ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 4.25
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.25.1
स सुग्रीवं च तारां च साङ्गदां सहलक्ष्मणः।
समानशोकः काकुत्स्थः सान्त्वयन्निदमब्रवीत् ॥ ४.२५.१ ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಂದಿಗಿದ್ದ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ರಾಮನು, ತಾನೂ ಅದೇ ಶೋಕದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಸುಗ್ರೀವ, ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅಂಗದರನ್ನು ಸಂತೈಸುತ್ತಾ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
4.25.2
न शोकपरितापेन श्रेयसा युज्यते मृतः।
यदत्रानन्तरं कार्यं तत् समाधातुमर्हथ ॥ ४.२५.२ ॥
ಶೋಕ ಮತ್ತು ಸಂತಾಪದಿಂದ ಮೃತನಿಗೆ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈಗ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನೀವು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.
4.25.3
लोकवृत्तमनुष्ठेयं कृतं वो बाष्पमोक्षणम्।
न कालादुत्तरं किंचित् कर्मशक्यमुपासितुम् ॥ ४.२५.३ ॥
ಲೋಕಾಚಾರದಂತೆ ಮಾಡಬೇಕಾದುದನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ನೀವು ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸಿದ್ದಾಯಿತು. ಕಾಲವನ್ನು ಮೀರಿ ಇನ್ನು ಮಾಡಬಹುದಾದುದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ.
4.25.4
नियतिः कारणं लोके नियतिः कर्मसाधनम्।
नियतिः सर्वभूतानां नियोगेष्विह कारणम् ॥ ४.२५.४ ॥
ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಿಯತಿಯೇ ಕಾರಣ; ನಿಯತಿಯೇ ಕರ್ಮದ ಸಾಧನ. ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ನೇಮಿತ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯತಿಯೇ ಕಾರಣ.
4.25.5
न कर्ता कस्यचित् कश्चिन्नियोगे नापि चेश्वरः।
स्वभावे वर्तते लोकस्तस्य कालः परायणम् ॥ ४.२५.५ ॥
ಯಾರೂ ಯಾರ ಕರ್ತೃವೂ ಅಲ್ಲ; ನಿಯೋಗದಲ್ಲಿ ಈಶ್ವರನೂ ಇಲ್ಲ. ಲೋಕವು ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ; ಕಾಲವೇ ಅದರ ಪರಮ ಆಶ್ರಯ.
4.25.6
न कालः कालमत्येति न कालः परिहीयते।
स्वभावं च समासाद्य न कश्चिदतिवर्तते ॥ ४.२५.६ ॥
ಕಾಲವು ಕಾಲವನ್ನು ಮೀರುವುದಿಲ್ಲ; ಕಾಲವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಯಾರೂ ಅದನ್ನು ಮೀರುವುದಿಲ್ಲ.
4.25.7
न कालस्यास्ति बन्धुत्वं न हेतुर्न पराक्रमः।
न मित्रज्ञातिसम्बन्धः कारणं नात्मनो वशः ॥ ४.२५.७ ॥
ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬಂಧುತ್ವವಿಲ್ಲ, ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಿಲ್ಲ, ಪರಾಕ್ರಮವೂ ಇಲ್ಲ. ಮಿತ್ರರು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾತಿಗಳ ಸಂಬಂಧವೂ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಲ್ಲ; ಅದು ತನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ.
4.25.8
किं तु कालपरीणामो द्रष्टव्यः साधु पश्यता।
धर्मश्चार्थश्च कामश्च कालक्रमसमाहिताः ॥ ४.२५.८ ॥
ಆದರೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೋಡುವವನು ಕಾಲದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು; ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ ಕೂಡ ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿವೆ.
4.25.9
इतः स्वां प्रकृतिं वाली गतः प्राप्तः क्रियाफलम्।
सामदानार्थसंयोगैः पवित्रं प्लवगेश्वरः ॥ ४.२५.९ ॥
ವಾಲಿ ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೋದನು, ತನ್ನ ಕರ್ಮಫಲವನ್ನು ಪಡೆದನು; ವಾನರರ ಅಧಿಪತಿ ಸಾಮ, ದಾನ, ಅರ್ಥ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಪವಿತ್ರನಾದನು.
4.25.10
स्वधर्मस्य च संयोगाज्जितस्तेन महात्मना।
स्वर्गः परिगृहीतश्च प्राणानपरिरक्षता ॥ ४.२५.१० ॥
ತನ್ನ ಸ್ವಧರ್ಮದ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಜಯಿಸಿದನು; ತನ್ನ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸದಿದ್ದರೂ ಅವನು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದನು.
