رامايانا فالميكي · السارغا 4.25
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.25.1
स सुग्रीवं च तारां च साङ्गदां सहलक्ष्मणः।
समानशोकः काकुत्स्थः सान्त्वयन्निदमब्रवीत् ॥ ४.२५.१ ॥
قال كاكوتستا راما، ومعه لاكشمانا، وهو يشاركهم الحزن نفسه، مواسيًا سوغريفا وتارا وأنغادا، هذه الكلمات.
4.25.2
न शोकपरितापेन श्रेयसा युज्यते मृतः।
यदत्रानन्तरं कार्यं तत् समाधातुमर्हथ ॥ ४.२५.२ ॥
لا ينال الميت الخير بالحزن والكرب. فعليكم الآن أن تؤدوا الواجب الذي أمامكم.
4.25.3
लोकवृत्तमनुष्ठेयं कृतं वो बाष्पमोक्षणम्।
न कालादुत्तरं किंचित् कर्मशक्यमुपासितुम् ॥ ४.२५.३ ॥
يجب اتباع عادة العالم: لقد ذرفتم دموعكم. وبعد الوقت المناسب لا يبقى ما يمكن القيام به.
4.25.4
नियतिः कारणं लोके नियतिः कर्मसाधनम्।
नियतिः सर्वभूतानां नियोगेष्विह कारणम् ॥ ४.२५.४ ॥
في العالم القدر هو السبب؛ والقدر هو وسيلة الفعل. ولجميع الكائنات القدر هو السبب فيما أُنيطت به من مهام.
4.25.5
न कर्ता कस्यचित् कश्चिन्नियोगे नापि चेश्वरः।
स्वभावे वर्तते लोकस्तस्य कालः परायणम् ॥ ४.२५.५ ॥
ليس أحد فاعلًا لفعل غيره، ولا يوجد مالك في التكليف. يسير العالم بطبيعته، والزمن ملجؤه الأعلى.
4.25.6
न कालः कालमत्येति न कालः परिहीयते।
स्वभावं च समासाद्य न कश्चिदतिवर्तते ॥ ४.२५.६ ॥
الزمن لا يتجاوز الزمن، ولا ينقص الزمن. وما من أحد يتجاوزه بعد أن يبلغ طبيعته.
4.25.7
न कालस्यास्ति बन्धुत्वं न हेतुर्न पराक्रमः।
न मित्रज्ञातिसम्बन्धः कारणं नात्मनो वशः ॥ ४.२५.७ ॥
ليس للزمن قرابة، ولا سبب له، ولا بأس؛ ولا الأصدقاء ولا روابط القرابة سببه، وليس هو في قبضة الإنسان.
4.25.8
किं तु कालपरीणामो द्रष्टव्यः साधु पश्यता।
धर्मश्चार्थश्च कामश्च कालक्रमसमाहिताः ॥ ४.२५.८ ॥
لكن من يبصر جيدا ينبغي أن يرى نضج الزمن؛ فالدارما والثروة والشهوة كلها مرتبة وفق تسلسل الزمن.
4.25.9
इतः स्वां प्रकृतिं वाली गतः प्राप्तः क्रियाफलम्।
सामदानार्थसंयोगैः पवित्रं प्लवगेश्वरः ॥ ४.२५.९ ॥
غادر فالي من هنا إلى طبيعته، نائلا ثمرة فعله؛ وتطهّر سيد القرود بجمع المصالحة والعطاء والمنفعة.
4.25.10
स्वधर्मस्य च संयोगाज्जितस्तेन महात्मना।
स्वर्गः परिगृहीतश्च प्राणानपरिरक्षता ॥ ४.२५.१० ॥
بالاتحاد بدارمته الخاصة انتصر ذلك العظيم النفس؛ ومع أنه لم يحمِ حياته، نال السماء.
4.25.11
एषा वै नियतिः श्रेष्ठा यां गतो हरियूथपः।
तदलं परितापेन प्राप्तकालमुपास्यताम् ॥ ४.२५.११ ॥
هذه هي أفضل القدر الذي سلكه سيد جماعات القرود؛ فليكفِ الحزن، واقبل الزمن الذي حان.
