വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 4.25
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.25.1
स सुग्रीवं च तारां च साङ्गदां सहलक्ष्मणः।
समानशोकः काकुत्स्थः सान्त्वयन्निदमब्रवीत् ॥ ४.२५.१ ॥
ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പമുള്ള കാകുത്സ്ഥൻ രാമൻ, താനും അതേ ദുഃഖത്തിലായിരിക്കെ, സുഗ്രീവനെയും താരയെയും അംഗദനെയും ആശ്വസിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
4.25.2
न शोकपरितापेन श्रेयसा युज्यते मृतः।
यदत्रानन्तरं कार्यं तत् समाधातुमर्हथ ॥ ४.२५.२ ॥
ദുഃഖവും സന്താപവും കൊണ്ട് മരിച്ചവന് നന്മ ലഭിക്കുന്നില്ല. അതിനാൽ ഇനി ചെയ്യേണ്ട കർത്തവ്യം നിങ്ങൾ നിറവേറ്റേണ്ടതാണ്.
4.25.3
लोकवृत्तमनुष्ठेयं कृतं वो बाष्पमोक्षणम्।
न कालादुत्तरं किंचित् कर्मशक्यमुपासितुम् ॥ ४.२५.३ ॥
ലോകാചാരമനുസരിച്ച് ചെയ്യേണ്ടത് ചെയ്യണം. നിങ്ങൾ കണ്ണീർ പൊഴിച്ചുകഴിഞ്ഞു. കാലത്തിനപ്പുറം ഇനി ചെയ്യാവുന്നതായി ഒന്നുമില്ല.
4.25.4
नियतिः कारणं लोके नियतिः कर्मसाधनम्।
नियतिः सर्वभूतानां नियोगेष्विह कारणम् ॥ ४.२५.४ ॥
ലോകത്തിൽ നിയതിയാണ് കാരണം; നിയതിയാണ് കർമ്മത്തിന്റെ സാധനം. സർവ്വ ജീവികൾക്കും അവരവരുടെ നിയോഗങ്ങളിൽ നിയതിയാണ് കാരണം.
4.25.5
न कर्ता कस्यचित् कश्चिन्नियोगे नापि चेश्वरः।
स्वभावे वर्तते लोकस्तस्य कालः परायणम् ॥ ४.२५.५ ॥
ആരും ആരുടെയും കർത്താവല്ല; നിയോഗത്തിലും ഈശ്വരനില്ല. ലോകം സ്വഭാവത്തിൽത്തന്നെ വർത്തിക്കുന്നു; കാലമാണ് അതിന്റെ പരമാശ്രയം.
4.25.6
न कालः कालमत्येति न कालः परिहीयते।
स्वभावं च समासाद्य न कश्चिदतिवर्तते ॥ ४.२५.६ ॥
കാലം കാലത്തെ അതിക്രമിക്കുന്നില്ല; കാലം കുറയുന്നതുമില്ല. സ്വഭാവത്തെ പ്രാപിച്ച് ആരും അതിനെ അതിക്രമിക്കുന്നില്ല.
4.25.7
न कालस्यास्ति बन्धुत्वं न हेतुर्न पराक्रमः।
न मित्रज्ञातिसम्बन्धः कारणं नात्मनो वशः ॥ ४.२५.७ ॥
കാലത്തിന് ബന്ധുത്വമില്ല, അതിന് കാരണവുമില്ല, പരാക്രമവുമില്ല. സുഹൃത്തുക്കളും ജ്ഞാതികളുമായുള്ള ബന്ധവും അതിന്റെ കാരണമല്ല; അത് സ്വന്തം വശത്തുമല്ല.
4.25.8
किं तु कालपरीणामो द्रष्टव्यः साधु पश्यता।
धर्मश्चार्थश्च कामश्च कालक्रमसमाहिताः ॥ ४.२५.८ ॥
എന്നാൽ നന്നായി കാണുന്നവൻ കാലത്തിന്റെ പരിണാമം കാണണം; ധർമ്മവും അർത്ഥവും കാമവും കാലക്രമത്തിൽ ചേർന്നവയാണ്.
