽ ഞാൻ അതിജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിക്കും; സഹോദരനോടും പുത്രനോടും സൗഹൃദം ആഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ട്. എന്റെ ആജ്ഞയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഈ വാനരവീരന്മാർ സീതയെ അന്വേഷിക്കും.
4.24.23
कृत्स्नं तु ते सेत्स्यति कार्यमेत-
न्मय्यप्यतीते मनुजेन्द्रपुत्र।
कुलस्य हन्तारमजीवनार्हं
रामानुजानीहि कृतागसं माम् ॥ ४.२४.२३ ॥
എന്നാൽ ഞാൻ മരിച്ച ശേഷവും നിന്റെ ഈ കാര്യം മുഴുവൻ നിറവേറും, മനുജേന്ദ്രപുത്രാ. കുലത്തെ നശിപ്പിച്ചവനും ജീവിക്കാൻ അർഹനല്ലാത്തവനുമായ കുറ്റക്കാരനായ എന്നെ, രാമാ, അനുവദിക്കുക.
4.24.24
इत्येवमार्तस्य रघुप्रवीरः
श्रुत्वा वचो वालिजघन्यजस्य।
संजातबाष्पः परवीरहन्ता
रामो मुहूर्तं विमना बभूव ॥ ४.२४.२४ ॥
ഇങ്ങനെ പീഡിതനായ വാലിയുടെ ഇളയ സഹോദരന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് രഘുവീരനും ശത്രുവീരരെ സംഹരിക്കുന്നവനുമായ രാമൻ കണ്ണീർ പൊഴിച്ച് ഒരു നിമിഷം മനം തകർന്നു നിന്നു.
4.24.25
तस्मिन् क्षणेऽभीक्ष्णमवेक्षमाणः
क्षितिक्षमावान् भुवनस्य गोप्ता।
रामो रुदन्तीं व्यसने निमग्नां
समुत्सुकः सोऽथ ददर्श ताराम् ॥ ४.२४.२५ ॥
ആ നിമിഷത്തിൽ ഇടവിടാതെ നോക്കിക്കൊണ്ടിരുന്ന, ഭൂമിപോലെ ക്ഷമയുള്ള, ലോകരക്ഷകനായ രാമൻ, ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി കരഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്ന താരയെ ഉത്സുകതയോടെ കണ്ടു.
4.24.26
तां चारुनेत्रां कपिसिंहनाथां
पतिं समाश्लिष्य तदा शयानाम्।
उत्थापयामासुरदीनसत्त्वां
मन्त्रिप्रधानाः कपिराजपत्नीम् ॥ ४.२४.२६ ॥
സുന്ദരനേത്രയായ, വാനരസിംഹനാഥന്റെ പത്നിയെ, ഭർത്താവിനെ മുറുകെ പുണർന്നു കിടന്നവളെ പ്രധാന മന്ത്രിമാർ എഴുന്നേൽപ്പിച്ചു; അവളുടെ മനോബലം ഇപ്പോഴും കുറഞ്ഞിരുന്നില്ല.
4.24.27
सा विस्फुरन्ती परिरभ्यमाणा
भर्तुः समीपादपनीयमाना।
ददर्श रामं शरचापपाणिं
स्वतेजसा सूर्यमिव ज्वलन्तम् ॥ ४.२४.२७ ॥
വിറച്ചുകൊണ്ട്, ഭർത്താവിന്റെ സമീപത്തുനിന്ന് മാറ്റപ്പെട്ടുകൊണ്ട്, പുണരപ്പെടുമ്പോൾ അവൾ അമ്പും വില്ലും കയ്യിലേന്തിയ രാമനെ കണ്ടു; സ്വന്തം തേജസ്സിനാൽ സൂര്യനെപ്പോലെ ജ്വലിച്ചുനിൽക്കുന്നവനെ.
