വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 4.33
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.33.1
अथ प्रतिसमादिष्टो लक्ष्मणः परवीरहा।
प्रविवेश गुहां रम्यां किष्किन्धां रामशासनात् ॥ ४.३३.१ ॥
അപ്പോൾ രാമന്റെ കല്പന ലഭിച്ച, ശത്രുവീരന്മാരെ വധിക്കുന്ന ലക്ഷ്മണൻ കിഷ്കിന്ധയിലെ മനോഹരമായ ഗുഹയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
4.33.2
द्वारस्था हरयस्तत्र महाकाया महाबलाः।
बभूवुर्लक्ष्मणं दृष्ट्वा सर्वे प्राञ्जलयः स्थिताः ॥ ४.३३.२ ॥
അവിടെ വാതിൽക്കൽ നിന്നിരുന്ന മഹാകായന്മാരും മഹാബലശാലികളുമായ വാനരന്മാർ ലക്ഷ്മണനെ കണ്ട് എല്ലാവരും കൈകൂപ്പി നിന്നു.
4.33.3
निःश्वसन्तं तु तं दृष्ट्वा क्रुद्धं दशरथात्मजम्।
बभूवुर्हरयस्त्रस्ता न चैनं पर्यवारयन् ॥ ४.३३.३ ॥
ദശരഥപുത്രൻ കോപത്താൽ ദീർഘനിശ്വാസം വിടുന്നത് കണ്ട് വാനരന്മാർ ഭയന്നുവിറച്ചു; അവനെ വളയാൻ പോലും അവർ ധൈര്യപ്പെട്ടില്ല.
4.33.4
स तां रत्नमयीं दिव्यां श्रीमान् पुष्पितकाननाम्।
रम्यां रत्नसमाकीर्णां ददर्श महतीं गुहाम् ॥ ४.३३.४ ॥
ആ തേജസ്വിയായ ലക്ഷ്മണൻ രത്നമയവും ദിവ്യവും പൂത്തുലഞ്ഞ വനങ്ങളുള്ളതും മനോഹരവും രത്നങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമായ ആ വലിയ ഗുഹ കണ്ടു.
4.33.5
हर्म्यप्रासादसम्बाधां नानारत्नोपशोभिताम्।
सर्वकामफलैर्वृक्षैः पुष्पितैरुपशोभिताम् ॥ ४.३३.५ ॥
ആ ഗുഹ മാളികകളും കൊട്ടാരങ്ങളും നിറഞ്ഞതും നാനാവിധ രത്നങ്ങളാൽ അലംകൃതവും സകല കാമഫലങ്ങളും നൽകുന്ന പൂത്ത വൃക്ഷങ്ങളാൽ ശോഭിക്കുന്നതുമായിരുന്നു.
4.33.6
देवगन्धर्वपुत्रैश्च वानरैः कामरूपिभिः।
दिव्यमाल्याम्बरधरैः शोभितां प्रियदर्शनैः ॥ ४.३३.६ ॥
ആ ഗുഹ ദേവ-ഗന്ധർവ പുത്രന്മാരാലും ഇഷ്ടരൂപം ധരിക്കാവുന്ന വാനരന്മാരാലും ശോഭിച്ചിരുന്നു; അവർ ദിവ്യമാലകളും വസ്ത്രങ്ങളും ധരിച്ച് കാണാൻ ഇമ്പമുള്ളവരായിരുന്നു.
4.33.7
चन्दनागुरुपद्मानां गन्धैः सुरभिगन्धिताम्।
मैरेयाणां मधूनां च सम्मोदितमहापथाम् ॥ ४.३३.७ ॥
ചന്ദനം, അകിൽ, താമരപ്പൂവ് എന്നിവയുടെ സുഗന്ധത്താൽ സുഗന്ധിതവും മൈരേയ, മധു എന്നിവയുടെ മണത്താൽ മഹാവീഥികൾ ആനന്ദിച്ചതുമായ നഗരം.
4.33.8
विन्ध्यमेरुगिरिप्रख्यैः प्रासादैर्नैकभूमिभिः।
ददर्श गिरिनद्यश्च विमलास्तत्र राघवः ॥ ४.३३.८ ॥
വിന്ധ്യ, മേരു പർവതങ്ങൾക്ക് തുല്യമായ, പല നിലകളുള്ള മന്ദിരങ്ങളും തെളിഞ്ഞ മലയാറുകളും രാഘവൻ അവിടെ കണ്ടു.
4.33.9
अङ्गदस्य गृहं रम्यं मैन्दस्य द्विविदस्य च।
गवयस्य गवाक्षस्य गजस्य शरभस्य च ॥ ४.३३.९ ॥
അംഗദന്റെ മനോഹരമായ ഗൃഹം, മൈന്ദന്റെയും ദ്വിവിദന്റെയും, ഗവയന്റെയും ഗവാക്ഷന്റെയും, ഗജന്റെയും ശരഭന്റെയും ഗൃഹങ്ങളും.
