വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 4.32
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.32.1
अङ्गदस्य वचः श्रुत्वा सुग्रीवः सचिवैः सह।
लक्ष्मणं कुपितं श्रुत्वा मुमोचासनमात्मवान् ॥ ४.३२.१ ॥
അംഗദന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടും ലക്ഷ്മണൻ കോപിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നറിഞ്ഞും ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ള സുഗ്രീവൻ മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം ആസനം വിട്ടെഴുന്നേറ്റു.
4.32.2
स च तानब्रवीद् वाक्यं निश्चित्य गुरुलाघवम्।
मन्त्रज्ञान् मन्त्रकुशलो मन्त्रेषु परिनिष्ठितः ॥ ४.३२.२ ॥
മന്ത്രങ്ങളിൽ കുശലനും മന്ത്രാലോചനയിൽ ഉറച്ചവനുമായ അവൻ, കാര്യത്തിന്റെ ഗുരുത്വലാഘവം നിശ്ചയിച്ച് മന്ത്രജ്ഞരായ മന്ത്രിമാരോട് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
4.32.3
न मे दुर्व्याहृतं किंचिन्नापि मे दुरनुष्ठितम्।
लक्ष्मणो राघवभ्राता क्रुद्धः किमिति चिन्तये ॥ ४.३२.३ ॥
ഞാൻ ഒരു ദുർവാക്കും പറഞ്ഞിട്ടില്ല, ഒരു ദുഷ്കൃത്യവും ചെയ്തിട്ടുമില്ല. രാഘവന്റെ അനുജൻ ലക്ഷ്മണൻ എന്തിനു കോപിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് ഞാൻ ചിന്തിക്കുന്നു.
4.32.4
असुहृद्भिर्ममामित्रैर्नित्यमन्तरदर्शिभिः।
मम दोषानसम्भूतान् श्रावितो राघवानुजः ॥ ४.३२.४ ॥
എപ്പോഴും എന്റെ കുറ്റങ്ങൾ അന്വേഷിക്കുന്ന ശത്രുക്കളും ഹിതമല്ലാത്തവരും, സംഭവിക്കാത്ത എന്റെ കുറ്റങ്ങൾ രാഘവന്റെ അനുജനെ കേൾപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.
4.32.5
अत्र तावद् यथाबुद्धिः सर्वैरेव यथाविधि।
भावस्य निश्चयस्तावद् विज्ञेयो निपुणं शनैः ॥ ४.३२.५ ॥
ഇവിടെ ഇപ്പോൾ എല്ലാവരും സ്വന്തം ബുദ്ധിക്കനുസരിച്ച് വിധിപ്രകാരം, ഉദ്ദേശ്യത്തിന്റെ നിശ്ചയം സൂക്ഷ്മമായി, പതുക്കെ അറിയണം.
4.32.6
न खल्वस्ति मम त्रासो लक्ष्मणान्नापि राघवात्।
मित्रं स्वस्थानकुपितं जनयत्येव सम्भ्रमम् ॥ ४.३२.६ ॥
ലക്ഷ്മണനിൽ നിന്നോ രാഘവനിൽ നിന്നോ എനിക്ക് ഒരു ഭയവുമില്ല. സ്വസ്ഥാനത്ത് കോപിച്ച മിത്രം പരിഭ്രമം മാത്രമേ ഉണ്ടാക്കുന്നുള്ളൂ.
4.32.7
सर्वथा सुकरं मित्रं दुष्करं प्रतिपालनम्।
अनित्यत्वात् तु चित्तानां प्रीतिरल्पेऽपि भिद्यते ॥ ४.३२.७ ॥
സൗഹൃദം ഉണ്ടാക്കുന്നത് എല്ലാ വിധത്തിലും എളുപ്പമാണ്; എന്നാൽ അത് പാലിക്കുന്നത് ദുഷ്കരമാണ്. മനസ്സുകൾ അനിത്യമായതിനാൽ ചെറിയ കാര്യത്തിനും സ്നേഹം മുറിഞ്ഞുപോകുന്നു.
