Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 4.25
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.25.1
स सुग्रीवं च तारां च साङ्गदां सहलक्ष्मणः।
समानशोकः काकुत्स्थः सान्त्वयन्निदमब्रवीत् ॥ ४.२५.१ ॥
Rāma, descendente de Kakutstha, com Lakṣmaṇa e partilhando a mesma dor, consolando Sugrīva, Tārā e Aṅgada, disse isto.
4.25.2
न शोकपरितापेन श्रेयसा युज्यते मृतः।
यदत्रानन्तरं कार्यं तत् समाधातुमर्हथ ॥ ४.२५.२ ॥
Pela dor e pelo tormento do luto, o morto não alcança o bem. Por isso deveis agora cumprir o dever que se apresenta.
4.25.3
लोकवृत्तमनुष्ठेयं कृतं वो बाष्पमोक्षणम्।
न कालादुत्तरं किंचित् कर्मशक्यमुपासितुम् ॥ ४.२५.३ ॥
É preciso seguir a conduta do mundo: vós já derramastes lágrimas. Além do tempo devido, nada mais pode ser realizado.
4.25.4
नियतिः कारणं लोके नियतिः कर्मसाधनम्।
नियतिः सर्वभूतानां नियोगेष्विह कारणम् ॥ ४.२५.४ ॥
No mundo, o destino é a causa; o destino é o meio da ação. Para todos os seres, o destino é a causa nas funções que lhes foram atribuídas.
4.25.5
न कर्ता कस्यचित् कश्चिन्नियोगे नापि चेश्वरः।
स्वभावे वर्तते लोकस्तस्य कालः परायणम् ॥ ४.२५.५ ॥
Ninguém é o agente da ação de outro, nem há um senhor na atribuição. O mundo opera segundo a sua própria natureza, e o tempo é o seu refúgio supremo.
4.25.6
न कालः कालमत्येति न कालः परिहीयते।
स्वभावं च समासाद्य न कश्चिदतिवर्तते ॥ ४.२५.६ ॥
O tempo não ultrapassa o tempo, e o tempo não diminui. Ao alcançar a sua própria natureza, ninguém o transgride.
4.25.7
न कालस्यास्ति बन्धुत्वं न हेतुर्न पराक्रमः।
न मित्रज्ञातिसम्बन्धः कारणं नात्मनो वशः ॥ ४.२५.७ ॥
O tempo não tem parentesco, nem causa, nem valor; nem amigos nem laços de parentela são sua causa, e ele não está sob o controle de si mesmo.
4.25.8
किं तु कालपरीणामो द्रष्टव्यः साधु पश्यता।
धर्मश्चार्थश्च कामश्च कालक्रमसमाहिताः ॥ ४.२५.८ ॥
Mas quem vê com retidão deve observar a maturação do tempo: dharma, riqueza e desejo estão todos dispostos segundo a ordem do tempo.
4.25.9
इतः स्वां प्रकृतिं वाली गतः प्राप्तः क्रियाफलम्।
सामदानार्थसंयोगैः पवित्रं प्लवगेश्वरः ॥ ४.२५.९ ॥
Vālī partiu daqui para a sua própria natureza, tendo obtido o fruto de sua ação; o senhor dos macacos foi purificado pela união da conciliação, dos dons e do proveito.
4.25.10
स्वधर्मस्य च संयोगाज्जितस्तेन महात्मना।
स्वर्गः परिगृहीतश्च प्राणानपरिरक्षता ॥ ४.२५.१० ॥
Pela união com o seu próprio dharma, aquele magnânimo foi vencido; embora não tenha protegido a sua vida, alcançou o céu.
4.25.11
एषा वै नियतिः श्रेष्ठा यां गतो हरियूथपः।
तदलं परितापेन प्राप्तकालमुपास्यताम् ॥ ४.२५.११ ॥
Este é o melhor destino, aquele que seguiu o senhor das tropas de macacos; portanto, basta de dor: atenda ao tempo que chegou.
