ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 4.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.3.1
वचो विज्ञाय हनुमान् सुग्रीवस्य महात्मनः।
पर्वतादृष्यमूकात् तु पुप्लुवे यत्र राघवौ ॥ ४.३.१ ॥
ମହାତ୍ମା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ବାକ୍ୟ ବୁଝି ହନୁମାନ ଋଷ୍ୟମୂକ ପର୍ବତରୁ ଯେଉଁଠି ଦୁଇ ରାଘବ ଥିଲେ ସେଠାକୁ ଡେଇଁଲେ।
4.3.2
कपिरूपं परित्यज्य हनुमान् मारुतात्मजः।
भिक्षुरूपं ततो भेजे शठबुद्धितया कपिः ॥ ४.३.२ ॥
ବାନର ରୂପ ତ୍ୟାଗ କରି ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ ତା'ପରେ ଛଳବୁଦ୍ଧିରେ ଭିକ୍ଷୁଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।
4.3.3
ततश्च हनुमान् वाचा श्लक्ष्णया सुमनोज्ञया।
विनीतवदुपागम्य राघवौ प्रणिपत्य च ॥ ४.३.३ ॥
ତା'ପରେ ହନୁମାନ ମୃଦୁ ଓ ମନୋରମ ବାଣୀରେ, ବିନୟରେ ଦୁଇ ରାଘବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
4.3.4
आबभाषे च तौ वीरौ यथावत् प्रशशंस च।
सम्पूज्य विधिवद् वीरौ हनुमान् वानरोत्तमः ॥ ४.३.४ ॥
ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହନୁମାନ ସେହି ଦୁଇ ବୀରଙ୍କ ସହିତ ଯଥୋଚିତ କଥା କହିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ ଏବଂ ବିଧିମତେ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇଲେ।
4.3.5
उवाच कामतो वाक्यं मृदु सत्यपराक्रमौ।
राजर्षिदेवप्रतिमौ तापसौ संशितव्रतौ ॥ ४.३.५ ॥
ସତ୍ୟ ପରାକ୍ରମୀ, ରାଜର୍ଷି ଓ ଦେବତାଙ୍କ ସମାନ, କଠୋର ବ୍ରତଧାରୀ ସେହି ଦୁଇ ତପସ୍ଵୀଙ୍କୁ ହନୁମାନ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ କୋମଳ ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
4.3.6
देशं कथमिमं प्राप्तौ भवन्तौ वरवर्णिनौ।
त्रासयन्तौ मृगगणानन्यांश्च वनचारिणः ॥ ४.३.६ ॥
ହେ ଉତ୍ତମ ବର୍ଣ୍ଣବିଶିଷ୍ଟ ଆପଣ ଦୁଇଜଣ ମୃଗଦଳ ଓ ଅନ୍ୟ ବନଚାରୀ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରି ଏହି ପ୍ରଦେଶକୁ କିପରି ଆସିଲେ?
4.3.7
पम्पातीररुहान् वृक्षान् वीक्षमाणौ समन्ततः।
इमां नदीं शुभजलां शोभयन्तौ तरस्विनौ ॥ ४.३.७ ॥
ପମ୍ପାର ତୀରରେ ଉଗିଥିବା ଗଛସବୁକୁ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରେ ଦେଖୁଦେଖୁ, ଏହି ଶୁଭଜଳା ନଦୀର ଶୋଭା ବଢ଼ାଉଥିବା ସେ ଦୁଇ ତେଜସ୍ୱୀ।
4.3.8
धैर्यवन्तौ सुवर्णाभौ कौ युवां चीरवाससौ।
निःश्वसन्तौ वरभुजौ पीडयन्ताविमाः प्रजाः ॥ ४.३.८ ॥
ଧୈର୍ଯ୍ୟବାନ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆଭାଯୁକ୍ତ, ବଲ୍କଳ ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ନିଃଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ୁଥିବା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାହୁଯୁକ୍ତ ତୁମେ ଦୁଇ ଜଣ କିଏ, ଯେ ଏହି ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ପୀଡ଼ିତ କରୁଛ?