4.25.9
इतः स्वां प्रकृतिं वाली गतः प्राप्तः क्रियाफलम्।
सामदानार्थसंयोगैः पवित्रं प्लवगेश्वरः ॥ ४.२५.९ ॥
വാലി തന്റെ സ്വഭാവത്തോടെ ഇവിടെനിന്ന് പോയി, കർമ്മഫലം നേടി; വാനരരാജാവ് സാമദാനാർത്ഥ സംയോഗങ്ങളാൽ പവിത്രനായി.
4.25.10
स्वधर्मस्य च संयोगाज्जितस्तेन महात्मना।
स्वर्गः परिगृहीतश्च प्राणानपरिरक्षता ॥ ४.२५.१० ॥
സ്വധർമ്മത്തിന്റെ സംയോഗത്താൽ ആ മഹാത്മാവ് ജയിച്ചു; സ്വന്തം പ്രാണനെ കാക്കാതിരുന്നിട്ടും സ്വർഗ്ഗം അവൻ നേടി.
4.25.11
एषा वै नियतिः श्रेष्ठा यां गतो हरियूथपः।
तदलं परितापेन प्राप्तकालमुपास्यताम् ॥ ४.२५.११ ॥
വാനരയൂഥപതി പോയ വഴി ഇതാണ് ശ്രേഷ്ഠമായ നിയതി; അതിനാൽ സങ്കടം മതി—കാലമെത്തിയതിനെ അംഗീകരിക്കുക.
4.25.12
वचनान्ते तु रामस्य लक्ष्मणः परवीरहा।
अवदत् प्रश्रितं वाक्यं सुग्रीवं गतचेतसम् ॥ ४.२५.१२ ॥
രാമന്റെ വാക്കുകൾ അവസാനിച്ചപ്പോൾ, ശത്രുവീരന്മാരെ വധിക്കുന്ന ലക്ഷ്മണൻ വിനയത്തോടെ, ഭ്രാന്തമനസ്സുള്ള സുഗ്രീവനോട് വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
4.25.13
कुरु त्वमस्य सुग्रीव प्रेतकार्यमनन्तरम्।
ताराङ्गदाभ्यां सहितो वालिनो दहनं प्रति ॥ ४.२५.१३ ॥
സുഗ്രീവാ, നീ താരയോടും അംഗദനോടുമൊപ്പം വാലിയുടെ ദഹനത്തിനുള്ള പ്രേതകർമ്മം ഉടനെ ചെയ്യുക.
4.25.14
समाज्ञापय काष्ठानि शुष्काणि च बहूनि च।
चन्दनानि च दिव्यानि वालिसंस्कारकारणात् ॥ ४.२५.१४ ॥
വാലിയുടെ സംസ്കാരത്തിനായി ഉണങ്ങിയതും ധാരാളവുമായ വിറകും ദിവ്യമായ ചന്ദനത്തടികളും കൊണ്ടുവരാൻ ആജ്ഞാപിക്കുക.
4.25.15
समाश्वासय दीनं त्वमङ्गदं दीनचेतसम्।
मा भूर्बालिशबुद्धिस्त्वं त्वदधीनमिदं पुरम् ॥ ४.२५.१५ ॥
ദുഃഖിതനായ അംഗദനെ ആശ്വസിപ്പിക്കുക; നീ വിഡ്ഢിബുദ്ധിയാകരുത്, ഈ നഗരം ഇപ്പോൾ നിന്റെ അധീനത്തിലാണ്.
4.25.16
अङ्गदस्त्वानयेन्माल्यं वस्त्राणि विविधानि च।
घृतं तैलमथो गन्धान् यच्चात्र समनन्तरम् ॥ ४.२५.१६ ॥
അംഗദൻ മാലകളും വിവിധ വസ്ത്രങ്ങളും നെയ്യും എണ്ണയും സുഗന്ധങ്ങളും ഇവിടെ ആവശ്യമുള്ളതെല്ലാം ഉടനെ കൊണ്ടുവരട്ടെ.
