వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 4.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.3.1
वचो विज्ञाय हनुमान् सुग्रीवस्य महात्मनः।
पर्वतादृष्यमूकात् तु पुप्लुवे यत्र राघवौ ॥ ४.३.१ ॥
మహాత్ముడైన సుగ్రీవుని మాటను గ్రహించి, హనుమంతుడు ఋష్యమూక పర్వతం నుండి రాఘవులు ఉన్న చోటికి దూకాడు.
4.3.2
कपिरूपं परित्यज्य हनुमान् मारुतात्मजः।
भिक्षुरूपं ततो भेजे शठबुद्धितया कपिः ॥ ४.३.२ ॥
కపి రూపాన్ని విడిచిపెట్టి, వాయుపుత్రుడైన హనుమంతుడు అప్పుడు కపటబుద్ధితో భిక్షువు రూపాన్ని ధరించాడు.
4.3.3
ततश्च हनुमान् वाचा श्लक्ष्णया सुमनोज्ञया।
विनीतवदुपागम्य राघवौ प्रणिपत्य च ॥ ४.३.३ ॥
అప్పుడు హనుమంతుడు మృదువైన, మనోహరమైన మాటలతో, వినయంగా రాఘవుల దగ్గరకు వెళ్లి నమస్కరించాడు.
4.3.4
आबभाषे च तौ वीरौ यथावत् प्रशशंस च।
सम्पूज्य विधिवद् वीरौ हनुमान् वानरोत्तमः ॥ ४.३.४ ॥
వానరులలో ఉత్తముడైన హనుమంతుడు ఆ ఇద్దరు వీరులతో తగిన విధంగా మాట్లాడి, వారిని ప్రశంసించి, విధి ప్రకారం గౌరవించాడు.
4.3.5
उवाच कामतो वाक्यं मृदु सत्यपराक्रमौ।
राजर्षिदेवप्रतिमौ तापसौ संशितव्रतौ ॥ ४.३.५ ॥
సత్యపరాక్రమం గల, రాజర్షులు దేవతల వంటి, కఠిన వ్రతం గల ఆ ఇద్దరు తాపసులతో హనుమంతుడు స్వేచ్ఛగా మృదువైన మాటలు పలికాడు.
4.3.6
देशं कथमिमं प्राप्तौ भवन्तौ वरवर्णिनौ।
त्रासयन्तौ मृगगणानन्यांश्च वनचारिणः ॥ ४.३.६ ॥
శ్రేష్ఠ వర్ణం గల మీరిద్దరూ మృగసమూహాలను, ఇతర అడవి జంతువులను భయపెడుతూ ఈ ప్రాంతానికి ఎలా వచ్చారు?
4.3.7
पम्पातीररुहान् वृक्षान् वीक्षमाणौ समन्ततः।
इमां नदीं शुभजलां शोभयन्तौ तरस्विनौ ॥ ४.३.७ ॥
పంపా తీరంలో పెరిగిన చెట్లను అన్ని వైపులా చూస్తూ, ఈ శుభజలాల నదికి శోభనిస్తున్న తేజస్వులైన ఇద్దరు.
4.3.8
धैर्यवन्तौ सुवर्णाभौ कौ युवां चीरवाससौ।
निःश्वसन्तौ वरभुजौ पीडयन्ताविमाः प्रजाः ॥ ४.३.८ ॥
ధైర్యవంతులు, బంగారు కాంతి గలవారు, నారచీరలు ధరించినవారు, నిట్టూర్పులు విడుస్తూ, శ్రేష్ఠ భుజాలు గల మీరిద్దరు ఎవరు? ఈ ప్రాణులను బాధిస్తున్నవారెవరు?
4.3.9
सिंहविप्रेक्षितौ वीरौ महाबलपराक्रमौ।
शक्रचापनिभे चापे गृहीत्वा शत्रुनाशनौ ॥ ४.३.९ ॥
సింహదృష్టి గల వీరులు, గొప్ప బలపరాక్రమాలు గలవారు, ఇంద్రధనుస్సు వంటి విల్లులు పట్టి శత్రునాశకులైన మీరిద్దరు.
4.3.10
श्रीमन्तौ रूपसम्पन्नौ वृषभश्रेष्ठविक्रमौ।
हस्तिहस्तोपमभुजौ द्युतिमन्तौ नरर्षभौ ॥ ४.३.१० ॥
శ్రీమంతులు, రూపసంపన్నులు, శ్రేష్ఠ వృషభంలా పరాక్రమం గలవారు, ఏనుగు తొండం వంటి భుజాలు గలవారు, తేజోవంతులు, నరశ్రేష్ఠులైన మీరిద్దరు.