4.3.9
सिंहविप्रेक्षितौ वीरौ महाबलपराक्रमौ।
शक्रचापनिभे चापे गृहीत्वा शत्रुनाशनौ ॥ ४.३.९ ॥
ସିଂହ ପରି ଦୃଷ୍ଟିଯୁକ୍ତ ବୀରମାନେ, ମହାବଳ ଓ ପରାକ୍ରମଶାଳୀ, ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ପରି ଧନୁ ଧରି ଶତ୍ରୁନାଶକ ତୁମେ ଦୁଇ ଜଣ।
4.3.10
श्रीमन्तौ रूपसम्पन्नौ वृषभश्रेष्ठविक्रमौ।
हस्तिहस्तोपमभुजौ द्युतिमन्तौ नरर्षभौ ॥ ४.३.१० ॥
ଶ୍ରୀମନ୍ତ, ରୂପସଂପନ୍ନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୃଷଭ ପରି ପରାକ୍ରମୀ, ହାତୀ ଶୁଣ୍ଡ ପରି ବାହୁଯୁକ୍ତ, ଦୀପ୍ତିମନ୍ତ, ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୁମେ ଦୁଇ ଜଣ।
4.3.11
प्रभया पर्वतेन्द्रोऽसौ युवयोरवभासितः।
राज्यार्हावमरप्रख्यौ कथं देशमिहागतौ ॥ ४.३.११ ॥
ତୁମ ଦୁଇ ଜଣଙ୍କ ପ୍ରଭାରେ ଏହି ପର୍ବତରାଜ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିତ ହୋଇଛି। ରାଜ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ, ଦେବତା ସମ ତୁମେ ଦୁଇ ଜଣ ଏ ଦେଶକୁ କିପରି ଆସିଛ?
4.3.12
पद्मपत्रेक्षणौ वीरौ जटामण्डलधारिणौ।
अन्योन्यसदृशौ वीरौ देवलोकादिहागतौ ॥ ४.३.१२ ॥
ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ନୟନଯୁକ୍ତ, ଜଟାମଣ୍ଡଳ ଧାରଣକାରୀ, ପରସ୍ପର ସଦୃଶ ବୀରମାନେ, ଦେବଲୋକରୁ ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ।
4.3.13
यदृच्छयेव सम्प्राप्तौ चन्द्रसूर्यौ वसुंधराम्।
विशालवक्षसौ वीरौ मानुषौ देवरूपिणौ ॥ ४.३.१३ ॥
ଯେପରି ଦୈବାତ୍ ପୃଥିବୀକୁ ଆସିଛନ୍ତି ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବିଶାଳ ବକ୍ଷ ଥିବା ସେହି ଦୁଇ ବୀର ମନୁଷ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଦେବରୂପୀ।
4.3.14
सिंहस्कन्धौ महोत्साहौ समदाविव गोवृषौ।
आयताश्च सुवृत्ताश्च बाहवः परिघोपमाः ॥ ४.३.१४ ॥
ସିଂହ ପରି ସ୍କନ୍ଧ, ମହାଉତ୍ସାହୀ, ମତ୍ତ ଷଣ୍ଢ ପରି; ଦୀର୍ଘ, ଗୋଲାକାର ଓ ପରିଘ ପରି ସେମାନଙ୍କର ବାହୁ।
4.3.15
सर्वभूषणभूषार्हाः किमर्थं न विभूषिताः।
उभौ योग्यावहं मन्ये रक्षितुं पृथिवीमिमाम् ॥ ४.३.१५ ॥
ସବୁ ଅଳଙ୍କାରର ଯୋଗ୍ୟ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ କାହିଁକି ଅଳଙ୍କୃତ ନୁହନ୍ତି? ମୁଁ ଭାବେ ଏହି ଦୁଇଜଣ ଏହି ପୃଥିବୀ ରକ୍ଷାର ଯୋଗ୍ୟ।
4.3.16
ससागरवनां कृत्स्नां विन्ध्यमेरुविभूषिताम्।
इमे च धनुषी चित्रे श्लक्ष्णे चित्रानुलेपने ॥ ४.३.१६ ॥
ସମୁଦ୍ର ଓ ବନସହିତ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ, ବିନ୍ଧ୍ୟ ଓ ମେରୁ ପର୍ବତରେ ଶୋଭିତ; ଏବଂ ଏହି ଦୁଇଟି ବିଚିତ୍ର, ମସୃଣ, ରଙ୍ଗୀନ ଲେପନ ଥିବା ଧନୁ।
4.3.17
प्रकाशेते यथेन्द्रस्य वज्रे हेमविभूषिते।
सम्पूर्णाश्च शितैर्बाणैस्तूणाश्च शुभदर्शनाः ॥ ४.३.१७ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣଭୂଷିତ ବଜ୍ର ପରି ଏଗୁଡ଼ିକ ଝଲସୁଛନ୍ତି; ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦେଖିବାକୁ ଶୁଭ ତୂଣୀର।
