รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 4.32
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.32.1
अङ्गदस्य वचः श्रुत्वा सुग्रीवः सचिवैः सह।
लक्ष्मणं कुपितं श्रुत्वा मुमोचासनमात्मवान् ॥ ४.३२.१ ॥
เมื่อได้ฟังคำของอังคท และได้ทราบว่าพระลักษมณ์ทรงกริ้ว สุครีพผู้ข่มใจตนได้ จึงลุกขึ้นจากอาสนะพร้อมด้วยเหล่าเสนาบดี
4.32.2
स च तानब्रवीद् वाक्यं निश्चित्य गुरुलाघवम्।
मन्त्रज्ञान् मन्त्रकुशलो मन्त्रेषु परिनिष्ठितः ॥ ४.३२.२ ॥
สุครีพผู้ชำนาญในการปรึกษาหารือและมั่นคงในการพิจารณา ได้ชั่งน้ำหนักความร้ายแรงและความเบาของเรื่องนี้แล้ว จึงตรัสถ้อยคำเหล่านี้แก่เหล่าเสนาบดีผู้รู้การปรึกษาหารือ
4.32.3
न मे दुर्व्याहृतं किंचिन्नापि मे दुरनुष्ठितम्।
लक्ष्मणो राघवभ्राता क्रुद्धः किमिति चिन्तये ॥ ४.३२.३ ॥
เราไม่ได้กล่าวถ้อยคำที่ไม่ดีสักคำ และเราก็ไม่ได้กระทำการที่ไม่ดีเลย เหตุใดพระลักษมณ์ผู้เป็นน้องของพระราฆพจึงทรงกริ้ว เราสงสัยนัก
4.32.4
असुहृद्भिर्ममामित्रैर्नित्यमन्तरदर्शिभिः।
मम दोषानसम्भूतान् श्रावितो राघवानुजः ॥ ४.३२.४ ॥
ศัตรูที่ไม่หวังดีของเรา ซึ่งคอยค้นหาข้อบกพร่องของเราอยู่เสมอ ได้ทำให้น้องของพระราฆพได้ยินเรื่องความผิดของเราที่ไม่เคยมีอยู่จริง
4.32.5
अत्र तावद् यथाबुद्धिः सर्वैरेव यथाविधि।
भावस्य निश्चयस्तावद् विज्ञेयो निपुणं शनैः ॥ ४.३२.५ ॥
ในเรื่องนี้ ท่านทั้งหลายควรพิจารณาตามปัญญาของแต่ละคนและตามจารีต และค่อย ๆ ตรวจสอบให้รู้เจตนาที่แท้จริงอย่างรอบคอบ
4.32.6
न खल्वस्ति मम त्रासो लक्ष्मणान्नापि राघवात्।
मित्रं स्वस्थानकुपितं जनयत्येव सम्भ्रमम् ॥ ४.३२.६ ॥
เราไม่ได้หวาดกลัวพระลักษมณ์เลย และก็ไม่ได้หวาดกลัวพระราฆพด้วย มิตรที่โกรธในที่ของตนย่อมก่อให้เกิดความวุ่นวายเท่านั้น
4.32.7
सर्वथा सुकरं मित्रं दुष्करं प्रतिपालनम्।
अनित्यत्वात् तु चित्तानां प्रीतिरल्पेऽपि भिद्यते ॥ ४.३२.७ ॥
มิตรภาพนั้นสร้างได้ง่ายในทุกทาง แต่รักษาให้คงอยู่ได้ยาก เพราะจิตใจไม่เที่ยง ความรักจึงแตกร้าวได้แม้เพราะเรื่องเล็กน้อย
4.32.8
अतो निमित्तं त्रस्तोऽहं रामेण तु महात्मना।
यन्ममोपकृतं शक्यं प्रतिकर्तुं न तन्मया ॥ ४.३२.८ ॥
เพราะเหตุนี้ เราจึงหวาดกลัวพระรามผู้มีจิตใจอันยิ่งใหญ่ อุปการะที่พระองค์ทรงกระทำแก่เรานั้น เราไม่อาจตอบแทนได้
4.32.9
सुग्रीवेणैवमुक्ते तु हनूमान् हरिपुंगवः।
उवाच स्वेन तर्केण मध्ये वानरमन्त्रिणाम् ॥ ४.३२.९ ॥
เมื่อสุครีพตรัสดังนี้แล้ว หนุมานผู้ประเสริฐแห่งลิงได้กล่าวท่ามกลางเหล่าเสนาบดีวานรด้วยการพิจารณาของตน
4.32.10
सर्वथा नैतदाश्चर्यं यत् त्वं हरिगणेश्वर।
न विस्मरसि सुस्निग्धमुपकारं कृतं शुभम् ॥ ४.३२.१० ॥
โอ้ผู้เป็นใหญ่แห่งฝูงลิง ไม่มีอะไรน่าประหลาดใจเลยที่ท่านไม่ลืมอุปการะอันอ่อนโยนและเป็นมงคลนั้น
4.32.11
राघवेण तु वीरेण भयमुत्सृज्य दूरतः।
त्वत्प्रियार्थं हतो वाली शक्रतुल्यपराक्रमः ॥ ४.३२.११ ॥
พระราฆพผู้กล้าหาญ ทรงละความกลัวแล้วยิงพาลีผู้มีความกล้าเทียมเท่าพระอินทร์จากระยะไกล เพื่อให้ท่านเป็นที่พอพระทัย
4.32.12
सर्वथा प्रणयात् क्रुद्धो राघवो नात्र संशयः।
