ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 4.33
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.33.1
अथ प्रतिसमादिष्टो लक्ष्मणः परवीरहा।
प्रविवेश गुहां रम्यां किष्किन्धां रामशासनात् ॥ ४.३३.१ ॥
ಆಗ ರಾಮನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಡೆದ, ಶತ್ರುವೀರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಕಿಷ್ಕಿಂಧೆಯ ರಮ್ಯ ಗುಹೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
4.33.2
द्वारस्था हरयस्तत्र महाकाया महाबलाः।
बभूवुर्लक्ष्मणं दृष्ट्वा सर्वे प्राञ्जलयः स्थिताः ॥ ४.३३.२ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಮಹಾಕಾಯರೂ ಮಹಾಬಲರೂ ಆದ ವಾನರರು ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ಕಂಡು ಎಲ್ಲರೂ ಕೈಮುಗಿದು ನಿಂತರು.
4.33.3
निःश्वसन्तं तु तं दृष्ट्वा क्रुद्धं दशरथात्मजम्।
बभूवुर्हरयस्त्रस्ता न चैनं पर्यवारयन् ॥ ४.३३.३ ॥
ದಶರಥನ ಮಗನು ಕೋಪದಿಂದ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ವಾನರರು ಭಯಗೊಂಡರು; ಅವನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿಯಲೂ ಧೈರ್ಯಪಡಲಿಲ್ಲ.
4.33.4
स तां रत्नमयीं दिव्यां श्रीमान् पुष्पितकाननाम्।
रम्यां रत्नसमाकीर्णां ददर्श महतीं गुहाम् ॥ ४.३३.४ ॥
ಆ ತೇಜಸ್ವಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ರತ್ನಮಯವಾದ, ದಿವ್ಯವಾದ, ಹೂಬಿಟ್ಟ ವನಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ರಮ್ಯವಾದ, ರತ್ನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ವಿಶಾಲ ಗುಹೆಯನ್ನು ಕಂಡನು.
4.33.5
हर्म्यप्रासादसम्बाधां नानारत्नोपशोभिताम्।
सर्वकामफलैर्वृक्षैः पुष्पितैरुपशोभिताम् ॥ ४.३३.५ ॥
ಆ ಗುಹೆಯು ಅರಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭವನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಹಲವು ರತ್ನಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವ ಫಲಗಳನ್ನು ಕೊಡುವ ಹೂಬಿಟ್ಟ ಮರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿತ್ತು.
4.33.6
देवगन्धर्वपुत्रैश्च वानरैः कामरूपिभिः।
दिव्यमाल्याम्बरधरैः शोभितां प्रियदर्शनैः ॥ ४.३३.६ ॥
ಆ ಗುಹೆಯು ದೇವ-ಗಂಧರ್ವ ಪುತ್ರರಿಂದಲೂ, ಇಚ್ಛಾನುಸಾರ ರೂಪ ಧರಿಸಬಲ್ಲ ವಾನರರಿಂದಲೂ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಅವರು ದಿವ್ಯ ಮಾಲೆ ಮತ್ತು ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ ನೋಡಲು ಪ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು.
4.33.7
चन्दनागुरुपद्मानां गन्धैः सुरभिगन्धिताम्।
मैरेयाणां मधूनां च सम्मोदितमहापथाम् ॥ ४.३३.७ ॥
ಶ್ರೀಗಂಧ, ಅಗರು ಮತ್ತು ಕಮಲದ ಸುಗಂಧದಿಂದ ಪರಿಮಳಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಮೈರೇಯ ಮತ್ತು ಜೇನು ಮದ್ಯದ ಪರಿಮಳದಿಂದ ಮಹಾಮಾರ್ಗಗಳು ಹರ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದವು.
4.33.8
विन्ध्यमेरुगिरिप्रख्यैः प्रासादैर्नैकभूमिभिः।
ददर्श गिरिनद्यश्च विमलास्तत्र राघवः ॥ ४.३३.८ ॥
ವಿಂಧ್ಯ ಮತ್ತು ಮೇರು ಪರ್ವತಗಳಂತೆ ಎತ್ತರದ, ಅನೇಕ ಅಂತಸ್ತಿನ ಭವನಗಳನ್ನೂ, ಸ್ವಚ್ಛ ಪರ್ವತ ನದಿಗಳನ್ನೂ ರಾಘವನು ಅಲ್ಲಿ ಕಂಡನು.
