ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 4.29
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.29.1
समीक्ष्य विमलं व्योम गतविद्युद्बलाहकम्।
सारसाकुलसंघुष्टं रम्यज्योत्स्नानुलेपनम् ॥ ४.२९.१ ॥
ବିଜୁଳି ଓ ମେଘ ଚାଲିଯାଇଥିବା ନିର୍ମଳ ଆକାଶକୁ ଦେଖି, ସାରସ ପକ୍ଷୀରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶବ୍ଦମୁଖର, ସୁନ୍ଦର ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନାରେ ଲେପିତ ସେହି ଆକାଶକୁ।
4.29.2
समृद्धार्थं च सुग्रीवं मन्दधर्मार्थसंग्रहम्।
अत्यर्थं चासतां मार्गमेकान्तगतमानसम् ॥ ४.२९.२ ॥
ଯାହାର କାର୍ଯ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା ସେହି ସୁଗ୍ରୀବ; ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ସଂଗ୍ରହରେ ମନ୍ଦ; ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କ ପଥରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମନ ଲାଗିଥିବା।
4.29.3
निवृत्तकार्यं सिद्धार्थं प्रमदाभिरतं सदा।
प्राप्तवन्तमभिप्रेतान् सर्वानेव मनोरथान् ॥ ४.२९.३ ॥
କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ, ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସିଦ୍ଧ, ସର୍ବଦା ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କରେ ରମଣ କରୁଥିବା, ଇଚ୍ଛିତ ସମସ୍ତ ମନୋରଥ ପାଇଥିବା।
4.29.4
स्वां च पत्नीमभिप्रेतां तारां चापि समीप्सिताम्।
विहरन्तमहोरात्रं कृतार्थं विगतज्वरम् ॥ ४.२९.४ ॥
ନିଜ ପ୍ରିୟ ପତ୍ନୀ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବାଞ୍ଛିତା ତାରା ସହିତ ଦିନରାତି ବିହାର କରୁଥିବା, କୃତାର୍ଥ, ଚିନ୍ତାରହିତ।
4.29.5
क्रीडन्तमिव देवेशं गन्धर्वाप्सरसां गणैः।
मन्त्रिषु न्यस्तकार्यं च मन्त्रिणामनवेक्षकम् ॥ ४.२९.५ ॥
ଦେବରାଜ ଯେପରି ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାଙ୍କ ଦଳ ସହ କ୍ରୀଡ଼ା କରୁଥିବା ପରି; ଯିଏ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ସମର୍ପି ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଦେଖୁ ନଥିଲା।
4.29.6
उच्छिन्नराज्यसंदेहं कामवृत्तमिव स्थितम्।
निश्चितार्थोऽर्थतत्त्वज्ञः कालधर्मविशेषवित् ॥ ४.२९.६ ॥
ରାଜ୍ୟ ବିଷୟରେ ସନ୍ଦେହହୀନ, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଜୀବନଯାପନ କରୁଥିବା ପରି ଠିଆ ହୋଇଥିବା। ଦୃଢ଼ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟଯୁକ୍ତ, କାର୍ଯ୍ୟର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣୁଥିବା, କାଳଧର୍ମର ବିଶେଷତା ଜାଣୁଥିବା।
4.29.7
प्रसाद्य वाक्यैर्विविधैर्हेतुमद्भिर्मनोरमैः।
वाक्यविद् वाक्यतत्त्वज्ञं हरीशं मारुतात्मजः ॥ ४.२९.७ ॥
ବାକ୍ୟନିପୁଣ ମାରୁତିପୁତ୍ର ହନୁମାନ ବାକ୍ୟତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ବାନରରାଜଙ୍କୁ ନାନା ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ ଓ ମନୋରମ ବାକ୍ୟରେ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ।
4.29.8
हितं तथ्यं च पथ्यं च सामधर्मार्थनीतिमत्।
