ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 4.28
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.28.1
स तदा वालिनं हत्वा सुग्रीवमभिषिच्य च।
वसन् माल्यवतः पृष्ठे रामो लक्ष्मणमब्रवीत् ॥ ४.२८.१ ॥
ಆಗ ವಾಲಿಯನ್ನು ಕೊಂದು ಸುಗ್ರೀವನಿಗೆ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿ, ಮಾಲ್ಯವಂತ ಪರ್ವತದ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರಾಮನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
4.28.2
अयं स कालः सम्प्राप्तः समयोऽद्य जलागमः।
सम्पश्य त्वं नभो मेघैः संवृतं गिरिसंनिभैः ॥ ४.२८.२ ॥
ಇಗೋ ಆ ಕಾಲ ಬಂದಿದೆ; ಇಂದು ಮಳೆಗಾಲದ ಆಗಮನ. ಪರ್ವತಗಳಂತಿರುವ ಮೇಘಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಆಕಾಶವನ್ನು ನೋಡು.
4.28.3
नवमासधृतं गर्भं भास्करस्य गभस्तिभिः।
पीत्वा रसं समुद्राणां द्यौः प्रसूते रसायनम् ॥ ४.२८.३ ॥
ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಒಂಬತ್ತು ತಿಂಗಳು ಗರ್ಭವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಸಮುದ್ರಗಳ ರಸವನ್ನು ಕುಡಿದು, ಆಕಾಶ ಅಮೃತದಂತಹ ಜಲವನ್ನು ಹೆರುತ್ತಿದೆ.
4.28.4
शक्यमम्बरमारुह्य मेघसोपानपंक्तिभिः।
कुटजार्जुनमालाभिरलंकर्तुं दिवाकरः ॥ ४.२८.४ ॥
ಮೇಘಗಳ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಸಾಲುಗಳಿಂದ ಆಕಾಶವನ್ನು ಏರಿ, ಕುಟಜ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ ಹೂವಿನ ಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸೂರ್ಯನು ಸಮರ್ಥನು.
4.28.5
संध्यारागोत्थितैस्ताम्रैरन्तेष्वपि च पाण्डुभिः।
स्निग्धैरभ्रपटच्छेदैर्बद्धव्रणमिवाम्बरम् ॥ ४.२८.५ ॥
ಸಂಧ್ಯಾರಾಗದಿಂದ ಮೂಡಿದ ತಾಮ್ರವರ್ಣ, ಅಂಚುಗಳಲ್ಲಿ ತೆಳು ಹಳದಿ, ಮೃದುವಾದ ಮೇಘವಸ್ತ್ರದ ಹರಿದ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಆಕಾಶ ಕಟ್ಟಿದ ಗಾಯದಂತೆ ಇದೆ.
4.28.6
मन्दमारुतिनिःश्वासं संध्याचन्दनरञ्जितम्।
आपाण्डुजलदं भाति कामातुरमिवाम्बरम् ॥ ४.२८.६ ॥
ಮಂದ ಮಾರುತವೇ ನಿಟ್ಟುಸಿರಾಗಿ, ಸಂಧ್ಯಾ ಚಂದನದಿಂದ ಬಣ್ಣಗೊಂಡು, ತೆಳು ಮೇಘಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಕಾಶ ಕಾಮಾತುರನಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ.
4.28.7
एषा घर्मपरिक्लिष्टा नववारिपरिप्लुता।
सीतेव शोकसंतप्ता मही बाष्पं विमुञ्चति ॥ ४.२८.७ ॥
ಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ದಣಿದು, ಹೊಸ ಮಳೆನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೊಯ್ದ ಈ ಭೂಮಿ, ಶೋಕದಿಂದ ಸಂತಪ್ತಳಾದ ಸೀತೆಯಂತೆ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸುತ್ತಿದೆ.
4.28.8
मेघोदरविनिर्मुक्ताः कर्पूरदलशीतलाः।
शक्यमञ्जलिभिः पातुं वाताः केतकगन्धिनः ॥ ४.२८.८ ॥
ಮೇಘದ ಹೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ಬೀಸುವ, ಕರ್ಪೂರದ ಎಲೆಯಂತೆ ತಣ್ಣನೆಯ, ಕೇತಕಿ ಹೂವಿನ ಪರಿಮಳದ ಗಾಳಿ ಅಂಜಲಿಯಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯುವಷ್ಟು ತಂಪಾಗಿದೆ.
4.28.9
एष फुल्लार्जुनः शैलः केतकैरभिवासितः।
सुग्रीव इव शान्तारिर्धाराभिरभिषिच्यते ॥ ४.२८.९ ॥
ಅರ್ಜುನ ಮರಗಳು ಅರಳಿ, ಕೇತಕಿ ಹೂವಿನಿಂದ ಸುಗಂಧಿತವಾದ ಈ ಪರ್ವತ, ಶತ್ರು ಶಾಂತನಾದ ಸುಗ್ರೀವನಂತೆ ಧಾರೆಗಳಿಂದ ಅಭಿಷೇಕಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.
