వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 4.29
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.29.1
समीक्ष्य विमलं व्योम गतविद्युद्बलाहकम्।
सारसाकुलसंघुष्टं रम्यज्योत्स्नानुलेपनम् ॥ ४.२९.१ ॥
మెరుపులు, మేఘాలు తొలగిపోయిన స్వచ్ఛమైన ఆకాశాన్ని చూసి, కొంగలతో నిండి ప్రతిధ్వనిస్తూ, అందమైన వెన్నెల పూత పూసినట్లున్న దానిని.
4.29.2
समृद्धार्थं च सुग्रीवं मन्दधर्मार्थसंग्रहम्।
अत्यर्थं चासतां मार्गमेकान्तगतमानसम् ॥ ४.२९.२ ॥
కార్యాలు సమృద్ధిగా సాగిన సుగ్రీవుడు; ధర్మార్థ సంగ్రహణంలో మందుడై ఉన్నవాడు; దుర్జనుల మార్గంలోనే పూర్తిగా మనసు లగ్నమైనవాడు.
4.29.3
निवृत्तकार्यं सिद्धार्थं प्रमदाभिरतं सदा।
प्राप्तवन्तमभिप्रेतान् सर्वानेव मनोरथान् ॥ ४.२९.३ ॥
కార్యం ముగిసినవాడు, ప్రయోజనాలు సిద్ధించినవాడు, ఎల్లప్పుడూ స్త్రీలతో ఆనందించేవాడు, కోరిన కోరికలన్నింటినీ పొందినవాడు.
4.29.4
स्वां च पत्नीमभिप्रेतां तारां चापि समीप्सिताम्।
विहरन्तमहोरात्रं कृतार्थं विगतज्वरम् ॥ ४.२९.४ ॥
తనకు ప్రియమైన భార్యతో, అత్యంత కోరదగిన తారతో రాత్రింబగళ్ళు విహరిస్తూ, కృతార్థుడై, దుఃఖం లేనివాడై ఉన్నవాడు.
4.29.5
क्रीडन्तमिव देवेशं गन्धर्वाप्सरसां गणैः।
मन्त्रिषु न्यस्तकार्यं च मन्त्रिणामनवेक्षकम् ॥ ४.२९.५ ॥
దేవేంద్రుడు గంధర్వ అప్సరసల సమూహాలతో క్రీడిస్తున్నట్లు; తన కార్యాలను మంత్రులకు అప్పగించి, మంత్రులను పర్యవేక్షించనివాడు.
4.29.6
उच्छिन्नराज्यसंदेहं कामवृत्तमिव स्थितम्।
निश्चितार्थोऽर्थतत्त्वज्ञः कालधर्मविशेषवित् ॥ ४.२९.६ ॥
రాజ్యం గురించి సందేహం లేనివాడై, కోరికలకు అనుగుణంగా జీవిస్తున్నట్లు నిలిచి ఉన్నవాడు. స్థిర నిశ్చయం కలవాడు, కార్యతత్త్వం తెలిసినవాడు, కాలధర్మవిశేషాలను గ్రహించినవాడు.
4.29.7
प्रसाद्य वाक्यैर्विविधैर्हेतुमद्भिर्मनोरमैः।
वाक्यविद् वाक्यतत्त्वज्ञं हरीशं मारुतात्मजः ॥ ४.२९.७ ॥
వాక్కులో నేర్పరి, మారుతి కుమారుడైన హనుమంతుడు, వాక్యార్థ తత్త్వం తెలిసిన వానరరాజును అనేక విధాలైన, హేతుబద్ధమైన, మనోహరమైన మాటలతో ప్రసన్నం చేసి—
4.29.8
हितं तथ्यं च पथ्यं च सामधर्मार्थनीतिमत्।
प्रणयप्रीतिसंयुक्तं विश्वासकृतनिश्चयम् ॥ ४.२९.८ ॥
ఆ మాట హితకరమైనది, సత్యమైనది, హితవైనది; సామ, ధర్మ, అర్థ నీతితో కూడినది; ప్రేమ, అనురాగాలతో కూడినది; విశ్వాసంపై ఆధారపడిన నిశ్చయం కలిగినది.