4.25.11
एषा वै नियतिः श्रेष्ठा यां गतो हरियूथपः।
तदलं परितापेन प्राप्तकालमुपास्यताम् ॥ ४.२५.११ ॥
ವಾನರ ಯೂಥಪತಿ ಹೋದ ದಾರಿಯೇ ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಿಯತಿ; ಆದ್ದರಿಂದ ದುಃಖ ಸಾಕು—ಸಮಯ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು.
4.25.12
वचनान्ते तु रामस्य लक्ष्मणः परवीरहा।
अवदत् प्रश्रितं वाक्यं सुग्रीवं गतचेतसम् ॥ ४.२५.१२ ॥
ರಾಮನ ಮಾತು ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ, ಶತ್ರುವೀರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ವಿನಯದಿಂದ, ಕಳವಳಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸಿನ ಸುಗ್ರೀವನಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.
4.25.13
कुरु त्वमस्य सुग्रीव प्रेतकार्यमनन्तरम्।
ताराङ्गदाभ्यां सहितो वालिनो दहनं प्रति ॥ ४.२५.१३ ॥
ಸುಗ್ರೀವನೇ, ನೀನು ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅಂಗದರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ವಾಲಿಯ ದಹನಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರೇತಕಾರ್ಯವನ್ನು ತಕ್ಷಣ ನೆರವೇರಿಸು.
4.25.14
समाज्ञापय काष्ठानि शुष्काणि च बहूनि च।
चन्दनानि च दिव्यानि वालिसंस्कारकारणात् ॥ ४.२५.१४ ॥
ವಾಲಿಯ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಒಣಗಿದ ಬಹಳ ಕಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನೂ ದಿವ್ಯ ಗಂಧದ ಕಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನೂ ತರಿಸಲು ಆಜ್ಞಾಪಿಸು.
4.25.15
समाश्वासय दीनं त्वमङ्गदं दीनचेतसम्।
मा भूर्बालिशबुद्धिस्त्वं त्वदधीनमिदं पुरम् ॥ ४.२५.१५ ॥
ದುಃಖಿತನಾದ ಅಂಗದನನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸು; ನೀನು ಮೂರ್ಖಬುದ್ಧಿಯವನಾಗಬೇಡ, ಈ ನಗರ ಈಗ ನಿನ್ನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದೆ.
4.25.16
अङ्गदस्त्वानयेन्माल्यं वस्त्राणि विविधानि च।
घृतं तैलमथो गन्धान् यच्चात्र समनन्तरम् ॥ ४.२५.१६ ॥
ಅಂಗದನು ಮಾಲೆಗಳನ್ನು, ವಿವಿಧ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು, ತುಪ್ಪ, ಎಣ್ಣೆ, ಸುಗಂಧಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಬೇಕಾದುದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತಕ್ಷಣ ತರಲಿ.
4.25.17
त्वं तार शिबिकां शीघ्रमादायागच्छ सम्भ्रमात्।
त्वरा गुणवती युक्ता ह्यस्मिन् काले विशेषतः ॥ ४.२५.१७ ॥
ತಾರೆಯೇ, ನೀನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ತ್ವರೆಯಿಂದ ಬಾ; ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಈ ತ್ವರೆಯೇ ಸರಿಯಾದದ್ದು.
4.25.18
सज्जीभवन्तु प्लवगाः शिबिकावाहनोचिताः।
समर्था बलिनश्चैव निर्हरिष्यन्ति वालिनम् ॥ ४.२५.१८ ॥
ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಹೊರಲು ಯೋಗ್ಯರಾದ, ಸಮರ್ಥರಾದ ಮತ್ತು ಬಲಶಾಲಿಗಳಾದ ವಾನರರು ಸಿದ್ಧರಾಗಲಿ; ಅವರು ವಾಲಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವರು.
4.25.19
एवमुक्त्वा तु सुग्रीवं सुमित्रानन्दवर्धनः।
तस्थौ भ्रातृसमीपस्थो लक्ष्मणः परवीरहा ॥ ४.२५.१९ ॥
ಸುಗ್ರೀವನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಸುಮಿತ್ರೆಯ ಆನಂದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ, ಶತ್ರುವೀರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ತನ್ನ ಅಣ್ಣನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ನಿಂತನು.