4.28.10
मेघकृष्णाजिनधरा धारायज्ञोपवीतिनः।
मारुतापूरितगुहाः प्राधीता इव पर्वताः ॥ ४.२८.१० ॥
ಮೇಘರೂಪದ ಕಪ್ಪು ಜಿಂಕೆ ಚರ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಧಾರೆಗಳೆಂಬ ಯಜ್ಞೋಪವೀತ ಧರಿಸಿ, ಗಾಳಿ ತುಂಬಿದ ಗುಹೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮುಗಿಸಿದ ಋಷಿಗಳಂತೆ ಪರ್ವತಗಳು ಕಾಣುತ್ತವೆ.
4.28.11
कशाभिरिव हैमीभिर्विद्युद्भिरभिताडितम्।
अन्तःस्तनितनिर्घोषं सवेदनमिवाम्बरम् ॥ ४.२८.११ ॥
ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ ಮಿಂಚುಗಳ ಚಾಟಿಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ, ಒಳಗೆ ಗುಡುಗಿನ ಧ್ವನಿ ಮೊಳಗುತ್ತಿರುವ, ನೋವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಆಕಾಶ.
4.28.12
नीलमेघाश्रिता विद्युत् स्फुरन्ती प्रतिभाति मे।
स्फुरन्ती रावणस्याङ्के वैदेहीव तपस्विनी ॥ ४.२८.१२ ॥
ನೀಲಿ ಮೇಘವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಹೊಳೆಯುವ ಮಿಂಚು ನನಗೆ ರಾವಣನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿರುವ ತಪಸ್ವಿನಿ ವೈದೇಹಿಯಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ.
4.28.13
इमास्ता मन्मथवतां हिताः प्रतिहता दिशः।
अनुलिप्ता इव घनैर्नष्टग्रहनिशाकराः ॥ ४.२८.१३ ॥
ಮನ್ಮಥಪೀಡಿತರಿಗೆ ಹಿತವಾಗಿದ್ದ ಈ ದಿಕ್ಕುಗಳು ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿವೆ; ದಟ್ಟ ಮೇಘಗಳಿಂದ ಲೇಪಿತವಾದಂತೆ, ಗ್ರಹ-ಚಂದ್ರರು ಮರೆಯಾದಂತೆ.
4.28.14
क्वचिद् बाष्पाभिसंरुद्धान् वर्षागमसमुत्सुकान्।
कुटजान् पश्य सौमित्रे पुष्पितान् गिरिसानुषु।
मम शोकाभिभूतस्य कामसंदीपनान् स्थितान् ॥ ४.२८.१४ ॥
ಸೌಮಿತ್ರಿಯೇ, ನೋಡು; ಮಳೆಗಾಲದ ಆಗಮನಕ್ಕೆ ಉತ್ಸುಕವಾಗಿ, ಆವಿಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿ, ಬೆಟ್ಟದ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಅರಳಿದ ಕುಟಜ ಮರಗಳನ್ನು. ಶೋಕದಿಂದ ಅಭಿಭೂತನಾದ ನನಗೆ ಅವು ಕಾಮವನ್ನು ಉದ್ದೀಪಿಸುವಂತೆ ನಿಂತಿವೆ.
4.28.15
रजः प्रशान्तं सहिमोऽद्य वायु-
र्निदाघदोषप्रसराः प्रशान्ताः।
स्थिता हि यात्रा वसुधाधिपानां
प्रवासिनो यान्ति नराः स्वदेशान् ॥ ४.२८.१५ ॥
ಧೂಳು ಶಾಂತವಾಗಿದೆ; ಈಗ ಗಾಳಿ ತಂಪಾಗಿದೆ; ಬೇಸಿಗೆಯ ದೋಷಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ನಿಂತಿದೆ. ರಾಜರ ಯಾತ್ರೆಗಳು ನಿಂತಿವೆ; ಪ್ರವಾಸಿಗಳು ತಮ್ಮ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
4.28.16
सम्प्रस्थिता मानसवासलुब्धाः
प्रियान्विताः सम्प्रति चक्रवाकाः।
अभीक्ष्णवर्षोदकविक्षतेषु
यानानि मार्गेषु न सम्पतन्ति ॥ ४.२८.१६ ॥
ಈಗ ಮಾನಸ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಆಸೆಯ ಚಕ್ರವಾಕಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಿಯೆಯರೊಡನೆ ಹೊರಟಿವೆ. ನಿರಂತರ ಮಳೆನೀರಿನಿಂದ ಹಾಳಾದ ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಹನಗಳು ಸಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ.
4.28.17
क्वचित् प्रकाशं क्वचिदप्रकाशं
नभः प्रकीर्णाम्बुधरं विभाति।
क्वचित् क्वचित् पर्वतसंनिरुद्धं
रूपं यथा शान्तमहार्णवस्य ॥ ४.२८.१७ ॥
ಆಕಾಶ ಕೆಲವೆಡೆ ಬೆಳಗುತ್ತಿದೆ, ಕೆಲವೆಡೆ ಮಂಕಾಗಿದೆ; ಚದುರಿದ ಮೇಘಗಳಿಂದ ಅದು ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕೆಲವೆಡೆ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು, ಶಾಂತ ಮಹಾಸಾಗರದ ರೂಪದಂತೆ ತೋರುತ್ತಿದೆ.
4.28.18
व्यामिश्रितं सर्जकदम्बपुष्पै-
र्नवं जलं पर्वतधातुताम्रम्।
मयूरकेकाभिरनुप्रयातं
शैलापगाः शीघ्रतरं वहन्ति ॥ ४.२८.१८ ॥
ಸರ್ಜ ಮತ್ತು ಕದಂಬ ಹೂವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು, ಪರ್ವತ ಧಾತುಗಳಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ನೂತನ ನೀರನ್ನು ಹೊತ್ತು, ನವಿಲುಗಳ ಕೇಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಪರ್ವತ ನದಿಗಳು ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಿವೆ.