4.29.9
हरीश्वरमुपागम्य हनूमान् वाक्यमब्रवीत्।
राज्यं प्राप्तं यशश्चैव कौली श्रीरभिवर्धिता ॥ ४.२९.९ ॥
హనుమంతుడు వానరేశ్వరుని వద్దకు చేరి ఈ మాట అన్నాడు: “రాజ్యం లభించింది, కీర్తి కూడా దక్కింది; కులలక్ష్మి కూడా వృద్ధి చెందింది.”
4.29.10
मित्राणां संग्रहः शेषस्तद् भवान् कर्तुमर्हति।
यो हि मित्रेषु कालज्ञः सततं साधु वर्तते ॥ ४.२९.१० ॥
మిత్రులను కూడగట్టడం మిగిలి ఉంది; కనుక మీరు దానిని చేయడం తగును. మిత్రుల పట్ల కాలాన్ని ఎరిగి ఎల్లప్పుడూ సక్రమంగా ప్రవర్తించేవాడు—
4.29.11
तस्य राज्यं च कीर्तिश्च प्रतापश्चापि वर्धते।
यस्य कोशश्च दण्डश्च मित्राण्यात्मा च भूमिप।
समान्येतानि सर्वाणि स राज्यं महदश्नुते ॥ ४.२९.११ ॥
ఎవని కోశం, దండం (సైన్యం), మిత్రులు, ఆత్మ—ఇవన్నీ సమానంగా పుష్టిగా ఉంటాయో, అతని రాజ్యం, కీర్తి, ప్రతాపం కూడా వృద్ధి చెందుతాయి; ఓ భూపతీ, అటువంటివాడు మహారాజ్యాన్ని అనుభవిస్తాడు.
4.29.12
तद् भवान् वृत्तसम्पन्नः स्थितः पथि निरत्यये।
मित्रार्थमभिनीतार्थं यथावत् कर्तुमर्हति ॥ ४.२९.१२ ॥
అందువల్ల సదాచారసంపన్నులై, తరగని మార్గంలో నిలిచి ఉన్న మీరు, మిత్రుల కోసం ముందే చెప్పబడిన ప్రయోజనాన్ని యథావిధిగా నెరవేర్చడం తగును.
4.29.13
संत्यज्य सर्वकर्माणि मित्रार्थे यो न वर्तते।
सम्भ्रमाद् विकृतोत्साहः सोऽनर्थैर्नावरुध्यते ॥ ४.२९.१३ ॥
అన్ని పనులను విడిచి మిత్రుని కార్యంలో నిమగ్నం కానివాడు, తొందరపాటుతో ఉత్సాహం చెదిరినవాడు, అతడు అనర్థాలచే చుట్టుముట్టబడతాడు.
4.29.14
यो हि कालव्यतीतेषु मित्रकार्येषु वर्तते।
स कृत्वा महतोऽप्यर्थान्न मित्रार्थेन युज्यते ॥ ४.२९.१४ ॥
కాలం దాటిన తర్వాత మిత్రుని కార్యంలో నిమగ్నమయ్యేవాడు, గొప్ప ప్రయోజనాలను సాధించినా మిత్రార్థంతో కూడుకోడు.
4.29.15
तदिदं मित्रकार्यं नः कालातीतमरिंदम।
क्रियतां राघवस्यैतद् वैदेह्याः परिमार्गणम् ॥ ४.२९.१५ ॥
కాబట్టి మన మిత్రకార్యం కాలం మించిపోయింది. శత్రుదమనా, రాఘవుని కోసం వైదేహిని వెతకడం ఇప్పుడే చేయాలి.
4.29.16
न च कालमतीतं ते निवेदयति कालवित्।
त्वरमाणोऽपि स प्राज्ञस्तव राजन् वशानुगः ॥ ४.२९.१६ ॥
రాజా, కాలజ్ఞుడైన ఆ ప్రాజ్ఞుడు త్వరపడుతున్నప్పటికీ గతించిన కాలాన్ని నీకు తెలియజేయడు; అతడు నీ వశంలో నడిచేవాడు.