4.25.17
त्वं तार शिबिकां शीघ्रमादायागच्छ सम्भ्रमात्।
त्वरा गुणवती युक्ता ह्यस्मिन् काले विशेषतः ॥ ४.२५.१७ ॥
താരേ, നീ വേഗം ശിബികയുമായി ധൃതിയോടെ വരിക; ഈ സമയത്ത് പ്രത്യേകിച്ച് ഈ ത്വരയാണ് ഉചിതം.
4.25.18
सज्जीभवन्तु प्लवगाः शिबिकावाहनोचिताः।
समर्था बलिनश्चैव निर्हरिष्यन्ति वालिनम् ॥ ४.२५.१८ ॥
ശിബിക ചുമക്കാൻ യോഗ്യരും സമർഥരും ബലവാന്മാരുമായ വാനരന്മാർ ഒരുങ്ങട്ടെ; അവർ വാലിയെ പുറത്തെടുത്തുകൊണ്ടുപോകും.
4.25.19
एवमुक्त्वा तु सुग्रीवं सुमित्रानन्दवर्धनः।
तस्थौ भ्रातृसमीपस्थो लक्ष्मणः परवीरहा ॥ ४.२५.१९ ॥
സുഗ്രീവനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, സുമിത്രയുടെ ആനന്ദം വർധിപ്പിക്കുന്നവനും ശത്രുവീരന്മാരെ വധിക്കുന്നവനുമായ ലക്ഷ്മണൻ സഹോദരന്റെ അരികെ നിന്നു.
4.25.20
लक्ष्मणस्य वचः श्रुत्वा तारः सम्भ्रान्तमानसः।
प्रविवेश गुहां शीघ्रं शिबिकासक्तमानसः ॥ ४.२५.२० ॥
ലക്ഷ്മണന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, അസ്വസ്ഥമനസ്സോടെ, ശിബികയിൽ മനസ്സുറപ്പിച്ച താര വേഗത്തിൽ ഗുഹയിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
4.25.21
आदाय शिबिकां तारः स तु पर्यापतत् पुनः।
वानरैरुह्यमानां तां शूरैरुद्वहनोचितैः ॥ ४.२५.२१ ॥
ശിബികയെടുത്ത് താര വീണ്ടും ഓടിച്ചെന്നു; അതു ചുമക്കാൻ യോഗ്യരായ ശൂരന്മാരായ വാനരന്മാർ ചുമന്നുകൊണ്ടിരുന്നു.
4.25.22
दिव्यां भद्रासनयुतां शिबिकां स्यन्दनोपमाम्।
पक्षिकर्मभिराचित्रां द्रुमकर्मविभूषिताम् ॥ ४.२५.२२ ॥
ഭദ്രാസനത്തോടുകൂടിയതും രഥസദൃശവുമായ ആ ദിവ്യശിബിക പക്ഷിരൂപങ്ങളാലും വൃക്ഷരൂപങ്ങളാലും ചിത്രപ്പണി ചെയ്ത് അലങ്കരിച്ചിരുന്നു.
4.25.23
आचितां चित्रपत्तीभिः सुनिविष्टां समन्ततः।
विमानमिव सिद्धानां जालवातायनायुताम् ॥ ४.२५.२३ ॥
ചിത്രപ്പലകകളാൽ നിറഞ്ഞതും ചുറ്റും നന്നായി ഒരുക്കിയതുമായ ആ ശിബിക സിദ്ധന്മാരുടെ വിമാനം പോലെ ജാലകങ്ങളോടുകൂടിയതായിരുന്നു.
4.25.24
सुनियुक्तां विशालां च सुकृतां शिल्पिभिः कृताम्।
दारुपर्वतकोपेतां चारुकर्मपरिष्कृताम् ॥ ४.२५.२४ ॥
നന്നായി ഘടിപ്പിച്ചതും വിശാലവും ശില്പികൾ നന്നായി നിർമ്മിച്ചതുമായ ആ ശിബിക മരംകൊണ്ടുള്ള പർവതരൂപങ്ങളോടുകൂടിയതും മനോഹരമായ പണിയാൽ പരിഷ്കരിച്ചതുമായിരുന്നു.