4.28.19
रसाकुलं षट्पदसंनिकाशं
प्रभुज्यते जम्बुफलं प्रकामम्।
अनेकवर्णं पवनावधूतं
भूमौ पतत्याम्रफलं विपक्वम् ॥ ४.२८.१९ ॥
ರಸದಿಂದ ತುಂಬಿ, ದುಂಬಿಗಳಂತೆ ಕಪ್ಪಾದ ನೇರಳೆ ಹಣ್ಣು ಧಾರಾಳವಾಗಿ ತಿನ್ನಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ; ಅನೇಕ ವರ್ಣದ, ಗಾಳಿಗೆ ಅಲುಗಿದ, ಹಣ್ಣಾದ ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತಿದೆ.
4.28.20
विद्युत्पताकाः सबलाकमालाः
शैलेन्द्रकूटाकृतिसंनिकाशाः।
गर्जन्ति मेघाः समुदीर्णनादा
मत्ता गजेन्द्रा इव संयुगस्थाः ॥ ४.२८.२० ॥
ಮಿಂಚೇ ಧ್ವಜಗಳಾಗಿರುವ, ಬಕಪಕ್ಷಿಗಳ ಮಾಲೆಗಳಿರುವ, ಪರ್ವತರಾಜನ ಶಿಖರಗಳ ಆಕಾರದ ಮೇಘಗಳು ಮಹಾ ನಾದದಿಂದ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಿವೆ; ಯುದ್ಧರಂಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತ ಮದಿಸಿದ ಆನೆಗಳಂತೆ.
4.28.21
वर्षोदकाप्यायितशाद्वलानि
प्रवृत्तनृत्तोत्सवबर्हिणानि।
वनानि निर्वृष्टबलाहकानि
पश्यापराह्णेष्वधिकं विभान्ति ॥ ४.२८.२१ ॥
ಮಳೆನೀರಿನಿಂದ ಪೋಷಿತವಾದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳುಳ್ಳ, ನವಿಲುಗಳು ಹಬ್ಬದಂತೆ ನರ್ತಿಸುವ, ಮೇಘಗಳು ಸುರಿದು ಮುಗಿಸಿದ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ನೋಡು; ಅಪರಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ಅವು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಶೋಭಿಸುತ್ತಿವೆ.
4.28.22
समुद्वहन्तः सलिलातिभारं
बलाकिनो वारिधरा नदन्तः।
महत्सु शृङ्गेषु महीधराणां
विश्रम्य विश्रम्य पुनः प्रयान्ति ॥ ४.२८.२२ ॥
ನೀರಿನ ಅತಿ ಭಾರವನ್ನು ಹೊತ್ತು, ಬಕಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಗರ್ಜಿಸುವ ಮೇಘಗಳು ಪರ್ವತಗಳ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ವಿಶ್ರಮಿಸಿ ಪುನಃ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಿವೆ.
4.28.23
मेघाभिकामा परिसम्पतन्ती
सम्मोदिता भाति बलाकपंक्तिः।
वातावधूता वरपौण्डरीकी
लम्बेव माला रुचिराम्बरस्य ॥ ४.२८.२३ ॥
ಮೇಘಗಳನ್ನು ಬಯಸಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹಾರಾಡುತ್ತಿರುವ, ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಕೊಕ್ಕರೆಗಳ ಸಾಲು, ಗಾಳಿಯಿಂದ ಅಲುಗಾಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬಿಳಿ ತಾವರೆಗಳ ಆಕಾಶದ ಸುಂದರ ತೂಗುಮಾಲೆಯಂತೆ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದೆ.
4.28.24
बालेन्द्रगोपान्तरचित्रितेन
विभाति भूमिर्नवशाद्वलेन।
गात्रानुपृक्तेन शुकप्रभेण
नारीव लाक्षोक्षितकम्बलेन ॥ ४.२८.२४ ॥
ಹೊಸ ಇಂದ್ರಗೋಪ ಕೀಟಗಳಿಂದ ಚಿತ್ರಿತವಾಗಿ, ಹೊಸ ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಭೂಮಿ, ಗಿಣಿಯ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ, ದೇಹಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡ, ಅರಗಿನ ಬಣ್ಣ ಚಿಮುಕಿಸಿದ ಕಂಬಳಿ ಹೊದ್ದ ಸ್ತ್ರೀಯಂತೆ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದೆ.
4.28.25
निद्रा शनैः केशवमभ्युपैति
द्रुतं नदी सागरमभ्युपैति।
हृष्टा बलाका घनमभ्युपैति
कान्ता सकामा प्रियमभ्युपैति ॥ ४.२८.२५ ॥
ನಿದ್ರೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕೇಶವನನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ; ನದಿ ವೇಗವಾಗಿ ಸಾಗರವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ; ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಕೊಕ್ಕರೆ ಮೇಘವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ; ಕಾಮನೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಪ್ರಿಯತಮೆ ತನ್ನ ಪ್ರಿಯನನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾಳೆ.
