ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 4.33
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.33.1
अथ प्रतिसमादिष्टो लक्ष्मणः परवीरहा।
प्रविवेश गुहां रम्यां किष्किन्धां रामशासनात् ॥ ४.३३.१ ॥
ਫਿਰ ਰਾਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਵੈਰੀ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।
4.33.2
द्वारस्था हरयस्तत्र महाकाया महाबलाः।
बभूवुर्लक्ष्मणं दृष्ट्वा सर्वे प्राञ्जलयः स्थिताः ॥ ४.३३.२ ॥
ਉੱਥੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਬਾਂਦਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ।
4.33.3
निःश्वसन्तं तु तं दृष्ट्वा क्रुद्धं दशरथात्मजम्।
बभूवुर्हरयस्त्रस्ता न चैनं पर्यवारयन् ॥ ४.३३.३ ॥
ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲੰਮੇ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਬਾਂਦਰ ਡਰ ਗਏ; ਉਸਨੂੰ ਘੇਰਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਵੀ ਉਹ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ।
4.33.4
स तां रत्नमयीं दिव्यां श्रीमान् पुष्पितकाननाम्।
रम्यां रत्नसमाकीर्णां ददर्श महतीं गुहाम् ॥ ४.३३.४ ॥
ਉਸ ਤੇਜਸਵੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਦਿਵਿਆ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਉਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗੁਫਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
4.33.5
हर्म्यप्रासादसम्बाधां नानारत्नोपशोभिताम्।
सर्वकामफलैर्वृक्षैः पुष्पितैरुपशोभिताम् ॥ ४.३३.५ ॥
ਉਹ ਗੁਫਾ ਮਹਿਲਾਂ ਤੇ ਭਵਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਅਨੇਕ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਫੁੱਲਦਾਰ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
4.33.6
देवगन्धर्वपुत्रैश्च वानरैः कामरूपिभिः।
दिव्यमाल्याम्बरधरैः शोभितां प्रियदर्शनैः ॥ ४.३३.६ ॥
ਉਹ ਗੁਫਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ; ਉਹ ਦਿਵਿਆ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨੇ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਸਨ।
4.33.7
चन्दनागुरुपद्मानां गन्धैः सुरभिगन्धिताम्।
मैरेयाणां मधूनां च सम्मोदितमहापथाम् ॥ ४.३३.७ ॥
ਚੰਦਨ, ਅਗਰੂ ਅਤੇ ਕਮਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਮਹਿਕਦਾ, ਮੈਰੇਯ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਜਿਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਰਾਹ ਖ਼ੁਸ਼ ਸਨ।
4.33.8
विन्ध्यमेरुगिरिप्रख्यैः प्रासादैर्नैकभूमिभिः।
ददर्श गिरिनद्यश्च विमलास्तत्र राघवः ॥ ४.३३.८ ॥
ਵਿੰਧਿਆ ਅਤੇ ਮੇਰੂ ਪਰਬਤਾਂ ਵਰਗੇ ਉੱਚੇ, ਅਨੇਕ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹਿਲ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ ਪਰਬਤੀ ਨਦੀਆਂ ਰਾਘਵ ਨੇ ਉੱਥੇ ਵੇਖੀਆਂ।
4.33.9
अङ्गदस्य गृहं रम्यं मैन्दस्य द्विविदस्य च।
गवयस्य गवाक्षस्य गजस्य शरभस्य च ॥ ४.३३.९ ॥
ਅੰਗਦ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਘਰ, ਮੈਂਦ ਅਤੇ ਦਵਿਵਿਦ ਦਾ, ਗਵਯ, ਗਵਾਕ੍ਸ਼, ਗਜ ਅਤੇ ਸ਼ਰਭ ਦਾ ਘਰ ਵੀ।
