వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 4.24
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.24.1
तामाशु वेगेन दुरासदेन
त्वभिप्लुतां शोकमहार्णवेन।
पश्यंस्तदा वाल्यनुजस्तरस्वी
भ्रातुर्वधेनाप्रतिमेन तेपे ॥ ४.२४.१ ॥
అడ్డుకోలేని వేగంతో శోకమహార్ణవంలో మునిగిపోయిన ఆమెను చూసి, వాలి తమ్ముడైన బలవంతుడు సోదరుని అసమాన వధతో వేదన పడ్డాడు.
4.24.2
स बाष्पपूर्णेन मुखेन पश्यन्
क्षणेन निर्विण्णमना मनस्वी।
जगाम रामस्य शनैः समीपं
भृत्यैर्वृतः सम्परिदूयमानः ॥ ४.२४.२ ॥
కన్నీటితో నిండిన ముఖంతో చూస్తూ, విచారిత మనస్సుతో ఆ మనస్వి (సుగ్రీవుడు) సేవకులతో చుట్టుముట్టబడి, తీవ్రంగా బాధపడుతూ క్షణంలో నెమ్మదిగా రాముని సమీపానికి వెళ్ళాడు.
4.24.3
स तं समासाद्य गृहीतचाप-
मुदात्तमाशीविषतुल्यबाणम्।
यशस्विनं लक्षणलक्षिताङ्ग-
मवस्थितं राघवमित्युवाच ॥ ४.२४.३ ॥
విల్లు ధరించి, విషసర్పాల వంటి బాణాలు కలిగి, యశస్వి, శుభలక్షణాలతో అలంకరించిన అవయవాలు కలిగిన రాఘవుని సమీపించి, అతడు ఇలా పలికాడు.
4.24.4
यथा प्रतिज्ञातमिदं नरेन्द्र
कृतं त्वया दृष्टफलं च कर्म।
ममाद्य भोगेषु नरेन्द्रसूनो
मनो निवृत्तं हतजीवितेन ॥ ४.२४.४ ॥
నరేంద్రా, ప్రతిజ్ఞ చేసినట్లుగానే నువ్వు ఈ కార్యం చేశావు, దాని ఫలితం కూడా కనబడుతోంది. నరేంద్రపుత్రా, ఈ రోజు నా మనస్సు భోగాల నుండి విరమించుకుంది; జీవితం నశించిన నాకు.
4.24.5
अस्यां महिष्यां तु भृशं रुदत्यां
पुरेऽतिविक्रोशति दुःखतप्ते।
हते नृपे संशयितेऽङ्गदे च
न राम राज्ये रमते मनो मे ॥ ४.२४.५ ॥
ఈ పట్టమహిషి అత్యంత రోదిస్తూ, నగరంలో దుఃఖతప్తురాలై అతిగా విలపిస్తుండగా, రాజు హతుడై అంగదుడు సందేహంలో ఉండగా, ఓ రామా, నా మనస్సు రాజ్యంలో రమించడం లేదు.
4.24.6
क्रोधादमर्षादतिविप्रधर्षाद्
भ्रातुर्वधो मेऽनुमतः पुरस्तात्।
हते त्विदानीं हरियूथपेऽस्मिन्
सुतीक्ष्णमिक्ष्वाकुवर प्रतप्स्ये ॥ ४.२४.६ ॥
కోపం, సహించలేని అవమానం వల్ల గతంలో నేను సోదరుని వధను అంగీకరించాను. కానీ ఇప్పుడు ఈ వానర యూథపతి హతమైనందున, ఇక్ష్వాకుల శ్రేష్ఠుడా, నేను తీవ్రంగా సంతాపపడతాను.
4.24.7
श्रेयोऽद्य मन्ये मम शैलमुख्ये
तस्मिन् हि वासश्चिरमृष्यमूके।
यथा तथा वर्तयतः स्ववृत्त्या
नेमं निहत्य त्रिदिवस्य लाभः ॥ ४.२४.७ ॥
ఈ రోజు నా దృష్టిలో మేలు ఏమిటంటే, నేను చాలాకాలంగా నివసిస్తున్న ఆ ప్రధాన పర్వతం ఋష్యమూకంపై నా స్వంత మార్గంలో జీవించడమే. దీనిని చంపి స్వర్గలాభం పొందడం కూడా నాకు అక్కరలేదు.