4.25.20
लक्ष्मणस्य वचः श्रुत्वा तारः सम्भ्रान्तमानसः।
प्रविवेश गुहां शीघ्रं शिबिकासक्तमानसः ॥ ४.२५.२० ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ದಿಗ್ಭ್ರಾಂತ ಮನಸ್ಸಿನ ತಾರೆ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯ ಮೇಲೆ ಮನಸ್ಸಿಟ್ಟು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಗುಹೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಳು.
4.25.21
आदाय शिबिकां तारः स तु पर्यापतत् पुनः।
वानरैरुह्यमानां तां शूरैरुद्वहनोचितैः ॥ ४.२५.२१ ॥
ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ತಾರೆ ಮತ್ತೆ ಓಡಿದಳು; ಅದನ್ನು ಹೊರಲು ಯೋಗ್ಯರಾದ ಶೂರ ವಾನರರು ಹೊತ್ತಿದ್ದರು.
4.25.22
दिव्यां भद्रासनयुतां शिबिकां स्यन्दनोपमाम्।
पक्षिकर्मभिराचित्रां द्रुमकर्मविभूषिताम् ॥ ४.२५.२२ ॥
ಆ ದಿವ್ಯ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಭದ್ರಾಸನದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ರಥದಂತಿತ್ತು; ಪಕ್ಷಿ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ವೃಕ್ಷ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿತ್ತು.
4.25.23
आचितां चित्रपत्तीभिः सुनिविष्टां समन्ततः।
विमानमिव सिद्धानां जालवातायनायुताम् ॥ ४.२५.२३ ॥
ಅದು ಚಿತ್ರಿತ ಫಲಕಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು; ಸಿದ್ಧರ ವಿಮಾನದಂತೆ ಜಾಲರಿ ಕಿಟಕಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು.
4.25.24
सुनियुक्तां विशालां च सुकृतां शिल्पिभिः कृताम्।
दारुपर्वतकोपेतां चारुकर्मपरिष्कृताम् ॥ ४.२५.२४ ॥
ಅದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ವಿಶಾಲವಾಗಿ, ಶಿಲ್ಪಿಗಳಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು; ಮರದ ಪರ್ವತಗಳಂತಹ ರೂಪಗಳಿಂದ ಕೂಡಿ, ಸುಂದರ ಕೆಲಸದಿಂದ ಪರಿಷ್ಕೃತವಾಗಿತ್ತು.
4.25.25
वराभरणहारैश्च चित्रमाल्योपशोभिताम्।
गुहागहनसंछन्नां रक्तचन्दनभूषिताम् ॥ ४.२५.२५ ॥
ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ಹಾರಗಳಿಂದ, ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತವಾಗಿ, ಗುಹೆಗಳು ಮತ್ತು ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿ, ಕೆಂಪು ಚಂದನದಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿ (ಇದ್ದ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ).
4.25.26
पुष्पौघैः समभिच्छन्नां पद्ममालाभिरेव च।
तरुणादित्यवर्णाभिर्भ्राजमानाभिरावृताम् ॥ ४.२५.२६ ॥
ಹೂವಿನ ರಾಶಿಗಳಿಂದ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟು, ಕಮಲದ ಮಾಲೆಗಳಿಂದ, ಉದಯಿಸುವ ಸೂರ್ಯನ ಬಣ್ಣದ ಹೊಳೆಯುವ ಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿ (ಇದ್ದ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ).
4.25.27
ईदृशीं शिबिकां दृष्ट्वा रामो लक्ष्मणमब्रवीत्।
क्षिप्रं विनीयतां वाली प्रेतकार्यं विधीयताम् ॥ ४.२५.२७ ॥
ಅಂತಹ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ರಾಮನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ವಾಲಿಯನ್ನು ಬೇಗನೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಿರಿ; ಅವನ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿರಿ."
4.25.28
ततो वालिनमुद्यम्य सुग्रीवः शिबिकां तदा।
आरोपयत विक्रोशन्नङ्गदेन सहैव तु ॥ ४.२५.२८ ॥
ನಂತರ ಸುಗ್ರೀವನು ವಾಲಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ, ಅಂಗದನೊಡನೆ ಅಳುತ್ತಾ ಆ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದನು.
4.25.29
आरोप्य शिबिकां चैव वालिनं गतजीवितम्।
अलंकारैश्च विविधैर्माल्यैर्वस्त्रैश्च भूषितम् ॥ ४.२५.२९ ॥
ಪ್ರಾಣ ಹೋದ ವಾಲಿಯನ್ನು ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿ, ನಾನಾ ಆಭರಣಗಳು, ಮಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಯಿತು.