प्रणयप्रीतिसंयुक्तं विश्वासकृतनिश्चयम् ॥ ४.२९.८ ॥
ସେହି ବାକ୍ୟ ହିତକର, ସତ୍ୟ ଓ ପଥ୍ୟ ଥିଲା; ସାମ, ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥର ନୀତିଯୁକ୍ତ, ସ୍ନେହ ଓ ପ୍ରୀତିସଂଯୁକ୍ତ ଏବଂ ବିଶ୍ୱାସରେ ଗଢ଼ା ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପଯୁକ୍ତ ଥିଲା।
4.29.9
हरीश्वरमुपागम्य हनूमान् वाक्यमब्रवीत्।
राज्यं प्राप्तं यशश्चैव कौली श्रीरभिवर्धिता ॥ ४.२९.९ ॥
ହନୁମାନ ବାନରେଶ୍ୱରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ: “ରାଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି, ଯଶ ମଧ୍ୟ ମିଳିଛି; କୁଳର ଶ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି।”
4.29.10
मित्राणां संग्रहः शेषस्तद् भवान् कर्तुमर्हति।
यो हि मित्रेषु कालज्ञः सततं साधु वर्तते ॥ ४.२९.१० ॥
ମିତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରିବା ଏବେ ବାକି ଅଛି; ତେଣୁ ଆପଣ ତାହା କରିବା ଉଚିତ। ଯେ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କାଳକୁ ଜାଣି ସର୍ବଦା ଭଲ ବ୍ୟବହାର କରେ—
4.29.11
तस्य राज्यं च कीर्तिश्च प्रतापश्चापि वर्धते।
यस्य कोशश्च दण्डश्च मित्राण्यात्मा च भूमिप।
समान्येतानि सर्वाणि स राज्यं महदश्नुते ॥ ४.२९.११ ॥
ଯାହାର କୋଷ, ଦଣ୍ଡ (ସେନା), ମିତ୍ର ଓ ଆତ୍ମା—ଏସବୁ ସମାନ ଭାବେ ପୁଷ୍ଟ, ତାହାର ରାଜ୍ୟ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ; ହେ ଭୂପତି, ଏପରି ବ୍ୟକ୍ତି ମହାନ ରାଜ୍ୟ ଭୋଗ କରେ।
4.29.12
तद् भवान् वृत्तसम्पन्नः स्थितः पथि निरत्यये।
मित्रार्थमभिनीतार्थं यथावत् कर्तुमर्हति ॥ ४.२९.१२ ॥
ତେଣୁ ଆପଣ ସଦାଚାରସମ୍ପନ୍ନ ଓ ଅଚଳ ପଥରେ ସ୍ଥିତ; ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ ପୂର୍ବରୁ କୁହାଯାଇଥିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଯଥାବତ୍ ସାଧନ କରିବା ଆପଣଙ୍କ ପକ୍ଷେ ଉଚିତ।
4.29.13
संत्यज्य सर्वकर्माणि मित्रार्थे यो न वर्तते।
सम्भ्रमाद् विकृतोत्साहः सोऽनर्थैर्नावरुध्यते ॥ ४.२९.१३ ॥
ସମସ୍ତ କର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରି ଯିଏ ବନ୍ଧୁର କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିୟୋଜିତ ହୁଏ ନାହିଁ, ଏବଂ ଉଦ୍ବେଗରେ ଯାହାର ଉତ୍ସାହ ବିକୃତ ହୁଏ, ସେ ଅନର୍ଥରେ ଘେରି ଯାଏ।
4.29.14
यो हि कालव्यतीतेषु मित्रकार्येषु वर्तते।
स कृत्वा महतोऽप्यर्थान्न मित्रार्थेन युज्यते ॥ ४.२९.१४ ॥
ସମୟ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ହେଲା ପରେ ଯିଏ ବନ୍ଧୁର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗେ, ସେ ବଡ଼ ଲାଭ ସାଧନ କଲେ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଧୁର ହିତ ସହ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
4.29.15
तदिदं मित्रकार्यं नः कालातीतमरिंदम।
क्रियतां राघवस्यैतद् वैदेह्याः परिमार्गणम् ॥ ४.२९.१५ ॥
ତେଣୁ ଆମ ବନ୍ଧୁକାର୍ଯ୍ୟ ସମୟ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଛି। ହେ ଶତ୍ରୁଦମନ, ରାଘବଙ୍କ ପାଇଁ ବୈଦେହୀଙ୍କ ଅନ୍ୱେଷଣ ଏବେ କରାଯାଉ।
4.29.16
न च कालमतीतं ते निवेदयति कालवित्।