4.32.8
अतो निमित्तं त्रस्तोऽहं रामेण तु महात्मना।
यन्ममोपकृतं शक्यं प्रतिकर्तुं न तन्मया ॥ ४.३२.८ ॥
അതിനാൽ മഹാത്മാവായ രാമനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ ഭയപ്പെടുന്നു; അദ്ദേഹം എനിക്ക് ചെയ്ത ഉപകാരത്തിന് പ്രത്യുപകാരം ചെയ്യാൻ എനിക്ക് കഴിയില്ല.
4.32.9
सुग्रीवेणैवमुक्ते तु हनूमान् हरिपुंगवः।
उवाच स्वेन तर्केण मध्ये वानरमन्त्रिणाम् ॥ ४.३२.९ ॥
സുഗ്രീവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, വാനര മന്ത്രിമാരുടെ മധ്യത്തിൽ ഹരിശ്രേഷ്ഠനായ ഹനുമാൻ സ്വന്തം യുക്തിയോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
4.32.10
सर्वथा नैतदाश्चर्यं यत् त्वं हरिगणेश्वर।
न विस्मरसि सुस्निग्धमुपकारं कृतं शुभम् ॥ ४.३२.१० ॥
വാനരഗണങ്ങളുടെ അധിപതിയേ, അങ്ങ് ആ അത്യന്തം സ്നേഹപൂർണ്ണവും ശുഭവുമായ ഉപകാരം മറക്കാതിരിക്കുന്നത് ഒരിക്കലും അത്ഭുതമല്ല.
4.32.11
राघवेण तु वीरेण भयमुत्सृज्य दूरतः।
त्वत्प्रियार्थं हतो वाली शक्रतुल्यपराक्रमः ॥ ४.३२.११ ॥
വീരനായ രാഘവൻ ഭയം ഉപേക്ഷിച്ച്, ദൂരെനിന്നുതന്നെ അങ്ങയുടെ പ്രിയത്തിനായി ഇന്ദ്രതുല്യപരാക്രമനായ വാലിയെ വധിച്ചു.
4.32.12
सर्वथा प्रणयात् क्रुद्धो राघवो नात्र संशयः।
भ्रातरं सम्प्रहितवाँल्लक्ष्मणं लक्ष्मिवर्धनम् ॥ ४.३२.१२ ॥
രാഘവൻ സ്നേഹത്താൽത്തന്നെ കോപിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നതിൽ സംശയമില്ല; ഐശ്വര്യം വർധിപ്പിക്കുന്ന സഹോദരൻ ലക്ഷ്മണനെ അദ്ദേഹം അയച്ചിരിക്കുന്നു.
4.32.13
त्वं प्रमत्तो न जानीषे कालं कालविदां वर।
फुल्लसप्तच्छदश्यामा प्रवृत्ता तु शरच्छुभा ॥ ४.३२.१३ ॥
കാലമറിയുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ! നീ അശ്രദ്ധനാണ്, കാലം അറിയുന്നില്ല; പൂത്തുനിൽക്കുന്ന സപ്തച്ഛദ മരങ്ങളാൽ കറുത്തു തിളങ്ങുന്ന മംഗളകരമായ ശരത്കാലം എത്തിക്കഴിഞ്ഞു.
4.32.14
निर्मलग्रहनक्षत्रा द्यौः प्रणष्टबलाहका।
प्रसन्नाश्च दिशः सर्वाः सरितश्च सरांसि च ॥ ४.३२.१४ ॥
ആകാശം നിർമ്മലമായ ഗ്രഹനക്ഷത്രങ്ങളോടെയാണ്, മേഘങ്ങൾ നീങ്ങിപ്പോയി; എല്ലാ ദിശകളും നദികളും തടാകങ്ങളും പ്രസന്നമായിരിക്കുന്നു.
4.32.15
प्राप्तमुद्योगकालं तु नावैषि हरिपुंगव।
त्वं प्रमत्त इति व्यक्तं लक्ष्मणोऽयमिहागतः ॥ ४.३२.१५ ॥
വാനരശ്രേഷ്ഠാ! പ്രവൃത്തിക്കുള്ള സമയം എത്തി, എന്നിട്ടും നീ അറിയുന്നില്ല; നീ അശ്രദ്ധനാണെന്ന് വ്യക്തം, അതിനാലാണ് ഈ ലക്ഷ്മണൻ ഇവിടെ വന്നത്.