4.25.30
आज्ञापयत् तदा राजा सुग्रीवः प्लवगेश्वरः।
और्ध्वदेहिकमार्यस्य क्रियतामनुकूलतः ॥ ४.२५.३० ॥
ಆಗ ವಾನರರಾಜ ಸುಗ್ರೀವ ರಾಜನು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು: "ಆರ್ಯನಾದ ವಾಲಿಗೆ ಔರ್ಧ್ವದೈಹಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಯೋಗ್ಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿರಿ."
4.25.31
विश्राणयन्तो रत्नानि विविधानि बहूनि च।
अग्रतः प्लवगा यान्तु शिबिका तदनन्तरम् ॥ ४.२५.३१ ॥
ಹಲವು ಬಗೆಯ ಬಹಳ ರತ್ನಗಳನ್ನು ಹಂಚುತ್ತಾ ವಾನರರು ಮುಂದೆ ಸಾಗಲಿ; ಅವರ ಹಿಂದೆ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಬರಲಿ.
4.25.32
राज्ञामृद्धिविशेषा हि दृश्यन्ते भुवि यादृशाः।
तादृशैरिह कुर्वन्तु वानरा भर्तृसत्क्रियाम् ॥ ४.२५.३२ ॥
ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜರ ಐಶ್ವರ್ಯ ವಿಶೇಷಗಳು ಹೇಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆಯೋ, ಅಂಥವುಗಳಿಂದಲೇ ಇಲ್ಲಿ ವಾನರರು ಒಡೆಯನಿಗೆ ಸತ್ಕಾರ ಮಾಡಲಿ.
4.25.33
तादृशं वालिनः क्षिप्रं प्राकुर्वन्नौर्ध्वदेहिकम्।
अङ्गदं परिरभ्याशु तारप्रभृतयस्तदा ॥ ४.२५.३३ ॥
ವಾಲಿಗೆ ತಕ್ಕ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಆರಂಭಿಸಿದರು; ಆಗ ತಾರೆ ಮೊದಲಾದವರು ಅಂಗದನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ತಕ್ಷಣವೇ…
4.25.34
क्रोशन्तः प्रययुः सर्वे वानरा हतबान्धवाः।
ततः प्रणिहिताः सर्वा वानर्योऽस्य वशानुगाः ॥ ४.२५.३४ ॥
ಬಂಧು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲ ವಾನರರು ಅಳುತ್ತಾ ಹೊರಟರು; ಆಮೇಲೆ ಅವನಿಗೆ ವಿಧೇಯರಾದ ಎಲ್ಲ ವಾನರಿಯರೂ ಗಮನವಿಟ್ಟು (ಅನುಸರಿಸಿದರು).
4.25.35
चुक्रुशुर्वीरवीरेति भूयः क्रोशन्ति ताः प्रियम्।
ताराप्रभृतयः सर्वा वानर्यो हतबान्धवाः ॥ ४.२५.३५ ॥
"ಓ ವೀರನೇ, ಓ ವೀರನೇ" ಎಂದು ಅವರು ಕೂಗಿದರು; ತಮ್ಮ ಪ್ರಿಯನಿಗಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಅಳತೊಡಗಿದರು; ತಾರೆ ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲ ವಾನರಿಯರು, ಬಂಧು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟವರು.
4.25.36
अनुजग्मुश्च भर्तारं क्रोशन्त्यः करुणस्वनाः।
तासां रुदितशब्देन वानरीणां वनान्तरे ॥ ४.२५.३६ ॥
ಕರುಣಾಜನಕ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಅಳುತ್ತಾ ಅವರು ಒಡೆಯನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು; ಆ ವಾನರಿಯರ ಅಳುವಿನ ಶಬ್ದದಿಂದ ಕಾಡಿನೊಳಗೆ (ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿತು).
4.25.37
वनानि गिरयश्चैव विक्रोशन्तीव सर्वतः।
पुलिने गिरिनद्यास्तु विविक्ते जलसंवृते ॥ ४.२५.३७ ॥
ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅಳುತ್ತಿರುವಂತೆ ತೋರಿದವು; ಪರ್ವತ ನದಿಯ ಏಕಾಂತ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ, ನೀರಿನಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ.