भ्रातरं सम्प्रहितवाँल्लक्ष्मणं लक्ष्मिवर्धनम् ॥ ४.३२.१२ ॥
พระราฆพทรงกริ้วด้วยความรักใคร่ไม่ต้องสงสัยเลย พระองค์ได้ส่งพระลักษมณ์ผู้เพิ่มพูนความเจริญรุ่งเรืองไปแล้ว
4.32.13
त्वं प्रमत्तो न जानीषे कालं कालविदां वर।
फुल्लसप्तच्छदश्यामा प्रवृत्ता तु शरच्छुभा ॥ ४.३२.१३ ॥
โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้รู้กาลเวลา ท่านประมาทอยู่ จึงไม่รู้กาลเวลา ฤดูใบไม้ร่วงอันเป็นมงคลได้มาถึงแล้ว มืดคล้ำด้วยต้นสัปตปรรณะที่บานสะพรั่ง
4.32.14
निर्मलग्रहनक्षत्रा द्यौः प्रणष्टबलाहका।
प्रसन्नाश्च दिशः सर्वाः सरितश्च सरांसि च ॥ ४.३२.१४ ॥
ท้องฟ้าใสสะอาดพร้อมดาวเคราะห์และดาวฤกษ์ที่สุกใส เมฆถูกพัดให้สลายไป ทิศทั้งปวง แม่น้ำ และทะเลสาบล้วนสงบเยือกเย็น
4.32.15
प्राप्तमुद्योगकालं तु नावैषि हरिपुंगव।
त्वं प्रमत्त इति व्यक्तं लक्ष्मणोऽयमिहागतः ॥ ४.३२.१५ ॥
โอ้ลิงผู้ประเสริฐ ถึงเวลาลงมือกระทำแล้ว ท่านยังไม่เข้าใจ ชัดแจ้งว่าท่านประมาท จึงเป็นเหตุให้พระลักษมณ์องค์นี้มาถึงที่นี่
4.32.16
आर्तस्य हृतदारस्य परुषं पुरुषान्तरात्।
वचनं मर्षणीयं ते राघवस्य महात्मनः ॥ ४.३२.१६ ॥
ถ้อยคำที่รุนแรงซึ่งพระราฆพผู้มีจิตใจอันยิ่งใหญ่ตรัสผ่านบุคคลอื่น ด้วยพระทัยที่ทุกข์ร้อนเพราะภรรยาถูกพรากไป ท่านต้องอดทนรับไว้
4.32.17
कृतापराधस्य हि ते नान्यत् पश्याम्यहं क्षमम्।
अन्तरेणाञ्जलिं बद्ध्वा लक्ष्मणस्य प्रसादनात् ॥ ४.३२.१७ ॥
สำหรับท่านผู้ได้กระทำความผิดแล้ว เราเห็นว่าไม่มีทางใดที่เหมาะสมไปกว่าการประนมมือขอให้พระลักษมณ์ทรงพอพระทัย
4.32.18
नियुक्तैर्मन्त्रिभिर्वाच्यो ह्यवश्यं पार्थिवो हितम्।
इत एव भयं त्यक्त्वा ब्रवीम्यवधृतं वचः ॥ ४.३२.१८ ॥
เสนาบดีผู้ได้รับแต่งตั้งย่อมต้องกราบทูลสิ่งที่เป็นประโยชน์แก่พระราชาแน่นอน เพราะฉะนั้น เราจึงละความกลัวตั้งแต่ตอนนี้ และกล่าวถ้อยคำที่มั่นคง
4.32.19
अभिक्रुद्धः समर्थो हि चापमुद्यम्य राघवः।
सदेवासुरगन्धर्वं वशे स्थापयितुं जगत् ॥ ४.३२.१९ ॥
หากพระราฆพทรงกริ้วจัดและยกธนูขึ้น พระองค์ย่อมสามารถนำโลกทั้งสิ้นพร้อมเทวดา อสูร และคนธรรพ์ มาอยู่ในอำนาจได้
4.32.20
न स क्षमः कोपयितुं यः प्रसाद्यः पुनर्भवेत्।
पूर्वोपकारं स्मरता कृतज्ञेन विशेषतः ॥ ४.३२.२० ॥
ผู้ที่จดจำอุปการะในอดีตและกตัญญูเป็นพิเศษ ย่อมไม่อาจทำให้ผู้ที่อาจปลอบให้คืนดีได้อีกโกรธขึ้นมาได้
4.32.21
तस्य मूर्ध्ना प्रणम्य त्वं सपुत्रः ससुहृज्जनः।
राजंस्तिष्ठ स्वसमये भर्तुर्भार्येव तद्वशे ॥ ४.३२.२१ ॥
ราชัน ท่านจงถวายบังคมพระองค์ท่านด้วยศีรษะ พร้อมด้วยบุตรและมิตรสหายทั้งหลาย แล้วอยู่ภายใต้อำนาจของพระองค์ตามเวลาที่กำหนด เหมือนภรรยาที่อยู่ในอำนาจของสามี
4.32.22
न रामरामानुजशासनं त्वया
कपीन्द्र युक्तं मनसाप्यपोहितुम्।
मनो हि ते ज्ञास्यति मानुषं बलं
सराघवस्यास्य सुरेन्द्रवर्चसः ॥ ४.३२.२२ ॥
ข้าแต่จอมวานร การที่ท่านจะละเลยแม้ในใจต่อพระบัญชาของพระรามและพระลักษมณ์ผู้น้องนั้นไม่สมควร ใจของท่านเองจะรู้ถึงกำลังของมนุษย์ของพระราฆพผู้มีรัศมีดุจพระอินทร์แห่งเทวดานี้ พร้อมด้วยพระราม