त्वरमाणोऽपि स प्राज्ञस्तव राजन् वशानुगः ॥ ४.२९.१६ ॥
ହେ ରାଜନ, କାଳଜ୍ଞ ସେଇ ପ୍ରାଜ୍ଞ ଉତ୍ସାହିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ କାଳ ଆପଣଙ୍କୁ ଜଣାନ୍ତି ନାହିଁ; ସେ ଆପଣଙ୍କ ବଶରେ ଚାଲନ୍ତି।
4.29.17
कुलस्य हेतुः स्फीतस्य दीर्घबन्धुश्च राघवः।
अप्रमेयप्रभावश्च स्वयं चाप्रतिमो गुणैः ॥ ४.२९.१७ ॥
ରାଘବ (ରାମ) ନିଜ କୁଳର ସମୃଦ୍ଧିର କାରଣ, ଦୀର୍ଘକାଳର ବନ୍ଧୁ; ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଅପ୍ରମେୟ, ଏବଂ ସେ ନିଜେ ଗୁଣରେ ଅତୁଳନୀୟ।
4.29.18
तस्य त्वं कुरु वै कार्यं पूर्वं तेन कृतं तव।
हरीश्वर कपिश्रेष्ठानाज्ञापयितुमर्हसि ॥ ४.२९.१८ ॥
ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମେ କର — ସେ ପୂର୍ବରୁ ତୁମ ପାଇଁ କରିଛନ୍ତି। ହେ ହରୀଶ୍ୱର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନଙ୍କୁ ତୁମେ ଆଦେଶ ଦେବା ଉଚିତ।
4.29.19
नहि तावद् भवेत् कालो व्यतीतश्चोदनादृते।
चोदितस्य हि कार्यस्य भवेत् कालव्यतिक्रमः ॥ ४.२९.१९ ॥
ପ୍ରେରଣା ବିନା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମୟ ବିତି ନାହିଁ। ପ୍ରେରିତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ହିଁ ସମୟ ବିଳମ୍ବ ହୁଏ।
4.29.20
अकर्तुरपि कार्यस्य भवान् कर्ता हरीश्वर।
किं पुनः प्रतिकर्तुस्ते राज्येन च वधेन च ॥ ४.२९.२० ॥
ହେ ବାନରେଶ୍ୱର! ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମେ କରି ନାହଁ, ତାହା ମଧ୍ୟ ତୁମେ କରିବ। ତେବେ ତୁମ ରାଜ୍ୟ ଓ ବଧର ପ୍ରତିକାରକାରୀଙ୍କ କଥା କଣ କହିବା?
4.29.21
शक्तिमानतिविक्रान्तो वानरर्क्षगणेश्वर।
कर्तुं दाशरथेः प्रीतिमाज्ञायां किं नु सज्जसे ॥ ४.२९.२१ ॥
ହେ ବାନର-ଋକ୍ଷ ଗଣେଶ୍ୱର! ତୁମେ ଶକ୍ତିମାନ ଓ ଅତି ପରାକ୍ରମୀ। ଦଶରଥ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରୀତି ଦେବା ଆଦେଶରେ ତୁମେ କାହିଁକି ଦ୍ୱିଧା କରୁଛ?
4.29.22
कामं खलु शरैः शक्तः सुरासुरमहोरगान्।
वशे दाशरथिः कर्तुं त्वत्प्रतिज्ञामवेक्षते ॥ ४.२९.२२ ॥
ଦଶରଥ ପୁତ୍ର ନିଜ ବାଣରେ ଦେବ-ଅସୁରଙ୍କ ମହାସର୍ପମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବଶ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ। ତଥାପି ସେ ତୁମ ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ଚାହିଁ ରହିଛନ୍ତି।
4.29.23
प्राणत्यागाविशंकेन कृतं तेन महत् प्रियम्।
तस्य मार्गाम वैदेहीं पृथिव्यामपि चाम्बरे ॥ ४.२९.२३ ॥
ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗର ଭୟ ସତ୍ତ୍ୱେ ସେ ତୁମର ମହତ୍ ଉପକାର କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଆମେ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶରେ ମଧ୍ୟ ଖୋଜିବା।
4.29.24
देवदानवगन्धर्वा असुराः समरुद्गणाः।
न च यक्षा भयं तस्य कुर्युः किमिव राक्षसाः ॥ ४.२९.२४ ॥
ଦେବତା, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅସୁର, ମରୁତ୍ଗଣ ଓ ଯକ୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇ ପାରିବେ ନାହିଁ। ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ କଥା କଣ କହିବା?