4.28.26
जाता वनान्ताः शिखिसुप्रनृत्ता
जाताः कदम्बाः सकदम्बशाखाः।
जाता वृषा गोषु समानकामा
जाता मही सस्यवनाभिरामा ॥ ४.२८.२६ ॥
ಕಾಡಿನ ಅಂಚುಗಳಲ್ಲಿ ನವಿಲುಗಳು ಸುಂದರವಾಗಿ ನರ್ತಿಸುತ್ತಿವೆ; ಕದಂಬ ವೃಕ್ಷಗಳು ಚಿಗುರಿವೆ, ಅವುಗಳ ಕೊಂಬೆಗಳಲ್ಲಿ ಕದಂಬ ಹೂಗಳಿವೆ; ಹಸುಗಳ ನಡುವೆ ಗೂಳಿಗಳು ಸಮಾನ ಕಾಮನೆಯುಳ್ಳವಾದವು; ಭೂಮಿ ಬೆಳೆಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ತೋಪುಗಳಿಂದ ರಮ್ಯವಾಯಿತು.
4.28.27
वहन्ति वर्षन्ति नदन्ति भान्ति
ध्यायन्ति नृत्यन्ति समाश्वसन्ति।
नद्यो घना मत्तगजा वनान्ताः
प्रियाविहीनाः शिखिनः प्लवंगमाः ॥ ४.२८.२७ ॥
ನದಿಗಳು ಹರಿಯುತ್ತವೆ, ಮೇಘಗಳು ಮಳೆ ಸುರಿಸುತ್ತವೆ, ಗರ್ಜಿಸುತ್ತವೆ, ಹೊಳೆಯುತ್ತವೆ; ಮದಿಸಿದ ಆನೆಗಳು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತವೆ, ನರ್ತಿಸುತ್ತವೆ, ಸಮಾಧಾನ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ; ಕಾಡಿನ ಅಂಚುಗಳಲ್ಲಿ, ನವಿಲುಗಳು ಮತ್ತು ಕಪಿಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಿಯರಿಲ್ಲದವರಾಗಿವೆ.
4.28.28
प्रहर्षिताः केतकिपुष्पगन्ध-
माघ्राय मत्ता वननिर्झरेषु।
प्रपातशब्दाकुलिता गजेन्द्राः
सार्धं मयूरैः समदा नदन्ति ॥ ४.२८.२८ ॥
ಕೇತಕಿ ಹೂವಿನ ಪರಿಮಳವನ್ನು ಆಘ್ರಾಣಿಸಿ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು, ಕಾಡಿನ ಜಲಪಾತಗಳ ಶಬ್ದದಿಂದ ಕಳವಳಗೊಂಡ ಮದೋನ್ಮತ್ತ ಗಜೇಂದ್ರರು ನವಿಲುಗಳೊಂದಿಗೆ ಘೀಳಿಡುತ್ತವೆ.
4.28.29
धारानिपातैरभिहन्यमानाः
कदम्बशाखासु विलम्बमानाः।
क्षणार्जितं पुष्परसावगाढं
शनैर्मदं षट्चरणास्त्यजन्ति ॥ ४.२८.२९ ॥
ಮಳೆಯ ಧಾರೆಗಳ ಏಟಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ ಕದಂಬ ಕೊಂಬೆಗಳಲ್ಲಿ ನೇತಾಡುತ್ತಿರುವ, ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಹೂರಸದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ದುಂಬಿಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮದವನ್ನು ತೊರೆಯುತ್ತವೆ.
4.28.30
अङ्गारचूर्णोत्करसंनिकाशैः
फलैः सुपर्याप्तरसैः समृद्धैः।
जम्बूद्रुमाणां प्रविभान्ति शाखा
निपीयमाना इव षट्पदौघैः ॥ ४.२८.३० ॥
ಕೆಂಡದ ಪುಡಿಯ ರಾಶಿಯಂತಿರುವ, ರಸಭರಿತ ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ನೇರಳೆ ಮರಗಳ ಕೊಂಬೆಗಳು ದುಂಬಿಗಳ ಸಮೂಹದಿಂದ ಹೀರಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿವೆ.
4.28.31
तडित्पताकाभिरलंकृताना-
मुदीर्णगम्भीरमहारवाणाम्।
विभान्ति रूपाणि बलाहकानां
रणोत्सुकानामिव वारणानाम् ॥ ४.२८.३१ ॥
ಮಿಂಚಿನ ಧ್ವಜಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ, ಗಂಭೀರ ಮಹಾಗರ್ಜನೆ ಮಾಡುವ ಮೇಘಗಳ ರೂಪಗಳು ಯುದ್ಧೋತ್ಸುಕ ಆನೆಗಳಂತೆ ಶೋಭಿಸುತ್ತವೆ.
4.28.32
मार्गानुगः शैलवनानुसारी
सम्प्रस्थितो मेघरवं निशम्य।
युद्धाभिकामः प्रतिनादशङ्की
मत्तो गजेन्द्रः प्रतिसंनिवृत्तः ॥ ४.२८.३२ ॥
ದಾರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಪರ್ವತದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ತಿರುಗುತ್ತಾ, ಮೇಘಗರ್ಜನೆ ಕೇಳಿ ಹೊರಟ, ಯುದ್ಧದ ಬಯಕೆಯುಳ್ಳ, ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಇರಬಹುದೆಂದು ಶಂಕಿಸುವ ಮದೋನ್ಮತ್ತ ಗಜೇಂದ್ರ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತದೆ.