4.33.9
अङ्गदस्य गृहं रम्यं मैन्दस्य द्विविदस्य च।
गवयस्य गवाक्षस्य गजस्य शरभस्य च ॥ ४.३३.९ ॥
ಅಂಗದನ ರಮಣೀಯ ಗೃಹ, ಮೈಂದ ಮತ್ತು ದ್ವಿವಿದರ ಗೃಹ, ಗವಯ, ಗವಾಕ್ಷ, ಗಜ, ಶರಭರ ಗೃಹಗಳೂ.
4.33.10
विद्युन्मालेश्च सम्पातेः सूर्याक्षस्य हनूमतः।
वीरबाहोः सुबाहोश्च नलस्य च महात्मनः ॥ ४.३३.१० ॥
ವಿದ್ಯುನ್ಮಾಲಿ, ಸಂಪಾತಿ, ಸೂರ್ಯಾಕ್ಷ, ಹನುಮಂತ, ವೀರಬಾಹು, ಸುಬಾಹು ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮ ನಳರ ಗೃಹಗಳೂ.
4.33.11
कुमुदस्य सुषेणस्य तारजाम्बवतोस्तथा।
दधिवक्त्रस्य नीलस्य सुपाटलसुनेत्रयोः ॥ ४.३३.११ ॥
ಕುಮುದ, ಸುಷೇಣ, ತಾರ ಮತ್ತು ಜಾಂಬವಂತ, ದಧಿವಕ್ತ್ರ, ನೀಲ, ಸುಪಾಟಲ ಮತ್ತು ಸುನೇತ್ರರ ಗೃಹಗಳೂ.
4.33.12
एतेषां कपिमुख्यानां राजमार्गे महात्मनाम्।
ददर्श गृहमुख्यानि महासाराणि लक्ष्मणः ॥ ४.३३.१२ ॥
ರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಈ ಮಹಾತ್ಮ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾನರ ನಾಯಕರ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ದೃಢವಾದ ಗೃಹಗಳನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ನೋಡಿದನು.
4.33.13
पाण्डुराभ्रप्रकाशानि गन्धमाल्ययुतानि च।
प्रभूतधनधान्यानि स्त्रीरत्नैः शोभितानि च ॥ ४.३३.१३ ॥
ಆ ಮನೆಗಳು ಬಿಳಿಯ ಮೋಡಗಳಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದವು; ಸುಗಂಧ ಮತ್ತು ಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದವು; ಧನಧಾನ್ಯ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದವು; ಸ್ತ್ರೀರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿದ್ದವು.
4.33.14
पाण्डुरेण तु शैलेन परिक्षिप्तं दुरासदम्।
वानरेन्द्रगृहं रम्यं महेन्द्रसदनोपमम् ॥ ४.३३.१४ ॥
ವಾನರರಾಜನ ಆ ರಮ್ಯ ಗೃಹವು ಬಿಳಿಯ ಪರ್ವತದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿತ್ತು; ದುರ್ಗಮವಾಗಿತ್ತು; ಇಂದ್ರನ ಭವನಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿತ್ತು.
4.33.15
शुक्लैः प्रासादशिखरैः कैलासशिखरोपमैः।
सर्वकामफलैर्वृक्षैः पुष्पितैरुपशोभितम् ॥ ४.३३.१५ ॥
ಆ ಗೃಹವು ಕೈಲಾಸ ಶಿಖರಗಳಂತಹ ಬಿಳಿಯ ಪ್ರಾಸಾದ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು; ಸರ್ವಕಾಮ ಫಲ ನೀಡುವ, ಹೂಬಿಟ್ಟ ಮರಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತವಾಗಿತ್ತು.
4.33.16
महेन्द्रदत्तैः श्रीमद्भिर्नीलजीमूतसंनिभैः।
दिव्यपुष्पफलैर्वृक्षैः शीतच्छायैर्मनोरमैः ॥ ४.३३.१६ ॥
ಇಂದ್ರನು ನೀಡಿದ, ವೈಭವಯುತ, ನೀಲ ಮೇಘದಂತಿರುವ ಮರಗಳು ದಿವ್ಯ ಹೂ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು; ತಂಪಾದ ನೆರಳು ನೀಡಿ ಮನೋರಮವಾಗಿದ್ದವು.
4.33.17
हरिभिः संवृतद्वारं बलिभिः शस्त्रपाणिभिः।
दिव्यमाल्यावृतं शुभ्रं तप्तकाञ्चनतोरणम् ॥ ४.३३.१७ ॥
ಅದರ ಬಾಗಿಲು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಆಯುಧ ಹಿಡಿದ ಬಲಶಾಲಿ ವಾನರರಿಂದ ಕಾಯಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು; ದಿವ್ಯ ಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿ, ಶುಭ್ರವಾಗಿ, ಕರಗಿಸಿದ ಚಿನ್ನದ ತೋರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.