4.25.12
वचनान्ते तु रामस्य लक्ष्मणः परवीरहा।
अवदत् प्रश्रितं वाक्यं सुग्रीवं गतचेतसम् ॥ ४.२५.१२ ॥
Quando o discurso de Rāma terminou, Lakṣmaṇa, matador de heróis inimigos, falou humildemente a Sugrīva, cujo ânimo estava abalado.
4.25.13
कुरु त्वमस्य सुग्रीव प्रेतकार्यमनन्तरम्।
ताराङ्गदाभ्यां सहितो वालिनो दहनं प्रति ॥ ४.२५.१३ ॥
Ó Sugrīva, junto com Tārā e Aṅgada, realiza sem demora os ritos fúnebres de Vāli para a sua cremação.
4.25.14
समाज्ञापय काष्ठानि शुष्काणि च बहूनि च।
चन्दनानि च दिव्यानि वालिसंस्कारकारणात् ॥ ४.२५.१४ ॥
Ordena que tragam lenha seca em abundância e sândalo divino para o rito fúnebre de Vāli.
4.25.15
समाश्वासय दीनं त्वमङ्गदं दीनचेतसम्।
मा भूर्बालिशबुद्धिस्त्वं त्वदधीनमिदं पुरम् ॥ ४.२५.१५ ॥
Consola o aflito Aṅgada; não sejas de mente insensata, pois esta cidade agora depende de ti.
4.25.16
अङ्गदस्त्वानयेन्माल्यं वस्त्राणि विविधानि च।
घृतं तैलमथो गन्धान् यच्चात्र समनन्तरम् ॥ ४.२५.१६ ॥
Que Aṅgada traga guirlandas, vestes diversas, ghee, óleo e perfumes, e tudo o mais que for preciso aqui, sem demora.
4.25.17
त्वं तार शिबिकां शीघ्रमादायागच्छ सम्भ्रमात्।
त्वरा गुणवती युक्ता ह्यस्मिन् काले विशेषतः ॥ ४.२५.१७ ॥
Ó Tārā, toma depressa a liteira e vem com pressa; neste momento, sobretudo, essa urgência é adequada.
4.25.18
सज्जीभवन्तु प्लवगाः शिबिकावाहनोचिताः।
समर्था बलिनश्चैव निर्हरिष्यन्ति वालिनम् ॥ ४.२५.१८ ॥
Que se preparem os macacos aptos a carregar a liteira, capazes e fortes; eles levarão Vāli para fora.
4.25.19
एवमुक्त्वा तु सुग्रीवं सुमित्रानन्दवर्धनः।
तस्थौ भ्रातृसमीपस्थो लक्ष्मणः परवीरहा ॥ ४.२५.१९ ॥
Tendo falado assim a Sugrīva, Lakṣmaṇa, o que aumenta a alegria de Sumitrā e o matador de heróis inimigos, permaneceu junto ao irmão.
4.25.20
लक्ष्मणस्य वचः श्रुत्वा तारः सम्भ्रान्तमानसः।
प्रविवेश गुहां शीघ्रं शिबिकासक्तमानसः ॥ ४.२५.२० ॥
Ouvindo as palavras de Lakṣmaṇa, Tārā, com a mente perturbada e o pensamento preso à liteira, entrou rapidamente na caverna.
4.25.21
आदाय शिबिकां तारः स तु पर्यापतत् पुनः।
वानरैरुह्यमानां तां शूरैरुद्वहनोचितैः ॥ ४.२५.२१ ॥
Pegando a liteira, Tārā correu de novo, enquanto macacos heroicos, aptos a carregá-la, a levavam.
4.25.22
दिव्यां भद्रासनयुतां शिबिकां स्यन्दनोपमाम्।
पक्षिकर्मभिराचित्रां द्रुमकर्मविभूषिताम् ॥ ४.२५.२२ ॥
Aquela liteira divina, provida de um assento nobre e semelhante a um carro, era ricamente pintada com figuras de aves e adornada com desenhos de árvores.