4.3.11
प्रभया पर्वतेन्द्रोऽसौ युवयोरवभासितः।
राज्यार्हावमरप्रख्यौ कथं देशमिहागतौ ॥ ४.३.११ ॥
మీ ఇద్దరి ప్రభతో ఈ పర్వతరాజు ప్రకాశించుచున్నాడు. రాజ్యానికి అర్హులైన, దేవతల వంటి మీరిద్దరు ఈ ప్రదేశానికి ఎలా వచ్చారు?
4.3.12
पद्मपत्रेक्षणौ वीरौ जटामण्डलधारिणौ।
अन्योन्यसदृशौ वीरौ देवलोकादिहागतौ ॥ ४.३.१२ ॥
పద్మదళాల వంటి కన్నులు గలవారు, జటామకుటం ధరించినవారు, ఒకరికొకరు సమానులైన వీరులైన మీరిద్దరు దేవలోకం నుండి ఇక్కడికి వచ్చారు.
4.3.13
यदृच्छयेव सम्प्राप्तौ चन्द्रसूर्यौ वसुंधराम्।
विशालवक्षसौ वीरौ मानुषौ देवरूपिणौ ॥ ४.३.१३ ॥
యాదృచ్ఛికంగానే భూమిపైకి వచ్చిన చంద్రసూర్యుల వలె, విశాల వక్షులైన ఆ ఇద్దరు వీరులు మానవులైనా దేవరూపులుగా ఉన్నారు.
4.3.14
सिंहस्कन्धौ महोत्साहौ समदाविव गोवृषौ।
आयताश्च सुवृत्ताश्च बाहवः परिघोपमाः ॥ ४.३.१४ ॥
సింహపు భుజాలు, గొప్ప ఉత్సాహం కలవారు, మదించిన ఎద్దులవలె; పొడవైనవీ, చక్కని ఆకారమైనవీ, పరిఘల వంటివీ అయిన వారి బాహువులు.
4.3.15
सर्वभूषणभूषार्हाः किमर्थं न विभूषिताः।
उभौ योग्यावहं मन्ये रक्षितुं पृथिवीमिमाम् ॥ ४.३.१५ ॥
అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించదగిన వారు; ఎందుకు అలంకరించుకోలేదు? ఈ భూమిని రక్షించడానికి వీరిద్దరూ తగినవారని నేను భావిస్తున్నాను.
4.3.16
ससागरवनां कृत्स्नां विन्ध्यमेरुविभूषिताम्।
इमे च धनुषी चित्रे श्लक्ष्णे चित्रानुलेपने ॥ ४.३.१६ ॥
సముద్రాలు, అడవులతో కూడిన సమస్త భూమి, వింధ్య మేరు పర్వతాలచే అలంకృతమైనది; ఈ రెండు చిత్రమైన, నునుపైన, రంగురంగుల లేపనం కల ధనుస్సులు.
4.3.17
प्रकाशेते यथेन्द्रस्य वज्रे हेमविभूषिते।
सम्पूर्णाश्च शितैर्बाणैस्तूणाश्च शुभदर्शनाः ॥ ४.३.१७ ॥
ఇంద్రుని బంగారు అలంకృత వజ్రాల వలె ప్రకాశిస్తున్నాయి; వాడి బాణాలతో నిండిన, చూడ శుభమైన అమ్ములపొదులు.
4.3.18
जीवितान्तकरैर्घोरैर्ज्वलद्भिरिव पन्नगैः।
महाप्रमाणौ विपुलौ तप्तहाटकभूषणौ ॥ ४.३.१८ ॥
ప్రాణాంతకమైన, భయంకరమైన, మండుతున్న సర్పాల వలె; ఆ ఇద్దరు అతి పెద్ద శరీరులు, కాగిన బంగారు ఆభరణాలతో అలంకృతులు.
4.3.19
खड्गावेतौ विराजेते निर्मुक्तभुजगाविव।
एवं मां परिभाषन्तं कस्माद् वै नाभिभाषतः ॥ ४.३.१९ ॥
కుబుసం విడిచిన పాములవలె ఈ రెండు ఖడ్గాలు ప్రకాశిస్తున్నాయి. ఇలా నేను మాట్లాడుతుంటే మీరు ఎందుకు జవాబు ఇవ్వడం లేదు?
4.3.20
सुग्रीवो नाम धर्मात्मा कश्चिद् वानरपुङ्गवः।
वीरो विनिकृतो भ्रात्रा जगद्भ्रमति दुःखितः ॥ ४.३.२० ॥
సుగ్రీవుడు అనే ధర్మాత్ముడైన ఒక వానర శ్రేష్ఠుడు ఉన్నాడు. వీరుడైన అతడు సోదరునిచేత అవమానింపబడి దుఃఖంతో లోకమంతా తిరుగుతున్నాడు.