4.3.18
जीवितान्तकरैर्घोरैर्ज्वलद्भिरिव पन्नगैः।
महाप्रमाणौ विपुलौ तप्तहाटकभूषणौ ॥ ४.३.१८ ॥
ପ୍ରାଣନାଶକ, ଭୟଙ୍କର, ଜଳୁଥିବା ସର୍ପ ପରି; ସେହି ଦୁଇଜଣ ମହାକାୟ ଓ ତପ୍ତ ସୁନାର ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ।
4.3.19
खड्गावेतौ विराजेते निर्मुक्तभुजगाविव।
एवं मां परिभाषन्तं कस्माद् वै नाभिभाषतः ॥ ४.३.१९ ॥
ନିର୍ମୋକ ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ସର୍ପ ପରି ଏହି ଦୁଇ ଖଡ୍ଗ ଝଲସୁଛି। ମୁଁ ଏପରି କହୁଥିବାବେଳେ ଆପଣମାନେ ମୋତେ କାହିଁକି ଉତ୍ତର ଦେଉନାହାନ୍ତି?
4.3.20
सुग्रीवो नाम धर्मात्मा कश्चिद् वानरपुङ्गवः।
वीरो विनिकृतो भ्रात्रा जगद्भ्रमति दुःखितः ॥ ४.३.२० ॥
ସୁଗ୍ରୀବ ନାମକ ଧର୍ମାତ୍ମା ଜଣେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନର ଅଛନ୍ତି। ବୀର ସେ ଭାଇ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ହୋଇ ଦୁଃଖରେ ଜଗତରେ ବୁଲୁଛନ୍ତି।
4.3.21
प्राप्तोऽहं प्रेषितस्तेन सुग्रीवेण महात्मना।
राज्ञा वानरमुख्यानां हनुमान् नाम वानरः ॥ ४.३.२१ ॥
ମହାତ୍ମା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇ ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି। ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କର ଦୂତ ମୁଁ, ମୋ ନାମ ହନୁମାନ ବାନର।
4.3.22
युवाभ्यां स हि धर्मात्मा सुग्रीवः सख्यमिच्छति।
तस्य मां सचिवं वित्तं वानरं पवनात्मजम् ॥ ४.३.२२ ॥
ସେହି ଧର୍ମାତ୍ମା ସୁଗ୍ରୀବ ଆପଣ ଦୁହିଁଙ୍କ ସହ ସଖ୍ୟ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ସଚିବ, ପବନପୁତ୍ର ବାନର ମୋତେ ଜାଣନ୍ତୁ।
4.3.23
भिक्षुरूपप्रतिच्छन्नं सुग्रीवप्रियकारणात्।
ऋष्यमूकादिह प्राप्तं कामगं कामचारिणम् ॥ ४.३.२३ ॥
ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପ୍ରିୟ କରିବା ପାଇଁ ଭିକ୍ଷୁ ରୂପରେ ଛଦ୍ମବେଶ ଧରି ଋଷ୍ୟମୂକରୁ ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି। ମୁଁ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଯିବା ଓ ବୁଲିବାରେ ସମର୍ଥ।
4.3.24
एवमुक्त्वा तु हनुमांस्तौ वीरौ रामलक्ष्मणौ।
वाक्यज्ञो वाक्यकुशलः पुनर्नोवाच किंचन ॥ ४.३.२४ ॥
ଏପରି କହି, ବାକ୍ୟଜ୍ଞ ଓ ବାକ୍କୁଶଳ ହନୁମାନ ସେହି ବୀର ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଉ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।
4.3.25
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य रामो लक्ष्मणमब्रवीत्।
प्रहृष्टवदनः श्रीमान् भ्रातरं पार्श्वतः स्थितम् ॥ ४.३.२५ ॥
ତାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି ପ୍ରସନ୍ନବଦନ ଶ୍ରୀମାନ ରାମ ପାଖରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ ।
4.3.26
सचिवोऽयं कपीन्द्रस्य सुग्रीवस्य महात्मनः।
तमेव कांक्षमाणस्य ममान्तिकमिहागतः ॥ ४.३.२६ ॥
ଏ ମହାତ୍ମା ବାନରରାଜ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସଚିବ; ମୋତେ ହିଁ ଇଚ୍ଛା କରି ଏଠାକୁ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଛନ୍ତି ।
4.3.27
तमभ्यभाष सौमित्रे सुग्रीवसचिवं कपिम्।
वाक्यज्ञं मधुरैर्वाक्यैः स्नेहयुक्तमरिंदमम् ॥ ४.३.२७ ॥
ହେ ସୌମିତ୍ରି! ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସଚିବ, କଥାରେ ନିପୁଣ ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ଦମନକାରୀ ସେହି ବାନରଙ୍କ ସହିତ ମଧୁର ଓ ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ବାକ୍ୟରେ କଥା କୁହ ।
4.3.28
नानृग्वेदविनीतस्य नायजुर्वेदधारिणः।
नासामवेदविदुषः शक्यमेवं विभाषितुम् ॥ ४.३.२८ ॥
ଋଗ୍ବେଦରେ ଶିକ୍ଷିତ ନୁହେଁ, ଯଜୁର୍ବେଦ ଧାରଣ କରିନାହିଁ, ସାମବେଦ ଜାଣେ ନାହିଁ, ସେ ଏପରି କଥା କହି ପାରିବ ନାହିଁ ।
4.3.29
नूनं व्याकरणं कृत्स्नमनेन बहुधा श्रुतम्।
बहु व्याहरतानेन न किंचिदपशब्दितम् ॥ ४.३.२९ ॥
ନିଶ୍ଚୟ ଏ ବ୍ୟାକରଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ବହୁ ପ୍ରକାରରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଛନ୍ତି; ଏତେ କହିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଗୋଟିଏ ଭୁଲ ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିନାହାନ୍ତି ।
4.3.30
न मुखे नेत्रयोश्चापि ललाटे च भ्रुवोस्तथा।
अन्येष्वपि च सर्वेषु दोषः संविदितः क्वचित् ॥ ४.३.३० ॥
ଏହାଙ୍କ ମୁଖ, ଆଖି, କପାଳ ଓ ଭୁରୁରେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ମଧ୍ୟ କେଉଁଠି କୌଣସି ଦୋଷ ଜଣାପଡ଼ୁନାହିଁ ।
4.3.31
अविस्तरमसंदिग्धमविलम्बितमव्यथम्।
उरःस्थं कण्ठगं वाक्यं वर्तते मध्यमस्वरम् ॥ ४.३.३१ ॥
ଅତି ବିସ୍ତୃତ ନୁହେଁ, ସନ୍ଦେହହୀନ, ବିଳମ୍ବହୀନ, ଅଟକାହୀନ, ଛାତିରେ ସ୍ଥିତ ଓ କଣ୍ଠରୁ ନିର୍ଗତ, ମଧ୍ୟମ ସ୍ୱରର ବାକ୍ୟ।
4.3.32
संस्कारक्रमसम्पन्नामद्भुतामविलम्बिताम्।
उच्चारयति कल्याणीं वाचं हृदयहर्षिणीम् ॥ ४.३.३२ ॥
ସଂସ୍କାରପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ରମରେ ଯୁକ୍ତ, ଅଦ୍ଭୁତ, ବିଳମ୍ବହୀନ, ମଙ୍ଗଳକାରୀ ଓ ହୃଦୟକୁ ହର୍ଷ ଦେଉଥିବା ବାଣୀ ସେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି।
4.3.33
अनया चित्रया वाचा त्रिस्थानव्यञ्जनस्थया।
कस्य नाराध्यते चित्तमुद्यतासेररेरपि ॥ ४.३.३३ ॥
ଛାତି, କଣ୍ଠ ଓ ମସ୍ତକ ଏହି ତିନି ସ୍ଥାନରୁ ପ୍ରକାଶିତ ଏହି ବିଚିତ୍ର ବାଣୀରେ, ଉଦ୍ୟତ ଖଡ଼୍ଗଧାରୀ ଶତ୍ରୁର ମନ ମଧ୍ୟ କାହାର ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ?