4.24.28
सुसंवृतं पार्थिवलक्षणैश्च
तं चारुनेत्रं मृगशावनेत्रा।
अदृष्टपूर्वं पुरुषप्रधान-
मयं स काकुत्स्थ इति प्रजज्ञे ॥ ४.२४.२८ ॥
രാജലക്ഷണങ്ങളാൽ നന്നായി അലംകൃതനും സുന്ദരനേത്രനുമായ അവനെ, മാൻകുട്ടിയുടെ കണ്ണുള്ളവൾ മുമ്പൊരിക്കലും കാണാത്ത പുരുഷോത്തമനായി കണ്ടു; 'ഇവനാണ് ആ കാകുത്സ്ഥൻ' എന്ന് അവൾ മനസ്സിലാക്കി.
4.24.29
तस्येन्द्रकल्पस्य दुरासदस्य
महानुभावस्य समीपमार्या।
आर्तातितूर्णं व्यसनं प्रपन्ना
जगाम तारा परिविह्वलन्ती ॥ ४.२४.२९ ॥
ഇന്ദ്രനു തുല്യനും സമീപിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളവനും മഹാപ്രഭാവനുമായ അവന്റെ സമീപത്തേക്ക് ആര്യയായ താര, ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി, അതിവേഗം, അത്യന്തം വിഹ്വലയായി പോയി.
4.24.30
तं सा समासाद्य विशुद्धसत्त्वं
शोकेन सम्भ्रान्तशरीरभावा।
मनस्विनी वाक्यमुवाच तारा
रामं रणोत्कर्षणलब्धलक्ष्यम् ॥ ४.२४.३० ॥
ആ വിശുദ്ധസത്ത്വനെ സമീപിച്ച്, ശോകത്താൽ ശരീരഭാവം കലങ്ങിയ മനസ്വിനിയായ താര, യുദ്ധോത്കർഷത്താൽ ലക്ഷ്യം നേടിയ രാമനോട് ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
4.24.31
त्वमप्रमेयश्च दुरासदश्च
जितेन्द्रियश्चोत्तमधर्मकश्च।
अक्षीणकीर्तिश्च विचक्षणश्च
क्षितिक्षमावान् क्षतजोपमाक्षः ॥ ४.२४.३१ ॥
നീ അളക്കാനാവാത്തവനും, അണയാൻ പ്രയാസമുള്ളവനും, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവനും, ഉത്തമ ധർമ്മം പാലിക്കുന്നവനും, കുറയാത്ത കീർത്തിയുള്ളവനും, വിവേകിയും, ഭൂമിയെപ്പോലെ ക്ഷമയുള്ളവനും, രക്തംപോലെ ചുവന്ന കണ്ണുകളുള്ളവനുമാകുന്നു.
4.24.32
त्वमात्तबाणासनबाणपाणि-
र्महाबलः संहननोपपन्नः।
मनुष्यदेहाभ्युदयं विहाय
दिव्येन देहाभ्युदयेन युक्तः ॥ ४.२४.३२ ॥
വില്ലും അമ്പും കയ്യിലെടുത്ത നീ മഹാബലനും ദൃഢശരീരനുമാകുന്നു; മനുഷ്യദേഹത്തിന്റെ ഐശ്വര്യം വിട്ട് ദിവ്യമായ ദേഹപ്രഭയോടുകൂടിയവനാകുന്നു.
4.24.33
येनैव बाणेन हतः प्रियो मे
तेनैव बाणेन हि मां जहीहि।
हता गमिष्यामि समीपमस्य
न मां विना वीर रमेत वाली ॥ ४.२४.३३ ॥
എന്റെ പ്രിയനെ ഏത് അമ്പുകൊണ്ട് വധിച്ചുവോ, അതേ അമ്പുകൊണ്ട് എന്നെയും വധിക്കുക; മരിച്ച് ഞാൻ അവന്റെ സമീപത്തേക്ക് പോകും. വീരാ, ഞാനില്ലാതെ വാലി സന്തോഷിക്കുകയില്ല.