4.29.17
कुलस्य हेतुः स्फीतस्य दीर्घबन्धुश्च राघवः।
अप्रमेयप्रभावश्च स्वयं चाप्रतिमो गुणैः ॥ ४.२९.१७ ॥
రాఘవుడు (రాముడు) తన వంశ సమృద్ధికి హేతువు, దీర్ఘకాల బంధువు; ఆయన ప్రభావం అపరిమితం, ఆయనే గుణాలలో సాటిలేనివాడు.
4.29.18
तस्य त्वं कुरु वै कार्यं पूर्वं तेन कृतं तव।
हरीश्वर कपिश्रेष्ठानाज्ञापयितुमर्हसि ॥ ४.२९.१८ ॥
అతని కార్యాన్ని నువ్వు చెయ్యి — అతడు ముందే నీ కోసం చేశాడు. హరీశ్వరా, శ్రేష్ఠులైన వానరులకు నువ్వు ఆజ్ఞాపించాలి.
4.29.19
नहि तावद् भवेत् कालो व्यतीतश्चोदनादृते।
चोदितस्य हि कार्यस्य भवेत् कालव्यतिक्रमः ॥ ४.२९.१९ ॥
ప్రేరణ లేకుండా ఇంకా కాలం గడిచిపోలేదు. ప్రేరేపించిన పనిలోనే కాలవిలంబం జరుగుతుంది.
4.29.20
अकर्तुरपि कार्यस्य भवान् कर्ता हरीश्वर।
किं पुनः प्रतिकर्तुस्ते राज्येन च वधेन च ॥ ४.२९.२० ॥
వానరేశ్వరా! చేయనిదానిని కూడా నీవే చేయగలవు. మరి నీ రాజ్యానికి, వధకు ప్రతిగా చేయువాని గురించి చెప్పేదేముంది?
4.29.21
शक्तिमानतिविक्रान्तो वानरर्क्षगणेश्वर।
कर्तुं दाशरथेः प्रीतिमाज्ञायां किं नु सज्जसे ॥ ४.२९.२१ ॥
వానర-ఋక్ష గణాధిపతీ! నీవు శక్తిమంతుడవు, అత్యంత పరాక్రమశాలివి. దశరథ కుమారునికి ప్రీతి కలిగించే ఆజ్ఞలో నీవు ఎందుకు సందేహిస్తున్నావు?
4.29.22
कामं खलु शरैः शक्तः सुरासुरमहोरगान्।
वशे दाशरथिः कर्तुं त्वत्प्रतिज्ञामवेक्षते ॥ ४.२९.२२ ॥
దశరథ కుమారుడు తన బాణాలతో దేవ-అసుర మహాసర్పాలను కూడా వశపరచుకోగలడు. అయినా అతడు నీ ప్రతిజ్ఞను దృష్టిలో ఉంచుకుంటున్నాడు.
4.29.23
प्राणत्यागाविशंकेन कृतं तेन महत् प्रियम्।
तस्य मार्गाम वैदेहीं पृथिव्यामपि चाम्बरे ॥ ४.२९.२३ ॥
ప్రాణత్యాగ భయంతో కూడా అతడు నీకు గొప్ప ఉపకారం చేశాడు. అతని కోసం వైదేహిని భూమిపైనా ఆకాశంలోనూ వెదుకుదాం.
4.29.24
देवदानवगन्धर्वा असुराः समरुद्गणाः।
न च यक्षा भयं तस्य कुर्युः किमिव राक्षसाः ॥ ४.२९.२४ ॥
దేవులు, దానవులు, గంధర్వులు, అసురులు, మరుద్గణాలతో కూడినవారు, యక్షులు కూడా అతనికి భయం కలిగించలేరు. రాక్షసులు ఏమి చేయగలరు?
4.29.25
तदेवं शक्तियुक्तस्य पूर्वं प्रतिकृतस्तथा।
रामस्यार्हसि पिङ्गेश कर्तुं सर्वात्मना प्रियम् ॥ ४.२९.२५ ॥
అలాగే, శక్తిమంతుడైన రాముడు ముందు నీకు చేసిన ఉపకారానికి ప్రతిఫలంగా, ఓ పింగేశా, నీవు పూర్తిగా ఆయనకు ప్రియమైనది చేయాలి.