4.25.12
वचनान्ते तु रामस्य लक्ष्मणः परवीरहा।
अवदत् प्रश्रितं वाक्यं सुग्रीवं गतचेतसम् ॥ ४.२५.१२ ॥
لما انتهى كلام راما، تكلم لاكشمانا، قاتل الأبطال الأعداء، بتواضع إلى سوغريفا، وكان قلبه مضطربا.
4.25.13
कुरु त्वमस्य सुग्रीव प्रेतकार्यमनन्तरम्।
ताराङ्गदाभ्यां सहितो वालिनो दहनं प्रति ॥ ४.२५.१३ ॥
يا سوغريفا، مع تارا وأنغادا، أقم دون تأخير طقوس الجنازة لفالي لحرقه.
4.25.14
समाज्ञापय काष्ठानि शुष्काणि च बहूनि च।
चन्दनानि च दिव्यानि वालिसंस्कारकारणात् ॥ ४.२५.१४ ॥
أمر بإحضار حطب جاف كثير وخشب صندل إلهي لطقوس حرق فالي.
4.25.15
समाश्वासय दीनं त्वमङ्गदं दीनचेतसम्।
मा भूर्बालिशबुद्धिस्त्वं त्वदधीनमिदं पुरम् ॥ ४.२५.१५ ॥
واسلِ أنغادا الحزين؛ ولا تكن ضعيف العقل، فهذه المدينة صارت الآن تحت سلطانك.
4.25.16
अङ्गदस्त्वानयेन्माल्यं वस्त्राणि विविधानि च।
घृतं तैलमथो गन्धान् यच्चात्र समनन्तरम् ॥ ४.२५.१६ ॥
فليحضر أنغادا الأكاليل والثياب المتنوعة والسمن والزيت والعطور وكل ما يلزم هنا دون تأخير.
4.25.17
त्वं तार शिबिकां शीघ्रमादायागच्छ सम्भ्रमात्।
त्वरा गुणवती युक्ता ह्यस्मिन् काले विशेषतः ॥ ४.२५.१७ ॥
يا تارا، خذي المحفة بسرعة وأتي مسرعة؛ ففي هذا الوقت بالذات يليق هذا الاستعجال.
4.25.18
सज्जीभवन्तु प्लवगाः शिबिकावाहनोचिताः।
समर्था बलिनश्चैव निर्हरिष्यन्ति वालिनम् ॥ ४.२५.१८ ॥
ليستعدّ القرود المؤهلون لحمل المحفة، القادرون الأقوياء؛ فهم سيحملون فالي خارجاً.
4.25.19
एवमुक्त्वा तु सुग्रीवं सुमित्रानन्दवर्धनः।
तस्थौ भ्रातृसमीपस्थो लक्ष्मणः परवीरहा ॥ ४.२५.१९ ॥
قال هذا لسوغريفا، ثم وقف لكشمانا، مُفرِح سوميترا وقاتل الأبطال الأعداء، بجانب أخيه.
4.25.20
लक्ष्मणस्य वचः श्रुत्वा तारः सम्भ्रान्तमानसः।
प्रविवेश गुहां शीघ्रं शिबिकासक्तमानसः ॥ ४.२५.२० ॥
سمعت تارا كلام لكشمانا، فدخلت الكهف مسرعة، وقلبها مضطرب ومعلّق بالهودج.
4.25.21
आदाय शिबिकां तारः स तु पर्यापतत् पुनः।
वानरैरुह्यमानां तां शूरैरुद्वहनोचितैः ॥ ४.२५.२१ ॥
أخذت تارا الهودج وركضت من جديد، بينما كان يحمله قردة شجعان يصلحون لحمله.
4.25.22
दिव्यां भद्रासनयुतां शिबिकां स्यन्दनोपमाम्।
पक्षिकर्मभिराचित्रां द्रुमकर्मविभूषिताम् ॥ ४.२५.२२ ॥
كان ذلك الهودج الإلهي، المزود بمقعد نبيل والشبيه بالعربة، مزخرفاً بصور الطيور ومزيناً بنقوش الأشجار.