4.25.23
आचितां चित्रपत्तीभिः सुनिविष्टां समन्ततः।
विमानमिव सिद्धानां जालवातायनायुताम् ॥ ४.२५.२३ ॥
Repleta de painéis pintados e bem disposta por todos os lados, era como o carro celeste dos seres perfeitos, provida de janelas gradeadas.
4.25.24
सुनियुक्तां विशालां च सुकृतां शिल्पिभिः कृताम्।
दारुपर्वतकोपेतां चारुकर्मपरिष्कृताम् ॥ ४.२५.२४ ॥
Bem disposta, espaçosa e bem feita por artesãos, tinha formas de montanhas de madeira e era refinada com bela obra.
4.25.25
वराभरणहारैश्च चित्रमाल्योपशोभिताम्।
गुहागहनसंछन्नां रक्तचन्दनभूषिताम् ॥ ४.२५.२५ ॥
Adornada com excelentes joias e colares, embelezada com guirlandas variadas, coberta de cavernas e florestas densas, ornamentada com sândalo vermelho.
4.25.26
पुष्पौघैः समभिच्छन्नां पद्ममालाभिरेव च।
तरुणादित्यवर्णाभिर्भ्राजमानाभिरावृताम् ॥ ४.२५.२६ ॥
Totalmente coberta de montes de flores, cercada por guirlandas de lótus e guirlandas brilhantes da cor do sol nascente.
4.25.27
ईदृशीं शिबिकां दृष्ट्वा रामो लक्ष्मणमब्रवीत्।
क्षिप्रं विनीयतां वाली प्रेतकार्यं विधीयताम् ॥ ४.२५.२७ ॥
Vendo tal palanquim, Rāma disse a Lakṣmaṇa: "Que Vālī seja levado depressa e que se realizem seus ritos fúnebres."
4.25.28
ततो वालिनमुद्यम्य सुग्रीवः शिबिकां तदा।
आरोपयत विक्रोशन्नङ्गदेन सहैव तु ॥ ४.२५.२८ ॥
Então Sugrīva, erguendo Vālī, colocou-o no palanquim, chorando alto junto com Aṅgada.
4.25.29
आरोप्य शिबिकां चैव वालिनं गतजीवितम्।
अलंकारैश्च विविधैर्माल्यैर्वस्त्रैश्च भूषितम् ॥ ४.२५.२९ ॥
Tendo colocado no palanquim Vālī, cuja vida se havia extinguido, ele foi adornado com diversos ornamentos, guirlandas e vestes.
4.25.30
आज्ञापयत् तदा राजा सुग्रीवः प्लवगेश्वरः।
और्ध्वदेहिकमार्यस्य क्रियतामनुकूलतः ॥ ४.२५.३० ॥
Então o rei Sugrīva, senhor dos macacos, deu a ordem: "Que os ritos fúnebres do nobre Vālī sejam realizados conforme convém."
4.25.31
विश्राणयन्तो रत्नानि विविधानि बहूनि च।
अग्रतः प्लवगा यान्तु शिबिका तदनन्तरम् ॥ ४.२५.३१ ॥
Distribuindo muitas joias de diversos tipos, que os macacos sigam à frente, e depois deles a liteira.
4.25.32
राज्ञामृद्धिविशेषा हि दृश्यन्ते भुवि यादृशाः।
तादृशैरिह कुर्वन्तु वानरा भर्तृसत्क्रियाम् ॥ ४.२५.३२ ॥
Assim como as riquezas dos reis são vistas na terra, que os macacos aqui prestem ao senhor as honras devidas com coisas semelhantes.