4.24.8
न त्वा जिघांसामि चरेति यन्मा-
मयं महात्मा मतिमानुवाच।
तस्यैव तद् राम वचोऽनुरूप-
मिदं वचः कर्म च मेऽनुरूपम् ॥ ४.२४.८ ॥
'నిన్ను చంపాలని నేను కోరను, వెళ్ళు' అని ఈ మహాత్ముడు, మతిమంతుడు నాకు చెప్పాడు. రామా, అతని ఆ మాటే సరైనది. ఈ మాటయు నా కర్మయు దానికి అనుగుణమే.
4.24.9
भ्राता कथं नाम महागुणस्य
भ्रातुर्वधं राम विरोचयेत।
राज्यस्य दुःखस्य च वीर सारं
विचिन्तयन् कामपुरस्कृतोऽपि ॥ ४.२४.९ ॥
రామా, గొప్ప గుణవంతుడైన సోదరుని వధను సోదరుడు ఎలా ఆమోదించగలడు? వీరా, రాజ్యము యొక్క, దుఃఖం యొక్క సారాన్ని ఆలోచించినవాడు కూడా కామంతో నడిపించబడినప్పుడు అలా ఎలా చేయగలడు?
4.24.10
वधो हि मे मतो नासीत् स्वमाहात्म्यव्यतिक्रमात्।
ममासीद् बुद्धिदौरात्म्यात् प्राणहारी व्यतिक्रमः ॥ ४.२४.१० ॥
నా వధను నేను నిజానికి ఆమోదించలేదు; ఎందుకంటే నా గొప్పతనాన్ని అతిక్రమించాను. కానీ నా బుద్ధి దుష్టత్వం వల్ల ప్రాణాలు హరించే ఈ అతిక్రమం నాకు జరిగింది.
4.24.11
द्रुमशाखावभग्नोऽहं मुहूर्तं परिनिष्टनन्।
सान्त्वयित्वा त्वनेनोक्तो न पुनः कर्तुमर्हसि ॥ ४.२४.११ ॥
చెట్టు కొమ్మతో గాయపడిన నేను కొద్దిసేపు మూలిగాను. ఆయన నన్ను ఓదార్చి, ఇక మళ్లీ అలా చేయకూడదని చెప్పాడు.
4.24.12
भ्रातृत्वमार्यभावश्च धर्मश्चानेन रक्षितः।
मया क्रोधश्च कामश्च कपित्वं च प्रदर्शितम् ॥ ४.२४.१२ ॥
సోదరభావం, ఉత్తమ స్వభావం, ధర్మం ఈయన చేత రక్షించబడ్డాయి; నేను కోపాన్ని, కామాన్ని, కోతి స్వభావాన్ని ప్రదర్శించాను.
4.24.13
अचिन्तनीयं परिवर्जनीय-
मनीप्सनीयं स्वनवेक्षणीयम्।
प्राप्तोऽस्मि पाप्मानमिदं वयस्य
भ्रातुर्वधात् त्वाष्ट्रवधादिवेन्द्रः ॥ ४.२४.१३ ॥
మిత్రమా, ఊహించలేనిదీ, విడిచిపెట్టదగినదీ, కోరదగనిదీ, తాను చూడటానికే తగనిదీ అయిన ఈ పాపాన్ని నేను పొందాను; సోదరుడిని చంపడంవల్ల, త్వష్టృ కుమారుడిని చంపిన ఇంద్రుని వలె.
4.24.14
पाप्मानमिन्द्रस्य मही जलं च
वृक्षाश्च कामं जगृहुः स्त्रियश्च।
को नाम पाप्मानमिमं सहेत
शाखामृगस्य प्रतिपत्तुमिच्छेत् ॥ ४.२४.१४ ॥
ఇంద్రుని పాపాన్ని భూమి, జలం, వృక్షాలు, స్త్రీలు ఇష్టానుసారంగా స్వీకరించారు; అయితే ఈ పాపాన్ని ఎవరు భరించగలరు? కోతిని ఎదిరించాలని ఎవరు కోరుతారు?
4.24.15
नार्हामि सम्मानमिमं प्रजानां
न यौवराज्यं कुत एव राज्यम्।
अधर्मयुक्तं कुलनाशयुक्त-
मेवंविधं राघव कर्म कृत्वा ॥ ४.२४.१५ ॥
ఓ రాఘవా, అధర్మంతో కూడిన, కులనాశనానికి దారితీసే ఇటువంటి కర్మను చేసిన తరువాత, ప్రజల ఈ గౌరవానికి నేను అర్హుణ్ణి కాను; యౌవరాజ్యమైనా కాదు, రాజ్యం గురించి ఇక చెప్పేదేమిటి.