4.25.25
वराभरणहारैश्च चित्रमाल्योपशोभिताम्।
गुहागहनसंछन्नां रक्तचन्दनभूषिताम् ॥ ४.२५.२५ ॥
ശ്രേഷ്ഠമായ ആഭരണങ്ങളും ഹാരങ്ങളും കൊണ്ടും വിചിത്രമാലകളാൽ ശോഭിച്ചും, ഗുഹകളും ഇടതൂർന്ന വനങ്ങളും കൊണ്ട് മറഞ്ഞും, ചുവന്ന ചന്ദനത്താൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടും (ഇരുന്നു).
4.25.26
पुष्पौघैः समभिच्छन्नां पद्ममालाभिरेव च।
तरुणादित्यवर्णाभिर्भ्राजमानाभिरावृताम् ॥ ४.२५.२६ ॥
പുഷ്പസമൂഹങ്ങളാൽ പൂർണ്ണമായി മൂടപ്പെട്ടും, താമരമാലകളാലും, ഉദയസൂര്യന്റെ വർണ്ണമുള്ള തിളങ്ങുന്ന മാലകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടും (ഇരുന്നു).
4.25.27
ईदृशीं शिबिकां दृष्ट्वा रामो लक्ष्मणमब्रवीत्।
क्षिप्रं विनीयतां वाली प्रेतकार्यं विधीयताम् ॥ ४.२५.२७ ॥
അത്തരമൊരു ശിബികയെ കണ്ട് രാമൻ ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞു: "വാലിയെ വേഗം കൊണ്ടുപോകൂ; അവന്റെ ചിതാകർമ്മം നടത്തൂ."
4.25.28
ततो वालिनमुद्यम्य सुग्रीवः शिबिकां तदा।
आरोपयत विक्रोशन्नङ्गदेन सहैव तु ॥ ४.२५.२८ ॥
പിന്നെ സുഗ്രീവൻ വാലിയെ ഉയർത്തി, അംഗദനോടൊപ്പം വിലപിച്ചുകൊണ്ട് ആ ശിബികയിൽ കിടത്തി.
4.25.29
आरोप्य शिबिकां चैव वालिनं गतजीवितम्।
अलंकारैश्च विविधैर्माल्यैर्वस्त्रैश्च भूषितम् ॥ ४.२५.२९ ॥
ജീവൻ നഷ്ടപ്പെട്ട വാലിയെ ശിബികയിൽ കിടത്തി, വിവിധ ആഭരണങ്ങളാലും മാലകളാലും വസ്ത്രങ്ങളാലും അലങ്കരിച്ചു.
4.25.30
आज्ञापयत् तदा राजा सुग्रीवः प्लवगेश्वरः।
और्ध्वदेहिकमार्यस्य क्रियतामनुकूलतः ॥ ४.२५.३० ॥
അപ്പോൾ വാനരരാജാവായ സുഗ്രീവ രാജാവ് കല്പിച്ചു: "ആര്യനായ വാലിക്ക് ഔർധ്വദേഹിക കർമ്മങ്ങൾ യഥാവിധി ചെയ്യൂ."
4.25.31
विश्राणयन्तो रत्नानि विविधानि बहूनि च।
अग्रतः प्लवगा यान्तु शिबिका तदनन्तरम् ॥ ४.२५.३१ ॥
പല വിധത്തിലുള്ള ഒരുപാട് രത്നങ്ങൾ വിതരണം ചെയ്തുകൊണ്ട് വാനരന്മാർ മുന്നിൽ നടക്കട്ടെ; അതിനുശേഷം പല്ലക്ക് വരട്ടെ.
4.25.32
राज्ञामृद्धिविशेषा हि दृश्यन्ते भुवि यादृशाः।
तादृशैरिह कुर्वन्तु वानरा भर्तृसत्क्रियाम् ॥ ४.२५.३२ ॥
ഭൂമിയിൽ രാജാക്കന്മാരുടെ സമ്പത്തിന്റെ വിശേഷങ്ങൾ എങ്ങനെ കാണുന്നുവോ, അതുപോലുള്ളവകൊണ്ട് ഇവിടെ വാനരന്മാർ യജമാനന് ആദരപൂർവ്വമായ സത്കാരം ചെയ്യട്ടെ.