4.25.23
आचितां चित्रपत्तीभिः सुनिविष्टां समन्ततः।
विमानमिव सिद्धानां जालवातायनायुताम् ॥ ४.२५.२३ ॥
كان مملوءاً بألواح مزخرفة ومرتباً جيداً من كل جانب، كأنه مركبة السماء للكاملين، ومزوداً بنوافذ شبكية.
4.25.24
सुनियुक्तां विशालां च सुकृतां शिल्पिभिः कृताम्।
दारुपर्वतकोपेतां चारुकर्मपरिष्कृताम् ॥ ४.२५.२४ ॥
كان متقن الترتيب، واسعاً، صنعه الحرفيون بإتقان، يحمل أشكالاً خشبية كالجبال، ومصقولاً بصنعة جميلة.
4.25.25
वराभरणहारैश्च चित्रमाल्योपशोभिताम्।
गुहागहनसंछन्नां रक्तचन्दनभूषिताम् ॥ ४.२५.२५ ॥
مزيّنة بحلي وقلائد رائعة، ومزدانة بأكاليل متنوعة الألوان، مغطاة بالكهوف والغابات الكثيفة، ومُزيّنة بالصندل الأحمر.
4.25.26
पुष्पौघैः समभिच्छन्नां पद्ममालाभिरेव च।
तरुणादित्यवर्णाभिर्भ्राजमानाभिरावृताम् ॥ ४.२५.२६ ॥
مغطاة تماماً بأكوام من الزهور، ومحاطة بأكاليل اللوتس وبأكاليل لامعة بلون الشمس الناشئة.
4.25.27
ईदृशीं शिबिकां दृष्ट्वा रामो लक्ष्मणमब्रवीत्।
क्षिप्रं विनीयतां वाली प्रेतकार्यं विधीयताम् ॥ ४.२५.२७ ॥
ولما رأى راما مثل هذه المحفة قال للاكشمانا: "لينقل فالي سريعاً، ولتُقَم مراسم جنازته."
4.25.28
ततो वालिनमुद्यम्य सुग्रीवः शिबिकां तदा।
आरोपयत विक्रोशन्नङ्गदेन सहैव तु ॥ ४.२५.२८ ॥
ثم رفع سوغريفا فالي ووضعه على المحفة، صارخاً مع أنغادا.
4.25.29
आरोप्य शिबिकां चैव वालिनं गतजीवितम्।
अलंकारैश्च विविधैर्माल्यैर्वस्त्रैश्च भूषितम् ॥ ४.२५.२९ ॥
وبعد أن وُضع فالي، الذي فارقته الحياة، على المحفة، زُيِّن بحلي متنوعة وأكاليل وثياب.
4.25.30
आज्ञापयत् तदा राजा सुग्रीवः प्लवगेश्वरः।
और्ध्वदेहिकमार्यस्य क्रियतामनुकूलतः ॥ ४.२५.३० ॥
عندئذٍ أمر الملك سوغريفا، سيد القرود: "لتُقَم مراسم الجنازة للنبيل فالي على الوجه اللائق."
4.25.31
विश्राणयन्तो रत्नानि विविधानि बहूनि च।
अग्रतः प्लवगा यान्तु शिबिका तदनन्तरम् ॥ ४.२५.३१ ॥
وليتقدّم القرود موزّعين جواهر كثيرة من أنواع شتّى، ويتبعهم المحفّة.
4.25.32
राज्ञामृद्धिविशेषा हि दृश्यन्ते भुवि यादृशाः।
तादृशैरिह कुर्वन्तु वानरा भर्तृसत्क्रियाम् ॥ ४.२५.३२ ॥
وكما تُرى في الأرض عظمةُ الملوك، فليقم القرود هنا بتكريم سيدهم بمثلها.
4.25.33
तादृशं वालिनः क्षिप्रं प्राकुर्वन्नौर्ध्वदेहिकम्।
अङ्गदं परिरभ्याशु तारप्रभृतयस्तदा ॥ ४.२५.३३ ॥
فأُعدّت بسرعة مراسمُ الجنازة اللائقةُ بفالي؛ ثم ضمّت تارا وسواها أنغدا إليهنّ، وفي الحال…
4.25.34
क्रोशन्तः प्रययुः सर्वे वानरा हतबान्धवाः।
ततः प्रणिहिताः सर्वा वानर्योऽस्य वशानुगाः ॥ ४.२५.३४ ॥
فمضى جميع القرود، وقد قُتل قريبهم، يصرخون؛ ثم تبعت جميع القرديّات المطيعات له، منتبهات.
