ヴァールミーキのラーマーヤナ · サルガ 4.25
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.25.1
स सुग्रीवं च तारां च साङ्गदां सहलक्ष्मणः।
समानशोकः काकुत्स्थः सान्त्वयन्निदमब्रवीत् ॥ ४.२५.१ ॥
ラクシュマナと共にいたカクツトスタのラーマは、自らも同じ悲しみにありながら、スグリーヴァ、ターラー、アンガダを慰めつつ、このように語った。
4.25.2
न शोकपरितापेन श्रेयसा युज्यते मृतः।
यदत्रानन्तरं कार्यं तत् समाधातुमर्हथ ॥ ४.२५.२ ॥
悲しみや苦悩によって死者が善い境地に至ることはない。だから今、目の前にある務めを果たすべきである。
4.25.3
लोकवृत्तमनुष्ठेयं कृतं वो बाष्पमोक्षणम्।
न कालादुत्तरं किंचित् कर्मशक्यमुपासितुम् ॥ ४.२५.३ ॥
世の習わしに従うべきである。あなたがたは涙を流し終えた。時を過ぎては、もはや行うべきことは何もない。
4.25.4
नियतिः कारणं लोके नियतिः कर्मसाधनम्।
नियतिः सर्वभूतानां नियोगेष्विह कारणम् ॥ ४.२५.४ ॥
世の中では運命が原因であり、運命が行為の手段である。すべての存在にとって、運命は定められた務めの原因である。
4.25.5
न कर्ता कस्यचित् कश्चिन्नियोगे नापि चेश्वरः।
स्वभावे वर्तते लोकस्तस्य कालः परायणम् ॥ ४.२५.५ ॥
誰も他者の行為の作者ではなく、定められた役割においても支配者はいない。世界は自らの本性によって動き、時間がその最高の拠り所である。
4.25.6
न कालः कालमत्येति न कालः परिहीयते।
स्वभावं च समासाद्य न कश्चिदतिवर्तते ॥ ४.२५.६ ॥
時間は時間を超えることがなく、時間が減ることもない。自らの本性に至れば、誰もそれを越えることはできない。
4.25.7
न कालस्यास्ति बन्धुत्वं न हेतुर्न पराक्रमः।
न मित्रज्ञातिसम्बन्धः कारणं नात्मनो वशः ॥ ४.२५.७ ॥
時には縁者も、原因も、武勇もない。友も親族の絆も、その原因ではなく、自分の意のままになるものでもない。
4.25.8
किं तु कालपरीणामो द्रष्टव्यः साधु पश्यता।
धर्मश्चार्थश्च कामश्च कालक्रमसमाहिताः ॥ ४.२५.८ ॥
しかし正しく見る者は時の成熟を見なければならない。法も利も欲も、時の順序に従って定められている。
4.25.9
इतः स्वां प्रकृतिं वाली गतः प्राप्तः क्रियाफलम्।
सामदानार्थसंयोगैः पवित्रं प्लवगेश्वरः ॥ ४.२५.९ ॥
ヴァーリンは自らの本性へとここを去り、行いの果報を得た。猴の王は、和解・布施・利益の結合によって清められた。
4.25.10
स्वधर्मस्य च संयोगाज्जितस्तेन महात्मना।
स्वर्गः परिगृहीतश्च प्राणानपरिरक्षता ॥ ४.२५.१० ॥
自らの法との結合によって、その偉大な者は勝利を得た。自らの命を守らなかったが、天界を得た。
4.25.11
एषा वै नियतिः श्रेष्ठा यां गतो हरियूथपः।