4.3.21
प्राप्तोऽहं प्रेषितस्तेन सुग्रीवेण महात्मना।
राज्ञा वानरमुख्यानां हनुमान् नाम वानरः ॥ ४.३.२१ ॥
మహాత్ముడైన సుగ్రీవునిచే పంపబడి నేను ఇక్కడికి వచ్చాను. వానర ప్రముఖుల రాజైన అతని దూతను, హనుమంతుడు అనే వానరుడను నేను.
4.3.22
युवाभ्यां स हि धर्मात्मा सुग्रीवः सख्यमिच्छति।
तस्य मां सचिवं वित्तं वानरं पवनात्मजम् ॥ ४.३.२२ ॥
ఆ ధర్మాత్ముడైన సుగ్రీవుడు మీ ఇద్దరితో స్నేహాన్ని కోరుతున్నాడు. అతని మంత్రిగా, వాయుపుత్రుడైన వానరుడనైన నన్ను తెలుసుకోండి.
4.3.23
भिक्षुरूपप्रतिच्छन्नं सुग्रीवप्रियकारणात्।
ऋष्यमूकादिह प्राप्तं कामगं कामचारिणम् ॥ ४.३.२३ ॥
సుగ్రీవునికి ప్రియం చేయడం కోసం భిక్షువు రూపంలో దాగి ఋష్యమూకం నుండి ఇక్కడికి వచ్చాను. నేను కోరిన చోటికి వెళ్ళగలవాడను, కోరిన విధంగా తిరగగలవాడను.
4.3.24
एवमुक्त्वा तु हनुमांस्तौ वीरौ रामलक्ष्मणौ।
वाक्यज्ञो वाक्यकुशलः पुनर्नोवाच किंचन ॥ ४.३.२४ ॥
ఇలా చెప్పి, మాటల తత్వం తెలిసినవాడు, మాటలో నేర్పరి అయిన హనుమంతుడు ఆ వీరులైన రామలక్ష్మణులతో ఇంకేమీ మాట్లాడలేదు.
4.3.25
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य रामो लक्ष्मणमब्रवीत्।
प्रहृष्टवदनः श्रीमान् भ्रातरं पार्श्वतः स्थितम् ॥ ४.३.२५ ॥
అతని ఈ మాటలు విని, ప్రసన్నమైన ముఖంతో శ్రీమంతుడైన రాముడు తన పక్కన నిలిచి ఉన్న తమ్ముడు లక్ష్మణునితో ఇలా అన్నాడు.
4.3.26
सचिवोऽयं कपीन्द्रस्य सुग्रीवस्य महात्मनः।
तमेव कांक्षमाणस्य ममान्तिकमिहागतः ॥ ४.३.२६ ॥
ఇతడు మహాత్ముడైన వానరేంద్రుడు సుగ్రీవుని మంత్రి; నన్నే కోరి ఇక్కడ నా దగ్గరకు వచ్చాడు.
4.3.27
तमभ्यभाष सौमित्रे सुग्रीवसचिवं कपिम्।
वाक्यज्ञं मधुरैर्वाक्यैः स्नेहयुक्तमरिंदमम् ॥ ४.३.२७ ॥
ఓ సౌమిత్రీ! సుగ్రీవుని మంత్రి, మాటలలో నేర్పరి, శత్రువులను అణచేవాడు అయిన ఆ వానరునితో మధురమైన, స్నేహపూర్వకమైన మాటలతో మాట్లాడు.
4.3.28
नानृग्वेदविनीतस्य नायजुर्वेदधारिणः।
नासामवेदविदुषः शक्यमेवं विभाषितुम् ॥ ४.३.२८ ॥
ఋగ్వేదంలో శిక్షణ పొందనివాడికి, యజుర్వేదాన్ని ధరించనివాడికి, సామవేదాన్ని తెలియనివాడికి ఇలా మాట్లాడటం సాధ్యం కాదు.
4.3.29
नूनं व्याकरणं कृत्स्नमनेन बहुधा श्रुतम्।
बहु व्याहरतानेन न किंचिदपशब्दितम् ॥ ४.३.२९ ॥
నిశ్చయంగా ఇతడు వ్యాకరణాన్ని పూర్తిగా, అనేక విధాలుగా అభ్యసించాడు; ఇంత మాట్లాడినా ఒక్క తప్పు పదం కూడా పలకలేదు.
4.3.30
न मुखे नेत्रयोश्चापि ललाटे च भ्रुवोस्तथा।
अन्येष्वपि च सर्वेषु दोषः संविदितः क्वचित् ॥ ४.३.३० ॥
ఇతని ముఖంలో, కళ్ళలో, నుదుటిలో, కనుబొమలలో, అలాగే ఇతర అవయవాలన్నిటిలో కూడా ఎక్కడా ఏ దోషమూ కనిపించలేదు.