4.25.35
चुक्रुशुर्वीरवीरेति भूयः क्रोशन्ति ताः प्रियम्।
ताराप्रभृतयः सर्वा वानर्यो हतबान्धवाः ॥ ४.२५.३५ ॥
صِحْن: «أيها البطل، أيها البطل!» وعُدن يبكين حبيبهنّ مرة بعد أخرى؛ تارا وجميع القرديّات الأخريات، اللواتي قُتل قريبهنّ.
4.25.36
अनुजग्मुश्च भर्तारं क्रोशन्त्यः करुणस्वनाः।
तासां रुदितशब्देन वानरीणां वनान्तरे ॥ ४.२५.३६ ॥
وتبعن سيّدهنّ صارخاتٍ بأصواتٍ مؤلمة؛ وبصوت بكاء القرديّات دوّى داخلُ الغابة.
4.25.37
वनानि गिरयश्चैव विक्रोशन्तीव सर्वतः।
पुलिने गिरिनद्यास्तु विविक्ते जलसंवृते ॥ ४.२५.३७ ॥
وكأن الغابات والجبال أيضًا تنوح من كل جانب؛ على ضفة النهر الجبلي المنعزلة، في موضع تحيط به المياه.
4.25.38
चितां चक्रुः सुबहवो वानरा वनचारिणः।
अवरोप्य ततः स्कन्धाच्छिबिकां वानरोत्तमाः ॥ ४.२५.३८ ॥
صنع كثير من الفانارا الساكنين في الغابة محرقة؛ ثم أنزل أفضل الفانارا المحفة عن أكتافهم.
4.25.39
तस्थुरेकान्तमाश्रित्य सर्वे शोकपरायणाः।
ततस्तारा पतिं दृष्ट्वा शिबिकातलशायिनम् ॥ ४.२५.३९ ॥
وقف الجميع جانبًا مستغرقين في الحزن؛ ثم رأت تارا زوجها راقدًا في أرضية المحفة.
4.25.40
आरोप्याङ्के शिरस्तस्य विललाप सुदुःखिता।
हा वानरमहाराज हा नाथ मम वत्सल ॥ ४.२५.४० ॥
وضعت رأسه في حجرها وراحت تنوح في حزن شديد: «آه أيها الملك العظيم للفانارا! آه يا زوجي، يا حبيبي!»
4.25.41
हा महार्ह महाबाहो हा मम प्रिय पश्य माम्।
जनं न पश्यसीमं त्वं कस्माच्छोकाभिपीडितम् ॥ ४.२५.४१ ॥
آه، أيها الشديد الذراعين، المستحق لأعظم التكريم! آه يا حبيبي، انظر إليّ! لماذا لا تنظر إلى هذه المرأة المتألمة من الحزن؟
4.25.42
प्रहृष्टमिह ते वक्त्रं गतासोरपि मानद।
अस्तार्कसमवर्णं च दृश्यते जीवतो यथा ॥ ४.२५.४२ ॥
أيها المانح للكرامة، رغم أن نفسك قد فارقك، فإن وجهك هنا يبدو مشرقًا، وهو بلون الشمس الغاربة، يُرى كما لو كنت حيًّا.
4.25.43
एष त्वां रामरूपेण कालः कर्षति वानर।
येन स्म विधवाः सर्वाः कृता एकेषुणा रणे ॥ ४.२५.४३ ॥
أيها القرد، إن الزمن في صورة راما يجرّك، ذلك الذي في المعركة جعل جميعهن أرامل بسهم واحد.