4.25.38
चितां चक्रुः सुबहवो वानरा वनचारिणः।
अवरोप्य ततः स्कन्धाच्छिबिकां वानरोत्तमाः ॥ ४.२५.३८ ॥
ಅನೇಕ ವನಚಾರಿ ವಾನರರು ಚಿತೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು; ನಂತರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾನರರು ಹೆಗಲಿನಿಂದ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯನ್ನು ಇಳಿಸಿದರು.
4.25.39
तस्थुरेकान्तमाश्रित्य सर्वे शोकपरायणाः।
ततस्तारा पतिं दृष्ट्वा शिबिकातलशायिनम् ॥ ४.२५.३९ ॥
ಎಲ್ಲರೂ ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಬದಿಗೆ ಸರಿದು ನಿಂತರು; ಆಗ ತಾರೆ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯ ತಳದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದ ತನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ಕಂಡಳು.
4.25.40
आरोप्याङ्के शिरस्तस्य विललाप सुदुःखिता।
हा वानरमहाराज हा नाथ मम वत्सल ॥ ४.२५.४० ॥
ಅವನ ತಲೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿಟ್ಟು ಬಹಳ ದುಃಖದಿಂದ ಅವಳು ಪ್ರಲಾಪಿಸಿದಳು — 'ಅಯ್ಯೋ, ವಾನರರ ಮಹಾರಾಜನೇ! ಅಯ್ಯೋ ನಾಥನೇ, ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯವನೇ!'
4.25.41
हा महार्ह महाबाहो हा मम प्रिय पश्य माम्।
जनं न पश्यसीमं त्वं कस्माच्छोकाभिपीडितम् ॥ ४.२५.४१ ॥
ಅಯ್ಯೋ, ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ಮಹಾ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನೇ! ಅಯ್ಯೋ ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯವನೇ, ನನ್ನನ್ನು ನೋಡು! ಶೋಕದಿಂದ ಪೀಡಿತವಾದ ಈ ಜನರನ್ನು ನೀನು ಏಕೆ ನೋಡುತ್ತಿಲ್ಲ?
4.25.42
प्रहृष्टमिह ते वक्त्रं गतासोरपि मानद।
अस्तार्कसमवर्णं च दृश्यते जीवतो यथा ॥ ४.२५.४२ ॥
ಮಾನದಾತನೇ, ಪ್ರಾಣ ಹೋದರೂ ನಿನ್ನ ಮುಖ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸನ್ನವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ; ಅಸ್ತಮಿಸುವ ಸೂರ್ಯನ ಬಣ್ಣದ ಆ ಮುಖ ಜೀವಂತನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ.
4.25.43
एष त्वां रामरूपेण कालः कर्षति वानर।
येन स्म विधवाः सर्वाः कृता एकेषुणा रणे ॥ ४.२५.४३ ॥
ಓ ವಾನರ, ರಾಮರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಲನು ನಿನ್ನನ್ನು ಎಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಬಾಣದಿಂದ ಅವನು ಇವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ವಿಧವೆಯರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.
4.25.44
इमास्तास्तव राजेन्द्र वानर्योऽप्लवगास्तव।
पादैर्विकृष्टमध्वानमागताः किं न बुध्यसे ॥ ४.२५.४४ ॥
ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ! ಇವರು ನಿನ್ನ ವಾನರ ಸ್ತ್ರೀಯರು; ಈಗ ನೆಗೆಯಲಾಗದೆ ಕಾಲುಗಳಿಂದ ಎಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ನಿನಗೆ ಇದು ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲವೇ?
4.25.45
तवेष्टा ननु चैवेमा भार्याश्चन्द्रनिभाननाः।
इदानीं नेक्षसे कस्मात् सुग्रीवं प्लवगेश्वर ॥ ४.२५.४५ ॥
ಇವರು ನಿನಗೆ ಪ್ರಿಯರಾದ, ಚಂದ್ರಮುಖಿಯರಾದ ನಿನ್ನ ಪತ್ನಿಯರು. ಓ ವಾನರೇಶ್ವರ! ಈಗ ನೀನು ಇವರನ್ನೂ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನೂ ಏಕೆ ನೋಡುತ್ತಿಲ್ಲ?