4.32.16
आर्तस्य हृतदारस्य परुषं पुरुषान्तरात्।
वचनं मर्षणीयं ते राघवस्य महात्मनः ॥ ४.३२.१६ ॥
ദുഃഖിതനും ഭാര്യയെ അപഹരിക്കപ്പെട്ടവനുമായ ഒരാളിൽ നിന്ന്, മറ്റൊരാളിലൂടെ വന്ന കഠിനവാക്കുകൾ നീ ക്ഷമിക്കേണ്ടതാണ്; അവ മഹാത്മാവായ രാഘവന്റെ വാക്കുകളാണ്.
4.32.17
कृतापराधस्य हि ते नान्यत् पश्याम्यहं क्षमम्।
अन्तरेणाञ्जलिं बद्ध्वा लक्ष्मणस्य प्रसादनात् ॥ ४.३२.१७ ॥
അപരാധം ചെയ്ത നിനക്ക്, ലക്ഷ്മണനെ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ കൈകൂപ്പുന്നതല്ലാതെ മറ്റൊരു ഉചിതമായ മാർഗവും ഞാൻ കാണുന്നില്ല.
4.32.18
नियुक्तैर्मन्त्रिभिर्वाच्यो ह्यवश्यं पार्थिवो हितम्।
इत एव भयं त्यक्त्वा ब्रवीम्यवधृतं वचः ॥ ४.३२.१८ ॥
നിയുക്തരായ മന്ത്രിമാർ രാജാവിനോട് ഹിതകരമായ വാക്ക് തീർച്ചയായും പറയണം; അതിനാൽ ഇവിടെനിന്ന് ഭയം വിട്ട് ഉറച്ച വാക്ക് ഞാൻ പറയുന്നു.
4.32.19
अभिक्रुद्धः समर्थो हि चापमुद्यम्य राघवः।
सदेवासुरगन्धर्वं वशे स्थापयितुं जगत् ॥ ४.३२.१९ ॥
രാഘവൻ അത്യന്തം കോപിച്ച് വില്ലെടുത്താൽ, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും ഉൾപ്പെട്ട ഈ ലോകത്തെ മുഴുവൻ വശത്താക്കാൻ അവന് കഴിയും.
4.32.20
न स क्षमः कोपयितुं यः प्रसाद्यः पुनर्भवेत्।
पूर्वोपकारं स्मरता कृतज्ञेन विशेषतः ॥ ४.३२.२० ॥
മുൻപ് ചെയ്ത ഉപകാരം ഓർമ്മിക്കുന്ന, വിശേഷിച്ചും കൃതജ്ഞനായ അവൻ, വീണ്ടും പ്രസാദിപ്പിക്കാവുന്നവനെ കോപിപ്പിക്കാൻ പ്രാപ്തനല്ല.
4.32.21
तस्य मूर्ध्ना प्रणम्य त्वं सपुत्रः ससुहृज्जनः।
राजंस्तिष्ठ स्वसमये भर्तुर्भार्येव तद्वशे ॥ ४.३२.२१ ॥
രാജാവേ! നീ പുത്രന്മാരോടും സുഹൃത്തുക്കളോടും കൂടി അവന് ശിരസ്സ് നമിച്ച്, നിന്റെ വാക്കനുസരിച്ച്, ഭർത്താവിന്റെ വശത്തിൽ കഴിയുന്ന ഭാര്യയെപ്പോലെ അവന്റെ അധീനത്തിൽ നിൽക്കുക.
4.32.22
न रामरामानुजशासनं त्वया
कपीन्द्र युक्तं मनसाप्यपोहितुम्।
मनो हि ते ज्ञास्यति मानुषं बलं
सराघवस्यास्य सुरेन्द्रवर्चसः ॥ ४.३२.२२ ॥
കപീന്ദ്രാ! രാമന്റെയും രാമാനുജന്റെയും കല്പന മനസ്സുകൊണ്ടുപോലും ലംഘിക്കുന്നത് നിനക്ക് യോജിച്ചതല്ല. ദേവേന്ദ്രതുല്യം തേജസ്വിയായ ഈ രാഘവന്റെ മാനുഷബലം നിന്റെ മനസ്സുതന്നെ അറിയും.