4.25.44
इमास्तास्तव राजेन्द्र वानर्योऽप्लवगास्तव।
पादैर्विकृष्टमध्वानमागताः किं न बुध्यसे ॥ ४.२५.४४ ॥
أيها ملك الملوك، هؤلاء نساؤك القرود، لم يعدن يقفزن، وقد جئن إلى هنا يجررن بأقدامهن. أفلا تدرك ذلك؟
4.25.45
तवेष्टा ननु चैवेमा भार्याश्चन्द्रनिभाननाः।
इदानीं नेक्षसे कस्मात् सुग्रीवं प्लवगेश्वर ॥ ४.२५.४५ ॥
هؤلاء زوجاتك الحبيبات، ذوات الوجوه كالقمر. أيها سيد القرود، لماذا لا تنظر إليهن الآن، ولا إلى سوغريفا؟
4.25.46
एते हि सचिवा राजंस्तारप्रभृतयस्तव।
पुरवासिजनश्चायं परिवार्य विषीदति ॥ ४.२५.४६ ॥
أيها الملك، هؤلاء وزراؤك على رأسهم تارا، وهذا شعب المدينة يحيط بك ويحزن.
4.25.47
विसर्जयैनान् सचिवान् यथापुरमरिंदम।
ततः क्रीडामहे सर्वा वनेषु मदनोत्कटाः ॥ ४.२५.४७ ॥
أيها المُخضِع للأعداء، اصرف هؤلاء الوزراء كما كان من قبل؛ ثم نلعب نحن جميعاً في الغابات، مشتعلات بالشهوة.
4.25.48
एवं विलपतीं तारां पतिशोकपरीवृताम्।
उत्थापयन्ति स्म तदा वानर्यः शोककर्शिताः ॥ ४.२५.४८ ॥
وبينما كانت تارا تنوح هكذا، محاطةً بحزن زوجها، رفعتها حينئذٍ النساء القرود المنهَكات من الحزن.
4.25.49
सुग्रीवेण ततः सार्धं सोऽङ्गदः पितरं रुदन्।
चितामारोपयामास शोकेनाभिप्लुतेन्द्रियः ॥ ४.२५.४९ ॥
ثم وضع أنغدا، مع سوغريفا، والدَه على المحرقة، وقد غلبت الحزنُ حواسَّه وهو يبكي.
4.25.50
ततोऽग्निं विधिवद् दत्त्वा सोऽपसव्यं चकार ह।
पितरं दीर्घमध्वानं प्रस्थितं व्याकुलेन्द्रियः ॥ ४.२५.५० ॥
ثم بعد أن قدّم النار كما يقتضي الرسم، طاف حول المحرقة عكس الاتجاه؛ وقد اضطربت حواسه كأن أباه قد خرج في طريق طويل.
4.25.51
संस्कृत्य वालिनं तं तु विधिवत् प्लवगर्षभाः।
आजग्मुरुदकं कर्तुं नदीं शुभजलां शिवाम् ॥ ४.२५.५१ ॥
بعد أن أدّوا طقوس فالي كما ينبغي، ذهب أفضل القرود إلى النهر ذي المياه المباركة ليقدّموا القرابين المائية.
4.25.52
ततस्ते सहितास्तत्र ह्यङ्गदं स्थाप्य चाग्रतः।
सुग्रीवतारासहिताः सिषिचुर्वालिने जलम् ॥ ४.२५.५२ ॥
ثم اجتمعوا جميعاً، ووضعوا أنغدا في المقدمة، ومعهم سوغريفا وتارا، فسكبوا الماء لفالي.
4.25.53
सुग्रीवेणैव दीनेन दीनो भूत्वा महाबलः।
समानशोकः काकुत्स्थः प्रेतकार्याण्यकारयत् ॥ ४.२५.५३ ॥
وقد حزن لحزن سوغريفا، فأمر الرامُ القويُّ من نسل كاكوتستها، وقد شاركه الحزن ذاته، بإقامة طقوس الموتى.
4.25.54
ततोऽथ तं वालिनमग्र्यपौरुषं
प्रकाशमिक्ष्वाकुवरेषुणा हतम्।
प्रदीप्य दीप्ताग्निसमौजसं तदा
सलक्ष्मणं राममुपेयिवान् हरिः ॥ ४.२५.५४ ॥
ثم أظهر فالي ذلك البطل الأعظم بأسًا، الذي قُتل بأفضل سهم من نسل إيكشفاكو، متلألئًا كنار مشتعلة، ثم تقدّم القردُ (هنومان) نحو راما ومعه لاكشمانا.