4.3.31
अविस्तरमसंदिग्धमविलम्बितमव्यथम्।
उरःस्थं कण्ठगं वाक्यं वर्तते मध्यमस्वरम् ॥ ४.३.३१ ॥
అధికంగా సాగదు, సందిగ్ధం కాదు, ఆలస్యం కాదు, తడబాటు లేనిది; హృదయంలో నిలిచి కంఠం నుండి వెలువడే, మధ్యమ స్వరంలో ఉన్న వాక్కు.
4.3.32
संस्कारक्रमसम्पन्नामद्भुतामविलम्बिताम्।
उच्चारयति कल्याणीं वाचं हृदयहर्षिणीम् ॥ ४.३.३२ ॥
సంస్కారయుక్తమైన క్రమంతో కూడి, అద్భుతంగా, ఆలస్యం లేకుండా, శుభకరంగా, హృదయాన్ని ఆనందింపజేసే వాక్కును ఆయన పలుకుతున్నాడు.
4.3.33
अनया चित्रया वाचा त्रिस्थानव्यञ्जनस्थया।
कस्य नाराध्यते चित्तमुद्यतासेररेरपि ॥ ४.३.३३ ॥
హృదయం, కంఠం, శిరస్సు అనే మూడు స్థానాల్లో ప్రకటమయ్యే ఈ విచిత్రమైన వాక్కుతో, ఖడ్గం ఎత్తిన శత్రువుయొక్క మనసును కూడా ఎవరు మెప్పించలేరు?
4.3.34
एवंविधो यस्य दूतो न भवेत् पार्थिवस्य तु।
सिद्ध्यन्ति हि कथं तस्य कार्याणां गतयोऽनघ ॥ ४.३.३४ ॥
ఇలాంటి దూత ఏ రాజుకు లేడో, ఓ నిష్కల్మషుడా, అతని కార్యాల గమనాలు ఎలా సిద్ధిస్తాయి?
4.3.35
एवंगुणगणैर्युक्ता यस्य स्युः कार्यसाधकाः।
तस्य सिद्ध्यन्ति सर्वेऽर्था दूतवाक्यप्रचोदिताः ॥ ४.३.३५ ॥
ఇలాంటి గుణ సమూహాలతో కూడిన కార్యసాధకులైన దూతలు ఎవరికి ఉంటారో, దూత పలుకులచే ప్రేరితమై అతని ప్రయోజనాలన్నీ సిద్ధిస్తాయి.
4.3.36
एवमुक्तस्तु सौमित्रिः सुग्रीवसचिवं कपिम्।
अभ्यभाषत वाक्यज्ञो वाक्यज्ञं पवनात्मजम् ॥ ४.३.३६ ॥
అలా చెప్పబడగా, వాక్కు తెలిసిన సౌమిత్రి, సుగ్రీవుని మంత్రియైన కపిని, వాక్కు తెలిసిన పవనపుత్రునితో మాట్లాడాడు.
4.3.37
विदिता नौ गुणा विद्वन् सुग्रीवस्य महात्मनः।
तमेव चावां मार्गावः सुग्रीवं प्लवगेश्वरम् ॥ ४.३.३७ ॥
ఓ విద్వాంసుడా! మహాత్ముడైన సుగ్రీవుని గుణాలు మాకు తెలుసు; వానరరాజైన ఆ సుగ్రీవుడినే మేమిద్దరం వెదుకుతాము.
4.3.38
यथा ब्रवीषि हनुमन् सुग्रीववचनादिह।
तत् तथा हि करिष्यावो वचनात् तव सत्तम ॥ ४.३.३८ ॥
ఓ హనుమా! నీవు సుగ్రీవుని వచనానుసారం ఇక్కడ చెప్పినట్లే, ఓ సత్తమా, నీ మాట ప్రకారం మేము అలాగే చేస్తాము.
4.3.39
तत् तस्य वाक्यं निपुणं निशम्य
प्रहृष्टरूपः पवनात्मजः कपिः।
मनः समाधाय जयोपपत्तौ
सख्यं तदा कर्तुमियेष ताभ्याम् ॥ ४.३.३९ ॥
వారి ఆ నేర్పరితనంతో కూడిన మాటలు విని, వాయుపుత్రుడైన ఆ వానరుని రూపం సంతోషంతో ప్రకాశించింది; విజయసిద్ధిపై మనసును నిలిపి, అప్పుడు ఆ ఇద్దరితో స్నేహం చేయగోరాడు.