तदलं परितापेन प्राप्तकालमुपास्यताम् ॥ ४.२५.११ ॥
これこそ最善の定めであり、猿の群れの主はそれに従って去った。ゆえに悲しみはもう十分だ。来た時を受け入れよ。
4.25.12
वचनान्ते तु रामस्य लक्ष्मणः परवीरहा।
अवदत् प्रश्रितं वाक्यं सुग्रीवं गतचेतसम् ॥ ४.२५.१२ ॥
ラーマの言葉が終わると、敵の勇士を討つラクシュマナは、心乱れたスグリーヴァに謙虚に語りかけた。
4.25.13
कुरु त्वमस्य सुग्रीव प्रेतकार्यमनन्तरम्।
ताराङ्गदाभ्यां सहितो वालिनो दहनं प्रति ॥ ४.२५.१३ ॥
スグリーヴァよ、ターラーとアンガダと共に、ヴァーリの火葬のための葬儀を直ちに執り行え。
4.25.14
समाज्ञापय काष्ठानि शुष्काणि च बहूनि च।
चन्दनानि च दिव्यानि वालिसंस्कारकारणात् ॥ ४.२५.१४ ॥
ヴァーリの葬儀のために、乾いた薪を多く、そして神聖な白檀を持ってくるよう命じよ。
4.25.15
समाश्वासय दीनं त्वमङ्गदं दीनचेतसम्।
मा भूर्बालिशबुद्धिस्त्वं त्वदधीनमिदं पुरम् ॥ ४.२५.१५ ॥
嘆くアンガダを慰めよ。愚かな心になってはならない、この都はもはやお前の支配下にあるのだから。
4.25.16
अङ्गदस्त्वानयेन्माल्यं वस्त्राणि विविधानि च।
घृतं तैलमथो गन्धान् यच्चात्र समनन्तरम् ॥ ४.२५.१६ ॥
アンガダよ、花輪、様々な衣、ギー、油、香料、そしてここに必要な物を直ちに持って来させよ。
4.25.17
त्वं तार शिबिकां शीघ्रमादायागच्छ सम्भ्रमात्।
त्वरा गुणवती युक्ता ह्यस्मिन् काले विशेषतः ॥ ४.२५.१७ ॥
ターラーよ、速やかに輿を携え、急いで来るがよい。この時こそ特にその急ぎが相応しい。
4.25.18
सज्जीभवन्तु प्लवगाः शिबिकावाहनोचिताः।
समर्था बलिनश्चैव निर्हरिष्यन्ति वालिनम् ॥ ४.२५.१८ ॥
輿を担ぐにふさわしく、力あり強い猿たちよ、準備せよ。彼らがヴァーリを運び出すであろう。
4.25.19
एवमुक्त्वा तु सुग्रीवं सुमित्रानन्दवर्धनः।
तस्थौ भ्रातृसमीपस्थो लक्ष्मणः परवीरहा ॥ ४.२५.१९ ॥
スグリーヴァにこう告げて、スミトラーの喜びを増す者、敵の勇士を討つ者ラクシュマナは、兄のそばに立った。
4.25.20
लक्ष्मणस्य वचः श्रुत्वा तारः सम्भ्रान्तमानसः।
प्रविवेश गुहां शीघ्रं शिबिकासक्तमानसः ॥ ४.२५.२० ॥
ラクシュマナの言葉を聞いて、動揺した心でパーリキ(輿)に心を寄せたターラーは、すぐに洞窟へ入った。
4.25.21
आदाय शिबिकां तारः स तु पर्यापतत् पुनः।
वानरैरुह्यमानां तां शूरैरुद्वहनोचितैः ॥ ४.२५.२१ ॥
輿を手に取り、ターラーは再び駆け出した。それを運んでいたのは、担ぐにふさわしい勇敢な猿たちであった。
4.25.22
दिव्यां भद्रासनयुतां शिबिकां स्यन्दनोपमाम्।
पक्षिकर्मभिराचित्रां द्रुमकर्मविभूषिताम् ॥ ४.२५.२२ ॥