4.25.33
तादृशं वालिनः क्षिप्रं प्राकुर्वन्नौर्ध्वदेहिकम्।
अङ्गदं परिरभ्याशु तारप्रभृतयस्तदा ॥ ४.२५.३३ ॥
Logo prepararam os ritos fúnebres dignos de Vāli; então Tārā e as demais, abraçando Aṅgada, imediatamente…
4.25.34
क्रोशन्तः प्रययुः सर्वे वानरा हतबान्धवाः।
ततः प्रणिहिताः सर्वा वानर्योऽस्य वशानुगाः ॥ ४.२५.३४ ॥
Todos os macacos, com o parente morto, partiram lamentando; então todas as macacas que lhe obedeciam, atentas, seguiram.
4.25.35
चुक्रुशुर्वीरवीरेति भूयः क्रोशन्ति ताः प्रियम्।
ताराप्रभृतयः सर्वा वानर्यो हतबान्धवाः ॥ ४.२५.३५ ॥
Clamavam: "Ó herói, ó herói!" e de novo lamentavam o seu amado; Tārā e todas as outras macacas, cujo parente fora morto.
4.25.36
अनुजग्मुश्च भर्तारं क्रोशन्त्यः करुणस्वनाः।
तासां रुदितशब्देन वानरीणां वनान्तरे ॥ ४.२५.३६ ॥
Clamando com vozes lastimosas, seguiram o seu senhor; e com o som do pranto daquelas macacas, o interior da floresta (ressoou).
4.25.37
वनानि गिरयश्चैव विक्रोशन्तीव सर्वतः।
पुलिने गिरिनद्यास्तु विविक्ते जलसंवृते ॥ ४.२५.३७ ॥
As florestas e as montanhas também pareciam lamentar-se por toda parte; na margem solitária do rio montanhoso, um lugar cercado de água.
4.25.38
चितां चक्रुः सुबहवो वानरा वनचारिणः।
अवरोप्य ततः स्कन्धाच्छिबिकां वानरोत्तमाः ॥ ४.२५.३८ ॥
Muitos vānaras que viviam na floresta ergueram uma pira; depois, os melhores dos vānaras depuseram a liteira dos ombros.
4.25.39
तस्थुरेकान्तमाश्रित्य सर्वे शोकपरायणाः।
ततस्तारा पतिं दृष्ट्वा शिबिकातलशायिनम् ॥ ४.२५.३९ ॥
Todos, absortos na dor, afastaram-se e ficaram de lado; então Tārā viu o marido deitado no fundo da liteira.
4.25.40
आरोप्याङ्के शिरस्तस्य विललाप सुदुःखिता।
हा वानरमहाराज हा नाथ मम वत्सल ॥ ४.२५.४० ॥
Colocando a cabeça dele em seu colo, lamentou-se, profundamente aflita: "Ai, grande rei dos vānaras! Ai, meu senhor, meu amado!"
4.25.41
हा महार्ह महाबाहो हा मम प्रिय पश्य माम्।
जनं न पश्यसीमं त्वं कस्माच्छोकाभिपीडितम् ॥ ४.२५.४१ ॥
Ai, de braços poderosos, digno de grande honra! Ai, meu amado, olha para mim! Por que não olhas para esta pessoa, atormentada pela dor?
4.25.42
प्रहृष्टमिह ते वक्त्रं गतासोरपि मानद।
अस्तार्कसमवर्णं च दृश्यते जीवतो यथा ॥ ४.२५.४२ ॥
Ó doador de honra, embora o teu alento tenha partido, o teu rosto aqui parece alegre; da cor do sol poente, vê-se como quando estavas vivo.
4.25.43
एष त्वां रामरूपेण कालः कर्षति वानर।
येन स्म विधवाः सर्वाः कृता एकेषुणा रणे ॥ ४.२५.४३ ॥
Ó macaco, sob a forma de Rāma, o Tempo te arrasta, aquele que, na batalha, tornou todas elas viúvas com uma única flecha.
4.25.44
इमास्तास्तव राजेन्द्र वानर्योऽप्लवगास्तव।
पादैर्विकृष्टमध्वानमागताः किं न बुध्यसे ॥ ४.२५.४४ ॥
Ó rei dos reis, estas são as tuas mulheres macacas, que já não conseguem saltar e chegaram até aqui arrastadas pelos pés. Não o percebes?