4.29.25
तदेवं शक्तियुक्तस्य पूर्वं प्रतिकृतस्तथा।
रामस्यार्हसि पिङ्गेश कर्तुं सर्वात्मना प्रियम् ॥ ४.२९.२५ ॥
ସେହିପରି, ଶକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନ ରାମ ପୂର୍ବରୁ ତୁମ ଉପକାର କରିଥିଲେ; ହେ ପିଙ୍ଗେଶ, ତୁମେ ସର୍ବାତ୍ମାରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍।
4.29.26
नाधस्तादवनौ नाप्सु गतिर्नोपरि चाम्बरे।
कस्यचित् सज्जतेऽस्माकं कपीश्वर तवाज्ञया ॥ ४.२९.२६ ॥
ହେ କପୀଶ୍ବର, ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ଆମ ଗତି ତଳେ ପୃଥିବୀରେ, ଜଳରେ କିମ୍ବା ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଆକାଶରେ କାହା ଦ୍ୱାରା ରୁଦ୍ଧ ହୁଏ ନାହିଁ।
4.29.27
तदाज्ञापय कः किं ते कुतो वापि व्यवस्यतु।
हरयो ह्यप्रधृष्यास्ते सन्ति कोट्यग्रतोऽनघ ॥ ४.२९.२७ ॥
ତେଣୁ କିଏ କଣ, କେଉଁଠାରୁ କରିବ ଆଜ୍ଞା ଦିଅ। ହେ ନିଷ୍ପାପ, ତୁମର ବାନରମାନେ କୋଟି କୋଟି ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମଧ୍ୟ ଅଜେୟ।
4.29.28
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा काले साधु निरूपितम्।
सुग्रीवः सत्त्वसम्पन्नश्चकार मतिमुत्तमाम् ॥ ४.२९.२८ ॥
ତାଙ୍କର ସେହି ବଚନ ଶୁଣି, ଠିକ୍ ସମୟରେ ଭଲ ଭାବେ କୁହାଯାଇଥିବା ତାହା ଶୁଣି, ସତ୍ତ୍ୱସମ୍ପନ୍ନ ସୁଗ୍ରୀବ ଉତ୍ତମ ସଂକଳ୍ପ କଲେ।
4.29.29
संदिदेशातिमतिमान् नीलं नित्यकृतोद्यमम्।
दिक्षु सर्वासु सर्वेषां सैन्यानामुपसंग्रहे ॥ ४.२९.२९ ॥
ଅତି ବୁଦ୍ଧିମାନ ସୁଗ୍ରୀବ ସର୍ବଦା ଉଦ୍ୟମୀ ନୀଳକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ଏକତ୍ର କରିବାକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ।
4.29.30
यथा सेना समग्रा मे यूथपालाश्च सर्वशः।
समागच्छन्त्यसङ्गेन सेनाग्र्ये ण तथा कुरु ॥ ४.२९.३० ॥
ମୋର ସମସ୍ତ ସେନା ଓ ଯୂଥପାଳମାନେ ବିନା ବିଳମ୍ବରେ ଏକତ୍ର ଆସିବା ପାଇଁ, ହେ ସେନାପତି, ସେହିପରି କର।
4.29.31
ये त्वन्तपालाः प्लवगाः शीघ्रगा व्यवसायिनः।
समानयन्तु ते शीघ्रं त्वरिताः शासनान्मम।
स्वयं चानन्तरं कार्यं भवानेवानुपश्यतु ॥ ४.२९.३१ ॥
ସୀମାରକ୍ଷୀ, ଦ୍ରୁତଗାମୀ ଓ ଉଦ୍ୟୋଗୀ ବାନରମାନେ ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ଶୀଘ୍ର ଓ ଉତ୍ସାହରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରନ୍ତୁ; ତା'ପରେ ଆପଣ ନିଜେ କାର୍ଯ୍ୟ ତଦାରଖ କରନ୍ତୁ।
4.29.32
त्रिपञ्चरात्रादूर्ध्वं यः प्राप्नुयादिह वानरः।
तस्य प्राणान्तिको दण्डो नात्र कार्या विचारणा ॥ ४.२९.३२ ॥
ତିନି କିମ୍ବା ପାଞ୍ଚ ରାତ୍ରି ପରେ ଯେ ବାନର ଏଠାକୁ ଆସିବ, ତା'ର ପ୍ରାଣଦଣ୍ଡ ହେବ; ଏ ବିଷୟରେ କୌଣସି ବିଚାର କରାଯିବ ନାହିଁ।
4.29.33
हरींश्च वृद्धानुपयातु साङ्गदो
भवान् ममाज्ञामधिकृत्य निश्चितम्।
विधाय वेश्म प्रविवेश वीर्यवान् ॥ ४.२९.३३ ॥
ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ସହିତ ଆପଣ ବୃଦ୍ଧ ବାନରମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଆନ୍ତୁ ଏବଂ ମୋ ଆଜ୍ଞା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପାଳନ କରନ୍ତୁ। ଏହା କହି ସେହି ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ନିଜ ପ୍ରାସାଦରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।