4.24.34
स्वर्गेऽपि पद्मामलपत्रनेत्र
समेत्य सम्प्रेक्ष्य च मामपश्यन्।
न ह्येष उच्चावचताम्रचूडा
विचित्रवेषाप्सरसोऽभजिष्यत् ॥ ४.२४.३४ ॥
സ്വർഗ്ഗത്തിലും താമരയിതൾപോലുള്ള കണ്ണുകളുള്ള ഇവൻ, എന്നെ കാണാതെ, വിചിത്രവേഷമണിഞ്ഞ അപ്സരസ്സുകളെ സമീപിക്കുകയില്ല.
4.24.35
स्वर्गेऽपि शोकं च विवर्णतां च
मया विना प्राप्स्यति वीर वाली।
रम्ये नगेन्द्रस्य तटावकाशे
विदेहकन्यारहितो यथा त्वम् ॥ ४.२४.३५ ॥
വീരാ, എന്നെ വിട്ട് വാലി സ്വർഗ്ഗത്തിലും ദുഃഖവും വിവർണതയും പ്രാപിക്കും — പർവതരാജന്റെ രമ്യമായ താഴ്വരയിൽ വിദേഹകന്യയില്ലാത്ത നീ എന്നപോലെ.
4.24.36
त्वं वेत्थ तावद् वनिताविहीनः
प्राप्नोति दुःखं पुरुषः कुमारः।
तत् त्वं प्रजानञ्जहि मां न वाली
दुःखं ममादर्शनजं भजेत ॥ ४.२४.३६ ॥
ഭാര്യയില്ലാത്ത പുരുഷൻ, യുവരാജാവാണെങ്കിലും, ദുഃഖം അനുഭവിക്കുമെന്ന് നിനക്കറിയാം. അതിനാൽ അത് അറിഞ്ഞ് എന്നെ ഉപേക്ഷിക്കരുത്; വാലിയെയല്ല, നിന്നെ വേർപിരിയുന്നതിനാൽ എനിക്ക് ദുഃഖം വരും.
4.24.37
यच्चापि मन्येत भवान् महात्मा
स्त्रीघातदोषस्तु भवेन्न मह्यम्।
आत्मेयमस्येति हि मां जहि त्वं
न स्त्रीवधः स्यान्मनुजेन्द्रपुत्र ॥ ४.२४.३७ ॥
നീ മഹാത്മാവാണെന്ന് കരുതി, സ്ത്രീഹത്യയുടെ ദോഷം എനിക്കില്ലെന്ന് നീ കരുതുന്നുവെങ്കിൽ, ഇവൾ അവന്റെ ആത്മാവാണെന്നറിഞ്ഞ് എന്നെ കൊല്ലുക; മനുജേന്ദ്രപുത്രാ, ഇത് സ്ത്രീവധമാവുകയില്ല.
4.24.38
शास्त्रप्रयोगाद् विविधाश्च वेदा-
दनन्यरूपाः पुरुषस्य दाराः।
दारप्रदानाद्धि न दानमन्यत्
प्रदृश्यते ज्ञानवतां हि लोके ॥ ४.२४.३८ ॥
ശാസ്ത്രപ്രയോഗത്താലും വേദങ്ങളാലും പുരുഷന്റെ ഭാര്യമാർ വിവിധരാണെങ്കിലും അന്യരല്ലാത്ത ഒരേ രൂപമുള്ളവരാണ്. ഭാര്യയെ ദാനം ചെയ്യുന്നതിനേക്കാൾ വേറൊരു ദാനം ലോകത്ത് ജ്ഞാനികൾ കാണുന്നില്ല.