4.25.33
तादृशं वालिनः क्षिप्रं प्राकुर्वन्नौर्ध्वदेहिकम्।
अङ्गदं परिरभ्याशु तारप्रभृतयस्तदा ॥ ४.२५.३३ ॥
വാലിക്ക് യോഗ്യമായ ഔർധ്വദേഹിക കർമ്മങ്ങൾ വേഗത്തിൽ ചെയ്തു; അപ്പോൾ താരയും മറ്റുള്ളവരും അംഗദനെ പുണർന്ന് ഉടനെ…
4.25.34
क्रोशन्तः प्रययुः सर्वे वानरा हतबान्धवाः।
ततः प्रणिहिताः सर्वा वानर्योऽस्य वशानुगाः ॥ ४.२५.३४ ॥
ബന്ധു വധിക്കപ്പെട്ട എല്ലാ വാനരന്മാരും കരഞ്ഞുകൊണ്ട് പോയി; പിന്നെ അവന് വിധേയരായ എല്ലാ വാനരസ്ത്രീകളും ശ്രദ്ധയോടെ (അനുഗമിച്ചു).
4.25.35
चुक्रुशुर्वीरवीरेति भूयः क्रोशन्ति ताः प्रियम्।
ताराप्रभृतयः सर्वा वानर्यो हतबान्धवाः ॥ ४.२५.३५ ॥
"വീരാ, വീരാ" എന്ന് അവർ നിലവിളിച്ചു; പ്രിയനു വേണ്ടി വീണ്ടും വീണ്ടും അവർ കരഞ്ഞു; താരയും മറ്റെല്ലാ വാനരസ്ത്രീകളും, ബന്ധു വധിക്കപ്പെട്ടവരായി.
4.25.36
अनुजग्मुश्च भर्तारं क्रोशन्त्यः करुणस्वनाः।
तासां रुदितशब्देन वानरीणां वनान्तरे ॥ ४.२५.३६ ॥
കരുണാർദ്രമായ സ്വരത്തിൽ നിലവിളിച്ചുകൊണ്ട് അവർ യജമാനനെ അനുഗമിച്ചു; ആ വാനരസ്ത്രീകളുടെ കരച്ചിലൊച്ചയാൽ കാടിനുള്ളിൽ (പ്രതിധ്വനിച്ചു).
4.25.37
वनानि गिरयश्चैव विक्रोशन्तीव सर्वतः।
पुलिने गिरिनद्यास्तु विविक्ते जलसंवृते ॥ ४.२५.३७ ॥
കാടുകളും പർവതങ്ങളും എല്ലായിടത്തും വിലപിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നി; പർവതനദിയുടെ ഏകാന്തമായ തീരത്ത്, വെള്ളത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ട സ്ഥലത്ത്.
4.25.38
चितां चक्रुः सुबहवो वानरा वनचारिणः।
अवरोप्य ततः स्कन्धाच्छिबिकां वानरोत्तमाः ॥ ४.२५.३८ ॥
കാട്ടിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന അനേകം വാനരന്മാർ ചിതയൊരുക്കി; പിന്നെ ശ്രേഷ്ഠരായ വാനരന്മാർ തോളിൽനിന്ന് പല്ലക്ക് ഇറക്കിവെച്ചു.
4.25.39
तस्थुरेकान्तमाश्रित्य सर्वे शोकपरायणाः।
ततस्तारा पतिं दृष्ट्वा शिबिकातलशायिनम् ॥ ४.२५.३९ ॥
എല്ലാവരും ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി ഒരിടത്ത് മാറിനിന്നു; അപ്പോൾ താര പല്ലക്കിന്റെ അടിയിൽ കിടക്കുന്ന തന്റെ ഭർത്താവിനെ കണ്ടു.
