ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 4.32
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.32.1
अङ्गदस्य वचः श्रुत्वा सुग्रीवः सचिवैः सह।
लक्ष्मणं कुपितं श्रुत्वा मुमोचासनमात्मवान् ॥ ४.३२.१ ॥
ಅಂಗದನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಕೋಪಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆತ್ಮನಿಯಂತ್ರಿತ ಸುಗ್ರೀವನು ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಆಸನದಿಂದ ಎದ್ದನು.
4.32.2
स च तानब्रवीद् वाक्यं निश्चित्य गुरुलाघवम्।
मन्त्रज्ञान् मन्त्रकुशलो मन्त्रेषु परिनिष्ठितः ॥ ४.३२.२ ॥
ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನೂ ಮಂತ್ರಣೆಯಲ್ಲಿ ದೃಢನೂ ಆದ ಅವನು, ಗುರು-ಲಘುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ಮಂತ್ರಜ್ಞರಾದ ಮಂತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
4.32.3
न मे दुर्व्याहृतं किंचिन्नापि मे दुरनुष्ठितम्।
लक्ष्मणो राघवभ्राता क्रुद्धः किमिति चिन्तये ॥ ४.३२.३ ॥
ನಾನು ಯಾವ ದುರ್ವಚನವನ್ನೂ ಹೇಳಿಲ್ಲ, ದುರ್ಕೃತ್ಯವನ್ನೂ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ರಾಘವನ ತಮ್ಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಏಕೆ ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ನಾನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
4.32.4
असुहृद्भिर्ममामित्रैर्नित्यमन्तरदर्शिभिः।
मम दोषानसम्भूतान् श्रावितो राघवानुजः ॥ ४.३२.४ ॥
ಸದಾ ನನ್ನ ದೋಷಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವ ನನ್ನ ಶತ್ರುಗಳು ಮತ್ತು ಹಿತವಿರೋಧಿಗಳು, ನಡೆಯದ ನನ್ನ ದೋಷಗಳನ್ನು ರಾಘವನ ತಮ್ಮನಿಗೆ ಕೇಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
4.32.5
अत्र तावद् यथाबुद्धिः सर्वैरेव यथाविधि।
भावस्य निश्चयस्तावद् विज्ञेयो निपुणं शनैः ॥ ४.३२.५ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಈಗ ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ, ಉದ್ದೇಶದ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು.
4.32.6
न खल्वस्ति मम त्रासो लक्ष्मणान्नापि राघवात्।
मित्रं स्वस्थानकुपितं जनयत्येव सम्भ्रमम् ॥ ४.३२.६ ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಂದಾಗಲಿ ರಾಘವನಿಂದಾಗಲಿ ನನಗೆ ಯಾವ ಭಯವೂ ಇಲ್ಲ. ತನ್ನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ ಕೋಪಗೊಂಡ ಮಿತ್ರನು ಗಾಬರಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ.
4.32.7
सर्वथा सुकरं मित्रं दुष्करं प्रतिपालनम्।
अनित्यत्वात् तु चित्तानां प्रीतिरल्पेऽपि भिद्यते ॥ ४.३२.७ ॥
ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಸುಲಭ; ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಕಷ್ಟ. ಮನಸ್ಸುಗಳು ಅನಿತ್ಯವಾದ್ದರಿಂದ, ಸಣ್ಣ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಪ್ರೀತಿ ಭಿನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ.
4.32.8
अतो निमित्तं त्रस्तोऽहं रामेण तु महात्मना।
यन्ममोपकृतं शक्यं प्रतिकर्तुं न तन्मया ॥ ४.३२.८ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ರಾಮನಿಂದಾಗಿ ನಾನು ಭಯಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ; ಅವನು ನನಗೆ ಮಾಡಿದ ಉಪಕಾರಕ್ಕೆ ನನ್ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯುಪಕಾರ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
4.32.9
सुग्रीवेणैवमुक्ते तु हनूमान् हरिपुंगवः।
उवाच स्वेन तर्केण मध्ये वानरमन्त्रिणाम् ॥ ४.३२.९ ॥
ಸುಗ್ರೀವ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ವಾನರ ಮಂತ್ರಿಗಳ ನಡುವೆ ಹರಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಹನುಮಂತನು ತನ್ನದೇ ಆದ ತರ್ಕದಿಂದ ಹೀಗೆ ನುಡಿದನು.
4.32.10
सर्वथा नैतदाश्चर्यं यत् त्वं हरिगणेश्वर।
न विस्मरसि सुस्निग्धमुपकारं कृतं शुभम् ॥ ४.३२.१० ॥
ಹರಿಗಣೇಶ್ವರನೇ, ನೀನು ಆ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ನೇಹಪೂರ್ಣ, ಶುಭಕರ ಉಪಕಾರವನ್ನು ಮರೆಯದಿರುವುದು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಆಶ್ಚರ್ಯವಲ್ಲ.
4.32.11
राघवेण तु वीरेण भयमुत्सृज्य दूरतः।
त्वत्प्रियार्थं हतो वाली शक्रतुल्यपराक्रमः ॥ ४.३२.११ ॥
ವೀರ ರಾಘವನು ಭಯವನ್ನು ತೊರೆದು, ದೂರದಿಂದಲೇ ನಿನ್ನ ಪ್ರಿಯಕ್ಕಾಗಿ ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಸಮಾನ ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ವಾಲಿಯನ್ನು ಕೊಂದನು.
4.32.12
सर्वथा प्रणयात् क्रुद्धो राघवो नात्र संशयः।
भ्रातरं सम्प्रहितवाँल्लक्ष्मणं लक्ष्मिवर्धनम् ॥ ४.३२.१२ ॥
ರಾಘವನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದಲೇ ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ; ಅವನು ತನ್ನ ತಮ್ಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು, ಸಿರಿ ವರ್ಧಿಸುವವನನ್ನು, ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಾನೆ.