4.24.16
पापस्य कर्तास्मि विगर्हितस्य
क्षुद्रस्य लोकापकृतस्य लोके।
शोको महान् मामभिवर्ततेऽयं
वृष्टेर्यथा निम्नमिवाम्बुवेगः ॥ ४.२४.१६ ॥
నేను పాపిని, నిందితుడను, నీచుడను, లోకానికి అపకారం చేసినవాడను. వర్షపు నీటివేగం పల్లపు ప్రదేశాన్ని ముంచెత్తినట్లు ఈ మహాశోకం నన్ను ముంచెత్తుతోంది.
4.24.17
सोदर्यघातापरगात्रवालः
संतापहस्ताक्षिशिरोविषाणः।
एनोमयो मामभिहन्ति हस्ती
दृप्तो नदीकूलमिव प्रवृद्धः ॥ ४.२४.१७ ॥
సోదరుని హత్యవల్ల కలిగిన పాపం నన్ను కొడుతోంది — మదించి, తొండం, కళ్ళు, తల బాధతో మండుతున్న ఏనుగు ఉప్పొంగిన నదీతీరాన్ని కొట్టినట్లు.
4.24.18
अंहो बतेदं नृवराविषह्यं
निवर्तते मे हृदि साधुवृत्तम्।
अग्नौ विवर्णं परितप्यमानं
किट्टं यथा राघव जातरूपम् ॥ ४.२४.१८ ॥
అయ్యో, నరశ్రేష్ఠుడా రాఘవా! భరించరాని ఈ పాపం నా హృదయంలోని నా సాధు ప్రవర్తనను తొలగిస్తోంది — అగ్నిలో వేడిచేసిన బంగారపు మలినం వలె అది రంగు మాయం చేస్తోంది.
4.24.19
महाबलानां हरियूथपाना-
मिदं कुलं राघव मन्निमित्तम्।
अस्याङ्गदस्यापि च शोकतापा-
दर्धस्थितप्राणमितीव मन्ये ॥ ४.२४.१९ ॥
రాఘవా! నా కారణంగానే ఈ మహాబల హరియూథపుల వంశం ఆపదలో పడింది. అంగదుని ప్రాణం కూడా శోకతాపం వల్ల సగమే నిలిచి ఉంది అని నేను భావిస్తున్నాను.
4.24.20
सुतः सुलभ्यः सुजनः सुवश्यः
कुतस्तु पुत्रः सदृशोऽङ्गदेन।
न चापि विद्येत स वीर देशो
यस्मिन् भवेत् सोदरसंनिकर्षः ॥ ४.२४.२० ॥
కొడుకు సులభంగా దొరుకుతాడు, మంచివాడు, సులభంగా లోబడేవాడు కూడా. కానీ అంగదునికి సమానమైన కొడుకు ఎక్కడ దొరుకుతాడు? వీరా! సోదరుని సమీపం ఉండే ఆ దేశం కూడా ఎక్కడా లేదు.
4.24.21
अद्याङ्गदो वीरवरो न जीवे-
ज्जीवेत माता परिपालनार्थम्।
विना तु पुत्रं परितापदीना
सा नैव जीवेदिति निश्चितं मे ॥ ४.२४.२१ ॥
ఈ రోజు వీరులలో శ్రేష్ఠుడైన అంగదుడు బతకడు; అతనిని పోషించడం కోసమైనా తల్లి బతికేది. కుమారుడు లేకుండా దుఃఖంతో దీనురాలైన ఆమె ఖచ్చితంగా బతకదని నా నిశ్చయం.
4.24.22
सोऽहं प्रवेक्ष्याम्यतिदीप्तमग्निं
भ्रात्रा च पुत्रेण च सख्यमिच्छन्।
इमे विचेष्यन्ति हरिप्रवीराः
सीतां निदेशे परिवर्तमानाः ॥ ४.२४.२२ ॥
కాబట్టి నేను అత్యంత ప్రజ్వలిస్తున్న అగ్నిలోకి ప్రవేశిస్తాను, సోదరుడు, కుమారుడితో స్నేహాన్ని కోరుతూ. నా ఆజ్ఞలో తిరుగుతున్న ఈ వానర వీరులు సీతను వెతుకుతారు.