4.33.10
विद्युन्मालेश्च सम्पातेः सूर्याक्षस्य हनूमतः।
वीरबाहोः सुबाहोश्च नलस्य च महात्मनः ॥ ४.३३.१० ॥
വിദ്യുന്മാലി, സമ്പാതി, സൂര്യാക്ഷൻ, ഹനുമാൻ, വീരബാഹു, സുബാഹു, മഹാത്മാവായ നളൻ എന്നിവരുടെ ഗൃഹങ്ങളും.
4.33.11
कुमुदस्य सुषेणस्य तारजाम्बवतोस्तथा।
दधिवक्त्रस्य नीलस्य सुपाटलसुनेत्रयोः ॥ ४.३३.११ ॥
കുമുദന്റെയും സുഷേണന്റെയും, താരന്റെയും ജാംബവാന്റെയും, ദധിവക്ത്രന്റെയും നീലന്റെയും, സുപാടലന്റെയും സുനേത്രന്റെയും ഗൃഹങ്ങളും.
4.33.12
एतेषां कपिमुख्यानां राजमार्गे महात्मनाम्।
ददर्श गृहमुख्यानि महासाराणि लक्ष्मणः ॥ ४.३३.१२ ॥
രാജവീഥിയിൽ ഈ മഹാത്മാക്കളായ ശ്രേഷ്ഠ വാനരന്മാരുടെ ഉത്തമവും ദൃഢവുമായ ഗൃഹങ്ങൾ ലക്ഷ്മണൻ കണ്ടു.
4.33.13
पाण्डुराभ्रप्रकाशानि गन्धमाल्ययुतानि च।
प्रभूतधनधान्यानि स्त्रीरत्नैः शोभितानि च ॥ ४.३३.१३ ॥
ആ ഗൃഹങ്ങൾ വെൺമേഘങ്ങൾ പോലെ തിളങ്ങി; സുഗന്ധവും മാലകളും നിറഞ്ഞവയായിരുന്നു; ധനവും ധാന്യവും സമൃദ്ധമായിരുന്നു; സ്ത്രീരത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവയായിരുന്നു.
4.33.14
पाण्डुरेण तु शैलेन परिक्षिप्तं दुरासदम्।
वानरेन्द्रगृहं रम्यं महेन्द्रसदनोपमम् ॥ ४.३३.१४ ॥
വാനരരാജാവിന്റെ ആ മനോഹര ഗൃഹം വെണ്മയേറിയ പർവതത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു; സമീപിക്കാൻ പ്രയാസമായിരുന്നു; ഇന്ദ്രഭവനത്തിനു തുല്യമായിരുന്നു.
4.33.15
शुक्लैः प्रासादशिखरैः कैलासशिखरोपमैः।
सर्वकामफलैर्वृक्षैः पुष्पितैरुपशोभितम् ॥ ४.३३.१५ ॥
ആ ഗൃഹം കൈലാസശിഖരങ്ങൾ പോലെയുള്ള വെൺ പ്രാസാദശിഖരങ്ങളോടു കൂടിയതായിരുന്നു; സർവകാമഫലം നൽകുന്ന, പൂത്തുനിൽക്കുന്ന വൃക്ഷങ്ങളാൽ ശോഭിച്ചിരുന്നു.
4.33.16
महेन्द्रदत्तैः श्रीमद्भिर्नीलजीमूतसंनिभैः।
दिव्यपुष्पफलैर्वृक्षैः शीतच्छायैर्मनोरमैः ॥ ४.३३.१६ ॥
ഇന്ദ്രൻ നൽകിയതും ശ്രീമത്തും കറുത്ത മഴമേഘം പോലെയുള്ളതുമായ വൃക്ഷങ്ങൾ ദിവ്യപുഷ്പങ്ങളും ഫലങ്ങളും നൽകി; തണുത്ത തണൽ നൽകി മനോഹരമായിരുന്നു.
4.33.17
हरिभिः संवृतद्वारं बलिभिः शस्त्रपाणिभिः।
दिव्यमाल्यावृतं शुभ्रं तप्तकाञ्चनतोरणम् ॥ ४.३३.१७ ॥
അതിന്റെ വാതിൽ കയ്യിൽ ആയുധമേന്തിയ ശക്തരായ വാനരന്മാരാൽ കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു; ദിവ്യമാലകളാൽ മൂടി, ശുഭ്രമായി, തപ്തസ്വർണ്ണ തോരണമുള്ളതായിരുന്നു.
4.33.18
सुग्रीवस्य गृहं रम्यं प्रविवेश महाबलः।
अवार्यमाणः सौमित्रिर्महाभ्रमिव भास्करः ॥ ४.३३.१८ ॥
മഹാബലനായ സൗമിത്രി സുഗ്രീവന്റെ മനോഹര ഗൃഹത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; ആരും തടഞ്ഞില്ല; മഹാമേഘത്തെ സൂര്യൻ കടന്നുപോകുന്നതുപോലെ.
4.33.19
स सप्त कक्ष्या धर्मात्मा यानासनसमावृताः।
ददर्श सुमहद्गुप्तं ददर्शान्तःपुरं महत् ॥ ४.३३.१९ ॥
ധർമ്മാത്മാവ് വാഹനങ്ങളും ആസനങ്ങളും നിറഞ്ഞ ഏഴ് കക്ഷ്യകൾ കണ്ടു; അതീവ സുരക്ഷിതമായ മഹത്തായ അന്തഃപുരവും കണ്ടു.
4.33.20
हैमराजतपर्यङ्कैर्बहुभिश्च वरासनैः।
महार्हास्तरणोपेतैस्तत्र तत्र समावृतम् ॥ ४.३३.२० ॥
സ്വർണ്ണ, വെള്ളി കട്ടിലുകളും അനേകം ഉത്തമാസനങ്ങളും വിലപിടിപ്പുള്ള വിരികളും അവിടവിടെ നിറഞ്ഞിരുന്നു.
4.33.21
प्रविशन्नेव सततं शुश्राव मधुरस्वनम्।
तन्त्रीगीतसमाकीर्णं समतालपदाक्षरम् ॥ ४.३३.२१ ॥
പ്രവേശിച്ചയുടനെ തുടർച്ചയായി മധുരസ്വരം കേട്ടു; തന്ത്രീവാദ്യഗീതങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും സമതാളത്തിലുള്ള പദങ്ങളും അക്ഷരങ്ങളും ഉള്ളതുമായിരുന്നു.
4.33.22
बह्वीश्च विविधाकारा रूपयौवनगर्विताः।
स्त्रियः सुग्रीवभवने ददर्श स महाबलः ॥ ४.३३.२२ ॥
സുഗ്രീവന്റെ ഭവനത്തിൽ ആ മഹാബലൻ രൂപയൗവനഗർവ്വമുള്ള വിവിധ രൂപങ്ങളിലുള്ള അനേകം സ്ത്രീകളെ കണ്ടു.
4.33.23
दृष्ट्वाभिजनसम्पन्नास्तत्र माल्यकृतस्रजः।
वरमाल्यकृतव्यग्रा भूषणोत्तमभूषिताः ॥ ४.३३.२३ ॥
അവിടെ ഉത്തമകുലജകളായ സ്ത്രീകളെ കണ്ടു; അവർ മാലകൾ കെട്ടുന്നവരായിരുന്നു, ഉത്തമമാലകൾ ഒരുക്കുന്നതിൽ വ്യാപൃതരായിരുന്നു, ഉത്തമാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞിരുന്നു.
4.33.24
नातृप्तान् नाति चाव्यग्रान् नानुदात्तपरिच्छदान्।
सुग्रीवानुचरांश्चापि लक्षयामास लक्ष्मणः ॥ ४.३३.२४ ॥
സുഗ്രീവന്റെ അനുചരന്മാരെ ലക്ഷ്മണൻ ശ്രദ്ധിച്ചു; അവർ അതൃപ്തരല്ല, അധികം വ്യഗ്രരല്ല, താഴ്ന്ന വേഷമുള്ളവരുമല്ല.
4.33.25
कूजितं नूपुराणां च काञ्चीनां निःस्वनं तथा।
स निशम्य ततः श्रीमान् सौमित्रिर्लज्जितोऽभवत् ॥ ४.३३.२५ ॥
ചിലമ്പുകളുടെ കിലുക്കവും അരഞ്ഞാണങ്ങളുടെ നാദവും കേട്ട് ശ്രീമാനായ സൗമിത്രി ലജ്ജിതനായി.
4.33.26
रोषवेगप्रकुपितः श्रुत्वा चाभरणस्वनम्।
चकार ज्यास्वनं वीरो दिशः शब्देन पूरयन् ॥ ४.३३.२६ ॥
ആഭരണങ്ങളുടെ ശബ്ദം കേട്ട് ക്രോധവേഗത്താൽ കുപിതനായ വീരൻ വില്ലിന്റെ ഞാൺ മുഴക്കി, ആ ശബ്ദം ദിക്കുകളെ നിറച്ചു.
4.33.27
चारित्रेण महाबाहुरपकृष्टः स लक्ष्मणः।
तस्थावेकान्तमाश्रित्य रामकोपसमन्वितः ॥ ४.३३.२७ ॥
ആചാരത്താൽ മഹാബാഹുവായ ആ ലക്ഷ്മണൻ സ്വയം അടക്കി, രാമന്റെ കോപത്തോടു കൂടി ഒരിടത്ത് ഏകാന്തമായി നിന്നു.
4.33.28
तेन चापस्वनेनाथ सुग्रीवः प्लवगाधिपः।
विज्ञायागमनं त्रस्तः स चचाल वरासनात् ॥ ४.३३.२८ ॥
ആ വില്ലൊലിയാൽ വാനരാധിപനായ സുഗ്രീവൻ ലക്ഷ്മണന്റെ വരവറിഞ്ഞ്, ഭയന്ന്, തന്റെ ഉത്തമാസനത്തിൽനിന്ന് വിറച്ചു.
4.33.29
अङ्गदेन यथा मह्यं पुरस्तात् प्रतिवेदितम्।
सुव्यक्तमेष सम्प्राप्तः सौमित्रिर्भ्रातृवत्सलः ॥ ४.३३.२९ ॥
അംഗദൻ മുമ്പ് എന്നെ അറിയിച്ചതുപോലെ, സഹോദരവത്സലനായ സൗമിത്രി ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു എന്നത് വ്യക്തമാണ്.
4.33.30
अङ्गदेन समाख्यातो ज्यास्वनेन च वानरः।
बुबुधे लक्ष्मणं प्राप्तं मुखं चास्य व्यशुष्यत ॥ ४.३३.३० ॥
അംഗദൻ അറിയിച്ചതിനാലും വില്ലിന്റെ ഞാൺ ശബ്ദത്താലും ആ വാനരൻ ലക്ഷ്മണൻ എത്തിയെന്ന് അറിഞ്ഞു; അവന്റെ മുഖം വരണ്ടു.
4.33.31
ततस्तारां हरिश्रेष्ठः सुग्रीवः प्रियदर्शनाम्।
उवाच हितमव्यग्रस्त्राससम्भ्रान्तमानसः ॥ ४.३३.३१ ॥
അപ്പോൾ വാനരശ്രേഷ്ഠനായ സുഗ്രീവൻ, ഭയത്താൽ കലങ്ങാത്ത മനസ്സോടെ, പ്രിയദർശനയായ താരയോട് ഹിതവാക്യങ്ങൾ പറഞ്ഞു.
4.33.32
किं नु रुट्कारणं सुभ्रु प्रकृत्या मृदुमानसः।
सरोष इव सम्प्राप्तो येनायं राघवानुजः ॥ ४.३३.३२ ॥
സുന്ദരഭ്രൂവായവളേ, സ്വഭാവത്താൽ മൃദുമനസ്കനായ രാഘവന്റെ അനുജൻ കോപത്തോടെ എത്തിയതെന്തുകൊണ്ട്? കോപത്തിന്റെ കാരണമെന്ത്?
4.33.33
किं पश्यसि कुमारस्य रोषस्थानमनिन्दिते।
न खल्वकारणे कोपमाहरेन्नरपुङ्गवः ॥ ४.३३.३३ ॥
കുറ്റമറ്റവളേ, കുമാരന്റെ കോപത്തിന് കാരണം നീ കാണുന്നുണ്ടോ? നരശ്രേഷ്ഠൻ കാരണമില്ലാതെ കോപം വരുത്തുകയില്ല.
4.33.34
यद्यस्य कृतमस्माभिर्बुध्यसे किंचिदप्रियम्।
तद्बुद्ध्या सम्प्रधार्याशु क्षिप्रमेवाभिधीयताम् ॥ ४.३३.३४ ॥
ഞങ്ങൾ അവനോട് ചെയ്ത വല്ല അപ്രിയവും നിനക്കറിയാമെങ്കിൽ, ബുദ്ധിപൂർവ്വം ആലോചിച്ച് വേഗം പറയൂ.
4.33.35
अथवा स्वयमेवैनं द्रष्टुमर्हसि भामिनि।
वचनैः सान्त्वयुक्तैश्च प्रसादयितुमर्हसि ॥ ४.३३.३५ ॥
അല്ലെങ്കിൽ, ഭാമിനീ, നീതന്നെ അവനെ കാണുവാൻ അർഹയാണ്; ആശ്വാസവാക്കുകളാൽ അവനെ പ്രസാദിപ്പിക്കുവാനും അർഹയാണ്.
4.33.36
त्वद्दर्शने विशुद्धात्मा न स्म कोपं करिष्यति।
नहि स्त्रीषु महात्मानः क्वचित् कुर्वन्ति दारुणम् ॥ ४.३३.३६ ॥
നിന്നെ കാണുമ്പോൾ വിശുദ്ധാത്മാവായ അവൻ കോപിക്കുകയില്ല. മഹാത്മാക്കൾ സ്ത്രീകളോട് ഒരിക്കലും ക്രൂരമായി പെരുമാറാറില്ല.
4.33.37
त्वया सान्त्वैरुपक्रान्तं प्रसन्नेन्द्रियमानसम्।
ततः कमलपत्राक्षं द्रक्ष्याम्यहमरिंदमम् ॥ ४.३३.३७ ॥
നിന്റെ ആശ്വാസവാക്കുകളാൽ ശാന്തമായ ഇന്ദ്രിയങ്ങളും മനസ്സുമുള്ള, താമരയിതൾ പോലുള്ള കണ്ണുകളുള്ള, ശത്രുനിഗ്രഹകനെ അപ്പോൾ ഞാൻ കാണും.
4.33.38
सा प्रस्खलन्ती मदविह्वलाक्षी
प्रलम्बकाञ्चीगुणहेमसूत्रा।
सलक्षणा लक्ष्मणसंनिधानं
जगाम तारा नमिताङ्गयष्टिः ॥ ४.३३.३८ ॥
ഇടറി നടന്ന, മദത്താൽ വിഹ്വലമായ കണ്ണുകളുള്ള, നീണ്ട സ്വർണ്ണ അരഞ്ഞാണമണിഞ്ഞ, സുലക്ഷണയായ, വളഞ്ഞ ദേഹമുള്ള താര ലക്ഷ്മണന്റെ സമീപത്തേക്ക് പോയി.
4.33.39
स तां समीक्ष्यैव हरीशपत्नीं
तस्थावुदासीनतया महात्मा।
अवाङ्मुखोऽभून्मनुजेन्द्रपुत्रः
स्त्रीसंनिकर्षाद् विनिवृत्तकोपः ॥ ४.३३.३९ ॥
ആ മഹാത്മാവ് ഹരീശപത്നിയെ കണ്ട് ഉദാസീനനായി നിന്നു; മനുജേന്ദ്രപുത്രൻ മുഖം താഴ്ത്തി; സ്ത്രീയുടെ സാന്നിധ്യത്താൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കോപം ശമിച്ചു.
4.33.40
सा पानयोगाच्च निवृत्तलज्जा
दृष्टिप्रसादाच्च नरेन्द्रसूनोः।
उवाच तारा प्रणयप्रगल्भं
वाक्यं महार्थं परिसान्त्वरूपम् ॥ ४.३३.४० ॥
മദ്യപാനത്തിന്റെ ഫലത്താലും രാജകുമാരന്റെ പ്രസന്നമായ നോട്ടത്താലും ലജ്ജ വിട്ട താര, സ്നേഹത്താൽ ധൈര്യത്തോടെ മഹാർഥമുള്ള, ആശ്വാസരൂപമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
4.33.41
किं कोपमूलं मनुजेन्द्रपुत्र
कस्ते न संतिष्ठति वाङ्निदेशे।
कः शुष्कवृक्षं वनमापतन्तं
दावाग्निमासीदति निर्विशङ्कः ॥ ४.३३.४१ ॥
മനുജേന്ദ്രപുത്രാ, കോപത്തിന്റെ മൂലം എന്ത്? നിന്റെ വാക്കിന്റെ കല്പനയിൽ ആരാണ് നിൽക്കാത്തത്? ഉണങ്ങിയ മരങ്ങളുള്ള കാട്ടിലേക്ക് വീഴുന്ന കാട്ടുതീയെ ആരാണ് ഭയമില്ലാതെ സമീപിക്കുക?
4.33.42
स तस्या वचनं श्रुत्वा सान्त्वपूर्वमशङ्कितः।
भूयः प्रणयदृष्टार्थं लक्ष्मणो वाक्यमब्रवीत् ॥ ४.३३.४२ ॥
അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ലക്ഷ്മണൻ ഭയമില്ലാതെ, ആദ്യം ആശ്വസിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, സുഗ്രീവന്റെ സ്നേഹം മനസ്സിൽ വെച്ച് വീണ്ടും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
4.33.43
किमयं कामवृत्तस्ते लुप्तधर्मार्थसंग्रहः।
भर्ता भर्तृहिते युक्ते न चैनमवबुध्यसे ॥ ४.३३.४३ ॥
നിന്റെ ഭർത്താവ് കാമവശനായി ധർമ്മാർത്ഥ സമ്പാദനം നഷ്ടപ്പെടുത്തിയോ? യജമാനന്റെ ഹിതത്തിൽ മുഴുകേണ്ടവനെ നീ തിരിച്ചറിയുന്നില്ലേ?
4.33.44
न चिन्तयति राज्यार्थं सोऽस्मान् शोकपरायणान्।
सामात्यपरिषत् तारे काममेवोपसेवते ॥ ४.३३.४४ ॥
അവൻ രാജ്യകാര്യം ചിന്തിക്കുന്നില്ല; ദുഃഖത്തിൽ മുഴുകിയ ഞങ്ങളെയും ഓർക്കുന്നില്ല. താരേ, മന്ത്രിമാരും സഭയുമുണ്ടായിട്ടും അവൻ കാമത്തിൽ മാത്രം മുഴുകുന്നു.
4.33.45
स मासांश्चतुरः कृत्वा प्रमाणं प्लवगेश्वरः।
व्यतीतांस्तान् मदोदग्रो विहरन् नावबुध्यते ॥ ४.३३.४५ ॥
ആ വാനരരാജൻ നാലു മാസം അളവായി വെച്ചിരിക്കുന്നു; മദത്താൽ ഉന്മത്തനായി വിഹരിച്ച്, കഴിഞ്ഞുപോയ ആ മാസങ്ങളും അവൻ അറിയുന്നില്ല.
4.33.46
नहि धर्मार्थसिद्ध्यर्थं पानमेवं प्रशस्यते।
पानादर्थश्च कामश्च धर्मश्च परिहीयते ॥ ४.३३.४६ ॥
ധർമ്മാർത്ഥ സിദ്ധിക്കായി ഇങ്ങനെ മദ്യപാനം പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നില്ല. മദ്യപാനത്താൽ അർത്ഥവും കാമവും ധർമ്മവും ക്ഷയിക്കുന്നു.
4.33.47
धर्मलोपो महांस्तावत् कृते ह्यप्रतिकुर्वतः।
अर्थलोपश्च मित्रस्य नाशे गुणवतो महान् ॥ ४.३३.४७ ॥
ചെയ്ത ഉപകാരത്തിന് പ്രതിഫലം നൽകാത്തവന് ധർമ്മനാശം വലുതാകുന്നു; ഗുണവാനായ മിത്രത്തിന്റെ നാശത്തിൽ അർത്ഥനാശവും വലുതാകുന്നു.
4.33.48
मित्रं ह्यर्थगुणश्रेष्ठं सत्यधर्मपरायणम्।
तद्द्वयं तु परित्यक्तं न तु धर्मे व्यवस्थितम् ॥ ४.३३.४८ ॥
അർത്ഥത്തിലും ഗുണത്തിലും ശ്രേഷ്ഠനും സത്യധർമ്മപരായണനുമായ മിത്രം — അവന്റെ ആ ഇരട്ടയെ (അർത്ഥ-ഗുണങ്ങളെ) ഉപേക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു; എന്നാൽ അവൻ ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരപ്പെട്ടിട്ടില്ല.
4.33.49
तदेवं प्रस्तुते कार्ये कार्यमस्माभिरुत्तरम्।
तत् कार्यं कार्यतत्त्वज्ञे त्वमुदाहर्तुमर्हसि ॥ ४.३३.४९ ॥
ഇങ്ങനെ കാര്യം അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കെ, നമ്മുടെ അടുത്ത കടമ ഇതാണ്; കാര്യതത്ത്വം അറിയുന്ന നീ ആ കടമ പറയാൻ യോഗ്യനാണ്.
4.33.50
सा तस्य धर्मार्थसमाधियुक्तं
निशम्य वाक्यं मधुरस्वभावम्।
तारा गतार्थे मनुजेन्द्रकार्ये
विश्वासयुक्तं तमुवाच भूयः ॥ ४.३३.५० ॥
അവന്റെ ധർമ്മാർത്ഥസമന്വിതവും മധുരസ്വഭാവവുമായ വാക്കുകൾ കേട്ട്, മനുജേന്ദ്രന്റെ (സുഗ്രീവന്റെ) കാര്യം സാധിച്ചതിനെക്കുറിച്ച് വിശ്വാസത്തോടെ താര അവനോട് വീണ്ടും പറഞ്ഞു.
4.33.51
न कोपकालः क्षितिपालपुत्र
न चापि कोपः स्वजने विधेयः।
त्वदर्थकामस्य जनस्य तस्य
प्रमादमप्यर्हसि वीर सोढुम् ॥ ४.३३.५१ ॥
ഹേ ക്ഷിതിപാലപുത്രാ, ഇത് കോപത്തിന്റെ സമയമല്ല; സ്വജനങ്ങളോട് കോപം കാണിക്കുന്നതും ഉചിതമല്ല. നിന്റെ കാര്യം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ആ മനുഷ്യന്റെ പിഴവും, വീരാ, നീ സഹിക്കണം.
4.33.52
कोपं कथं नाम गुणप्रकृष्टः
कुमार कुर्यादपकृष्टसत्त्वे।
कस्त्वद्विधः कोपवशं हि गच्छेत्
सत्त्वावरुद्धस्तपसः प्रसूतिः ॥ ४.३३.५२ ॥
ഹേ കുമാരാ, ഗുണങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ താഴ്ന്ന സ്വഭാവമുള്ളവനോട് എങ്ങനെ കോപിക്കും? നിന്നെപ്പോലുള്ള ആരാണ് സത്ത്വത്താൽ നിയന്ത്രിതനും തപസ്സിന്റെ ഉറവിടവുമായി കോപത്തിന്റെ വശത്തേക്കു പോകുക?
4.33.53
जानामि कोपं हरिवीरबन्धो-
र्जानामि कार्यस्य च कालसङ्गम्।
जानामि कार्यं त्वयि यत्कृतं न-
स्तच्चापि जानामि यदत्र कार्यम् ॥ ४.३३.५३ ॥
ഹരിവീരന്മാരുടെ ബന്ധുവായ സുഗ്രീവന്റെ കോപം ഞാൻ അറിയുന്നു; കാര്യവും അതിനു യോജിച്ച കാലസംഗമവും ഞാൻ അറിയുന്നു. നിനക്കായി ഞങ്ങൾ ചെയ്ത കർത്തവ്യവും ഞാൻ അറിയുന്നു; ഇവിടെ ചെയ്യേണ്ടതും ഞാൻ അറിയുന്നു.
4.33.54
तच्चापि जानामि तथाविषह्यं
बलं नरश्रेष्ठ शरीरजस्य।
जानामि यस्मिंश्च जनेऽवबद्धं
कामेन सुग्रीवमसक्तमद्य ॥ ४.३३.५४ ॥
നരശ്രേഷ്ഠാ, ശരീരത്തിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന കാമത്തിന്റെ ആ സഹിക്കാനാകാത്ത ശക്തിയും ഞാൻ അറിയുന്നു; ഇന്ന് കാമത്താൽ ബന്ധിതനായ ആള് ആരെന്നും ഇന്ന് ആസക്തനല്ലാത്ത സുഗ്രീവൻ ആരെന്നും ഞാൻ അറിയുന്നു.
4.33.55
न कामतन्त्रे तव बुद्धिरस्ति
त्वं वै यथा मन्युवशं प्रपन्नः।
न देशकालौ हि यथार्थधर्मा-
ववेक्षते कामरतिर्मनुष्यः ॥ ४.३३.५५ ॥
നിന്റെ ബുദ്ധി കാമത്തിന്റെ അധീനത്തിലല്ല; നീ തന്നെ കോപത്തിന്റെ വശത്തിൽ വീണിരിക്കുന്നു. കാമത്തിൽ രമിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ യഥാർത്ഥ ധർമ്മത്തിന് യോജിച്ച ദേശവും കാലവും പരിഗണിക്കുന്നില്ല.
4.33.56
तं कामवृत्तं मम संनिकृष्टं
कामाभियोगाच्च विमुक्तलज्जम्।
क्षमस्व तावत् परवीरहन्त-
स्त्वद्भ्रातरं वानरवंशनाथम् ॥ ४.३३.५६ ॥
ശത്രുവീരന്മാരെ സംഹരിക്കുന്നവനേ, കാമവശത്താൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നവനും എന്നോട് അടുത്തവനും കാമാക്രമണത്താൽ ലജ്ജ വിട്ടവനുമായ അവനെ—വാനരവംശനാഥനായ നിന്റെ സഹോദരൻ സുഗ്രീവനെ—ഇപ്പോൾ ക്ഷമിക്കൂ.
4.33.57
महर्षयो धर्मतपोऽभिरामाः
कामानुकामाः प्रतिबद्धमोहाः।
अयं प्रकृत्या चपलः कपिस्तु
कथं न सज्जेत सुखेषु राजा ॥ ४.३३.५७ ॥
ധർമ്മത്തിലും തപസ്സിലും രമിക്കുന്ന മഹർഷിമാർ പോലും കാമത്തെ പിന്തുടർന്ന് മോഹത്താൽ ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ വാനരൻ സ്വഭാവത്താൽ തന്നെ ചപലനാണ്; ഈ രാജാവ് സുഖങ്ങളിൽ എങ്ങനെ ആസക്തനാകാതിരിക്കും?
4.33.58
इत्येवमुक्त्वा वचनं महार्थं
सा वानरी लक्ष्मणमप्रमेयम्।
पुनः सखेदं मदविह्वलाक्षी
भर्तुर्हितं वाक्यमिदं बभाषे ॥ ४.३३.५८ ॥
ഇപ്രകാരം മഹത്തായ അർത്ഥമുള്ള വാക്കുകൾ പറഞ്ഞശേഷം, മദംകൊണ്ട് വിഹ്വലമായ കണ്ണുകളുള്ള ആ വാനരി അപ്രമേയനായ ലക്ഷ്മണനോട് ദുഃഖത്തോടെ വീണ്ടും ഭർത്താവിന് ഹിതകരമായ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
4.33.59
उद्योगस्तु चिराज्ञप्तः सुग्रीवेण नरोत्तम।
कामस्यापि विधेयेन तवार्थप्रतिसाधने ॥ ४.३३.५९ ॥
നരോത്തമാ, നിന്റെ കാര്യസാധനത്തിനുള്ള ഉദ്യമം വളരെക്കാലം മുമ്പേ സുഗ്രീവൻ കല്പിച്ചിരിക്കുന്നു; കാമത്തിന് വിധേയനായവനാൽ തന്നെയും അത് സാധിക്കുന്നു.
4.33.60
आगता हि महावीर्या हरयः कामरूपिणः।
कोटीः शतसहस्राणि नानानगनिवासिनः ॥ ४.३३.६० ॥
മഹാവീര്യരും ഇഷ്ടരൂപം ധരിക്കാൻ കഴിവുള്ളവരും വിവിധ പർവതങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നവരുമായ വാനരന്മാർ കോടിക്കണക്കിനും ലക്ഷക്കണക്കിനും എത്തിച്ചേർന്നിരിക്കുന്നു.
4.33.61
तदागच्छ महाबाहो चारित्रं रक्षितं त्वया।
अच्छलं मित्रभावेन सतां दारावलोकनम् ॥ ४.३३.६१ ॥
അതുകൊണ്ട്, മഹാബാഹോ, വരൂ. നിന്റെ നടപ്പ് നീ തന്നെ കാത്തിട്ടുണ്ട്. സൗഹൃദഭാവത്തോടെ, വഞ്ചനയില്ലാതെ, സജ്ജനങ്ങൾ ഭാര്യമാരെ കാണുന്നത് ഉചിതമാണ്.
4.33.62
तारया चाभ्यनुज्ञातस्त्वरया वापि चोदितः।
प्रविवेश महाबाहुरभ्यन्तरमरिंदमः ॥ ४.३३.६२ ॥
താരയാൽ അനുവാദം ലഭിച്ച്, വേഗത്തിൽ പ്രേരിതനായി, മഹാബാഹുവും ശത്രുനാശകനുമായവൻ അകത്തേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
4.33.63
ततः सुग्रीवमासीनं काञ्चने परमासने।
महार्हास्तरणोपेते ददर्शादित्यसंनिभम् ॥ ४.३३.६३ ॥
അപ്പോൾ അവൻ സ്വർണ്ണത്തിലുള്ള ഉത്തമമായ ആസനത്തിൽ, വിലയേറിയ വിരിപ്പുകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതിൽ ഇരിക്കുന്ന, സൂര്യതുല്യനായ സുഗ്രീവനെ കണ്ടു.
4.33.64
दिव्याभरणचित्राङ्गं दिव्यरूपं यशस्विनम्।
दिव्यमाल्याम्बरधरं महेन्द्रमिव दुर्जयम् ॥ ४.३३.६४ ॥
ദിവ്യമായ ആഭരണങ്ങളാൽ വിചിത്രമായി അലങ്കരിച്ച ശരീരമുള്ളവനും ദിവ്യരൂപനും യശസ്വിയും ആയ അദ്ദേഹം, ദിവ്യമാലകളും വസ്ത്രങ്ങളും ധരിച്ച്, മഹേന്ദ്രനെപ്പോലെ അജയ്യനായിരുന്നു.
4.33.65
दिव्याभरणमाल्याभिः प्रमदाभिः समावृतम्।
संरब्धतररक्ताक्षो बभूवान्तकसंनिभः ॥ ४.३३.६५ ॥
ദിവ്യാഭരണങ്ങളും മാലകളും അണിഞ്ഞ സ്ത്രീകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട അദ്ദേഹം, കോപത്താൽ അതിരുകടന്ന് ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ യമനെപ്പോലെയായി.
4.33.66
रुमां तु वीरः परिरभ्य गाढं
वरासनस्थो वरहेमवर्णः।
ददर्श सौमित्रिमदीनसत्त्वं
विशालनेत्रः स विशालनेत्रम् ॥ ४.३३.६६ ॥
വീരനായ സുഗ്രീവൻ രുമയെ ഗാഢമായി ആലിംഗനം ചെയ്ത്, ശ്രേഷ്ഠമായ ആസനത്തിലിരുന്ന്, ഉത്തമ സ്വർണ്ണവർണ്ണനായി, അദീനസത്ത്വനും വിശാലനേത്രനുമായ സൗമിത്രിയെ കണ്ടു.