4.32.13
त्वं प्रमत्तो न जानीषे कालं कालविदां वर।
फुल्लसप्तच्छदश्यामा प्रवृत्ता तु शरच्छुभा ॥ ४.३२.१३ ॥
ಕಾಲವನ್ನು ಬಲ್ಲವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ನೀನು ಪ್ರಮತ್ತನಾಗಿದ್ದೀಯೆ, ಕಾಲವನ್ನು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ; ಅರಳಿದ ಸಪ್ತಚ್ಛದ ಮರಗಳಿಂದ ಕಪ್ಪಾದ ಶುಭ ಶರತ್ಕಾಲ ಬಂದಿದೆ.
4.32.14
निर्मलग्रहनक्षत्रा द्यौः प्रणष्टबलाहका।
प्रसन्नाश्च दिशः सर्वाः सरितश्च सरांसि च ॥ ४.३२.१४ ॥
ಆಕಾಶವು ನಿರ್ಮಲ ಗ್ರಹ-ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ, ಮೋಡಗಳು ಮಾಯವಾಗಿವೆ; ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳು, ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರೋವರಗಳು ಪ್ರಸನ್ನವಾಗಿವೆ.
4.32.15
प्राप्तमुद्योगकालं तु नावैषि हरिपुंगव।
त्वं प्रमत्त इति व्यक्तं लक्ष्मणोऽयमिहागतः ॥ ४.३२.१५ ॥
ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಕಾರ್ಯದ ಕಾಲ ಬಂದಿದೆ, ಆದರೂ ನೀನು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ; ನೀನು ಪ್ರಮತ್ತನಾಗಿರುವೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟ, ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಈ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ.
4.32.16
आर्तस्य हृतदारस्य परुषं पुरुषान्तरात्।
वचनं मर्षणीयं ते राघवस्य महात्मनः ॥ ४.३२.१६ ॥
ಪೀಡಿತನೂ ಪತ್ನಿ ಅಪಹೃತನಾದವನೂ ಆದ ಮನುಷ್ಯನ, ಇತರರಿಂದ ಬಂದ ಕಠಿಣ ಮಾತುಗಳು ನೀನು ಸಹಿಸಬೇಕಾದವು; ಅವು ಮಹಾತ್ಮ ರಾಘವನ ಮಾತುಗಳು.
4.32.17
कृतापराधस्य हि ते नान्यत् पश्याम्यहं क्षमम्।
अन्तरेणाञ्जलिं बद्ध्वा लक्ष्मणस्य प्रसादनात् ॥ ४.३२.१७ ॥
ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದ ನಿನಗೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಲು ಕೈಮುಗಿಯುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗ ನನಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ.
4.32.18
नियुक्तैर्मन्त्रिभिर्वाच्यो ह्यवश्यं पार्थिवो हितम्।
इत एव भयं त्यक्त्वा ब्रवीम्यवधृतं वचः ॥ ४.३२.१८ ॥
ನೇಮಿತ ಮಂತ್ರಿಗಳು ರಾಜನಿಗೆ ಹಿತವಾದ ಮಾತನ್ನು ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕು; ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿಂದ ಭಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ದೃಢವಾದ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
4.32.19
अभिक्रुद्धः समर्थो हि चापमुद्यम्य राघवः।
सदेवासुरगन्धर्वं वशे स्थापयितुं जगत् ॥ ४.३२.१९ ॥
ರಾಘವನು ಅತಿಯಾಗಿ ಕುಪಿತನಾಗಿ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಎತ್ತಿದರೆ, ದೇವತೆಗಳು, ಅಸುರರು, ಗಂಧರ್ವರೊಂದಿಗೆ ಈ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ತನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವನು ಸಮರ್ಥನು.
4.32.20
न स क्षमः कोपयितुं यः प्रसाद्यः पुनर्भवेत्।
पूर्वोपकारं स्मरता कृतज्ञेन विशेषतः ॥ ४.३२.२० ॥
ಹಿಂದಿನ ಉಪಕಾರವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೃತಜ್ಞನಾದ ಅವನು, ಮತ್ತೆ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಬಹುದಾದವನನ್ನು ಕೋಪಗೊಳಿಸಲಾರನು.
4.32.21
तस्य मूर्ध्ना प्रणम्य त्वं सपुत्रः ससुहृज्जनः।
राजंस्तिष्ठ स्वसमये भर्तुर्भार्येव तद्वशे ॥ ४.३२.२१ ॥
ರಾಜನೇ! ನೀನು ಪುತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಿತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಅವನಿಗೆ ತಲೆಬಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನಿನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಂತೆ, ಗಂಡನ ವಶದಲ್ಲಿರುವ ಪತ್ನಿಯಂತೆ ಅವನ ವಶದಲ್ಲಿ ಇರು.
4.32.22
न रामरामानुजशासनं त्वया
कपीन्द्र युक्तं मनसाप्यपोहितुम्।
मनो हि ते ज्ञास्यति मानुषं बलं
सराघवस्यास्य सुरेन्द्रवर्चसः ॥ ४.३२.२२ ॥
ಕಪೀಂದ್ರನೇ! ರಾಮನ ಮತ್ತು ರಾಮನ ತಮ್ಮನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೂ ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವುದು ನಿನಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ. ದೇವೇಂದ್ರನಂತೆ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಈ ರಾಘವನ ಮಾನುಷ ಬಲವನ್ನು ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸೇ ತಿಳಿಯುವುದು.