その神々しい輿は、立派な座席を備え、戦車のようであり、鳥の文様で彩られ、木の意匠で飾られていた。
4.25.23
आचितां चित्रपत्तीभिः सुनिविष्टां समन्ततः।
विमानमिव सिद्धानां जालवातायनायुताम् ॥ ४.२५.२३ ॥
彩色された板で満ち、四方によく整えられ、成就者たちの天空の車のようであり、格子窓を備えていた。
4.25.24
सुनियुक्तां विशालां च सुकृतां शिल्पिभिः कृताम्।
दारुपर्वतकोपेतां चारुकर्मपरिष्कृताम् ॥ ४.२५.२४ ॥
よく組まれ、広く、職人たちが見事に作ったものであり、木でできた山のような形を備え、美しい細工で仕上げられていた。
4.25.25
वराभरणहारैश्च चित्रमाल्योपशोभिताम्।
गुहागहनसंछन्नां रक्तचन्दनभूषिताम् ॥ ४.२५.२५ ॥
優れた装身具と首飾りで飾られ、色とりどりの花環で美しく彩られ、洞窟と深い森に覆われ、赤檀で飾られている。
4.25.26
पुष्पौघैः समभिच्छन्नां पद्ममालाभिरेव च।
तरुणादित्यवर्णाभिर्भ्राजमानाभिरावृताम् ॥ ४.२५.२६ ॥
花の山々に完全に覆われ、蓮の花環と、昇る太陽の色の輝く花環に囲まれている。
4.25.27
ईदृशीं शिबिकां दृष्ट्वा रामो लक्ष्मणमब्रवीत्।
क्षिप्रं विनीयतां वाली प्रेतकार्यं विधीयताम् ॥ ४.२५.२७ ॥
そのような輿を見て、ラーマはラクシュマナに言った。「ヴァーリンを速やかに運び、葬送の儀式を執り行え。」
4.25.28
ततो वालिनमुद्यम्य सुग्रीवः शिबिकां तदा।
आरोपयत विक्रोशन्नङ्गदेन सहैव तु ॥ ४.२५.२८ ॥
そのときスグリーヴァはヴァーリンを抱え上げ、アンガダとともに声をあげて泣きながら輿に載せた。
4.25.29
आरोप्य शिबिकां चैव वालिनं गतजीवितम्।
अलंकारैश्च विविधैर्माल्यैर्वस्त्रैश्च भूषितम् ॥ ४.२५.२९ ॥
命の尽きたヴァーリンを輿に載せ、様々な装身具、花環、衣で飾った。
4.25.30
आज्ञापयत् तदा राजा सुग्रीवः प्लवगेश्वरः।
और्ध्वदेहिकमार्यस्य क्रियतामनुकूलतः ॥ ४.२५.३० ॥
そのとき猿王スグリーヴァ王は命じた。「高貴なヴァーリンの葬送の儀式を、規定どおりに執り行え。」
4.25.31
विश्राणयन्तो रत्नानि विविधानि बहूनि च।
अग्रतः प्लवगा यान्तु शिबिका तदनन्तरम् ॥ ४.२५.३१ ॥
さまざまな多くの宝玉を配りながら、猿たちが先に進み、その後に輿が続くように。
4.25.32
राज्ञामृद्धिविशेषा हि दृश्यन्ते भुवि यादृशाः।
तादृशैरिह कुर्वन्तु वानरा भर्तृसत्क्रियाम् ॥ ४.२५.३२ ॥
地上に見られる王たちの特別な栄華のように、ここで猿たちは主君にふさわしい礼を同じような品々で尽くせ。
4.25.33
तादृशं वालिनः क्षिप्रं प्राकुर्वन्नौर्ध्वदेहिकम्।
अङ्गदं परिरभ्याशु तारप्रभृतयस्तदा ॥ ४.२५.३३ ॥