4.28.33
क्वचित् प्रगीता इव षट्पदौघैः
क्वचित् प्रनृत्ता इव नीलकण्ठैः।
क्वचित् प्रमत्ता इव वारणेन्द्रै-
र्विभान्त्यनेकाश्रयिणो वनान्ताः ॥ ४.२८.३३ ॥
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದುಂಬಿಗಳ ಸಮೂಹಗಳಿಂದ ಹಾಡಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನವಿಲುಗಳಿಂದ ನರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮದೋನ್ಮತ್ತ ಗಜೇಂದ್ರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದಂತೆ, ಅನೇಕ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯವಾದ ಕಾಡಿನ ಅಂಚುಗಳು ಶೋಭಿಸುತ್ತಿವೆ.
4.28.34
कदम्बसर्जार्जुनकन्दलाढ्या
वनान्तभूमिर्मधुवारिपूर्णा।
मयूरमत्ताभिरुतप्रनृत्तै-
रापानभूमिप्रतिमा विभाति ॥ ४.२८.३४ ॥
ಕದಂಬ, ಸರ್ಜ, ಅರ್ಜುನ ಮರಗಳು ಹಾಗೂ ಚಿಗುರುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಜೇನುನೀರಿನಿಂದ ಪೂರ್ಣವಾದ ಕಾಡಿನ ನೆಲ, ಮದೋನ್ಮತ್ತ ನವಿಲುಗಳ ಎದ್ದು ಕುಣಿತದಿಂದ ಮದ್ಯಶಾಲೆಯಂತೆ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದೆ.
4.28.35
मुक्तासमाभं सलिलं पतद् वै
सुनिर्मलं पत्रपुटेषु लग्नम्।
हृष्टा विवर्णच्छदना विहंगाः
सुरेन्द्रदत्तं तृषिताः पिबन्ति ॥ ४.२८.३५ ॥
ಮುತ್ತಿನಂತೆ ಅತಿ ನಿರ್ಮಲವಾದ ನೀರು ಬಿದ್ದು ಎಲೆಯ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದೆ; ದಾಹಗೊಂಡ, ಸಂತೋಷದ, ಬಣ್ಣಗೆಟ್ಟ ರೆಕ್ಕೆಯ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಇಂದ್ರನು ಕೊಟ್ಟ ಆ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಿವೆ.
4.28.36
षट्पादतन्त्रीमधुराभिधानं
प्लवंगमोदीरितकण्ठतालम्।
आविष्कृतं मेघमृदङ्गनादै-
र्वनेषु संगीतमिव प्रवृत्तम् ॥ ४.२८.३६ ॥
ದುಂಬಿಗಳ ತಂತಿಯಂತೆ ಮಧುರ ಹೆಸರಿನ, ಮಂಗಗಳ ಕಂಠ-ತಾಳಗಳಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ, ಮೇಘ ಮೃದಂಗದ ನಾದಗಳಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾದ — ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಆರಂಭವಾದಂತಿದೆ.
4.28.37
क्वचित् प्रनृत्तैः क्वचिदुन्नदद्भिः
क्वचिच्च वृक्षाग्रनिषण्णकायैः।
व्यालम्बबर्हाभरणैर्मयूरै-
र्वनेषु संगीतमिव प्रवृत्तम् ॥ ४.२८.३७ ॥
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕುಣಿಯುವ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೂಗುವ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮರದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ದೇಹಗಳುಳ್ಳ, ಉದ್ದ ಗರಿಗಳನ್ನೇ ಆಭರಣವಾಗಿ ಹೊಂದಿದ ನವಿಲುಗಳಿಂದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಆರಂಭವಾದಂತಿದೆ.
4.28.38
स्वनैर्घनानां प्लवगाः प्रबुद्धा
विहाय निद्रां चिरसंनिरुद्धाम्।
अनेकरूपाकृतिवर्णनादा
नवाम्बुधाराभिहता नदन्ति ॥ ४.२८.३८ ॥
ಮೇಘಗಳ ಘರ್ಜನೆಯಿಂದ ಎಚ್ಚೆತ್ತ ಕಪಿಗಳು, ಬಹುಕಾಲ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟ ನಿದ್ರೆಯನ್ನು ತೊರೆದು, ಅನೇಕ ರೂಪ, ಆಕೃತಿ, ವರ್ಣ, ಕೂಗಿನವರಾಗಿ, ಹೊಸ ಮಳೆಯ ಧಾರೆಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಿವೆ.
4.28.39
नद्यः समुद्वाहितचक्रवाका-
स्तटानि शीर्णान्यपवाहयित्वा।
दृप्ता नवप्रावृतपूर्णभोगा-
दृतं स्वभर्तारमुपोपयान्ति ॥ ४.२८.३९ ॥
ಚಕ್ರವಾಕ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಒಯ್ದು, ಮುರಿದ ದಡಗಳನ್ನು ಕೊಚ್ಚಿ, ಹೊಸ ಮಳೆಗಾಲದ ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಉಬ್ಬಿದ ನದಿಗಳು, ಋತುವಿನಂತೆ ತಮ್ಮ ಒಡೆಯನನ್ನು (ಸಮುದ್ರವನ್ನು) ಸೇರುತ್ತವೆ.