4.25.45
तवेष्टा ननु चैवेमा भार्याश्चन्द्रनिभाननाः।
इदानीं नेक्षसे कस्मात् सुग्रीवं प्लवगेश्वर ॥ ४.२५.४५ ॥
Estas são as tuas amadas esposas, de rostos de lua. Ó senhor dos macacos, por que não as olhas agora, nem a Sugrīva?
4.25.46
एते हि सचिवा राजंस्तारप्रभृतयस्तव।
पुरवासिजनश्चायं परिवार्य विषीदति ॥ ४.२५.४६ ॥
Ó rei, estes são os teus ministros, liderados por Tāra, e este povo da cidade, cercando-te, lamenta-se.
4.25.47
विसर्जयैनान् सचिवान् यथापुरमरिंदम।
ततः क्रीडामहे सर्वा वनेषु मदनोत्कटाः ॥ ४.२५.४७ ॥
Ó domador de inimigos, despede estes ministros como antes; então, todas nós, inflamadas de desejo, brincaremos nas florestas.
4.25.48
एवं विलपतीं तारां पतिशोकपरीवृताम्।
उत्थापयन्ति स्म तदा वानर्यः शोककर्शिताः ॥ ४.२५.४८ ॥
Assim lamentando-se, Tārā, cercada pelo luto pelo marido, foi então erguida pelas mulheres macacas, consumidas pela dor.
4.25.49
सुग्रीवेण ततः सार्धं सोऽङ्गदः पितरं रुदन्।
चितामारोपयामास शोकेनाभिप्लुतेन्द्रियः ॥ ४.२५.४९ ॥
Então, junto com Sugrīva, Aṅgada, com os sentidos dominados pela dor e chorando, colocou o pai sobre a pira.
4.25.50
ततोऽग्निं विधिवद् दत्त्वा सोऽपसव्यं चकार ह।
पितरं दीर्घमध्वानं प्रस्थितं व्याकुलेन्द्रियः ॥ ४.२५.५० ॥
Então, tendo oferecido o fogo segundo o rito, deu a volta em sentido contrário; com os sentidos agitados, como se o pai tivesse partido numa longa jornada.
4.25.51
संस्कृत्य वालिनं तं तु विधिवत् प्लवगर्षभाः।
आजग्मुरुदकं कर्तुं नदीं शुभजलां शिवाम् ॥ ४.२५.५१ ॥
Tendo realizado devidamente os ritos de Vāli, os melhores dos macacos foram ao rio de águas auspiciosas para oferecer água.
4.25.52
ततस्ते सहितास्तत्र ह्यङ्गदं स्थाप्य चाग्रतः।
सुग्रीवतारासहिताः सिषिचुर्वालिने जलम् ॥ ४.२५.५२ ॥
Então todos juntos, com Aṅgada posto à frente, com Sugrīva e Tārā, derramaram água para Vāli.
4.25.53
सुग्रीवेणैव दीनेन दीनो भूत्वा महाबलः।
समानशोकः काकुत्स्थः प्रेतकार्याण्यकारयत् ॥ ४.२५.५३ ॥
Afligido com a aflição de Sugrīva, o poderoso Rāma, descendente de Kakutstha, partilhando a mesma dor, mandou realizar os ritos fúnebres.
4.25.54
ततोऽथ तं वालिनमग्र्यपौरुषं
प्रकाशमिक्ष्वाकुवरेषुणा हतम्।
प्रदीप्य दीप्ताग्निसमौजसं तदा
सलक्ष्मणं राममुपेयिवान् हरिः ॥ ४.२५.५४ ॥
Então, tendo exposto aquele de valor supremo, abatido pela melhor flecha da linhagem de Ikṣvāku, resplandecente como fogo aceso, o macaco (Hanumān) aproximou-se de Rāma junto com Lakṣmaṇa.