4.33.18
सुग्रीवस्य गृहं रम्यं प्रविवेश महाबलः।
अवार्यमाणः सौमित्रिर्महाभ्रमिव भास्करः ॥ ४.३३.१८ ॥
ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಸೌಮಿತ್ರಿ ಸುಗ್ರೀವನ ರಮ್ಯ ಗೃಹವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು; ಯಾರೂ ತಡೆಯಲಿಲ್ಲ; ಮಹಾಮೇಘವನ್ನು ಸೂರ್ಯನು ಸಾಗುವಂತೆ.
4.33.19
स सप्त कक्ष्या धर्मात्मा यानासनसमावृताः।
ददर्श सुमहद्गुप्तं ददर्शान्तःपुरं महत् ॥ ४.३३.१९ ॥
ಧರ್ಮಾತ್ಮನು ವಾಹನ ಮತ್ತು ಆಸನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಏಳು ಕಕ್ಷ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕಂಡನು; ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ ಮಹಾ ಅಂತಃಪುರವನ್ನು ಕಂಡನು.
4.33.20
हैमराजतपर्यङ्कैर्बहुभिश्च वरासनैः।
महार्हास्तरणोपेतैस्तत्र तत्र समावृतम् ॥ ४.३३.२० ॥
ಚಿನ್ನ-ಬೆಳ್ಳಿಯ ಮಂಚಗಳು, ಹಲವು ಉತ್ತಮ ಆಸನಗಳು, ಅಮೂಲ್ಯ ಹಾಸಿಗೆಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ತುಂಬಿದ್ದವು.
4.33.21
प्रविशन्नेव सततं शुश्राव मधुरस्वनम्।
तन्त्रीगीतसमाकीर्णं समतालपदाक्षरम् ॥ ४.३३.२१ ॥
ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೊಡನೆ ಸದಾ ಮಧುರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದನು; ತಂತಿವಾದ್ಯ ಗೀತಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಸಮ ತಾಳದ ಪದಾಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು.
4.33.22
बह्वीश्च विविधाकारा रूपयौवनगर्विताः।
स्त्रियः सुग्रीवभवने ददर्श स महाबलः ॥ ४.३३.२२ ॥
ಸುಗ್ರೀವನ ಭವನದಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾಬಲನು ರೂಪ-ಯೌವನ ಗರ್ವದಿಂದ ಕೂಡಿದ ನಾನಾ ರೂಪದ ಹಲವು ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ಕಂಡನು.
4.33.23
दृष्ट्वाभिजनसम्पन्नास्तत्र माल्यकृतस्रजः।
वरमाल्यकृतव्यग्रा भूषणोत्तमभूषिताः ॥ ४.३३.२३ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕುಲದ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ಕಂಡನು; ಅವರು ಹೂಮಾಲೆ ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದರು, ಉತ್ತಮ ಮಾಲೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ವ್ಯಗ್ರರಾಗಿದ್ದರು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತರಾಗಿದ್ದರು.
4.33.24
नातृप्तान् नाति चाव्यग्रान् नानुदात्तपरिच्छदान्।
सुग्रीवानुचरांश्चापि लक्षयामास लक्ष्मणः ॥ ४.३३.२४ ॥
ಸುಗ್ರೀವನ ಅನುಚರರನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಗಮನಿಸಿದನು; ಅವರು ಅತೃಪ್ತರಲ್ಲ, ಅತಿ ವ್ಯಗ್ರರಲ್ಲ, ಕೀಳು ವೇಷದವರಲ್ಲ.
4.33.25
कूजितं नूपुराणां च काञ्चीनां निःस्वनं तथा।
स निशम्य ततः श्रीमान् सौमित्रिर्लज्जितोऽभवत् ॥ ४.३३.२५ ॥
ಗೆಜ್ಜೆಗಳ ಝಣಝಣ ಮತ್ತು ಮೇಖಲೆಗಳ ನಾದವನ್ನು ಕೇಳಿ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಸೌಮಿತ್ರಿ ನಾಚಿಕೆಗೊಂಡನು.
4.33.26
रोषवेगप्रकुपितः श्रुत्वा चाभरणस्वनम्।
चकार ज्यास्वनं वीरो दिशः शब्देन पूरयन् ॥ ४.३३.२६ ॥
ಆಭರಣಗಳ ನಾದ ಕೇಳಿ ಕೋಪದ ವೇಗದಿಂದ ಕುಪಿತನಾದ ವೀರನು ಬಿಲ್ಲಿನ ಹೆದೆಯ ನಾದವನ್ನು ಮಾಡಿ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತುಂಬಿದನು.