4.29.26
नाधस्तादवनौ नाप्सु गतिर्नोपरि चाम्बरे।
कस्यचित् सज्जतेऽस्माकं कपीश्वर तवाज्ञया ॥ ४.२९.२६ ॥
ఓ కపీశ్వరా, నీ ఆజ్ఞతో మా గమనం క్రింద భూమిలో గానీ, నీటిలో గానీ, పైన ఆకాశంలో గానీ ఎవరికీ అడ్డుకాదు.
4.29.27
तदाज्ञापय कः किं ते कुतो वापि व्यवस्यतु।
हरयो ह्यप्रधृष्यास्ते सन्ति कोट्यग्रतोऽनघ ॥ ४.२९.२७ ॥
కాబట్టి ఎవరు, ఏమి, ఎక్కడి నుండి చేయాలో ఆజ్ఞాపించు. ఓ నిర్దోషీ, నీ వానరులు కోట్ల మంది ముందు కూడా అజేయులు.
4.29.28
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा काले साधु निरूपितम्।
सुग्रीवः सत्त्वसम्पन्नश्चकार मतिमुत्तमाम् ॥ ४.२९.२८ ॥
ఆయన ఆ మాటను విని, సరైన సమయంలో చక్కగా చెప్పబడిన దానిని, ధైర్యసంపన్నుడైన సుగ్రీవుడు ఉత్తమ నిర్ణయం తీసుకున్నాడు.
4.29.29
संदिदेशातिमतिमान् नीलं नित्यकृतोद्यमम्।
दिक्षु सर्वासु सर्वेषां सैन्यानामुपसंग्रहे ॥ ४.२९.२९ ॥
అతిబుద్ధిమంతుడైన సుగ్రీవుడు ఎప్పుడూ పనిచేసే నీలుడికి, అన్ని దిశలలో అన్ని సైన్యాలను సమీకరించమని ఆజ్ఞాపించాడు.
4.29.30
यथा सेना समग्रा मे यूथपालाश्च सर्वशः।
समागच्छन्त्यसङ्गेन सेनाग्र्ये ण तथा कुरु ॥ ४.२९.३० ॥
నా సమస్త సైన్యం, యూథపతులు అందరూ ఆలస్యం లేకుండా కలిసి వచ్చేలా, సేనాధిపతీ, అలా చేయి.
4.29.31
ये त्वन्तपालाः प्लवगाः शीघ्रगा व्यवसायिनः।
समानयन्तु ते शीघ्रं त्वरिताः शासनान्मम।
स्वयं चानन्तरं कार्यं भवानेवानुपश्यतु ॥ ४.२९.३१ ॥
సరిహద్దు కాపలాదారులైన, వేగంగా వెళ్లే, పట్టుదలగల వానరులు నా ఆజ్ఞ ప్రకారం త్వరగా, ఆసక్తితో అందరినీ సమకూర్చాలి; ఆ తర్వాత మీరే పనిని పర్యవేక్షించండి.
4.29.32
त्रिपञ्चरात्रादूर्ध्वं यः प्राप्नुयादिह वानरः।
तस्य प्राणान्तिको दण्डो नात्र कार्या विचारणा ॥ ४.२९.३२ ॥
మూడు లేదా ఐదు రాత్రుల తర్వాత ఇక్కడికి వచ్చే వానరుడికి ప్రాణాంతక శిక్ష విధించబడుతుంది; ఇందులో ఎలాంటి చర్చా లేదు.
4.29.33
हरींश्च वृद्धानुपयातु साङ्गदो
भवान् ममाज्ञामधिकृत्य निश्चितम्।
विधाय वेश्म प्रविवेश वीर्यवान् ॥ ४.२९.३३ ॥
అంగదునితో కలిసి మీరు వృద్ధ వానరులదగ్గరకు వెళ్లండి; నా ఆజ్ఞను నిశ్చయంగా అమలు చేయండి. ఇలా చెప్పి పరాక్రమశాలి తన భవనంలోకి ప్రవేశించాడు.