4.3.34
एवंविधो यस्य दूतो न भवेत् पार्थिवस्य तु।
सिद्ध्यन्ति हि कथं तस्य कार्याणां गतयोऽनघ ॥ ४.३.३४ ॥
ଏପରି ଦୂତ ଯାହାର ନାହିଁ, ହେ ନିଷ୍ପାପ, ତାହାର କାର୍ଯ୍ୟର ଗତି କିପରି ସିଦ୍ଧ ହେବ?
4.3.35
एवंगुणगणैर्युक्ता यस्य स्युः कार्यसाधकाः।
तस्य सिद्ध्यन्ति सर्वेऽर्था दूतवाक्यप्रचोदिताः ॥ ४.३.३५ ॥
ଏପରି ଗୁଣସମୂହରେ ଯୁକ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟସାଧକ ଯାହାର ଥାନ୍ତି, ଦୂତର ବାକ୍ୟରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ତାହାର ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ।
4.3.36
एवमुक्तस्तु सौमित्रिः सुग्रीवसचिवं कपिम्।
अभ्यभाषत वाक्यज्ञो वाक्यज्ञं पवनात्मजम् ॥ ४.३.३६ ॥
ଏପରି କୁହାଯିବାରେ, ବାଣୀର ମର୍ମଜ୍ଞ ସୌମିତ୍ରି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ସେହି କପିଙ୍କୁ, ବାଣୀରେ ନିପୁଣ ପବନପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।
4.3.37
विदिता नौ गुणा विद्वन् सुग्रीवस्य महात्मनः।
तमेव चावां मार्गावः सुग्रीवं प्लवगेश्वरम् ॥ ४.३.३७ ॥
ହେ ବିଦ୍ୱାନ୍! ମହାତ୍ମା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଗୁଣ ଆମକୁ ଜଣାଅଛି; ବାନରରାଜ ସେହି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ହିଁ ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଖୋଜିବା।
4.3.38
यथा ब्रवीषि हनुमन् सुग्रीववचनादिह।
तत् तथा हि करिष्यावो वचनात् तव सत्तम ॥ ४.३.३८ ॥
ହେ ହନୁମାନ୍! ତୁମେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ବଚନାନୁସାରେ ଏଠାରେ ଯେପରି କହୁଛ, ହେ ସତ୍ତମ, ତୁମ ବଚନାନୁସାରେ ଆମେ ସେପରି ହିଁ କରିବା।
4.3.39
तत् तस्य वाक्यं निपुणं निशम्य
प्रहृष्टरूपः पवनात्मजः कपिः।
मनः समाधाय जयोपपत्तौ
सख्यं तदा कर्तुमियेष ताभ्याम् ॥ ४.३.३९ ॥
ସେମାନଙ୍କର ସେହି ନିପୁଣ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ପବନପୁତ୍ର ସେହି ବାନରଙ୍କ ରୂପ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ହେଲା; ଜୟପ୍ରାପ୍ତି ଉପରେ ମନ ସ୍ଥିର କରି ସେତେବେଳେ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ସହ ସଖ୍ୟ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।