4.33.10
विद्युन्मालेश्च सम्पातेः सूर्याक्षस्य हनूमतः।
वीरबाहोः सुबाहोश्च नलस्य च महात्मनः ॥ ४.३३.१० ॥
ਵਿਦਿਆੁਨਮਾਲੀ, ਸੰਪਾਤੀ, ਸੂਰਿਆਕ੍ਸ਼, ਹਨੂਮਾਨ, ਵੀਰਬਾਹੂ, ਸੁਬਾਹੂ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਨਲ ਦੇ ਘਰ ਵੀ।
4.33.11
कुमुदस्य सुषेणस्य तारजाम्बवतोस्तथा।
दधिवक्त्रस्य नीलस्य सुपाटलसुनेत्रयोः ॥ ४.३३.११ ॥
ਕੁਮੁਦ, ਸੁਸ਼ੇਣ, ਤਾਰ ਅਤੇ ਜਾਂਬਵਾਨ, ਦਧਿਵਕਤ੍ਰ, ਨੀਲ ਅਤੇ ਸੁਪਾਟਲ ਤੇ ਸੁਨੇਤ੍ਰ ਦੇ ਘਰ ਵੀ।
4.33.12
एतेषां कपिमुख्यानां राजमार्गे महात्मनाम्।
ददर्श गृहमुख्यानि महासाराणि लक्ष्मणः ॥ ४.३३.१२ ॥
ਰਾਜ-ਮਾਰਗ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਘਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਵੇਖੇ।
4.33.13
पाण्डुराभ्रप्रकाशानि गन्धमाल्ययुतानि च।
प्रभूतधनधान्यानि स्त्रीरत्नैः शोभितानि च ॥ ४.३३.१३ ॥
ਉਹ ਘਰ ਚਿੱਟੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸਨ; ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ; ਧਨ ਅਤੇ ਅੰਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ; ਇਸਤਰੀ-ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਸਨ।
4.33.14
पाण्डुरेण तु शैलेन परिक्षिप्तं दुरासदम्।
वानरेन्द्रगृहं रम्यं महेन्द्रसदनोपमम् ॥ ४.३३.१४ ॥
ਵਾਨਰਰਾਜ ਦਾ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਘਰ ਚਿੱਟੇ ਪਹਾੜ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਦੁਰਗਮ ਸੀ; ਇੰਦਰ ਦੇ ਭਵਨ ਵਰਗਾ ਸੀ।
4.33.15
शुक्लैः प्रासादशिखरैः कैलासशिखरोपमैः।
सर्वकामफलैर्वृक्षैः पुष्पितैरुपशोभितम् ॥ ४.३३.१५ ॥
ਉਹ ਘਰ ਕੈਲਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵਰਗੇ ਚਿੱਟੇ ਮਹੱਲਾਂ ਦੇ ਸਿਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਫੁੱਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ।
4.33.16
महेन्द्रदत्तैः श्रीमद्भिर्नीलजीमूतसंनिभैः।
दिव्यपुष्पफलैर्वृक्षैः शीतच्छायैर्मनोरमैः ॥ ४.३३.१६ ॥
ਇੰਦਰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ, ਸ਼ੋਭਾਯੁਕਤ, ਨੀਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੇ ਰੁੱਖ ਦਿਵ੍ਯ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਸਨ; ਠੰਢੀ ਛਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮਨ ਮੋਹਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।
4.33.17
हरिभिः संवृतद्वारं बलिभिः शस्त्रपाणिभिः।
दिव्यमाल्यावृतं शुभ्रं तप्तकाञ्चनतोरणम् ॥ ४.३३.१७ ॥
ਉਸ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਸਤਰ ਫੜੇ ਬਲਵਾਨ ਵਾਨਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਾਖੀ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ, ਚਮਕਦਾਰ, ਤਪੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤੋਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।
4.33.18
सुग्रीवस्य गृहं रम्यं प्रविवेश महाबलः।
अवार्यमाणः सौमित्रिर्महाभ्रमिव भास्करः ॥ ४.३३.१८ ॥