4.33.27
चारित्रेण महाबाहुरपकृष्टः स लक्ष्मणः।
तस्थावेकान्तमाश्रित्य रामकोपसमन्वितः ॥ ४.३३.२७ ॥
ನಡತೆಯಿಂದ ಮಹಾಬಾಹುವಾದ ಆ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ತನ್ನನ್ನು ತಡೆದುಕೊಂಡು, ರಾಮನ ಕೋಪದಿಂದ ಕೂಡಿದವನಾಗಿ ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಡೆ ನಿಂತನು.
4.33.28
तेन चापस्वनेनाथ सुग्रीवः प्लवगाधिपः।
विज्ञायागमनं त्रस्तः स चचाल वरासनात् ॥ ४.३३.२८ ॥
ಆ ಬಿಲ್ಲಿನ ನಾದದಿಂದ ವಾನರಾಧಿಪತಿ ಸುಗ್ರೀವನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಆಗಮನವನ್ನು ತಿಳಿದು ಭಯಗೊಂಡು ತನ್ನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಸನದಿಂದ ನಡುಗಿದನು.
4.33.29
अङ्गदेन यथा मह्यं पुरस्तात् प्रतिवेदितम्।
सुव्यक्तमेष सम्प्राप्तः सौमित्रिर्भ्रातृवत्सलः ॥ ४.३३.२९ ॥
ಅಂಗದನು ಮೊದಲೇ ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿದಂತೆ, ಸಹೋದರ ಪ್ರೇಮಿಯಾದ ಸೌಮಿತ್ರಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.
4.33.30
अङ्गदेन समाख्यातो ज्यास्वनेन च वानरः।
बुबुधे लक्ष्मणं प्राप्तं मुखं चास्य व्यशुष्यत ॥ ४.३३.३० ॥
ಅಂಗದನಿಂದ ತಿಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಬಿಲ್ಲಿನ ಹೆದೆಯ ನಾದದಿಂದ ಆ ವಾನರನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ಅರಿತನು; ಅವನ ಮುಖವು ಒಣಗಿತು.
4.33.31
ततस्तारां हरिश्रेष्ठः सुग्रीवः प्रियदर्शनाम्।
उवाच हितमव्यग्रस्त्राससम्भ्रान्तमानसः ॥ ४.३३.३१ ॥
ಆಗ ವಾನರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಸುಗ್ರೀವನು, ಭಯದಿಂದ ಕಲಕದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಪ್ರಿಯದರ್ಶನೆಯಾದ ತಾರೆಗೆ ಹಿತವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದನು.
4.33.32
किं नु रुट्कारणं सुभ्रु प्रकृत्या मृदुमानसः।
सरोष इव सम्प्राप्तो येनायं राघवानुजः ॥ ४.३३.३२ ॥
ಸುಂದರ ಹುಬ್ಬುಗಳುಳ್ಳವಳೇ, ಸ್ವಭಾವತಃ ಮೃದು ಮನಸ್ಸಿನ ರಾಘವನ ಅನುಜನು ಕೋಪದಿಂದ ಬಂದಂತಿದೆ; ಈ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು?
4.33.33
किं पश्यसि कुमारस्य रोषस्थानमनिन्दिते।
न खल्वकारणे कोपमाहरेन्नरपुङ्गवः ॥ ४.३३.३३ ॥
ನಿರ್ದೋಷಳೇ, ಕುಮಾರನ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವನ್ನು ನೀನು ಕಾಣುತ್ತಿರುವೆಯಾ? ನಿಜವಾಗಿ ನರಶ್ರೇಷ್ಠನು ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಕೋಪ ತಾಳುವುದಿಲ್ಲ.
4.33.34
यद्यस्य कृतमस्माभिर्बुध्यसे किंचिदप्रियम्।
तद्बुद्ध्या सम्प्रधार्याशु क्षिप्रमेवाभिधीयताम् ॥ ४.३३.३४ ॥
ನಾವು ಅವನಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಯಾವುದಾದರೂ ಅಪ್ರಿಯ ಕಾರ್ಯ ನಿನಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ, ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಯೋಚಿಸಿ ಬೇಗನೆ ಹೇಳು.
4.33.35
अथवा स्वयमेवैनं द्रष्टुमर्हसि भामिनि।
वचनैः सान्त्वयुक्तैश्च प्रसादयितुमर्हसि ॥ ४.३३.३५ ॥
ಅಥವಾ, ಭಾಮಿನಿ, ನೀನೇ ಅವನನ್ನು ನೋಡಲು ಅರ್ಹಳು; ಸಮಾಧಾನದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸಂತೈಸಲೂ ಅರ್ಹಳು.