4.25.40
आरोप्याङ्के शिरस्तस्य विललाप सुदुःखिता।
हा वानरमहाराज हा नाथ मम वत्सल ॥ ४.२५.४० ॥
അവന്റെ തല മടിയിൽ വെച്ച് ഏറെ ദുഃഖിതയായി അവൾ വിലപിച്ചു — 'അയ്യോ, വാനരമഹാരാജാവേ! അയ്യോ നാഥാ, എന്റെ പ്രിയനേ!'
4.25.41
हा महार्ह महाबाहो हा मम प्रिय पश्य माम्।
जनं न पश्यसीमं त्वं कस्माच्छोकाभिपीडितम् ॥ ४.२५.४१ ॥
അയ്യോ, മഹാബാഹോ, മഹാബഹുമതിക്ക് യോഗ്യനേ! അയ്യോ എന്റെ പ്രിയനേ, എന്നെ നോക്കൂ! ദുഃഖത്താൽ പീഡിതയായ ഈ ജനത്തെ നീ എന്തുകൊണ്ട് നോക്കുന്നില്ല?
4.25.42
प्रहृष्टमिह ते वक्त्रं गतासोरपि मानद।
अस्तार्कसमवर्णं च दृश्यते जीवतो यथा ॥ ४.२५.४२ ॥
മാനദായകനേ, പ്രാണൻ പോയിട്ടും നിന്റെ മുഖം ഇവിടെ പ്രസന്നമായി കാണുന്നു; അസ്തമിക്കുന്ന സൂര്യന്റെ നിറമുള്ള ആ മുഖം ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവന്റെ പോലെ കാണപ്പെടുന്നു.
4.25.43
एष त्वां रामरूपेण कालः कर्षति वानर।
येन स्म विधवाः सर्वाः कृता एकेषुणा रणे ॥ ४.२५.४३ ॥
ഹേ വാനരാ, രാമരൂപത്തിൽ കാലം നിന്നെ വലിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ ഒരേ ഒരു അമ്പുകൊണ്ട് അവൻ ഇവരെല്ലാവരെയും വിധവകളാക്കി.
4.25.44
इमास्तास्तव राजेन्द्र वानर्योऽप्लवगास्तव।
पादैर्विकृष्टमध्वानमागताः किं न बुध्यसे ॥ ४.२५.४४ ॥
ഹേ രാജേന്ദ്രാ! ഇവർ നിന്റെ വാനരസ്ത്രീകളാണ്; ഇപ്പോൾ ചാടാൻ കഴിയാതെ കാലുകളാൽ വലിക്കപ്പെട്ട് വഴിയോളം വന്നവരാണ്. നീ ഇത് അറിയുന്നില്ലേ?
4.25.45
तवेष्टा ननु चैवेमा भार्याश्चन्द्रनिभाननाः।
इदानीं नेक्षसे कस्मात् सुग्रीवं प्लवगेश्वर ॥ ४.२५.४५ ॥
ഇവർ നിനക്കു പ്രിയപ്പെട്ട, ചന്ദ്രമുഖിമാരായ നിന്റെ ഭാര്യമാരാണ്. ഹേ വാനരേശ്വരാ! ഇപ്പോൾ നീ എന്തുകൊണ്ട് ഇവരെയും സുഗ്രീവനെയും കാണുന്നില്ല?
4.25.46
एते हि सचिवा राजंस्तारप्रभृतयस्तव।
पुरवासिजनश्चायं परिवार्य विषीदति ॥ ४.२५.४६ ॥
ഹേ രാജാവേ! താരൻ തുടങ്ങിയ ഇവർ നിന്റെ മന്ത്രിമാരാണ്; നഗരവാസികൾ നിന്നെ വളഞ്ഞ് ദുഃഖിക്കുന്നു.
4.25.47
विसर्जयैनान् सचिवान् यथापुरमरिंदम।
ततः क्रीडामहे सर्वा वनेषु मदनोत्कटाः ॥ ४.२५.४७ ॥
ഹേ ശത്രുദമനാ! ഈ മന്ത്രിമാരെ മുമ്പത്തെപ്പോലെ പറഞ്ഞയയ്ക്കൂ; പിന്നെ നമുക്ക് കാമോന്മത്തരായി കാടുകളിൽ ക്രീഡിക്കാം.