ਮਹਾਬਲੀ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ; ਕਿਸੇ ਨੇ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਮਹਾਬੱਦਲ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ।
4.33.19
स सप्त कक्ष्या धर्मात्मा यानासनसमावृताः।
ददर्श सुमहद्गुप्तं ददर्शान्तःपुरं महत् ॥ ४.३३.१९ ॥
ਧਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਵਾਹਨਾਂ ਅਤੇ ਆਸਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਸੱਤ ਕੱਖਿਆਂ ਵੇਖੀਆਂ; ਬਹੁਤ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੰਤਃਪੁਰ ਵੇਖਿਆ।
4.33.20
हैमराजतपर्यङ्कैर्बहुभिश्च वरासनैः।
महार्हास्तरणोपेतैस्तत्र तत्र समावृतम् ॥ ४.३३.२० ॥
ਸੋਨੇ-ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਪਲੰਘਾਂ, ਅਨੇਕ ਉੱਤਮ ਆਸਣਾਂ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਵਿਛਾਉਣਾਂ ਨਾਲ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।
4.33.21
प्रविशन्नेव सततं शुश्राव मधुरस्वनम्।
तन्त्रीगीतसमाकीर्णं समतालपदाक्षरम् ॥ ४.३३.२१ ॥
ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ; ਤੰਤਰੀ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਸਮ ਤਾਲ ਵਿੱਚ ਪਦਾਂ ਤੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੀ।
4.33.22
बह्वीश्च विविधाकारा रूपयौवनगर्विताः।
स्त्रियः सुग्रीवभवने ददर्श स महाबलः ॥ ४.३३.२२ ॥
ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਨੇ ਰੂਪ-ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵੇਖੀਆਂ।
4.33.23
दृष्ट्वाभिजनसम्पन्नास्तत्र माल्यकृतस्रजः।
वरमाल्यकृतव्यग्रा भूषणोत्तमभूषिताः ॥ ४.३३.२३ ॥
ਉੱਥੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵੇਖੀਆਂ; ਉਹ ਹਾਰ ਗੁੰਦ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉੱਤਮ ਹਾਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਸਨ।
4.33.24
नातृप्तान् नाति चाव्यग्रान् नानुदात्तपरिच्छदान्।
सुग्रीवानुचरांश्चापि लक्षयामास लक्ष्मणः ॥ ४.३३.२४ ॥
ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਉਹ ਅਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਬਹੁਤ ਵਿਆਕੁਲ ਨਹੀਂ ਸਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮਾੜੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਾਲੇ ਸਨ।
4.33.25
कूजितं नूपुराणां च काञ्चीनां निःस्वनं तथा।
स निशम्य ततः श्रीमान् सौमित्रिर्लज्जितोऽभवत् ॥ ४.३३.२५ ॥
ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਝਾਂਜਰਾਂ ਅਤੇ ਕਮਰਬੰਦਾਂ ਦੀ ਛਣਕ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋ ਗਏ।
4.33.26
रोषवेगप्रकुपितः श्रुत्वा चाभरणस्वनम्।
चकार ज्यास्वनं वीरो दिशः शब्देन पूरयन् ॥ ४.३३.२६ ॥
ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਭੜਕੇ ਉਸ ਵੀਰ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਰ ਦੀ ਟੰਕਾਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਭਰ ਦਿੱਤੀਆਂ।
4.33.27
चारित्रेण महाबाहुरपकृष्टः स लक्ष्मणः।
तस्थावेकान्तमाश्रित्य रामकोपसमन्वितः ॥ ४.३३.२७ ॥
ਆਚਰਣ ਨਾਲ ਮਹਾਬਾਹੂ ਉਹ ਲਕਸ਼ਮਣ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਏਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ।