4.33.36
त्वद्दर्शने विशुद्धात्मा न स्म कोपं करिष्यति।
नहि स्त्रीषु महात्मानः क्वचित् कुर्वन्ति दारुणम् ॥ ४.३३.३६ ॥
ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ವಿಶುದ್ಧಾತ್ಮನಾದ ಅವನು ಕೋಪ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಮಹಾತ್ಮರು ಸ್ತ್ರೀಯರ ಬಗ್ಗೆ ಎಂದಿಗೂ ದಾರುಣವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.
4.33.37
त्वया सान्त्वैरुपक्रान्तं प्रसन्नेन्द्रियमानसम्।
ततः कमलपत्राक्षं द्रक्ष्याम्यहमरिंदमम् ॥ ४.३३.३७ ॥
ನಿನ್ನ ಸಾಂತ್ವನದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಶಾಂತವಾದ ಇಂದ್ರಿಯ ಮನಸ್ಸಿನ, ಕಮಲಪತ್ರಾಕ್ಷ, ಶತ್ರುದಮನನನ್ನು ಆಗ ನಾನು ನೋಡುತ್ತೇನೆ.
4.33.38
सा प्रस्खलन्ती मदविह्वलाक्षी
प्रलम्बकाञ्चीगुणहेमसूत्रा।
सलक्षणा लक्ष्मणसंनिधानं
जगाम तारा नमिताङ्गयष्टिः ॥ ४.३३.३८ ॥
ತೊದಲುತ್ತಾ, ಮದದಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟ ಕಣ್ಣುಗಳ, ಉದ್ದ ಚಿನ್ನದ ಸೊಂಟದ ದಾರ ಧರಿಸಿದ, ಸುಲಕ್ಷಣೆಯಾದ, ಬಾಗಿದ ದೇಹದ ತಾರೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋದಳು.
4.33.39
स तां समीक्ष्यैव हरीशपत्नीं
तस्थावुदासीनतया महात्मा।
अवाङ्मुखोऽभून्मनुजेन्द्रपुत्रः
स्त्रीसंनिकर्षाद् विनिवृत्तकोपः ॥ ४.३३.३९ ॥
ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಹರೀಶನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಉದಾಸೀನವಾಗಿ ನಿಂತನು; ಮನುಜೇಂದ್ರಪುತ್ರನು ಮುಖ ಕೆಳಗೆ ಮಾಡಿದನು; ಸ್ತ್ರೀಯ ಸಮೀಪದಿಂದ ಅವನ ಕೋಪ ಶಮಿಸಿತು.
4.33.40
सा पानयोगाच्च निवृत्तलज्जा
दृष्टिप्रसादाच्च नरेन्द्रसूनोः।
उवाच तारा प्रणयप्रगल्भं
वाक्यं महार्थं परिसान्त्वरूपम् ॥ ४.३३.४० ॥
ಮದ್ಯಪಾನದ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ರಾಜಕುಮಾರನ ಪ್ರಸನ್ನ ನೋಟದಿಂದ ನಾಚಿಕೆ ತೊರೆದ ತಾರೆ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಮಹಾರ್ಥವುಳ್ಳ, ಸಾಂತ್ವನದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡಿದಳು.
4.33.41
किं कोपमूलं मनुजेन्द्रपुत्र
कस्ते न संतिष्ठति वाङ्निदेशे।
कः शुष्कवृक्षं वनमापतन्तं
दावाग्निमासीदति निर्विशङ्कः ॥ ४.३३.४१ ॥
ಮನುಜೇಂದ್ರಪುತ್ರನೇ, ಕೋಪಕ್ಕೆ ಮೂಲವೇನು? ನಿನ್ನ ಮಾತಿನ ಆಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರು ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ? ಒಣಮರಗಳ ಕಾಡಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತಿರುವ ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚನ್ನು ಯಾರು ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಸಮೀಪಿಸುವರು?
4.33.42
स तस्या वचनं श्रुत्वा सान्त्वपूर्वमशङ्कितः।
भूयः प्रणयदृष्टार्थं लक्ष्मणो वाक्यमब्रवीत् ॥ ४.३३.४२ ॥
ಅವಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ನಿರ್ಭಯನಾಗಿ, ಮೊದಲು ಸಾಂತ್ವನದಿಂದ, ಸುಗ್ರೀವನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮತ್ತೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
4.33.43
किमयं कामवृत्तस्ते लुप्तधर्मार्थसंग्रहः।
भर्ता भर्तृहिते युक्ते न चैनमवबुध्यसे ॥ ४.३३.४३ ॥
ನಿನ್ನ ಪತಿ ಕಾಮವಶನಾಗಿ ಧರ್ಮಾರ್ಥಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆಯೇ? ಒಡೆಯನ ಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿರಬೇಕಾದವನನ್ನು ನೀನು ಅರಿಯುತ್ತಿಲ್ಲವೇ?