4.24.23
कृत्स्नं तु ते सेत्स्यति कार्यमेत-
न्मय्यप्यतीते मनुजेन्द्रपुत्र।
कुलस्य हन्तारमजीवनार्हं
रामानुजानीहि कृतागसं माम् ॥ ४.२४.२३ ॥
అయితే నేను చనిపోయిన తర్వాత కూడా నీ ఈ కార్యమంతా నెరవేరుతుంది, నరేంద్రుని కుమారా. కులాన్ని నాశనం చేసినవాడు, జీవించడానికి అర్హత లేనివాడు, అపరాధినైన నన్ను, రామా, అనుమతించు.
4.24.24
इत्येवमार्तस्य रघुप्रवीरः
श्रुत्वा वचो वालिजघन्यजस्य।
संजातबाष्पः परवीरहन्ता
रामो मुहूर्तं विमना बभूव ॥ ४.२४.२४ ॥
ఈ విధంగా బాధపడుతున్న వాలి తమ్ముడి మాటలు విని, రఘువీరుడు, శత్రువీరులను సంహరించే రాముడు కన్నీళ్ళతో, క్షణకాలం విచారంగా మారిపోయాడు.
4.24.25
तस्मिन् क्षणेऽभीक्ष्णमवेक्षमाणः
क्षितिक्षमावान् भुवनस्य गोप्ता।
रामो रुदन्तीं व्यसने निमग्नां
समुत्सुकः सोऽथ ददर्श ताराम् ॥ ४.२४.२५ ॥
ఆ క్షణంలో మళ్ళీ మళ్ళీ చూస్తూ, భూమిలా ఓర్పు కలిగిన, లోకాన్ని రక్షించే రాముడు, కష్టంలో మునిగి ఏడుస్తున్న తారను ఆత్రుతగా చూశాడు.
4.24.26
तां चारुनेत्रां कपिसिंहनाथां
पतिं समाश्लिष्य तदा शयानाम्।
उत्थापयामासुरदीनसत्त्वां
मन्त्रिप्रधानाः कपिराजपत्नीम् ॥ ४.२४.२६ ॥
ఆ చారునేత్రిని, వానరసింహ నాథుని భార్యను, భర్తను గట్టిగా చుట్టుకుని పడి ఉన్నదానిని ప్రధాన మంత్రులు లేవనెత్తారు; ఆమె ధైర్యం ఇంకా చెదరలేదు.
4.24.27
सा विस्फुरन्ती परिरभ्यमाणा
भर्तुः समीपादपनीयमाना।
ददर्श रामं शरचापपाणिं
स्वतेजसा सूर्यमिव ज्वलन्तम् ॥ ४.२४.२७ ॥
వణుకుతూ, భర్త దగ్గర నుండి తొలగించబడుతూ, కౌగిలించబడుతూ ఉన్నప్పుడు, బాణం విల్లు చేతబట్టిన రాముడిని ఆమె చూసింది; తన తేజస్సుతో సూర్యునిలా ప్రకాశిస్తూ ఉన్నాడు.
4.24.28
सुसंवृतं पार्थिवलक्षणैश्च
तं चारुनेत्रं मृगशावनेत्रा।
अदृष्टपूर्वं पुरुषप्रधान-
मयं स काकुत्स्थ इति प्रजज्ञे ॥ ४.२४.२८ ॥
రాజలక్షణాలతో బాగా అలంకరించబడిన, చారునేత్రుడైన అతన్ని, లేడిపిల్ల కన్నుల ఆమె ముందెన్నడూ చూడనివాడు, పురుషులలో ఉత్తముడు అని గ్రహించింది; 'ఇతడే ఆ కాకుత్స్థుడు' అని తెలుసుకుంది.
4.24.29
तस्येन्द्रकल्पस्य दुरासदस्य
महानुभावस्य समीपमार्या।
आर्तातितूर्णं व्यसनं प्रपन्ना
जगाम तारा परिविह्वलन्ती ॥ ४.२४.२९ ॥
ఇంద్రునితో సమానుడు, సమీపించుటకు కష్టమైనవాడు, మహాప్రభావశాలి అయిన అతని సమీపానికి ఆర్య తార, దుఃఖంలో మునిగి, అత్యంత త్వరగా, అతి కలవరపడుతూ వెళ్ళింది.