4.33.28
तेन चापस्वनेनाथ सुग्रीवः प्लवगाधिपः।
विज्ञायागमनं त्रस्तः स चचाल वरासनात् ॥ ४.३३.२८ ॥
ਉਸ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਆਉਣਾ ਜਾਣ ਲਿਆ ਅਤੇ ਡਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਆਸਨ ਤੋਂ ਕੰਬ ਉੱਠਿਆ।
4.33.29
अङ्गदेन यथा मह्यं पुरस्तात् प्रतिवेदितम्।
सुव्यक्तमेष सम्प्राप्तः सौमित्रिर्भ्रातृवत्सलः ॥ ४.३३.२९ ॥
ਅੰਗਦ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁਣ ਸਾਫ਼ ਹੈ ਕਿ ਭਰਾ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ।
4.33.30
अङ्गदेन समाख्यातो ज्यास्वनेन च वानरः।
बुबुधे लक्ष्मणं प्राप्तं मुखं चास्य व्यशुष्यत ॥ ४.३३.३० ॥
ਅੰਗਦ ਨੇ ਦੱਸਣ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਉਸ ਵਾਨਰ ਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਲਕਸ਼ਮਣ ਆ ਗਏ ਹਨ; ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਸੁੱਕ ਗਿਆ।
4.33.31
ततस्तारां हरिश्रेष्ठः सुग्रीवः प्रियदर्शनाम्।
उवाच हितमव्यग्रस्त्राससम्भ्रान्तमानसः ॥ ४.३३.३१ ॥
ਤਦ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ, ਡਰ ਨਾਲ ਵਿਚਲਿਤ ਨਾ ਹੋਏ ਮਨ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਿਯਦਰਸ਼ਨਾ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਹਿਤਕਾਰੀ ਬਚਨ ਆਖੇ।
4.33.32
किं नु रुट्कारणं सुभ्रु प्रकृत्या मृदुमानसः।
सरोष इव सम्प्राप्तो येनायं राघवानुजः ॥ ४.३३.३२ ॥
ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਭਰਵੱਟਿਆਂ ਵਾਲੀ, ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਕੋਮਲ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਾਘਵ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਆਏ ਜਾਪਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?
4.33.33
किं पश्यसि कुमारस्य रोषस्थानमनिन्दिते।
न खल्वकारणे कोपमाहरेन्नरपुङ्गवः ॥ ४.३३.३३ ॥
ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਇਸਤਰੀ, ਕੀ ਤੂੰ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੇਖਦੀ ਹੈਂ? ਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
4.33.34
यद्यस्य कृतमस्माभिर्बुध्यसे किंचिदप्रियम्।
तद्बुद्ध्या सम्प्रधार्याशु क्षिप्रमेवाभिधीयताम् ॥ ४.३३.३४ ॥
ਜੇ ਤੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹੈਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਅਪ੍ਰਿਯ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਸੋਚ ਕੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਦੱਸ।
4.33.35
अथवा स्वयमेवैनं द्रष्टुमर्हसि भामिनि।
वचनैः सान्त्वयुक्तैश्च प्रसादयितुमर्हसि ॥ ४.३३.३५ ॥
ਜਾਂ, ਹੇ ਭਾਮਿਨੀ, ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈਂ; ਦਿਲਾਸੇ ਵਾਲੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈਂ।
4.33.36
त्वद्दर्शने विशुद्धात्मा न स्म कोपं करिष्यति।
नहि स्त्रीषु महात्मानः क्वचित् कुर्वन्ति दारुणम् ॥ ४.३३.३६ ॥
ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਉਹ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ। ਮਹਾਤਮਾ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਵੀ ਕਠੋਰ ਵਰਤਾਓ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
4.33.37
त्वया सान्त्वैरुपक्रान्तं प्रसन्नेन्द्रियमानसम्।
ततः कमलपत्राक्षं द्रक्ष्याम्यहमरिंदमम् ॥ ४.३३.३७ ॥
ਤੇਰੇ ਸਾਂਤਵਨਾ ਭਰੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੇ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਕਮਲ-ਪੱਤਰ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਤਰੂਦਮਨ ਨੂੰ ਫਿਰ ਮੈਂ ਵੇਖਾਂਗੀ।
4.33.38
सा प्रस्खलन्ती मदविह्वलाक्षी
प्रलम्बकाञ्चीगुणहेमसूत्रा।
सलक्षणा लक्ष्मणसंनिधानं
जगाम तारा नमिताङ्गयष्टिः ॥ ४.३३.३८ ॥
ਡਗਮਗਾਉਂਦੀ, ਮਦ ਨਾਲ ਵਿਹਵਲ ਨੈਣਾਂ ਵਾਲੀ, ਲੰਮੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਮਰਬੰਦੀ ਪਹਿਨੀ, ਸੁਲੱਖਣੀ, ਝੁਕੀ ਹੋਈ ਦੇਹ ਵਾਲੀ ਤਾਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗਈ।
4.33.39
स तां समीक्ष्यैव हरीशपत्नीं
तस्थावुदासीनतया महात्मा।
अवाङ्मुखोऽभून्मनुजेन्द्रपुत्रः
स्त्रीसंनिकर्षाद् विनिवृत्तकोपः ॥ ४.३३.३९ ॥
ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਹਰੀਸ਼ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਦਾਸੀਨਤਾ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੇ; ਮਨੁਜੇਂਦਰਪੁੱਤਰ ਨੇ ਮੂੰਹ ਹੇਠਾਂ ਕੀਤਾ; ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।
4.33.40
सा पानयोगाच्च निवृत्तलज्जा
दृष्टिप्रसादाच्च नरेन्द्रसूनोः।
उवाच तारा प्रणयप्रगल्भं
वाक्यं महार्थं परिसान्त्वरूपम् ॥ ४.३३.४० ॥
ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਅਸਰ ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਸ਼ਰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਤਾਰਾ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਅਰਥ ਵਾਲੇ, ਸਾਂਤਵਨਾ ਭਰੇ ਬੋਲ ਕਹੇ।
4.33.41
किं कोपमूलं मनुजेन्द्रपुत्र
कस्ते न संतिष्ठति वाङ्निदेशे।
कः शुष्कवृक्षं वनमापतन्तं
दावाग्निमासीदति निर्विशङ्कः ॥ ४.३३.४१ ॥
ਹੇ ਮਨੁਜੇਂਦਰ-ਪੁੱਤਰ, ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਮੂਲ ਕੀ ਹੈ? ਤੇਰੇ ਬੋਲ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦਾ? ਸੁੱਕੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦੀ ਦਾਵਾਗਨੀ ਕੋਲ ਕੌਣ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
4.33.42
स तस्या वचनं श्रुत्वा सान्त्वपूर्वमशङ्कितः।
भूयः प्रणयदृष्टार्थं लक्ष्मणो वाक्यमब्रवीत् ॥ ४.३३.४२ ॥
ਉਸਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਫਿਰ ਇਹ ਬੋਲ ਬੋਲਿਆ।
4.33.43
किमयं कामवृत्तस्ते लुप्तधर्मार्थसंग्रहः।
भर्ता भर्तृहिते युक्ते न चैनमवबुध्यसे ॥ ४.३३.४३ ॥
ਕੀ ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਕਾਮ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਧਰਮ ਤੇ ਅਰਥ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਗਵਾ ਬੈਠਾ ਹੈ? ਜੋ ਮਾਲਕ ਦੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੀ?