4.28.40
नीलेषु नीला नववारिपूर्णा
मेघेषु मेघाः प्रतिभान्ति सक्ताः।
दवाग्निदग्धेषु दवाग्निदग्धाः
शैलेषु शैला इव बद्धमूलाः ॥ ४.२८.४० ॥
ಕಪ್ಪಾದ ಮೇಘಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಪ್ಪು ಮೇಘಗಳು; ಮೇಘಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡ ಮೇಘಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ; ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚಿನಿಂದ ಸುಟ್ಟ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ, ಬೇರೂರಿ ನಿಂತ ಬೆಟ್ಟಗಳಂತೆ, ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚಿನಿಂದ ಸುಟ್ಟವುಗಳು ಕಾಣುತ್ತವೆ.
4.28.41
प्रमत्तसंनादितबर्हिणानि
सशक्रगोपाकुलशाद्वलानि।
चरन्ति नीपार्जुनवासितानि
गजाः सुरम्याणि वनान्तराणि ॥ ४.२८.४१ ॥
ಮದಮತ್ತ ನವಿಲುಗಳು ಕೂಗುವ, ಇಂದ್ರಗೋಪ ಕೀಟಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಇರುವ, ನೀಪ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ ಮರಗಳ ಪರಿಮಳದ ಸುಂದರ ಕಾಡಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ.
4.28.42
नवाम्बुधाराहतकेसराणि
द्रुतं परित्यज्य सरोरुहाणि।
कदम्बपुष्पाणि सकेसराणि
नवानि हृष्टा भ्रमराः पिबन्ति ॥ ४.२८.४२ ॥
ಹೊಸ ಮಳೆಯ ಧಾರೆಗಳಿಂದ ಕೇಸರ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ತಾವರೆಗಳನ್ನು ತ್ವರೆಯಿಂದ ಬಿಟ್ಟು, ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ದುಂಬಿಗಳು ಕೇಸರ ಸಹಿತ ಹೊಸ ಕದಂಬ ಹೂಗಳನ್ನು ಹೀರುತ್ತವೆ.
4.28.43
मत्ता गजेन्द्रा मुदिता गवेन्द्रा
वनेषु विक्रान्ततरा मृगेन्द्राः।
रम्या नगेन्द्राः निभृता नरेन्द्राः
प्रक्रीडितो वारिधरैः सुरेन्द्रः ॥ ४.२८.४३ ॥
ಮದಿಸಿದ ಆನೆಗಳು, ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಹೋರಿಗಳು, ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪರಾಕ್ರಮಿ ಸಿಂಹಗಳು, ರಮ್ಯ ಪರ್ವತಗಳು, ಶಾಂತ ರಾಜರು — ಮೇಘಗಳೊಂದಿಗೆ ಸುರೇಂದ್ರನು (ಇಂದ್ರ) ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಾನೆ.
4.28.44
मेघाः समुद्भूतसमुद्रनादा
महाजलौघैर्गगनावलम्बाः।
नदीस्तटाकानि सरांसि वापी-
र्महीं च कृत्स्नामपवाहयन्ति ॥ ४.२८.४४ ॥
ಸಮುದ್ರದ ಗರ್ಜನೆಯಂತೆ ಗರ್ಜಿಸುವ ಮೇಘಗಳು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ತೂಗಾಡುತ್ತಿವೆ; ಮಹಾಜಲಧಾರೆಗಳಿಂದ ನದಿಗಳನ್ನು, ಕೆರೆಗಳನ್ನು, ಸರೋವರಗಳನ್ನು, ಬಾವಿಗಳನ್ನು, ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನೂ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿವೆ.
4.28.45
वर्षप्रवेगा विपुलाः पतन्ति
प्रवान्ति वाताः समुदीर्णवेगाः।
प्रणष्टकूलाः प्रवहन्ति शीघ्रं
नद्यो जलं विप्रतिपन्नमार्गाः ॥ ४.२८.४५ ॥
ಮಳೆಯ ಪ್ರಚಂಡ ವೇಗದಿಂದ ಭಾರೀ ಜಲಧಾರೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ; ಉಕ್ಕಿಬರುವ ವೇಗದ ಗಾಳಿ ಬೀಸುತ್ತದೆ; ದಡಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನದಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಮರೆತು ವೇಗವಾಗಿ ನೀರನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತವೆ.
4.28.46
नरैर्नरेन्द्रा इव पर्वतेन्द्राः
सुरेन्द्रदत्तैः पवनोपनीतैः।
घनाम्बुकुम्भैरभिषिच्यमाना
रूपं श्रियं स्वामिव दर्शयन्ति ॥ ४.२८.४६ ॥
ರಾಜರಂತೆ, ಸುರೇಂದ್ರನು ಕೊಟ್ಟು ಗಾಳಿ ತಂದ ಮೇಘ ಜಲಕುಂಭಗಳಿಂದ ಅಭಿಷೇಕಿಸಲ್ಪಡುವ ಪರ್ವತಶ್ರೇಷ್ಠರು ತಮ್ಮ ರೂಪವನ್ನೂ ಶೋಭೆಯನ್ನೂ ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
4.28.47
घनोपगूढं गगनं न तारा
न भास्करो दर्शनमभ्युपैति।
नवैर्जलौघैर्धरणी वितृप्ता
तमोविलिप्ता न दिशः प्रकाशाः ॥ ४.२८.४७ ॥
ದಟ್ಟ ಮೇಘಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳೂ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ, ಸೂರ್ಯನೂ ದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಿಲ್ಲ; ನೂತನ ಜಲಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಭೂಮಿ ತೃಪ್ತಿಗೊಂಡಿದೆ; ಕತ್ತಲೆ ಬಳಿದ ದಿಕ್ಕುಗಳು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ.
4.28.48
महान्ति कूटानि महीधराणां
धाराविधौतान्यधिकं विभान्ति।
महाप्रमाणैर्विपुलैः प्रपातै-
र्मुक्ताकलापैरिव लम्बमानैः ॥ ४.२८.४८ ॥
ಪರ್ವತಗಳ ದೊಡ್ಡ ಶಿಖರಗಳು ಧಾರೆಗಳಿಂದ ತೊಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಅತಿಶಯವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿವೆ; ಅವುಗಳ ವಿಶಾಲ ಜಲಪಾತಗಳು ತೂಗಾಡುವ ಮುತ್ತಿನ ಸರಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿವೆ.
4.28.49
शैलोपलप्रस्खलमानवेगाः
शैलोत्तमानां विपुलाः प्रपाताः।
गुहासु संनादितबर्हिणासु
हारा विकीर्यन्त इवावभान्ति ॥ ४.२८.४९ ॥
ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತಗಳ ವಿಶಾಲ ಜಲಪಾತಗಳು ಕಲ್ಲುಬಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಜಾರುತ್ತಾ ವೇಗವಾಗಿ ಬೀಳುತ್ತಿವೆ; ನವಿಲುಗಳು ಕೂಗುವ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಚೆಲ್ಲಿದ ಹಾರಗಳಂತೆ ತೋರುತ್ತಿವೆ.
4.28.50
शीघ्रप्रवेगा विपुलाः प्रपाता
निर्धौतशृङ्गोपतला गिरीणाम्।
मुक्ताकलापप्रतिमाः पतन्तो
महागुहोत्सङ्गतलैर्ध्रियन्ते ॥ ४.२८.५० ॥
ಪರ್ವತಗಳ ವಿಶಾಲ ಜಲಪಾತಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಿವೆ; ಶಿಖರಗಳ ತಳಭಾಗಗಳು ತೊಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಮುತ್ತಿನ ಸರಗಳಂತೆ ಬೀಳುತ್ತಿರುವ ಅವು ದೊಡ್ಡ ಗುಹೆಗಳ ತಳಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿವೆ.
4.28.51
सुरतामर्दविच्छिन्नाः स्वर्गस्त्रीहारमौक्तिकाः।
पतन्ति चातुला दिक्षु तोयधाराः समन्ततः ॥ ४.२८.५१ ॥
ಸ್ವರ್ಗದ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಸುರತ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ನಜ್ಜುಗುಜ್ಜಾಗಿ ತುಂಡಾದ ಹಾರದ ಮುತ್ತುಗಳಂತೆ, ಅಪ್ರತಿಮ ನೀರಿನ ಧಾರೆಗಳು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಬೀಳುತ್ತಿವೆ.
4.28.52
विलीयमानैर्विहगैर्निमीलद्भिश्च पङ्कजैः।
विकसन्त्या च मालत्या गतोऽस्तं ज्ञायते रविः ॥ ४.२८.५२ ॥
ಪಕ್ಷಿಗಳು ಅಡಗುತ್ತಿವೆ, ಕಮಲಗಳು ಮುಚ್ಚುತ್ತಿವೆ, ಮಲ್ಲಿಗೆ ಅರಳುತ್ತಿದೆ; ಇದರಿಂದ ಸೂರ್ಯನು ಅಸ್ತಮಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.
4.28.53
वृत्ता यात्रा नरेन्द्राणां सेना पथ्येव वर्तते।
वैराणि चैव मार्गाश्च सलिलेन समीकृताः ॥ ४.२८.५३ ॥
ರಾಜರ ಪ್ರಯಾಣ ನಿಂತಿದೆ; ಸೇನೆ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ ಉಳಿದಂತಿದೆ. ವೈರಗಳೂ ದಾರಿಗಳೂ ನೀರಿನಿಂದ ಸಮಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
4.28.54
मासि प्रौष्ठपदे ब्रह्म ब्राह्मणानां विवक्षताम्।
अयमध्यायसमयः सामगानामुपस्थितः ॥ ४.२८.५४ ॥
ಪ್ರೌಷ್ಠಪದ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ವೇದ ಪಠಿಸಲು ಬಯಸುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ, ಇದು ಅಧ್ಯಯನದ ಕಾಲ; ಸಾಮಗಾನ ಮಾಡುವವರಿಗೂ ಈ ಕಾಲ ಬಂದಿದೆ.
4.28.55
निवृत्तकर्मायतनो नूनं संचितसंचयः।
आषाढीमभ्युपगतो भरतः कोसलाधिपः ॥ ४.२८.५५ ॥
ಯಜ್ಞ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿ, ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಕೂಡಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ಕೋಸಲದ ಅಧಿಪತಿ ಭರತನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಆಷಾಢ ತಿಂಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿದ್ದಾನೆ.