ヴァーリにふさわしいその葬送の儀礼はすぐに始められた。そのとき、ターラーらはアンガダを抱きしめ、すぐに……
4.25.34
क्रोशन्तः प्रययुः सर्वे वानरा हतबान्धवाः।
ततः प्रणिहिताः सर्वा वानर्योऽस्य वशानुगाः ॥ ४.२५.३४ ॥
親族を殺された猿たちは皆、泣き叫びながら進んだ。次いで、彼に従っていた雌猿たちもみな注意深く従った。
4.25.35
चुक्रुशुर्वीरवीरेति भूयः क्रोशन्ति ताः प्रियम्।
ताराप्रभृतयः सर्वा वानर्यो हतबान्धवाः ॥ ४.२५.३५ ॥
「ああ英雄よ、英雄よ」と叫び、愛しい人のために再び泣き叫んだ。ターラーをはじめ、親族を殺されたすべての雌猿たち。
4.25.36
अनुजग्मुश्च भर्तारं क्रोशन्त्यः करुणस्वनाः।
तासां रुदितशब्देन वानरीणां वनान्तरे ॥ ४.२५.३६ ॥
哀れな声で叫びながら、彼女たちは主君に従った。その雌猿たちの泣き声に、林の奥（は響き渡った）。
4.25.37
वनानि गिरयश्चैव विक्रोशन्तीव सर्वतः।
पुलिने गिरिनद्यास्तु विविक्ते जलसंवृते ॥ ४.२५.३७ ॥
森も山も、四方で嘆いているかのようであった。山あいの川の人里離れた岸辺、水に囲まれた場所で。
4.25.38
चितां चक्रुः सुबहवो वानरा वनचारिणः।
अवरोप्य ततः स्कन्धाच्छिबिकां वानरोत्तमाः ॥ ४.२५.३८ ॥
森に住む多くのヴァーナラが火葬の薪を組んだ。それから最も優れたヴァーナラたちは、肩から輿を降ろした。
4.25.39
तस्थुरेकान्तमाश्रित्य सर्वे शोकपरायणाः।
ततस्तारा पतिं दृष्ट्वा शिबिकातलशायिनम् ॥ ४.२५.३९ ॥
皆は悲しみに沈み、脇に寄って立っていた。そのとき、ターラーは輿の底に横たわる夫を見た。
4.25.40
आरोप्याङ्के शिरस्तस्य विललाप सुदुःखिता।
हा वानरमहाराज हा नाथ मम वत्सल ॥ ४.२५.४० ॥
彼の頭を膝の上に乗せ、深く悲しんで嘆いた。「ああ、ヴァーナラの大王よ！ ああ、わが夫よ、愛しい人よ！」
4.25.41
हा महार्ह महाबाहो हा मम प्रिय पश्य माम्।
जनं न पश्यसीमं त्वं कस्माच्छोकाभिपीडितम् ॥ ४.२५.४१ ॥
ああ、力強き腕をもつ、大いなる敬意に値するお方よ！ ああ、わが愛しい人よ、私を見て下さい！ 悲しみに苦しむこの者を、なぜご覧にならないのですか。
4.25.42
प्रहृष्टमिह ते वक्त्रं गतासोरपि मानद।
अस्तार्कसमवर्णं च दृश्यते जीवतो यथा ॥ ४.२५.४२ ॥
名誉を与える方よ、息は絶えても、あなたのお顔はここで喜ばしげに見える。沈む太陽の色をしたその顔は、生きていた時のように見える。
4.25.43
एष त्वां रामरूपेण कालः कर्षति वानर।
येन स्म विधवाः सर्वाः कृता एकेषुणा रणे ॥ ४.२५.४३ ॥
猿よ、ラーマの姿をした時がおまえを引きずっている。戦場で一本の矢によって、彼はこの女たちを皆寡婦にしたのだ。
4.25.44
इमास्तास्तव राजेन्द्र वानर्योऽप्लवगास्तव।
पादैर्विकृष्टमध्वानमागताः किं न बुध्यसे ॥ ४.२५.४४ ॥