4.33.44
न चिन्तयति राज्यार्थं सोऽस्मान् शोकपरायणान्।
सामात्यपरिषत् तारे काममेवोपसेवते ॥ ४.३३.४४ ॥
ਉਹ ਰਾਜ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਸਾਡੀ ਵੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਹੇ ਤਾਰਾ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਭਾ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉਹ ਕੇਵਲ ਭੋਗ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
4.33.45
स मासांश्चतुरः कृत्वा प्रमाणं प्लवगेश्वरः।
व्यतीतांस्तान् मदोदग्रो विहरन् नावबुध्यते ॥ ४.३३.४५ ॥
ਉਸ ਵਾਨਰਰਾਜ ਨੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਪ ਬਣਾਇਆ ਹੈ; ਨਸ਼ੇ ਨਾਲ ਅਹੰਕਾਰੀ ਹੋ ਕੇ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬੀਤ ਚੁੱਕੇ ਉਹਨਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ।
4.33.46
नहि धर्मार्थसिद्ध्यर्थं पानमेवं प्रशस्यते।
पानादर्थश्च कामश्च धर्मश्च परिहीयते ॥ ४.३३.४६ ॥
ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ ਅਰਥ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਧਰਮ ਤਿੰਨੇ ਹੀ ਘਟਦੇ ਹਨ।
4.33.47
धर्मलोपो महांस्तावत् कृते ह्यप्रतिकुर्वतः।
अर्थलोपश्च मित्रस्य नाशे गुणवतो महान् ॥ ४.३३.४७ ॥
ਕੀਤੇ ਉਪਕਾਰ ਦਾ ਬਦਲਾ ਨਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਧਰਮ-ਨਾਸ਼ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਗੁਣਵਾਨ ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਰਥ-ਨਾਸ਼ ਵੀ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
4.33.48
मित्रं ह्यर्थगुणश्रेष्ठं सत्यधर्मपरायणम्।
तद्द्वयं तु परित्यक्तं न तु धर्मे व्यवस्थितम् ॥ ४.३३.४८ ॥
ਅਰਥ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਮਿੱਤਰ — ਉਸ ਦੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ (ਅਰਥ-ਗੁਣ) ਤਿਆਗੇ ਗਏ ਹਨ; ਪਰ ਉਹ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
4.33.49
तदेवं प्रस्तुते कार्ये कार्यमस्माभिरुत्तरम्।
तत् कार्यं कार्यतत्त्वज्ञे त्वमुदाहर्तुमर्हसि ॥ ४.३३.४९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਰਜ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ਉੱਤੇ, ਸਾਡਾ ਅਗਲਾ ਕਰਤੱਵ ਇਹ ਹੈ; ਕਾਰਜ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਤੂੰ ਉਹ ਕਰਤੱਵ ਦੱਸਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈਂ।
4.33.50
सा तस्य धर्मार्थसमाधियुक्तं
निशम्य वाक्यं मधुरस्वभावम्।
तारा गतार्थे मनुजेन्द्रकार्ये
विश्वासयुक्तं तमुवाच भूयः ॥ ४.३३.५० ॥
ਉਸ ਦੇ ਧਰਮ ਤੇ ਅਰਥ ਨਾਲ ਜੁੜੇ, ਮਿੱਠੇ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਨੁਜੇਂਦਰ (ਸੁਗ੍ਰੀਵ) ਦੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਭਰੀ ਤਾਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਬੋਲੀ।
4.33.51
न कोपकालः क्षितिपालपुत्र
न चापि कोपः स्वजने विधेयः।
त्वदर्थकामस्य जनस्य तस्य
प्रमादमप्यर्हसि वीर सोढुम् ॥ ४.३३.५१ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ; ਆਪਣਿਆਂ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਕਰਨਾ ਵੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਤੇਰੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਭੁੱਲ ਵੀ, ਹੇ ਵੀਰ, ਤੂੰ ਸਹਿਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
4.33.52
कोपं कथं नाम गुणप्रकृष्टः
कुमार कुर्यादपकृष्टसत्त्वे।
कस्त्वद्विधः कोपवशं हि गच्छेत्
सत्त्वावरुद्धस्तपसः प्रसूतिः ॥ ४.३३.५२ ॥
ਹੇ ਕੁਮਾਰ, ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖ ਹੀਣ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਗੁੱਸਾ ਕਰੇਗਾ? ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਕੌਣ, ਸੱਤਵ ਨਾਲ ਸੰਜਮੀ ਅਤੇ ਤਪ ਦਾ ਸੋਤ, ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋਵੇਗਾ?