4.25.46
एते हि सचिवा राजंस्तारप्रभृतयस्तव।
पुरवासिजनश्चायं परिवार्य विषीदति ॥ ४.२५.४६ ॥
ಓ ರಾಜನೇ! ತಾರನೇ ಮೊದಲಾದ ಇವರು ನಿನ್ನ ಮಂತ್ರಿಗಳು; ನಗರವಾಸಿಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ದುಃಖಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
4.25.47
विसर्जयैनान् सचिवान् यथापुरमरिंदम।
ततः क्रीडामहे सर्वा वनेषु मदनोत्कटाः ॥ ४.२५.४७ ॥
ಓ ಶತ್ರುದಮನ! ಈ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಮೊದಲಿನಂತೆಯೇ ಕಳುಹಿಸಿಬಿಡು; ಆಮೇಲೆ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಕಾಮೋನ್ಮತ್ತರಾಗಿ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡೋಣ.
4.25.48
एवं विलपतीं तारां पतिशोकपरीवृताम्।
उत्थापयन्ति स्म तदा वानर्यः शोककर्शिताः ॥ ४.२५.४८ ॥
ಹೀಗೆ ಗೋಳಿಡುತ್ತಿದ್ದ, ಪತಿಯ ಶೋಕದಿಂದ ಆವೃತಳಾದ ತಾರೆಯನ್ನು ಆಗ ದುಃಖದಿಂದ ಕೃಶರಾದ ವಾನರ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಎತ್ತಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು.
4.25.49
सुग्रीवेण ततः सार्धं सोऽङ्गदः पितरं रुदन्।
चितामारोपयामास शोकेनाभिप्लुतेन्द्रियः ॥ ४.२५.४९ ॥
ಆಗ ಸುಗ್ರೀವನೊಂದಿಗೆ ಆ ಅಂಗದನು ಶೋಕದಿಂದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ವ್ಯಾಕುಲಗೊಂಡು, ಅಳುತ್ತಾ ತಂದೆಯನ್ನು ಚಿತೆಯ ಮೇಲಿಟ್ಟನು.
4.25.50
ततोऽग्निं विधिवद् दत्त्वा सोऽपसव्यं चकार ह।
पितरं दीर्घमध्वानं प्रस्थितं व्याकुलेन्द्रियः ॥ ४.२५.५० ॥
ಆಗ ವಿಧಿಯಂತೆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ಅವನು ಅಪಸವ್ಯ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿದನು; ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ವ್ಯಾಕುಲಗೊಂಡಿದ್ದು, ತಂದೆ ದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಹೊರಟಂತೆ.
4.25.51
संस्कृत्य वालिनं तं तु विधिवत् प्लवगर्षभाः।
आजग्मुरुदकं कर्तुं नदीं शुभजलां शिवाम् ॥ ४.२५.५१ ॥
ವಾಲಿಯ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ವಿಧಿಯಂತೆ ಮಾಡಿ, ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾನರರು ಉದಕ ಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡಲು ಶುಭಜಲೆಯಾದ ಪವಿತ್ರ ನದಿಗೆ ಬಂದರು.
4.25.52
ततस्ते सहितास्तत्र ह्यङ्गदं स्थाप्य चाग्रतः।
सुग्रीवतारासहिताः सिषिचुर्वालिने जलम् ॥ ४.२५.५२ ॥
ಆಗ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಅಲ್ಲಿ ಅಂಗದನನ್ನು ಮುಂದೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಸುಗ್ರೀವ ಮತ್ತು ತಾರೆಯೊಂದಿಗೆ ವಾಲಿಗೆ ನೀರನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರು.
4.25.53
सुग्रीवेणैव दीनेन दीनो भूत्वा महाबलः।
समानशोकः काकुत्स्थः प्रेतकार्याण्यकारयत् ॥ ४.२५.५३ ॥
ಸುಗ್ರೀವನ ದುಃಖದಿಂದ ದುಃಖಿತನಾಗಿ, ಅದೇ ಶೋಕ ಹೊಂದಿದ ಮಹಾಬಲ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ (ರಾಮ) ಪ್ರೇತಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದನು.
4.25.54
ततोऽथ तं वालिनमग्र्यपौरुषं
प्रकाशमिक्ष्वाकुवरेषुणा हतम्।
प्रदीप्य दीप्ताग्निसमौजसं तदा
सलक्ष्मणं राममुपेयिवान् हरिः ॥ ४.२५.५४ ॥
ಆಗ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬಾಣದಿಂದ ಹತನಾದ, ಉರಿಯುವ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರಾಕ್ರಮಿ ವಾಲಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ, ಆ ಹರಿ (ಹನುಮಂತ) ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಂದಿಗಿದ್ದ ರಾಮನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದನು.