ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 4.29
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.29.1
समीक्ष्य विमलं व्योम गतविद्युद्बलाहकम्।
सारसाकुलसंघुष्टं रम्यज्योत्स्नानुलेपनम् ॥ ४.२९.१ ॥
ಮಿಂಚು ಮತ್ತು ಮೇಘಗಳು ಇಲ್ಲದ ನಿರ್ಮಲ ಆಕಾಶವನ್ನು ನೋಡಿ, ಸಾರಸ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ ಗದ್ದಲದಿಂದ ಕೂಡಿ, ರಮ್ಯ ಚಂದ್ರಿಕೆಯಿಂದ ಲೇಪಿತವಾದುದನ್ನು.
4.29.2
समृद्धार्थं च सुग्रीवं मन्दधर्मार्थसंग्रहम्।
अत्यर्थं चासतां मार्गमेकान्तगतमानसम् ॥ ४.२९.२ ॥
ಕಾರ್ಯಗಳು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಸುಗ್ರೀವ; ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಮಂದನಾಗಿದ್ದವನು; ದುಷ್ಟರ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲೇ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮನಸ್ಸು ತೊಡಗಿದವನು.
4.29.3
निवृत्तकार्यं सिद्धार्थं प्रमदाभिरतं सदा।
प्राप्तवन्तमभिप्रेतान् सर्वानेव मनोरथान् ॥ ४.२९.३ ॥
ಕಾರ್ಯ ಮುಗಿದವನು, ಉದ್ದೇಶ ಸಿದ್ಧಿಸಿದವನು, ಸದಾ ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ರಮಿಸುವವನು, ಬಯಸಿದ ಎಲ್ಲ ಆಸೆಗಳನ್ನೂ ಪಡೆದವನು.
4.29.4
स्वां च पत्नीमभिप्रेतां तारां चापि समीप्सिताम्।
विहरन्तमहोरात्रं कृतार्थं विगतज्वरम् ॥ ४.२९.४ ॥
ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಬಯಸಲ್ಪಟ್ಟ ತಾರೆಯೊಂದಿಗೆ ಹಗಲಿರುಳು ವಿಹರಿಸುತ್ತ, ಕೃತಾರ್ಥನಾಗಿ, ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲದವನಾಗಿ.
4.29.5
क्रीडन्तमिव देवेशं गन्धर्वाप्सरसां गणैः।
मन्त्रिषु न्यस्तकार्यं च मन्त्रिणामनवेक्षकम् ॥ ४.२९.५ ॥
ದೇವೇಂದ್ರನು ಗಂಧರ್ವ ಅಪ್ಸರಸರ ಗುಂಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ಕ್ರೀಡಿಸುವಂತೆ; ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಂತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿ, ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸದವನು.
4.29.6
उच्छिन्नराज्यसंदेहं कामवृत्तमिव स्थितम्।
निश्चितार्थोऽर्थतत्त्वज्ञः कालधर्मविशेषवित् ॥ ४.२९.६ ॥
ರಾಜ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲದವನಾಗಿ, ಆಸೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಬದುಕುವವನಂತೆ ನಿಂತವನು. ಸ್ಥಿರ ಉದ್ದೇಶವುಳ್ಳವನು, ಕಾರ್ಯದ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಬಲ್ಲವನು, ಕಾಲಧರ್ಮದ ವಿಶೇಷಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನು.
4.29.7
प्रसाद्य वाक्यैर्विविधैर्हेतुमद्भिर्मनोरमैः।
वाक्यविद् वाक्यतत्त्वज्ञं हरीशं मारुतात्मजः ॥ ४.२९.७ ॥
ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಚತುರನಾದ ಮಾರುತಿಯ ಮಗ ಹನುಮಂತನು, ಮಾತಿನ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಬಲ್ಲ ವಾನರೇಶ್ವರನನ್ನು ಅನೇಕ ರೀತಿಯ, ಕಾರಣಯುಕ್ತ, ಮನೋಹರ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿದನು.
4.29.8
हितं तथ्यं च पथ्यं च सामधर्मार्थनीतिमत्।
प्रणयप्रीतिसंयुक्तं विश्वासकृतनिश्चयम् ॥ ४.२९.८ ॥
ಆ ಮಾತು ಹಿತಕರವೂ, ಸತ್ಯವೂ, ಪಥ್ಯವೂ ಆಗಿತ್ತು; ಸಾಮ, ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ ನೀತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು; ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹದಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು; ವಿಶ್ವಾಸದ ಮೇಲೆ ನಿಂತ ನಿಶ್ಚಯವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿತ್ತು.
4.29.9
हरीश्वरमुपागम्य हनूमान् वाक्यमब्रवीत्।
राज्यं प्राप्तं यशश्चैव कौली श्रीरभिवर्धिता ॥ ४.२९.९ ॥
ಹನುಮಂತನು ವಾನರೇಶ್ವರನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು: “ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಯಿತು, ಕೀರ್ತಿಯೂ ದೊರೆಯಿತು; ಕುಲದ ಸಿರಿಯೂ ಬೆಳೆಯಿತು.”
4.29.10
मित्राणां संग्रहः शेषस्तद् भवान् कर्तुमर्हति।
यो हि मित्रेषु कालज्ञः सततं साधु वर्तते ॥ ४.२९.१० ॥
ಮಿತ್ರರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವುದು ಇನ್ನೂ ಉಳಿದಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವು ಅದನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಮಿತ್ರರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕಾಲವನ್ನು ಅರಿತು ಸದಾ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ನಡೆಯುವವನು—
4.29.11
तस्य राज्यं च कीर्तिश्च प्रतापश्चापि वर्धते।
यस्य कोशश्च दण्डश्च मित्राण्यात्मा च भूमिप।
समान्येतानि सर्वाणि स राज्यं महदश्नुते ॥ ४.२९.११ ॥
ಯಾರ ಬೊಕ್ಕಸ, ದಂಡ (ಸೇನೆ), ಮಿತ್ರರು, ಆತ್ಮ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಪುಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತವೆಯೋ, ಅವನ ರಾಜ್ಯ, ಕೀರ್ತಿ, ಪ್ರತಾಪ ಕೂಡ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ; ಓ ಭೂಪತಿ, ಅಂಥವನು ಮಹಾ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.
4.29.12
तद् भवान् वृत्तसम्पन्नः स्थितः पथि निरत्यये।
मित्रार्थमभिनीतार्थं यथावत् कर्तुमर्हति ॥ ४.२९.१२ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಸದಾಚಾರ ಸಂಪನ್ನರಾಗಿ, ಕುಂದದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ನೀವು, ಮಿತ್ರರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಮೊದಲೇ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.
4.29.13
संत्यज्य सर्वकर्माणि मित्रार्थे यो न वर्तते।
सम्भ्रमाद् विकृतोत्साहः सोऽनर्थैर्नावरुध्यते ॥ ४.२९.१३ ॥
ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮಿತ್ರನ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗದವನು, ಗಾಬರಿಯಿಂದ ಉತ್ಸಾಹ ಕೆಟ್ಟವನು, ಅವನು ಅನರ್ಥಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
4.29.14
यो हि कालव्यतीतेषु मित्रकार्येषु वर्तते।
स कृत्वा महतोऽप्यर्थान्न मित्रार्थेन युज्यते ॥ ४.२९.१४ ॥
ಕಾಲ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ಮಿತ್ರನ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವವನು, ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದರೂ ಮಿತ್ರನ ಹಿತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
4.29.15
तदिदं मित्रकार्यं नः कालातीतमरिंदम।
क्रियतां राघवस्यैतद् वैदेह्याः परिमार्गणम् ॥ ४.२९.१५ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಮಿತ್ರಕಾರ್ಯ ಸಮಯ ಮೀರಿದೆ. ಶತ್ರುದಮನನೇ, ರಾಘವನಿಗಾಗಿ ವೈದೇಹಿಯ ಶೋಧ ಈಗಲೇ ಮಾಡಬೇಕು.
4.29.16
न च कालमतीतं ते निवेदयति कालवित्।
त्वरमाणोऽपि स प्राज्ञस्तव राजन् वशानुगः ॥ ४.२९.१६ ॥
ರಾಜನೇ, ಕಾಲವನ್ನು ಬಲ್ಲ ಆ ಪ್ರಾಜ್ಞನು ಆತುರಪಟ್ಟರೂ ಕಳೆದ ಕಾಲವನ್ನು ನಿನಗೆ ತಿಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನು ನಿನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವವನು.
4.29.17
कुलस्य हेतुः स्फीतस्य दीर्घबन्धुश्च राघवः।
अप्रमेयप्रभावश्च स्वयं चाप्रतिमो गुणैः ॥ ४.२९.१७ ॥
ರಾಘವನು (ರಾಮ) ತನ್ನ ವಂಶದ ಸಮೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣನು, ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬಂಧುವು; ಅವನ ಪ್ರಭಾವ ಅಳೆಯಲಾಗದ್ದು, ಅವನೇ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಾಟಿಯು.
4.29.18
तस्य त्वं कुरु वै कार्यं पूर्वं तेन कृतं तव।
हरीश्वर कपिश्रेष्ठानाज्ञापयितुमर्हसि ॥ ४.२९.१८ ॥
ಅವನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೀನು ಮಾಡು — ಅವನು ಮೊದಲೇ ನಿನಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಹರೀಶ್ವರನೇ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಪಿಗಳಿಗೆ ನೀನು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಬೇಕು.
4.29.19
नहि तावद् भवेत् कालो व्यतीतश्चोदनादृते।
चोदितस्य हि कार्यस्य भवेत् कालव्यतिक्रमः ॥ ४.२९.१९ ॥
ಪ್ರೇರಣೆ ಇಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೂ ಕಾಲ ಕಳೆದಿಲ್ಲ. ಪ್ರೇರಿತ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಕಾಲವಿಳಂಬವಾಗುತ್ತದೆ.
4.29.20
अकर्तुरपि कार्यस्य भवान् कर्ता हरीश्वर।
किं पुनः प्रतिकर्तुस्ते राज्येन च वधेन च ॥ ४.२९.२० ॥
ವಾನರೇಶ್ವರ! ಮಾಡದ ಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ನೀನೇ ಮಾಡುವೆ. ಹಾಗಿರುವಾಗ ನಿನ್ನ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೂ ವಧೆಗೂ ಪ್ರತಿಕಾರ ಮಾಡುವವನ ಬಗ್ಗೆ ಏನು ಹೇಳಬೇಕು?
4.29.21
शक्तिमानतिविक्रान्तो वानरर्क्षगणेश्वर।
कर्तुं दाशरथेः प्रीतिमाज्ञायां किं नु सज्जसे ॥ ४.२९.२१ ॥
ವಾನರ-ಋಕ್ಷ ಗಣಗಳ ಒಡೆಯನೇ! ನೀನು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ, ಅತಿ ಪರಾಕ್ರಮಿ. ದಶರಥನ ಪುತ್ರನಿಗೆ ಪ್ರೀತಿ ತರುವ ಆಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ನೀನು ಏಕೆ ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತಿರುವೆ?
4.29.22
कामं खलु शरैः शक्तः सुरासुरमहोरगान्।
वशे दाशरथिः कर्तुं त्वत्प्रतिज्ञामवेक्षते ॥ ४.२९.२२ ॥
ದಶರಥ ಪುತ್ರನು ತನ್ನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ದೇವ-ಅಸುರರ ಮಹಾಸರ್ಪಗಳನ್ನೂ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಮರ್ಥನು. ಆದರೂ ಅವನು ನಿನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನೇ ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.
4.29.23
प्राणत्यागाविशंकेन कृतं तेन महत् प्रियम्।
तस्य मार्गाम वैदेहीं पृथिव्यामपि चाम्बरे ॥ ४.२९.२३ ॥
ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗದ ಭಯದಿಂದಲೂ ಅವನು ನಿನಗೆ ಮಹತ್ ಉಪಕಾರ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಅವನಿಗಾಗಿ ವೈದೇಹಿಯನ್ನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿಯೂ ಹುಡುಕೋಣ.
4.29.24
देवदानवगन्धर्वा असुराः समरुद्गणाः।
न च यक्षा भयं तस्य कुर्युः किमिव राक्षसाः ॥ ४.२९.२४ ॥
ದೇವತೆಗಳು, ದಾನವರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಅಸುರರು, ಮರುದ್ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಯಕ್ಷರೂ ಅವನಿಗೆ ಭಯ ಉಂಟುಮಾಡಲಾರರು. ರಾಕ್ಷಸರು ಏನು ಮಾಡಬಲ್ಲರು?
4.29.25
तदेवं शक्तियुक्तस्य पूर्वं प्रतिकृतस्तथा।
रामस्यार्हसि पिङ्गेश कर्तुं सर्वात्मना प्रियम् ॥ ४.२९.२५ ॥
ಹೀಗೆಯೇ, ಶಕ್ತಿಸಂಪನ್ನನಾದ ರಾಮನು ಮೊದಲು ನಿನಗೆ ಮಾಡಿದ ಉಪಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಓ ಪಿಂಗೇಶ, ನೀನು ಸರ್ವಾತ್ಮನಾ ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.
4.29.26
नाधस्तादवनौ नाप्सु गतिर्नोपरि चाम्बरे।
कस्यचित् सज्जतेऽस्माकं कपीश्वर तवाज्ञया ॥ ४.२९.२६ ॥
ಓ ಕಪೀಶ್ವರ, ನಿನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ನಮ್ಮ ಗತಿ ಕೆಳಗೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ, ಮೇಲೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಯಾರಿಂದಲೂ ತಡೆಯಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ.
4.29.27
तदाज्ञापय कः किं ते कुतो वापि व्यवस्यतु।
हरयो ह्यप्रधृष्यास्ते सन्ति कोट्यग्रतोऽनघ ॥ ४.२९.२७ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾರು, ಏನು, ಎಲ್ಲಿಂದ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಆಜ್ಞಾಪಿಸು. ಓ ನಿರ್ದೋಷಿಯೇ, ನಿನ್ನ ವಾನರರು ಕೋಟಿಗಳ ಮುಂದೆಯೂ ಅಜೇಯರು.
4.29.28
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा काले साधु निरूपितम्।
सुग्रीवः सत्त्वसम्पन्नश्चकार मतिमुत्तमाम् ॥ ४.२९.२८ ॥
ಅವನ ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟದ್ದನ್ನು, ಸತ್ತ್ವಸಂಪನ್ನನಾದ ಸುಗ್ರೀವನು ಉತ್ತಮ ನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಿದನು.
4.29.29
संदिदेशातिमतिमान् नीलं नित्यकृतोद्यमम्।
दिक्षु सर्वासु सर्वेषां सैन्यानामुपसंग्रहे ॥ ४.२९.२९ ॥
ಅತಿ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಸುಗ್ರೀವನು ಯಾವಾಗಲೂ ಉದ್ಯಮಶೀಲನಾದ ನೀಲನಿಗೆ, ಎಲ್ಲಾ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವಂತೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು.
4.29.30
यथा सेना समग्रा मे यूथपालाश्च सर्वशः।
समागच्छन्त्यसङ्गेन सेनाग्र्ये ण तथा कुरु ॥ ४.२९.३० ॥
ನನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸೇನೆ ಮತ್ತು ಯೂಥಪತಿಗಳೆಲ್ಲರೂ ವಿಳಂಬವಿಲ್ಲದೆ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬರುವಂತೆ, ಸೇನಾಧಿಪತಿಯೇ, ಹಾಗೆ ಮಾಡು.
4.29.31
ये त्वन्तपालाः प्लवगाः शीघ्रगा व्यवसायिनः।
समानयन्तु ते शीघ्रं त्वरिताः शासनान्मम।
स्वयं चानन्तरं कार्यं भवानेवानुपश्यतु ॥ ४.२९.३१ ॥
ಗಡಿ ಕಾವಲುಗಾರರಾದ, ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ, ಶ್ರದ್ಧೆಯುಳ್ಳ ವಾನರರು ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಬೇಗನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲಿ; ಬಳಿಕ ನೀವೇ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಿ.
4.29.32
त्रिपञ्चरात्रादूर्ध्वं यः प्राप्नुयादिह वानरः।
तस्य प्राणान्तिको दण्डो नात्र कार्या विचारणा ॥ ४.२९.३२ ॥
ಮೂರು ಅಥವಾ ಐದು ರಾತ್ರಿಗಳ ನಂತರ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವ ವಾನರನಿಗೆ ಪ್ರಾಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುವುದು; ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿಚಾರಣೆ ಇಲ್ಲ.
4.29.33
हरींश्च वृद्धानुपयातु साङ्गदो
भवान् ममाज्ञामधिकृत्य निश्चितम्।
विधाय वेश्म प्रविवेश वीर्यवान् ॥ ४.२९.३३ ॥
ಅಂಗದನೊಂದಿಗೆ ನೀವು ಹಿರಿಯ ವಾನರರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿ. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆ ಪರಾಕ್ರಮಿ ತನ್ನ ಭವನವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.