4.25.48
एवं विलपतीं तारां पतिशोकपरीवृताम्।
उत्थापयन्ति स्म तदा वानर्यः शोककर्शिताः ॥ ४.२५.४८ ॥
ഇങ്ങനെ വിലപിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന, ഭർത്താവിന്റെ ദുഃഖത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ട താരയെ അപ്പോൾ ശോകത്താൽ ക്ഷീണിച്ച വാനരസ്ത്രീകൾ എഴുന്നേൽപ്പിച്ചു.
4.25.49
सुग्रीवेण ततः सार्धं सोऽङ्गदः पितरं रुदन्।
चितामारोपयामास शोकेनाभिप्लुतेन्द्रियः ॥ ४.२५.४९ ॥
അപ്പോൾ സുഗ്രീവനോടൊപ്പം ആ അംഗദൻ ശോകത്താൽ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ വിഹ്വലരായി, കരഞ്ഞുകൊണ്ട് പിതാവിനെ ചിതയിൽ വച്ചു.
4.25.50
ततोऽग्निं विधिवद् दत्त्वा सोऽपसव्यं चकार ह।
पितरं दीर्घमध्वानं प्रस्थितं व्याकुलेन्द्रियः ॥ ४.२५.५० ॥
അനന്തരം വിധിപ്രകാരം അഗ്നി നൽകി അവൻ അപസവ്യമായി പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു; ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ വിഹ്വലമായിരുന്നു, പിതാവ് ദീർഘയാത്രക്ക് പുറപ്പെട്ടതുപോലെ.
4.25.51
संस्कृत्य वालिनं तं तु विधिवत् प्लवगर्षभाः।
आजग्मुरुदकं कर्तुं नदीं शुभजलां शिवाम् ॥ ४.२५.५१ ॥
വാലിയുടെ സംസ്കാരം വിധിപ്രകാരം ചെയ്ത ശേഷം ആ ശ്രേഷ്ഠ വാനരന്മാർ ജലതർപ്പണം ചെയ്യാൻ ശുഭജലമുള്ള ശിവയായ നദിയിലേക്ക് പോയി.
4.25.52
ततस्ते सहितास्तत्र ह्यङ्गदं स्थाप्य चाग्रतः।
सुग्रीवतारासहिताः सिषिचुर्वालिने जलम् ॥ ४.२५.५२ ॥
അനന്തരം അവിടെ എല്ലാവരും ചേർന്ന്, അംഗദനെ മുന്നിൽ നിർത്തി, സുഗ്രീവനും താരയും കൂടി വാലിക്കായി ജലം അർപ്പിച്ചു.
4.25.53
सुग्रीवेणैव दीनेन दीनो भूत्वा महाबलः।
समानशोकः काकुत्स्थः प्रेतकार्याण्यकारयत् ॥ ४.२५.५३ ॥
സുഗ്രീവന്റെ ദുഃഖത്താൽ ദുഃഖിതനായി, അതേ ശോകമുള്ള മഹാബലനായ കാകുത്സ്ഥൻ (രാമൻ) പ്രേതകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യിച്ചു.
4.25.54
ततोऽथ तं वालिनमग्र्यपौरुषं
प्रकाशमिक्ष्वाकुवरेषुणा हतम्।
प्रदीप्य दीप्ताग्निसमौजसं तदा
सलक्ष्मणं राममुपेयिवान् हरिः ॥ ४.२५.५४ ॥
അപ്പോൾ ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠമായ അമ്പാൽ വധിക്കപ്പെട്ട, ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയുടെ തേജസ്സുള്ള ആ അത്യന്തപരാക്രമിയായ വാലിയെ വെളിപ്പെടുത്തി, ആ ഹരി (ഹനുമാൻ) ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പമുള്ള രാമന്റെ അരികിലെത്തി.