4.24.30
तं सा समासाद्य विशुद्धसत्त्वं
शोकेन सम्भ्रान्तशरीरभावा।
मनस्विनी वाक्यमुवाच तारा
रामं रणोत्कर्षणलब्धलक्ष्यम् ॥ ४.२४.३० ॥
ఆ విశుద్ధసత్త్వుని సమీపించి, శోకంతో శరీరభావం కలతపడిన మనస్విని తార, యుద్ధంలో ఉత్కర్షం పొంది లక్ష్యం సాధించిన రాముడితో ఈ మాట చెప్పింది.
4.24.31
त्वमप्रमेयश्च दुरासदश्च
जितेन्द्रियश्चोत्तमधर्मकश्च।
अक्षीणकीर्तिश्च विचक्षणश्च
क्षितिक्षमावान् क्षतजोपमाक्षः ॥ ४.२४.३१ ॥
నీవు అప్రమేయుడవు, దుర్లభుడవు, జితేంద్రియుడవు, ఉత్తమ ధర్మ పాలకుడవు, అక్షీణ కీర్తిగలవాడవు, విచక్షణుడవు, భూమివలె క్షమాశీలుడవు, రక్తవర్ణ నేత్రాలు కలవాడవు.
4.24.32
त्वमात्तबाणासनबाणपाणि-
र्महाबलः संहननोपपन्नः।
मनुष्यदेहाभ्युदयं विहाय
दिव्येन देहाभ्युदयेन युक्तः ॥ ४.२४.३२ ॥
ధనుర్బాణాలు చేతబూనిన నీవు మహాబలుడవు, దృఢదేహుడవు; మానవదేహ వైభవాన్ని విడిచి దివ్య దేహవైభవంతో కూడి ఉన్నావు.
4.24.33
येनैव बाणेन हतः प्रियो मे
तेनैव बाणेन हि मां जहीहि।
हता गमिष्यामि समीपमस्य
न मां विना वीर रमेत वाली ॥ ४.२४.३३ ॥
ఏ బాణంతో నా ప్రియుడు హతుడయ్యాడో, అదే బాణంతో నన్నూ కొట్టు; మరణించి నేను అతని సమీపానికి వెళ్తాను. వీరా, నేను లేకుండా వాలి ఆనందించడు.
4.24.34
स्वर्गेऽपि पद्मामलपत्रनेत्र
समेत्य सम्प्रेक्ष्य च मामपश्यन्।
न ह्येष उच्चावचताम्रचूडा
विचित्रवेषाप्सरसोऽभजिष्यत् ॥ ४.२४.३४ ॥
స్వర్గంలో కూడా పద్మదళాల వంటి నేత్రాలున్న ఇతడు, నన్ను చూడకుండా, విచిత్ర వేషాల అప్సరసలను కోరడు.
4.24.35
स्वर्गेऽपि शोकं च विवर्णतां च
मया विना प्राप्स्यति वीर वाली।
रम्ये नगेन्द्रस्य तटावकाशे
विदेहकन्यारहितो यथा त्वम् ॥ ४.२४.३५ ॥
వీరా, నేను లేకుండా వాలి స్వర్గంలో కూడా శోకాన్ని, వివర్ణతను పొందుతాడు — పర్వతరాజు రమణీయ తీరంలో విదేహకన్య లేకుండా నీవు ఉన్నట్లుగా.
4.24.36
त्वं वेत्थ तावद् वनिताविहीनः
प्राप्नोति दुःखं पुरुषः कुमारः।
तत् त्वं प्रजानञ्जहि मां न वाली
दुःखं ममादर्शनजं भजेत ॥ ४.२४.३६ ॥
నీకు తెలుసు, భార్య లేని పురుషుడు, యువరాజైనా, దుఃఖాన్ని పొందుతాడు. కాబట్టి అది తెలిసి నన్ను విడిచిపెట్టకు; వాలిని కాదు, నీ ఎడబాటు వల్ల నాకు దుఃఖం కలుగుతుంది.
4.24.37
यच्चापि मन्येत भवान् महात्मा
स्त्रीघातदोषस्तु भवेन्न मह्यम्।
आत्मेयमस्येति हि मां जहि त्वं
न स्त्रीवधः स्यान्मनुजेन्द्रपुत्र ॥ ४.२४.३७ ॥
నీవు మహాత్ముడు అని భావించి, స్త్రీ హత్య దోషం నాకు రాదని నీవు అనుకుంటే, ఇది అతని ఆత్మ అని తెలుసుకుని నన్ను చంపు; ఓ మనుజేంద్ర పుత్రా, ఇది స్త్రీ వధ కాదు.