4.33.44
न चिन्तयति राज्यार्थं सोऽस्मान् शोकपरायणान्।
सामात्यपरिषत् तारे काममेवोपसेवते ॥ ४.३३.४४ ॥
ಅವನು ರಾಜ್ಯದ ವಿಷಯವನ್ನು ಚಿಂತಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವ ನಮ್ಮನ್ನೂ ಗಮನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ತಾರೇ, ಮಂತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಭೆಯೊಡನೆ ಅವನು ಕೇವಲ ಕಾಮದಲ್ಲಿಯೇ ತೊಡಗಿದ್ದಾನೆ.
4.33.45
स मासांश्चतुरः कृत्वा प्रमाणं प्लवगेश्वरः।
व्यतीतांस्तान् मदोदग्रो विहरन् नावबुध्यते ॥ ४.३३.४५ ॥
ಆ ವಾನರರಾಜ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳನ್ನು ಅಳತೆಯಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ; ಮದದಿಂದ ಉದ್ರೇಕಗೊಂಡು ವಿಹರಿಸುತ್ತಾ, ಕಳೆದ ಆ ತಿಂಗಳುಗಳನ್ನೂ ಅವನು ಅರಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ.
4.33.46
नहि धर्मार्थसिद्ध्यर्थं पानमेवं प्रशस्यते।
पानादर्थश्च कामश्च धर्मश्च परिहीयते ॥ ४.३३.४६ ॥
ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥದ ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮದ್ಯಪಾನವನ್ನು ಹೊಗಳುವುದಿಲ್ಲ. ಮದ್ಯಪಾನದಿಂದ ಅರ್ಥ, ಕಾಮ ಮತ್ತು ಧರ್ಮ ಮೂರೂ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತವೆ.
4.33.47
धर्मलोपो महांस्तावत् कृते ह्यप्रतिकुर्वतः।
अर्थलोपश्च मित्रस्य नाशे गुणवतो महान् ॥ ४.३३.४७ ॥
ಮಾಡಿದ ಉಪಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಫಲ ನೀಡದವನಿಗೆ ಧರ್ಮದ ನಾಶ ಮಹತ್ತರವಾಗುತ್ತದೆ; ಗುಣವಂತ ಮಿತ್ರನ ನಾಶದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥದ ನಾಶವೂ ದೊಡ್ಡದಾಗುತ್ತದೆ.
4.33.48
मित्रं ह्यर्थगुणश्रेष्ठं सत्यधर्मपरायणम्।
तद्द्वयं तु परित्यक्तं न तु धर्मे व्यवस्थितम् ॥ ४.३३.४८ ॥
ಅರ್ಥ-ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ, ಸತ್ಯಧರ್ಮಪರಾಯಣನಾದ ಮಿತ್ರನು — ಅವನ ಆ ಎರಡನ್ನೂ (ಅರ್ಥ-ಗುಣ) ತ್ಯಜಿಸಲಾಗಿದೆ; ಆದರೆ ಅವನು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆನಿಂತಿಲ್ಲ.
4.33.49
तदेवं प्रस्तुते कार्ये कार्यमस्माभिरुत्तरम्।
तत् कार्यं कार्यतत्त्वज्ञे त्वमुदाहर्तुमर्हसि ॥ ४.३३.४९ ॥
ಹೀಗೆ ಕಾರ್ಯವು ಮುಂದಿಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವಾಗ, ನಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಕರ್ತವ್ಯ ಇದು; ಕಾರ್ಯತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿತ ನೀನು ಆ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಲು ಅರ್ಹನು.
4.33.50
सा तस्य धर्मार्थसमाधियुक्तं
निशम्य वाक्यं मधुरस्वभावम्।
तारा गतार्थे मनुजेन्द्रकार्ये
विश्वासयुक्तं तमुवाच भूयः ॥ ४.३३.५० ॥
ಅವನ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮನ್ವಿತವಾದ, ಮಧುರ ಸ್ವಭಾವದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮನುಜೇಂದ್ರನ (ಸುಗ್ರೀವನ) ಕಾರ್ಯ ಸಿದ್ಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ತಾರೆ ಅವನಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದಳು.
4.33.51
न कोपकालः क्षितिपालपुत्र
न चापि कोपः स्वजने विधेयः।
त्वदर्थकामस्य जनस्य तस्य
प्रमादमप्यर्हसि वीर सोढुम् ॥ ४.३३.५१ ॥
ಓ ಕ್ಷಿತಿಪಾಲನ ಪುತ್ರನೇ, ಇದು ಕೋಪದ ಸಮಯವಲ್ಲ; ಸ್ವಜನರ ಮೇಲೆ ಕೋಪ ತೋರುವುದೂ ಸರಿಯಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವ ಆ ಮನುಷ್ಯನ ತಪ್ಪನ್ನೂ, ಓ ವೀರನೇ, ನೀನು ಸಹಿಸಬೇಕು.
4.33.52
कोपं कथं नाम गुणप्रकृष्टः
कुमार कुर्यादपकृष्टसत्त्वे।
कस्त्वद्विधः कोपवशं हि गच्छेत्
सत्त्वावरुद्धस्तपसः प्रसूतिः ॥ ४.३३.५२ ॥
ಓ ಕುಮಾರನೇ, ಗುಣಶ್ರೇಷ್ಠನು ಕೀಳು ಸ್ವಭಾವದವನ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಕೋಪ ತೋರಬಲ್ಲನು? ನಿನ್ನಂತಹವನು, ಸತ್ತ್ವದಿಂದ ನಿಗ್ರಹಿತನಾದ, ತಪಸ್ಸಿನ ಮೂಲನು, ಕೋಪದ ವಶನಾಗುವನೇ?
4.33.53
जानामि कोपं हरिवीरबन्धो-
र्जानामि कार्यस्य च कालसङ्गम्।
जानामि कार्यं त्वयि यत्कृतं न-
स्तच्चापि जानामि यदत्र कार्यम् ॥ ४.३३.५३ ॥
ಹರಿವೀರರ ಬಂಧು ಸುಗ್ರೀವನ ಕೋಪವನ್ನು ನಾನು ಬಲ್ಲೆ; ಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ಅದಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಕಾಲವನ್ನೂ ಬಲ್ಲೆ. ನಾವು ನಿನಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನೂ ಬಲ್ಲೆ; ಇಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನೂ ಬಲ್ಲೆ.
4.33.54
तच्चापि जानामि तथाविषह्यं
बलं नरश्रेष्ठ शरीरजस्य।
जानामि यस्मिंश्च जनेऽवबद्धं
कामेन सुग्रीवमसक्तमद्य ॥ ४.३३.५४ ॥
ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ದೇಹದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಕಾಮದ ಆ ಅಸಹನೀಯ ಬಲವನ್ನೂ ನಾನು ಬಲ್ಲೆ; ಇಂದು ಯಾರು ಕಾಮದಿಂದ ಬಂಧಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಇಂದು ಅಸಕ್ತನಾಗಿರುವ ಸುಗ್ರೀವ ಯಾರು ಎಂಬುದನ್ನೂ ಬಲ್ಲೆ.
4.33.55
न कामतन्त्रे तव बुद्धिरस्ति
त्वं वै यथा मन्युवशं प्रपन्नः।
न देशकालौ हि यथार्थधर्मा-
ववेक्षते कामरतिर्मनुष्यः ॥ ४.३३.५५ ॥
ನಿನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಕಾಮದ ಅಧೀನವಲ್ಲ; ನೀನು ಕೋಪದ ವಶವಾಗಿರುವೆ. ಕಾಮದಲ್ಲಿ ರತಿಯುಳ್ಳ ಮನುಷ್ಯನು ನಿಜ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ದೇಶ ಮತ್ತು ಕಾಲವನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
4.33.56
तं कामवृत्तं मम संनिकृष्टं
कामाभियोगाच्च विमुक्तलज्जम्।
क्षमस्व तावत् परवीरहन्त-
स्त्वद्भ्रातरं वानरवंशनाथम् ॥ ४.३३.५६ ॥
ಶತ್ರುವೀರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನೇ, ಕಾಮವಶದಿಂದ ನಡೆಯುವವನೂ, ನನ್ನ ಬಳಿಯಿರುವವನೂ, ಕಾಮದ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ ನಾಚಿಕೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟವನೂ ಆದ ಆತನನ್ನು—ವಾನರವಂಶದ ಒಡೆಯನಾದ ನಿನ್ನ ಸಹೋದರ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು—ಈಗಲಿಗೆ ಕ್ಷಮಿಸು.
4.33.57
महर्षयो धर्मतपोऽभिरामाः
कामानुकामाः प्रतिबद्धमोहाः।
अयं प्रकृत्या चपलः कपिस्तु
कथं न सज्जेत सुखेषु राजा ॥ ४.३३.५७ ॥
ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರಮಿಸುವ ಮಹರ್ಷಿಗಳೂ ಕಾಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಮೋಹದಿಂದ ಬಂಧಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಾನರನು ಸ್ವಭಾವತಃ ಚಂಚಲನು; ಈ ರಾಜನು ಸುಖಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳದಿರಲು ಸಾಧ್ಯ?
4.33.58
इत्येवमुक्त्वा वचनं महार्थं
सा वानरी लक्ष्मणमप्रमेयम्।
पुनः सखेदं मदविह्वलाक्षी
भर्तुर्हितं वाक्यमिदं बभाषे ॥ ४.३३.५८ ॥
ಹೀಗೆ ಮಹತ್ತಾದ ಅರ್ಥವುಳ್ಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ, ಮದದಿಂದ ಕಲಕಿದ ಕಣ್ಣುಗಳ ಆ ವಾನರಿ ಅಪ್ರಮೇಯನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ದುಃಖದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಪತಿಯ ಹಿತಕರವಾದ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡಿದಳು.
4.33.59
उद्योगस्तु चिराज्ञप्तः सुग्रीवेण नरोत्तम।
कामस्यापि विधेयेन तवार्थप्रतिसाधने ॥ ४.३३.५९ ॥
ನರೋತ್ತಮನೇ, ನಿನ್ನ ಕಾರ್ಯ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಸುಗ್ರೀವನು ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಆಸೆಗೆ ವಶನಾದವನ ಮೂಲಕವೂ ಅದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
4.33.60
आगता हि महावीर्या हरयः कामरूपिणः।
कोटीः शतसहस्राणि नानानगनिवासिनः ॥ ४.३३.६० ॥
ಮಹಾ ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳು, ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ರೂಪ ಧರಿಸಬಲ್ಲ, ವಿವಿಧ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ವಾನರರು ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.
4.33.61
तदागच्छ महाबाहो चारित्रं रक्षितं त्वया।
अच्छलं मित्रभावेन सतां दारावलोकनम् ॥ ४.३३.६१ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ, ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ಬಾ. ನಿನ್ನ ನಡತೆಯನ್ನು ನೀನೇ ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡಿರುವೆ. ಮಿತ್ರಭಾವದಿಂದ, ಕಪಟವಿಲ್ಲದೆ, ಸಜ್ಜನರು ಹೆಂಡತಿಯರನ್ನು ನೋಡುವುದು ಯೋಗ್ಯ.
4.33.62
तारया चाभ्यनुज्ञातस्त्वरया वापि चोदितः।
प्रविवेश महाबाहुरभ्यन्तरमरिंदमः ॥ ४.३३.६२ ॥
ತಾರೆಯ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು, ಅವಸರದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ, ಮಹಾಬಾಹುವೂ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಅಡಗಿಸುವವನೂ ಆದವನು ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
4.33.63
ततः सुग्रीवमासीनं काञ्चने परमासने।
महार्हास्तरणोपेते ददर्शादित्यसंनिभम् ॥ ४.३३.६३ ॥
ಆಗ ಅವನು ಚಿನ್ನದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಸನದ ಮೇಲೆ, ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಹಾಸಿಗೆಯಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ, ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಕಂಡನು.
4.33.64
दिव्याभरणचित्राङ्गं दिव्यरूपं यशस्विनम्।
दिव्यमाल्याम्बरधरं महेन्द्रमिव दुर्जयम् ॥ ४.३३.६४ ॥
ದಿವ್ಯ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಅಲಂಕೃತ ದೇಹವುಳ್ಳವರು, ದಿವ್ಯ ರೂಪದವರು, ಯಶಸ್ವಿಯಾದವರು; ದಿವ್ಯ ಮಾಲೆ ಮತ್ತು ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಮಹೇಂದ್ರನಂತೆ ಅಜೇಯರಾಗಿದ್ದರು.
4.33.65
दिव्याभरणमाल्याभिः प्रमदाभिः समावृतम्।
संरब्धतररक्ताक्षो बभूवान्तकसंनिभः ॥ ४.३३.६५ ॥
ದಿವ್ಯ ಆಭರಣ ಮತ್ತು ಮಾಲೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದು, ಕೋಪದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಯಮನಂತಾದರು.
4.33.66
रुमां तु वीरः परिरभ्य गाढं
वरासनस्थो वरहेमवर्णः।
ददर्श सौमित्रिमदीनसत्त्वं
विशालनेत्रः स विशालनेत्रम् ॥ ४.३३.६६ ॥
ವೀರ ಸುಗ್ರೀವನು ರುಮೆಯನ್ನು ಗಾಢವಾಗಿ ಆಲಿಂಗಿಸಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಚಿನ್ನದ ಕಾಂತಿಯಿಂದ, ಅದೀನ ಸತ್ತ್ವದ, ವಿಶಾಲ ನೇತ್ರದ ಸೌಮಿತ್ರಿಯನ್ನು ನೋಡಿದನು.