4.24.39
त्वं चापि मां तस्य मम प्रियस्य
प्रदास्यसे धर्ममवेक्ष्य वीर।
अनेन दानेन न लप्स्यसे त्व-
मधर्मयोगं मम वीर घातात् ॥ ४.२४.३९ ॥
നീയും ധർമ്മം ആലോചിച്ച് എന്നെ, എന്റെ പ്രിയനായ അവന് നൽകും; വീരാ, ഈ ദാനത്താൽ എന്റെ വധത്തിൽ നിന്നുള്ള അധർമ്മബന്ധം നീ പ്രാപിക്കുകയില്ല.
4.24.40
आर्तामनाथामपनीयमाना-
मेवंगतां नार्हसि मामहन्तुम्।
अहं हि मातङ्गविलासगामिना
प्लवंगमानामृषभेण धीमता।
विना वरार्होत्तमहेममालिना
चिरं न शक्ष्यामि नरेन्द्र जीवितुम् ॥ ४.२४.४० ॥
ദുഃഖിതയും രക്ഷകനില്ലാത്തവളുമായ എന്നെ ഇങ്ങനെ കൊണ്ടുപോകുമ്പോൾ കൊല്ലുന്നത് നിനക്കു യോഗ്യമല്ല. ആനയുടെ നടത്തമുള്ള, ബുദ്ധിമാനായ, വാനരരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ, ഉത്തമമായ സ്വർണ്ണമാല ധരിച്ചവനായ അവനില്ലാതെ, ഹേ നരേന്ദ്രാ, ഞാൻ ദീർഘകാലം ജീവിക്കില്ല.
4.24.41
इत्येवमुक्तस्तु विभुर्महात्मा
तारां समाश्वास्य हितं बभाषे।
मा वीरभार्ये विमतिं कुरुष्व
लोको हि सर्वो विहितो विधात्रा ॥ ४.२४.४१ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട മഹാത്മാവും സമർത്ഥനുമായ അവൻ താരയെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് ഹിതവാക്യങ്ങൾ പറഞ്ഞു: ഹേ വീരപത്നീ, മനോവിഷാദം കൊള്ളരുത്; ലോകമെല്ലാം വിധാതാവാൽ നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടതാണ്.
4.24.42
तं चैव सर्वं सुखदुःखयोगं
लोकोऽब्रवीत् तेन कृतं विधात्रा।
त्रयोऽपि लोका विहितं विधानं
नातिक्रमन्ते वशगा हि तस्य ॥ ४.२४.४२ ॥
സുഖദുഃഖങ്ങളുടെ ഈ സംയോഗമെല്ലാം വിധാതാവു ചെയ്തതെന്ന് ലോകം പറയുന്നു. മൂന്നു ലോകങ്ങളും അവൻ നിശ്ചയിച്ച വിധാനം ലംഘിക്കുന്നില്ല; അവ അവന്റെ വശത്തിലുള്ളവയാണ്.
4.24.43
प्रीतिं परां प्राप्स्यसि तां तथैव
पुत्रश्च ते प्राप्स्यति यौवराज्यम्।
धात्रा विधानं विहितं तथैव
न शूरपत्न्यः परिदेवयन्ति ॥ ४.२४.४३ ॥
നീ പരമമായ സന്തോഷം നേടും; നിന്റെ മകനും യൗവരാജ്യപദവി നേടും. വിധാതാവു നിശ്ചയിച്ച വിധാനം അങ്ങനെതന്നെ ആയിരിക്കും; ശൂരപത്നിമാർ വിലപിക്കാറില്ല.
4.24.44
आश्वासिता तेन महात्मना तु
प्रभावयुक्तेन परंतपेन।
सा वीरपत्नी ध्वनता मुखेन
सुवेषरूपा विरराम तारा ॥ ४.२४.४४ ॥
ശക്തിയുള്ള, ശത്രുക്കളെ പീഡിപ്പിക്കുന്ന ആ മഹാത്മാവിനാൽ ആശ്വസിപ്പിക്കപ്പെട്ട ആ വീരപത്നി താര, സുന്ദരമായ വേഷരൂപമുള്ളവൾ, ശബ്ദമുയർത്തിയിരുന്ന വായ നിർത്തി.