4.24.38
शास्त्रप्रयोगाद् विविधाश्च वेदा-
दनन्यरूपाः पुरुषस्य दाराः।
दारप्रदानाद्धि न दानमन्यत्
प्रदृश्यते ज्ञानवतां हि लोके ॥ ४.२४.३८ ॥
శాస్త్ర ప్రయోగం వలన, వేదాల వలన, పురుషుని భార్యలు అనేక విధాలుగా ఉన్నప్పటికీ అన్యం కాని ఒకే రూపం గలవారు. భార్యను దానం చేయడం కంటే మరొక దానం లోకంలో జ్ఞానులచే కనబడదు.
4.24.39
त्वं चापि मां तस्य मम प्रियस्य
प्रदास्यसे धर्ममवेक्ष्य वीर।
अनेन दानेन न लप्स्यसे त्व-
मधर्मयोगं मम वीर घातात् ॥ ४.२४.३९ ॥
నీవు కూడా ధర్మాన్ని పరిగణించి, నా ప్రియుడైన అతనికి నన్ను ఇస్తావు; ఓ వీరా, ఈ దానం వల్ల నా వధ కారణంగా అధర్మ సంబంధాన్ని నీవు పొందవు.
4.24.40
आर्तामनाथामपनीयमाना-
मेवंगतां नार्हसि मामहन्तुम्।
अहं हि मातङ्गविलासगामिना
प्लवंगमानामृषभेण धीमता।
विना वरार्होत्तमहेममालिना
चिरं न शक्ष्यामि नरेन्द्र जीवितुम् ॥ ४.२४.४० ॥
దుఃఖితురాలిని, రక్షకులేనిదానిని, ఇలా ఈడ్చుకుపోబడుతున్న నన్ను చంపడం నీకు తగదు. ఏనుగు నడకవంటి నడక కలవాడు, బుద్ధిమంతుడు, వానరులలో వృషభం వంటివాడు, ఉత్తమ బంగారు మాల ధరించినవాడు అయిన ఆయన లేకుండా, ఓ నరేంద్రా, నేను చాలాకాలం జీవించలేను.
4.24.41
इत्येवमुक्तस्तु विभुर्महात्मा
तारां समाश्वास्य हितं बभाषे।
मा वीरभार्ये विमतिं कुरुष्व
लोको हि सर्वो विहितो विधात्रा ॥ ४.२४.४१ ॥
ఇలా అనబడినవాడు, మహాత్ముడు, సమర్థుడు అయిన ఆయన తారను ఓదార్చి హితవాక్యాలు పలికాడు: ఓ వీరపత్నీ, విచారపడకు; ఎందుకంటే సమస్త లోకమూ బ్రహ్మచేత నియమించబడినది.
4.24.42
तं चैव सर्वं सुखदुःखयोगं
लोकोऽब्रवीत् तेन कृतं विधात्रा।
त्रयोऽपि लोका विहितं विधानं
नातिक्रमन्ते वशगा हि तस्य ॥ ४.२४.४२ ॥
సుఖదుఃఖాల ఈ సంయోగమంతా బ్రహ్మ చేసినదని లోకం చెబుతుంది. మూడు లోకాలూ ఆయన నియమించిన విధానాన్ని అతిక్రమించవు, ఎందుకంటే అవి ఆయన వశంలో ఉన్నవి.
4.24.43
प्रीतिं परां प्राप्स्यसि तां तथैव
पुत्रश्च ते प्राप्स्यति यौवराज्यम्।
धात्रा विधानं विहितं तथैव
न शूरपत्न्यः परिदेवयन्ति ॥ ४.२४.४३ ॥
నువ్వు అత్యున్నత ఆనందాన్ని పొందుతావు, నీ కుమారుడు యౌవరాజ్య పదవిని పొందుతాడు. బ్రహ్మ నియమించిన విధానం అలాగే ఉంటుంది; వీరపత్నులు విలపించరు.
4.24.44
आश्वासिता तेन महात्मना तु
प्रभावयुक्तेन परंतपेन।
सा वीरपत्नी ध्वनता मुखेन
सुवेषरूपा विरराम तारा ॥ ४.२४.४४ ॥
ప్రభావశాలి, శత్రువులను దహించే ఆ మహాత్ముడిచే ఓదార్చబడిన ఆ వీరపత్ని తార, అందమైన వేషరూపాలతో, ధ్వనిస్తూ ఉన్న నోటితో విరమించింది.