4.28.56
नूनमापूर्यमाणायाः सरय्वा वर्धते रयः।
मां समीक्ष्य समायान्तमयोध्याया इव स्वनः ॥ ४.२८.५६ ॥
ಖಂಡಿತವಾಗಿ ತುಂಬಿ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ಸರಯೂ ನದಿಯ ಪ್ರವಾಹ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ; ನಾನು ಬರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಧ್ವನಿಯಂತೆ ಅದು ಮೊಳಗುತ್ತಿದೆ.
4.28.57
इमाः स्फीतगुणा वर्षाः सुग्रीवः सुखमश्नुते।
विजितारिः सदारश्च राज्ये महति च स्थितः ॥ ४.२८.५७ ॥
ಈ ಸಮೃದ್ಧ ಗುಣಗಳ ಮಳೆಗಾಲಗಳನ್ನು ಸುಗ್ರೀವ ಸುಖದಿಂದ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ; ಶತ್ರುವನ್ನು ಗೆದ್ದು, ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ, ಮಹಾ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ.
4.28.58
अहं तु हृतदारश्च राज्याच्च महतश्च्युतः।
नदीकूलमिव क्लिन्नमवसीदामि लक्ष्मण ॥ ४.२८.५८ ॥
ಆದರೆ ನಾನು, ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಮಹಾ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಚ್ಯುತನಾದವನು; ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ನದೀತೀರದಂತೆ ನೆನೆದು ನಾನು ಕುಸಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
4.28.59
शोकश्च मम विस्तीर्णो वर्षाश्च भृशदुर्गमाः।
रावणश्च महाञ्छत्रुरपारः प्रतिभाति मे ॥ ४.२८.५९ ॥
ನನ್ನ ಶೋಕ ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ; ಮಳೆಗಾಲಗಳು ದಾಟಲು ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ; ಮಹಾಶತ್ರು ರಾವಣನು ನನಗೆ ಅಪಾರನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
4.28.60
अयात्रां चैव दृष्ट्वेमां मार्गांश्च भृशदुर्गमान्।
प्रणते चैव सुग्रीवे न मया किंचिदीरितम् ॥ ४.२८.६० ॥
ಈ ದಾರಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಗಮವಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿಯೂ, ಸುಗ್ರೀವನು ವಿನಯದಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದಾಗಲೂ ನಾನು ಏನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ.
4.28.61
अपि चापि परिक्लिष्टं चिराद् दारैः समागतम्।
आत्मकार्यगरीयस्त्वाद् वक्तुं नेच्छामि वानरम् ॥ ४.२८.६१ ॥
ಬಹಳ ಕಾಲದ ನಂತರ ಪತ್ನಿಯರೊಡನೆ ಸೇರಿದ, ಅತ್ಯಂತ ದಣಿದಿರುವ ಆ ವಾನರನೊಡನೆ, ನನ್ನ ಕಾರ್ಯದ ಗುರುತ್ವದಿಂದ ಮಾತನಾಡಲು ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ.
4.28.62
स्वयमेव हि विश्रम्य ज्ञात्वा कालमुपागतम्।
उपकारं च सुग्रीवो वेत्स्यते नात्र संशयः ॥ ४.२८.६२ ॥
ಅವನೇ ವಿಶ್ರಮಿಸಿ, ಕಾಲ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಉಪಕಾರವನ್ನೂ ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುವನು; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.
4.28.63
तस्मात् कालप्रतीक्षोऽहं स्थितोऽस्मि शुभलक्षण।
सुग्रीवस्य नदीनां च प्रसादमभिकांक्षयन् ॥ ४.२८.६३ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ, ಶುಭ ಲಕ್ಷಣದವನೇ, ಕಾಲವನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಾ, ಸುಗ್ರೀವನ ಮತ್ತು ನದಿಗಳ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾ ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದೇನೆ.
4.28.64
उपकारेण वीरो हि प्रतीकारेण युज्यते।
अकृतज्ञोऽप्रतिकृतो हन्ति सत्त्ववतां मनः ॥ ४.२८.६४ ॥
ವೀರನು ಉಪಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯುಪಕಾರದಿಂದಲೇ ಬಂಧಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಕೃತಘ್ನನು, ಉಪಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಮಾಡದವನು ಸಜ್ಜನರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಘಾಸಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
4.28.65
अथैवमुक्तः प्रणिधाय लक्ष्मणः
कृताञ्जलिस्तत् प्रतिपूज्य भाषितम्।
उवाच रामं स्वभिरामदर्शनं
प्रदर्शयन् दर्शनमात्मनः शुभम् ॥ ४.२८.६५ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ, ಕೈಮುಗಿದು ಆ ಮಾತನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ, ತನ್ನ ಶುಭ ರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾ, ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಹರ ದರ್ಶನದ ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
4.28.66
यदुक्तमेतत् तव सर्वमीप्सितं
नरेन्द्र कर्ता नचिराद्धरीश्वरः।
शरत्प्रतीक्षः क्षमतामिमं भवान्
जलप्रपातं रिपुनिग्रहे धृतः ॥ ४.२८.६६ ॥
ಓ ನರೇಂದ್ರ! ನೀವು ಬಯಸಿದ್ದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ವಾನರೇಶ್ವರನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ನೆರವೇರಿಸುವನು. ಶತ್ರುನಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಿರುವ ನೀವು ಈ ಮಳೆಯ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಸಹಿಸಿ ಶರತ್ಕಾಲಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯಿರಿ.