รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 4.33
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.33.1
अथ प्रतिसमादिष्टो लक्ष्मणः परवीरहा।
प्रविवेश गुहां रम्यां किष्किन्धां रामशासनात् ॥ ४.३३.१ ॥
จากนั้น พระลักษมณ์ผู้สังหารวีรบุรุษของข้าศึก ได้รับบัญชาจากพระราม จึงเข้าไปในถ้ำอันงดงามแห่งกิษกินธา
4.33.2
द्वारस्था हरयस्तत्र महाकाया महाबलाः।
बभूवुर्लक्ष्मणं दृष्ट्वा सर्वे प्राञ्जलयः स्थिताः ॥ ४.३३.२ ॥
ที่ประตูถ้ำ พวกลิงที่มีร่างกายใหญ่โต มีกำลังมหาศาล เมื่อเห็นพระลักษมณ์ ทั้งหมดก็ยืนประนมมือ
4.33.3
निःश्वसन्तं तु तं दृष्ट्वा क्रुद्धं दशरथात्मजम्।
बभूवुर्हरयस्त्रस्ता न चैनं पर्यवारयन् ॥ ४.३३.३ ॥
เมื่อเห็นโอรสของท้าวทศรถถอนใจหนัก และโกรธเคือง พวกลิงก็หวาดกลัว ไม่กล้าเข้าล้อมท่านไว้
4.33.4
स तां रत्नमयीं दिव्यां श्रीमान् पुष्पितकाननाम्।
रम्यां रत्नसमाकीर्णां ददर्श महतीं गुहाम् ॥ ४.३३.४ ॥
พระลักษมณ์ผู้รุ่งเรืองทอดพระเนตรเห็นถ้ำอันยิ่งใหญ่นั้น ทำด้วยอัญมณี เป็นทิพย์ มีป่าดอกไม้บาน งดงาม เต็มไปด้วยรัตนะ
4.33.5
हर्म्यप्रासादसम्बाधां नानारत्नोपशोभिताम्।
सर्वकामफलैर्वृक्षैः पुष्पितैरुपशोभिताम् ॥ ४.३३.५ ॥
ถ้ำนั้นแน่นขนัดไปด้วยคฤหาสน์และปราสาท ประดับด้วยอัญมณีนานาชนิด และงามด้วยต้นไม้ดอกบานที่ให้ผลตามความปรารถนาทุกอย่าง
4.33.6
देवगन्धर्वपुत्रैश्च वानरैः कामरूपिभिः।
दिव्यमाल्याम्बरधरैः शोभितां प्रियदर्शनैः ॥ ४.३३.६ ॥
ถ้ำนั้นยังประดับด้วยบุตรของเทพและคนธรรพ์ และด้วยลิงที่แปลงร่างได้ตามใจ สวมพวงมาลัยและอาภรณ์ทิพย์ น่าชมยิ่ง
4.33.7
चन्दनागुरुपद्मानां गन्धैः सुरभिगन्धिताम्।
मैरेयाणां मधूनां च सम्मोदितमहापथाम् ॥ ४.३३.७ ॥
ถ้ำนั้นหอมฟุ้งด้วยกลิ่นของจันทน์ อกร และดอกบัว ถนนใหญ่ทั้งหลายชื่นบานด้วยกลิ่นของสุรามัยเรยะและน้ำผึ้งหวาน
4.33.8
विन्ध्यमेरुगिरिप्रख्यैः प्रासादैर्नैकभूमिभिः।
ददर्श गिरिनद्यश्च विमलास्तत्र राघवः ॥ ४.३३.८ ॥
ที่นั่น พระราฆพะทอดพระเนตรเห็นปราสาทหลายชั้นสูงเทียบเท่าภูเขาวินธัยและเมรุ และเห็นแม่น้ำบนภูเขาที่ใสสะอาด
4.33.9
अङ्गदस्य गृहं रम्यं मैन्दस्य द्विविदस्य च।
गवयस्य गवाक्षस्य गजस्य शरभस्य च ॥ ४.३३.९ ॥
เรือนอันงดงามของอังคท และของไมนทะกับทวิวิทะ ของคเวยะ คเวากษะ คชะ และศรภะ
4.33.10
विद्युन्मालेश्च सम्पातेः सूर्याक्षस्य हनूमतः।
वीरबाहोः सुबाहोश्च नलस्य च महात्मनः ॥ ४.३३.१० ॥
และเรือนของวิทยุนมาลี สัมปาติ สูรยากษะ หนุมาน วีรพาหุ สุพาหุ และของนละผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่
4.33.11
कुमुदस्य सुषेणस्य तारजाम्बवतोस्तथा।
दधिवक्त्रस्य नीलस्य सुपाटलसुनेत्रयोः ॥ ४.३३.११ ॥
และเรือนของกุมุทะ สุเษณะ ตาระ ชามพวาน ทธิวกตระ นีละ สุปาฏละ และสุเนตระ
4.33.12
एतेषां कपिमुख्यानां राजमार्गे महात्मनाम्।
ददर्श गृहमुख्यानि महासाराणि लक्ष्मणः ॥ ४.३३.१२ ॥
บนถนนหลวง พระลักษมณ์ทอดพระเนตรเห็นเรือนสำคัญ มั่งคั่งมาก ของบรรดาวานรผู้ประเสริฐและมีจิตใจยิ่งใหญ่เหล่านี้
4.33.13
पाण्डुराभ्रप्रकाशानि गन्धमाल्ययुतानि च।
प्रभूतधनधान्यानि स्त्रीरत्नैः शोभितानि च ॥ ४.३३.१३ ॥
เรือนเหล่านั้นส่องประกายดุจเมฆขาว มีกลิ่นหอมและพวงมาลัย มีทรัพย์และธัญญาหารอุดม และประดับด้วยสตรีผู้เป็นดุจรัตนะ
4.33.14
पाण्डुरेण तु शैलेन परिक्षिप्तं दुरासदम्।
वानरेन्द्रगृहं रम्यं महेन्द्रसदनोपमम् ॥ ४.३३.१४ ॥
เรือนอันงดงามของพญาวานร ล้อมรอบด้วยภูเขาขาว เข้าไปได้ยาก เหมือนเรือนของพระอินทร์
4.33.15
शुक्लैः प्रासादशिखरैः कैलासशिखरोपमैः।
सर्वकामफलैर्वृक्षैः पुष्पितैरुपशोभितम् ॥ ४.३३.१५ ॥
เรือนนั้นมียอดปราสาทขาวดุจยอดเขาไกรลาส และประดับด้วยต้นไม้ดอกบานที่ให้ผลตามความปรารถนาทุกอย่าง
4.33.16
महेन्द्रदत्तैः श्रीमद्भिर्नीलजीमूतसंनिभैः।
दिव्यपुष्पफलैर्वृक्षैः शीतच्छायैर्मनोरमैः ॥ ४.३३.१६ ॥
ต้นไม้อันรุ่งเรืองที่พระอินทร์ประทาน มีสีดุจเมฆฝนดำ ให้ดอกและผลทิพย์ มีร่มเย็น น่ารื่นรมย์ยิ่ง
4.33.17
हरिभिः संवृतद्वारं बलिभिः शस्त्रपाणिभिः।
दिव्यमाल्यावृतं शुभ्रं तप्तकाञ्चनतोरणम् ॥ ४.३३.१७ ॥
ประตูของเรือนนั้นมีพวกลิงแข็งแรงถือศัสตราวุธเฝ้ารักษา ประดับด้วยพวงมาลัยทิพย์ ขาวผ่อง มีซุ้มประตูทำด้วยทองคำบริสุทธิ์
4.33.18
सुग्रीवस्य गृहं रम्यं प्रविवेश महाबलः।
अवार्यमाणः सौमित्रिर्महाभ्रमिव भास्करः ॥ ४.३३.१८ ॥
โอรสของสุมิตรา ผู้มีกำลังมหาศาล เข้าไปในเรือนอันน่ารื่นรมย์ของสุครีพได้โดยไม่มีใครขัดขวาง ดุจดวงอาทิตย์ทะลุผ่านก้อนเมฆใหญ่
4.33.19
स सप्त कक्ष्या धर्मात्मा यानासनसमावृताः।
ददर्श सुमहद्गुप्तं ददर्शान्तःपुरं महत् ॥ ४.३३.१९ ॥
ผู้มีจิตใจชอบธรรมนั้นทอดพระเนตรเห็นห้องเจ็ดห้องเต็มไปด้วยยานพาหนะและอาสน์ และทอดพระเนตรเห็นอันตะปุระอันกว้างใหญ่ รักษาไว้อย่างแน่นหนา
4.33.20
हैमराजतपर्यङ्कैर्बहुभिश्च वरासनैः।
महार्हास्तरणोपेतैस्तत्र तत्र समावृतम् ॥ ४.३३.२० ॥
ที่นั่นมีเตียงทองและเงินหลายเตียง และอาสนะชั้นเลิศมากมาย ตั้งอยู่ทั่วไป ประดับด้วยผ้าปูอันมีค่า
4.33.21
प्रविशन्नेव सततं शुश्राव मधुरस्वनम्।
तन्त्रीगीतसमाकीर्णं समतालपदाक्षरम् ॥ ४.३३.२१ ॥
ทันทีที่เข้าไป เขาได้ยินเสียงไพเราะอยู่เรื่อยไป เป็นเสียงขับร้องพร้อมดนตรีสาย มีถ้อยคำและพยางค์ที่เคาะจังหวะเท่ากันทุกตัว
4.33.22
बह्वीश्च विविधाकारा रूपयौवनगर्विताः।
स्त्रियः सुग्रीवभवने ददर्श स महाबलः ॥ ४.३३.२२ ॥
ในวังของพระสุครีพ ผู้มีกำลังมหาศาลได้เห็นสตรีมากมายหลายรูปลักษณ์ ต่างภูมิใจในรูปโฉมและความเยาว์วัย
4.33.23
दृष्ट्वाभिजनसम्पन्नास्तत्र माल्यकृतस्रजः।
वरमाल्यकृतव्यग्रा भूषणोत्तमभूषिताः ॥ ४.३३.२३ ॥
เขาเห็นสตรีผู้เกิดในตระกูลสูงอยู่ที่นั่น กำลังร้อยพวงมาลัย วุ่นวายอยู่กับพวงมาลัยงาม ประดับด้วยเครื่องอาภรณ์อันวิจิตรยิ่ง
4.33.24
नातृप्तान् नाति चाव्यग्रान् नानुदात्तपरिच्छदान्।
सुग्रीवानुचरांश्चापि लक्षयामास लक्ष्मणः ॥ ४.३३.२४ ॥
พระลักษมณ์สังเกตเห็นบริวารของพระสุครีพ ซึ่งไม่ได้อิ่มเกินไป ไม่ได้ร้อนรนเกินไป และแต่งกายไม่ได้เรียบร้อยเกินไปเช่นกัน
4.33.25
कूजितं नूपुराणां च काञ्चीनां निःस्वनं तथा।
स निशम्य ततः श्रीमान् सौमित्रिर्लज्जितोऽभवत् ॥ ४.३३.२५ ॥
เมื่อได้ยินเสียงกรุ๊งกริ๊งของกำไลเท้าและเสียงกระทบของเข็มขัด พระสุมิตรผู้รุ่งโรจน์ก็รู้สึกละอายใจ
4.33.26
रोषवेगप्रकुपितः श्रुत्वा चाभरणस्वनम्।
चकार ज्यास्वनं वीरो दिशः शब्देन पूरयन् ॥ ४.३३.२६ ॥
ด้วยความโกรธพลุ่งพล่านเมื่อได้ยินเสียงเครื่องประดับ วีรบุรุษจึงดีดสายธนูให้ดังกังวาน เสียงนั้นแผ่ไปเต็มทิศทั้งปวง
4.33.27
चारित्रेण महाबाहुरपकृष्टः स लक्ष्मणः।
तस्थावेकान्तमाश्रित्य रामकोपसमन्वितः ॥ ४.३३.२७ ॥
พระลักษมณ์ผู้มีแขนยาวกล้าหาญ ยับยั้งตนด้วยความประพฤติอันงดงาม แต่ยังเต็มไปด้วยความโกรธของพระราม จึงยืนอยู่ในที่สงัดแห่งหนึ่ง
4.33.28
तेन चापस्वनेनाथ सुग्रीवः प्लवगाधिपः।
विज्ञायागमनं त्रस्तः स चचाल वरासनात् ॥ ४.३३.२८ ॥
ด้วยเสียงสายธนูนั้น พระสุครีพ ราชาแห่งหมู่วานร ทราบว่าพระลักษมณ์มาถึงแล้ว ด้วยความหวาดกลัว พระองค์สั่นไหวและลุกจากที่นั่งอันประเสริฐ
4.33.29
अङ्गदेन यथा मह्यं पुरस्तात् प्रतिवेदितम्।
सुव्यक्तमेष सम्प्राप्तः सौमित्रिर्भ्रातृवत्सलः ॥ ४.३३.२९ ॥
ดังที่องคทได้แจ้งแก่เราก่อนหน้านี้ บัดนี้ชัดแจ้งแล้วว่า พระสุมิตรผู้รักพี่ชายได้มาถึงที่นี่
4.33.30
अङ्गदेन समाख्यातो ज्यास्वनेन च वानरः।
बुबुधे लक्ष्मणं प्राप्तं मुखं चास्य व्यशुष्यत ॥ ४.३३.३० ॥
เมื่อได้รับแจ้งจากองคทและจากเสียงสายธนู วานรนั้นก็รู้ว่าพระลักษมณ์มาถึงแล้ว ใบหน้าของเขาก็เหือดแห้งไป
4.33.31
ततस्तारां हरिश्रेष्ठः सुग्रीवः प्रियदर्शनाम्।
उवाच हितमव्यग्रस्त्राससम्भ्रान्तमानसः ॥ ४.३३.३१ ॥
ครั้นแล้ว พระสุครีพ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่วานร จึงกล่าวถ้อยคำที่เป็นประโยชน์แก่นางตารา ผู้มีรูปโฉมน่าชม ขณะที่จิตของพระองค์ไม่หวั่นไหว แม้จะตื่นตระหนกด้วยความกลัว
4.33.32
किं नु रुट्कारणं सुभ्रु प्रकृत्या मृदुमानसः।
सरोष इव सम्प्राप्तो येनायं राघवानुजः ॥ ४.३३.३२ ॥
โอ้ผู้มีคิ้วงาม เพราะเหตุใดหรือ น้องชายของพระราฆพ ผู้มีจิตอ่อนโยนโดยธรรมชาติ จึงมาที่นี่ดุจผู้กำลังโกรธ อะไรเป็นสาเหตุของความกริ้วของเขา
4.33.33
किं पश्यसि कुमारस्य रोषस्थानमनिन्दिते।
न खल्वकारणे कोपमाहरेन्नरपुङ्गवः ॥ ४.३३.३३ ॥
โอ้ผู้ไร้ที่ติ เจ้าเห็นเหตุแห่งความโกรธของเจ้าชายบ้างหรือไม่ แท้จริงแล้ว บุรุษผู้ประเสริฐย่อมไม่ก่อความโกรธโดยไม่มีเหตุ
4.33.34
यद्यस्य कृतमस्माभिर्बुध्यसे किंचिदप्रियम्।
तद्बुद्ध्या सम्प्रधार्याशु क्षिप्रमेवाभिधीयताम् ॥ ४.३३.३४ ॥
หากเจ้าทราบว่าเราได้ทำสิ่งใดที่ไม่น่าพอใจแก่เขา ก็จงพิจารณาด้วยปัญญาของเจ้า แล้วบอกโดยเร็วเถิด
4.33.35
अथवा स्वयमेवैनं द्रष्टुमर्हसि भामिनि।
वचनैः सान्त्वयुक्तैश्च प्रसादयितुमर्हसि ॥ ४.३३.३५ ॥
หรือมิฉะนั้น โอ้หญิงผู้รุ่งเรือง เจ้าควรไปพบเขาด้วยตนเอง และควรปลอบโยนเขาด้วยถ้อยคำอ่อนหวาน
4.33.36
त्वद्दर्शने विशुद्धात्मा न स्म कोपं करिष्यति।
नहि स्त्रीषु महात्मानः क्वचित् कुर्वन्ति दारुणम् ॥ ४.३३.३६ ॥
เมื่อได้เห็นเจ้า ผู้มีจิตใจบริสุทธิ์นั้นจะไม่โกรธ เพราะบุคคลผู้ยิ่งใหญ่ไม่เคยกระทำการรุนแรงต่อสตรีเลย
4.33.37
त्वया सान्त्वैरुपक्रान्तं प्रसन्नेन्द्रियमानसम्।
ततः कमलपत्राक्षं द्रक्ष्याम्यहमरिंदमम् ॥ ४.३३.३७ ॥
เมื่อเจ้าได้ปลอบโยนเขาด้วยถ้อยคำที่ให้กำลังใจ และอินทรีย์กับจิตของเขาสงบเย็นลงแล้ว เราจะได้พบผู้มีดวงตาดุจกลีบบัว ผู้ปราบศัตรูนั้น
4.33.38
सा प्रस्खलन्ती मदविह्वलाक्षी
प्रलम्बकाञ्चीगुणहेमसूत्रा।
सलक्षणा लक्ष्मणसंनिधानं
जगाम तारा नमिताङ्गयष्टिः ॥ ४.३३.३८ ॥
นางตารา เดินเซอยู่ ดวงตาเคลิบเคลิ้มด้วยฤทธิ์สุรา สวมเข็มขัดทองยาวระย้า มีลักษณะงาม ประดับด้วยเครื่องหมายมงคล มีร่างกายเรียวบางโน้มลง เดินเข้าไปเฝ้าพระลักษมณ์
4.33.39
स तां समीक्ष्यैव हरीशपत्नीं
तस्थावुदासीनतया महात्मा।
अवाङ्मुखोऽभून्मनुजेन्द्रपुत्रः
स्त्रीसंनिकर्षाद् विनिवृत्तकोपः ॥ ४.३३.३९ ॥
เมื่อได้เห็นนาง ชายาของพระราชาแห่งหมู่วานร ผู้มีจิตใจสูงส่งนั้นยืนอยู่ด้วยท่าทางเฉยเมย โอรสของพระราชาแห่งมนุษย์ก้มหน้าลง ความโกรธของพระองค์สงบลงเพราะใกล้ชิดกับสตรี
4.33.40
सा पानयोगाच्च निवृत्तलज्जा
दृष्टिप्रसादाच्च नरेन्द्रसूनोः।
उवाच तारा प्रणयप्रगल्भं
वाक्यं महार्थं परिसान्त्वरूपम् ॥ ४.३३.४० ॥
นางตารา ละอายใจเสียแล้วด้วยฤทธิ์แห่งสุรา และด้วยสายตาอันเมตตาของเจ้าชาย จึงกล้าหาญด้วยความรัก กล่าวถ้อยคำอันมีความหมายสำคัญและมีลักษณะปลอบโยน
4.33.41
किं कोपमूलं मनुजेन्द्रपुत्र
कस्ते न संतिष्ठति वाङ्निदेशे।
कः शुष्कवृक्षं वनमापतन्तं
दावाग्निमासीदति निर्विशङ्कः ॥ ४.३३.४१ ॥
โอ้เจ้าชายผู้เป็นโอรสของจอมมนุษย์ ความโกรธของพระองค์มีรากเหง้ามาจากอะไร ใครบ้างที่ไม่ปฏิบัติตามถ้อยคำบัญชาของพระองค์ ใครกันที่ไม่หวาดกลัวเข้าไปหาไฟป่า ซึ่งกำลังลุกไหม้ลงมาเหนือป่าต้นไม้แห้ง
4.33.42
स तस्या वचनं श्रुत्वा सान्त्वपूर्वमशङ्कितः।
भूयः प्रणयदृष्टार्थं लक्ष्मणो वाक्यमब्रवीत् ॥ ४.३३.४२ ॥
ลักษมณ์ได้ฟังถ้อยคำของนาง จึงไม่หวั่นไหว กล่าวถ้อยคำอีกครั้ง โดยกล่าวปลอบโยนก่อน และคำนึงถึงความรักใคร่ของสุครีพเป็นสำคัญ
4.33.43
किमयं कामवृत्तस्ते लुप्तधर्मार्थसंग्रहः।
भर्ता भर्तृहिते युक्ते न चैनमवबुध्यसे ॥ ४.३३.४३ ॥
สามีของเจ้าถูกกามารมณ์ครอบงำ จนทำให้การสะสมธรรมะและอรรถะสูญหายไปกระนั้นหรือ เจ้ากลับไม่รู้ตัวด้วยซ้ำว่าสามีผู้ควรขวนขวายเพื่อประโยชน์ของเจ้านายนั้นเป็นเช่นไร
4.33.44
न चिन्तयति राज्यार्थं सोऽस्मान् शोकपरायणान्।
सामात्यपरिषत् तारे काममेवोपसेवते ॥ ४.३३.४४ ॥
เขาไม่คิดถึงกิจการของอาณาจักร และไม่คิดถึงพวกเราผู้ตกอยู่ในความโศกเศร้า โอ้ตาราเอ๋ย เขาเพียงหมกมุ่นอยู่กับความสุขทางกาม ท่ามกลางบรรดาอำมาตย์และที่ประชุมของเขา
4.33.45
स मासांश्चतुरः कृत्वा प्रमाणं प्लवगेश्वरः।
व्यतीतांस्तान् मदोदग्रो विहरन् नावबुध्यते ॥ ४.३३.४५ ॥
จอมวานรผู้นั้นได้กำหนดระยะเวลาไว้สี่เดือน แต่ด้วยความมัวเมาและเริงรื่นอยู่ จึงไม่รู้ตัวว่าเดือนเหล่านั้นล่วงผ่านไปแล้ว
4.33.46
नहि धर्मार्थसिद्ध्यर्थं पानमेवं प्रशस्यते।
पानादर्थश्च कामश्च धर्मश्च परिहीयते ॥ ४.३३.४६ ॥
แท้จริงแล้ว การดื่มสุราในลักษณะนี้ไม่ได้รับการสรรเสริญเพื่อให้บรรลุธรรมและอรรถะ เพราะเมื่อดื่มสุรา อรรถะ กาม และธรรม ก็ล้วนเสื่อมถอยลง
4.33.47
धर्मलोपो महांस्तावत् कृते ह्यप्रतिकुर्वतः।
अर्थलोपश्च मित्रस्य नाशे गुणवतो महान् ॥ ४.३३.४७ ॥
สำหรับผู้ที่ไม่ตอบแทนบุญคุณเมื่อได้รับการกระทำดีมาแล้ว การเสื่อมของธรรมย่อมยิ่งใหญ่นัก และเมื่อมิตรผู้มีคุณธรรมพินาศไป การเสื่อมของอรรถะก็ยิ่งใหญ่เช่นกัน
4.33.48
मित्रं ह्यर्थगुणश्रेष्ठं सत्यधर्मपरायणम्।
तद्द्वयं तु परित्यक्तं न तु धर्मे व्यवस्थितम् ॥ ४.३३.४८ ॥
มิตรผู้เป็นเลิศด้วยความมั่งคั่งและคุณธรรม ผู้ยึดมั่นในความจริงและธรรม ทั้งสองประการนั้นถูกทอดทิ้งไป แต่เขาเองก็ยังไม่ได้ตั้งมั่นอยู่ในธรรม
4.33.49
तदेवं प्रस्तुते कार्ये कार्यमस्माभिरुत्तरम्।
तत् कार्यं कार्यतत्त्वज्ञे त्वमुदाहर्तुमर्हसि ॥ ४.३३.४९ ॥
เมื่อกิจการเป็นเช่นนี้ หน้าที่ต่อไปของพวกเราคือสิ่งนี้ และท่านผู้รู้แก่นแท้ของหน้าที่ สมควรกล่าวถึงกิจนั้นออกมา
4.33.50
सा तस्य धर्मार्थसमाधियुक्तं
निशम्य वाक्यं मधुरस्वभावम्।
तारा गतार्थे मनुजेन्द्रकार्ये
विश्वासयुक्तं तमुवाच भूयः ॥ ४.३३.५० ॥
นางตาราได้ฟังถ้อยคำของเขา ซึ่งประกอบด้วยธรรมและอรรถะ และมีลักษณะอ่อนโยน จึงเต็มไปด้วยความไว้วางใจในการสำเร็จกิจของจอมมนุษย์ แล้วกล่าวกับเขาอีกครั้ง
4.33.51
न कोपकालः क्षितिपालपुत्र
न चापि कोपः स्वजने विधेयः।
त्वदर्थकामस्य जनस्य तस्य
प्रमादमप्यर्हसि वीर सोढुम् ॥ ४.३३.५१ ॥
โอ้โอรสของผู้พิทักษ์แผ่นดิน บัดนี้ไม่ใช่เวลาแห่งความโกรธ และไม่ควรแสดงความโกรธต่อคนของตน ขอท่านวีรบุรุษโปรดอดทนแม้ต่อความพลั้งพลาดของผู้นั้น ผู้ปรารถนาสิ่งที่เป็นประโยชน์แก่ท่าน
4.33.52
कोपं कथं नाम गुणप्रकृष्टः
कुमार कुर्यादपकृष्टसत्त्वे।
कस्त्वद्विधः कोपवशं हि गच्छेत्
सत्त्वावरुद्धस्तपसः प्रसूतिः ॥ ४.३३.५२ ॥
โอ้กุมาร ผู้มีคุณธรรมอันเลิศ จะแสดงความโกรธต่อผู้มีจิตใจต่ำช้าได้อย่างไร ใครเล่าที่เป็นเช่นท่าน ผู้ถูกยับยั้งด้วยจิตใจมั่นคงและเป็นต้นกำเนิดแห่งตบะ จะตกอยู่ใต้อำนาจของความโกรธได้
4.33.53
जानामि कोपं हरिवीरबन्धो-
र्जानामि कार्यस्य च कालसङ्गम्।
जानामि कार्यं त्वयि यत्कृतं न-
स्तच्चापि जानामि यदत्र कार्यम् ॥ ४.३३.५३ ॥
ข้าพเจ้ารู้ถึงความโกรธของสุครีพ ผู้เป็นญาติของบรรดาวีรวานร และข้าพเจ้ารู้ถึงกิจและเวลาที่เหมาะสมสำหรับกิจนั้น ข้าพเจ้ารู้หน้าที่ที่เราได้ทำแก่ท่านแล้ว และข้าพเจ้ารู้ว่าหน้าที่ที่ต้องทำในที่นี้คืออะไร
4.33.54
तच्चापि जानामि तथाविषह्यं
बलं नरश्रेष्ठ शरीरजस्य।
जानामि यस्मिंश्च जनेऽवबद्धं
कामेन सुग्रीवमसक्तमद्य ॥ ४.३३.५४ ॥
โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มนุษย์ ข้าพเจ้ารู้ถึงพลังอันยากจะต้านทานของกามที่เกิดจากร่างกาย และข้าพเจ้ารู้ว่าบัดนี้สุครีพผู้ไม่ยึดติดนั้นถูกใครผูกมัดไว้ด้วยกาม
4.33.55
न कामतन्त्रे तव बुद्धिरस्ति
त्वं वै यथा मन्युवशं प्रपन्नः।
न देशकालौ हि यथार्थधर्मा-
ववेक्षते कामरतिर्मनुष्यः ॥ ४.३३.५५ ॥
สติปัญญาของท่านไม่ได้อยู่ใต้อำนาจของกาม ท่านได้ตกอยู่ใต้อำนาจของความโกรธดังที่เป็นอยู่ แท้จริงแล้ว มนุษย์ผู้เพลิดเพลินในกามย่อมไม่พิจารณาถึงสถานที่และเวลาที่เหมาะสมแก่ธรรมอันแท้จริง
4.33.56
तं कामवृत्तं मम संनिकृष्टं
कामाभियोगाच्च विमुक्तलज्जम्।
क्षमस्व तावत् परवीरहन्त-
स्त्वद्भ्रातरं वानरवंशनाथम् ॥ ४.३३.५६ ॥
โอ้ผู้สังหารวีรบุรุษฝ่ายศัตรู ขอท่านโปรดอภัยให้แก่สุครีพผู้เป็นน้องชายของท่าน ซึ่งประพฤติไปด้วยกาม ผู้อยู่ใกล้ชิดกับข้าพเจ้า และผู้ที่ถูกกามเข้าครอบงำจนละทิ้งความละอาย เขาคือเจ้าแห่งเผ่าวานร
4.33.57
महर्षयो धर्मतपोऽभिरामाः
कामानुकामाः प्रतिबद्धमोहाः।
अयं प्रकृत्या चपलः कपिस्तु
कथं न सज्जेत सुखेषु राजा ॥ ४.३३.५७ ॥
มหาฤๅษีผู้ยินดีในธรรมและตบะ ยังถูกโมหะผูกมัด และไล่ตามกามารมณ์ทีละอย่าง วานรตนนี้โดยธรรมชาติก็เป็นคนหุนหันพลันแล่น เหตุใดกษัตริย์จะไม่ยึดติดอยู่กับความสุขเล่า
4.33.58
इत्येवमुक्त्वा वचनं महार्थं
सा वानरी लक्ष्मणमप्रमेयम्।
पुनः सखेदं मदविह्वलाक्षी
भर्तुर्हितं वाक्यमिदं बभाषे ॥ ४.३३.५८ ॥
นางวานรีกล่าวถ้อยคำอันมีความหมายยิ่งใหญ่เช่นนี้แล้ว ดวงตาอันพร่ามัวด้วยความมัวเมา ได้กล่าวอีกครั้งด้วยความโศกเศร้า แก่ลักษมณ์ผู้หาที่สุดมิได้ ถ้อยคำอันเป็นประโยชน์แก่สามีนี้
4.33.59
उद्योगस्तु चिराज्ञप्तः सुग्रीवेण नरोत्तम।
कामस्यापि विधेयेन तवार्थप्रतिसाधने ॥ ४.३३.५९ ॥
โอ้ผู้ประเสริฐในหมู่มนุษย์ ความพยายามเพื่อให้บรรลุจุดประสงค์ของท่านนั้น สุครีพได้สั่งการไว้นานแล้ว และบัดนี้ก็ถูกดำเนินการโดยผู้ที่ยอมตามกามเช่นกัน
4.33.60
आगता हि महावीर्या हरयः कामरूपिणः।
कोटीः शतसहस्राणि नानानगनिवासिनः ॥ ४.३३.६० ॥
บรรดาหรีผู้มีพลังอันยิ่งใหญ่ สามารถแปลงกายได้ตามใจปรารถนา และอาศัยอยู่บนภูเขาหลายลูก ได้มาถึงแล้ว นับเป็นหลายสิบล้านและหลายแสนตัว
4.33.61
तदागच्छ महाबाहो चारित्रं रक्षितं त्वया।
अच्छलं मित्रभावेन सतां दारावलोकनम् ॥ ४.३३.६१ ॥
ดังนั้น โอ้ผู้มีแขนทรงพลัง จงมาเถิด ท่านได้รักษาความประพฤติของตนไว้มิให้บกพร่อง ด้วยจิตใจที่เป็นมิตรและปราศจากการหลอกลวง การมองดูภรรยาของผู้อื่นเป็นสิ่งที่ควรสำหรับคนดี
4.33.62
तारया चाभ्यनुज्ञातस्त्वरया वापि चोदितः।
प्रविवेश महाबाहुरभ्यन्तरमरिंदमः ॥ ४.३३.६२ ॥
ได้รับอนุญาตจากนางตารา และถูกเร่งเร้าให้รีบดำเนิน ผู้มีแขนทรงพลังผู้ปราบศัตรูจึงเข้าไปในห้องด้านใน
4.33.63
ततः सुग्रीवमासीनं काञ्चने परमासने।
महार्हास्तरणोपेते ददर्शादित्यसंनिभम् ॥ ४.३३.६३ ॥
จากนั้น พระองค์ทรงเห็นท้าวสุครีพประทับบนพระที่นั่งทองอันสูงสุด ซึ่งปูลาดด้วยผ้าอันมีค่ายิ่ง เปล่งรัศมีดุจดวงอาทิตย์
4.33.64
दिव्याभरणचित्राङ्गं दिव्यरूपं यशस्विनम्।
दिव्यमाल्याम्बरधरं महेन्द्रमिव दुर्जयम् ॥ ४.३३.६४ ॥
ร่างกายประดับด้วยเครื่องอาภรณ์ทิพย์อันงดงาม มีรูปร่างเป็นทิพย์และรุ่งเรืองด้วยเกียรติยศ สวมพวงมาลัยและผ้าทิพย์ ไม่มีผู้ใดเอาชนะได้ ดุจพระมเหนทร์
4.33.65
दिव्याभरणमाल्याभिः प्रमदाभिः समावृतम्।
संरब्धतररक्ताक्षो बभूवान्तकसंनिभः ॥ ४.३३.६५ ॥
ล้อมรอบด้วยนางสนมผู้ประดับด้วยเครื่องอาภรณ์และพวงมาลัยทิพย์ ดวงตาแดงก่ำด้วยความโกรธ ท่านจึงดูน่าสะพรึงดุจยมราช
4.33.66
रुमां तु वीरः परिरभ्य गाढं
वरासनस्थो वरहेमवर्णः।
ददर्श सौमित्रिमदीनसत्त्वं
विशालनेत्रः स विशालनेत्रम् ॥ ४.३३.६६ ॥
วีรบุรุษโอบกอดนางรุมาไว้แน่น แล้วประทับบนพระที่นั่งอันประเสริฐ มีผิวกายสีทองงามยิ่ง ทรงทอดพระเนตรเห็นพระลักษมณ์ ผู้มีจิตใจไม่หวั่นไหวและมีดวงตากว้างใหญ่