王の中の王よ、これらはあなたの猿の女たちだ。もはや跳ぶこともできず、足を引きずられてここまで来たのだ。おまえはそれに気づかないのか。
4.25.45
तवेष्टा ननु चैवेमा भार्याश्चन्द्रनिभाननाः।
इदानीं नेक्षसे कस्मात् सुग्रीवं प्लवगेश्वर ॥ ४.२५.४५ ॥
これらはおまえの愛する妻たち、月のような顔の女たちだ。猿の王よ、なぜ今おまえは彼女たちを見ないのか、スグリーヴァをも見ないのか。
4.25.46
एते हि सचिवा राजंस्तारप्रभृतयस्तव।
पुरवासिजनश्चायं परिवार्य विषीदति ॥ ४.२५.४६ ॥
王よ、これらはターラを筆頭とするおまえの大臣たちだ。そして城の民がおまえを取り囲み、嘆いている。
4.25.47
विसर्जयैनान् सचिवान् यथापुरमरिंदम।
ततः क्रीडामहे सर्वा वनेषु मदनोत्कटाः ॥ ४.२५.४७ ॥
敵を制する者よ、これらの大臣を前のように退けよ。そうして我々は皆、欲情に駆り立てられて森で遊ぼう。
4.25.48
एवं विलपतीं तारां पतिशोकपरीवृताम्।
उत्थापयन्ति स्म तदा वानर्यः शोककर्शिताः ॥ ४.२५.४८ ॥
このように嘆き、夫への悲しみに囲まれたターラーを、そのとき悲しみにやつれた猿の女たちが助け起こした。
4.25.49
सुग्रीवेण ततः सार्धं सोऽङ्गदः पितरं रुदन्।
चितामारोपयामास शोकेनाभिप्लुतेन्द्रियः ॥ ४.२५.४९ ॥
そこでスグリーヴァとともに、悲しみに感覚を乱されたアンガダは、泣きながら父を火葬の薪の上に置いた。
4.25.50
ततोऽग्निं विधिवद् दत्त्वा सोऽपसव्यं चकार ह।
पितरं दीर्घमध्वानं प्रस्थितं व्याकुलेन्द्रियः ॥ ४.२५.५० ॥
そこで儀礼どおりに火を捧げ、彼は逆回りに薪を巡った。感覚は乱れ、父が長い旅路に出たかのようであった。
4.25.51
संस्कृत्य वालिनं तं तु विधिवत् प्लवगर्षभाः।
आजग्मुरुदकं कर्तुं नदीं शुभजलां शिवाम् ॥ ४.२५.५१ ॥
ヴァーリンの儀礼を規定どおり終えると、猿の中の雄々しい者たちは、吉祥な水を湛える河へ水の供養をしに向かった。
4.25.52
ततस्ते सहितास्तत्र ह्यङ्गदं स्थाप्य चाग्रतः।
सुग्रीवतारासहिताः सिषिचुर्वालिने जलम् ॥ ४.२५.५२ ॥
そこで彼らは皆で、アンガダを前に立て、スグリーヴァとターラーとともに、ヴァーリンのために水を注いだ。
4.25.53
सुग्रीवेणैव दीनेन दीनो भूत्वा महाबलः।
समानशोकः काकुत्स्थः प्रेतकार्याण्यकारयत् ॥ ४.२५.५३ ॥
スグリーヴァの悲しみに沈み、同じ嘆きを分かち合った大力のカクツトステャの子孫ラーマは、死者の儀礼を執り行わせた。
4.25.54
ततोऽथ तं वालिनमग्र्यपौरुषं
प्रकाशमिक्ष्वाकुवरेषुणा हतम्।
प्रदीप्य दीप्ताग्निसमौजसं तदा
सलक्ष्मणं राममुपेयिवान् हरिः ॥ ४.२५.५४ ॥
そこでイクシュヴァーク族の最上の矢に倒れ、燃える火のように輝くその至高の勇者ヴァーリンを示した後、猿（ハヌマーン）はラクシュマナとともにラーマのもとへ近づいた。