4.33.53
जानामि कोपं हरिवीरबन्धो-
र्जानामि कार्यस्य च कालसङ्गम्।
जानामि कार्यं त्वयि यत्कृतं न-
स्तच्चापि जानामि यदत्र कार्यम् ॥ ४.३३.५३ ॥
ਹਰੀਵੀਰਾਂ ਦੇ ਬੰਧੂ ਸੁਗਰੀਵ ਦਾ ਕ੍ਰੋਧ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਯੋਗ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸੰਗਮ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਤੀ ਅਸੀਂ ਜੋ ਕਰਤੱਵ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਹ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਜੋ ਕਰਨਾ ਹੈ ਉਹ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ।
4.33.54
तच्चापि जानामि तथाविषह्यं
बलं नरश्रेष्ठ शरीरजस्य।
जानामि यस्मिंश्च जनेऽवबद्धं
कामेन सुग्रीवमसक्तमद्य ॥ ४.३३.५४ ॥
ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਕਾਮ ਦਾ ਉਹ ਅਸਹਿ ਬਲ ਵੀ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਅੱਜ ਕਾਮ ਨਾਲ ਕੌਣ ਬੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੱਜ ਅਸਕਤ ਸੁਗਰੀਵ ਕੌਣ ਹੈ, ਇਹ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ।
4.33.55
न कामतन्त्रे तव बुद्धिरस्ति
त्वं वै यथा मन्युवशं प्रपन्नः।
न देशकालौ हि यथार्थधर्मा-
ववेक्षते कामरतिर्मनुष्यः ॥ ४.३३.५५ ॥
ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਕਾਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਤੂੰ ਤਾਂ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਵਸ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈਂ। ਕਾਮ ਵਿੱਚ ਰਮਿਆ ਮਨੁੱਖ ਸੱਚੇ ਧਰਮ ਲਈ ਯੋਗ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਕਾਲ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
4.33.56
तं कामवृत्तं मम संनिकृष्टं
कामाभियोगाच्च विमुक्तलज्जम्।
क्षमस्व तावत् परवीरहन्त-
स्त्वद्भ्रातरं वानरवंशनाथम् ॥ ४.३३.५६ ॥
ਹੇ ਵੈਰੀ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਕਾਮ ਦੇ ਵਸ ਹੋ ਕੇ ਵਰਤਣ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਕਾਮ ਦੇ ਹਮਲੇ ਨਾਲ ਸ਼ਰਮ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਉਸਨੂੰ—ਵਾਨਰ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ—ਹੁਣ ਮਾਫ਼ ਕਰੋ।
4.33.57
महर्षयो धर्मतपोऽभिरामाः
कामानुकामाः प्रतिबद्धमोहाः।
अयं प्रकृत्या चपलः कपिस्तु
कथं न सज्जेत सुखेषु राजा ॥ ४.३३.५७ ॥
ਧਰਮ ਅਤੇ ਤਪ ਵਿੱਚ ਰਮੇ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਕਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਕੇ ਮੋਹ ਨਾਲ ਬੱਝ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਾਨਰ ਤਾਂ ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਹੀ ਚੰਚਲ ਹੈ; ਇਹ ਰਾਜਾ ਸੁਖਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਆਸਕਤ ਹੋਵੇ?
4.33.58
इत्येवमुक्त्वा वचनं महार्थं
सा वानरी लक्ष्मणमप्रमेयम्।
पुनः सखेदं मदविह्वलाक्षी
भर्तुर्हितं वाक्यमिदं बभाषे ॥ ४.३३.५८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਅਰਥ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਦ ਨਾਲ ਵਿਹਵਲ ਨੈਣਾਂ ਵਾਲੀ ਉਹ ਵਾਨਰੀ ਅਪ੍ਰਮੇਯ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਫਿਰ ਪਤੀ ਦੇ ਹਿਤ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੀ।
4.33.59
उद्योगस्तु चिराज्ञप्तः सुग्रीवेण नरोत्तम।
कामस्यापि विधेयेन तवार्थप्रतिसाधने ॥ ४.३३.५९ ॥
ਹੇ ਨਰੋਤਮ, ਤੁਹਾਡਾ ਕਾਰਜ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਇੱਛਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਇਹ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
4.33.60
आगता हि महावीर्या हरयः कामरूपिणः।
कोटीः शतसहस्राणि नानानगनिवासिनः ॥ ४.३३.६० ॥
ਮਹਾਂ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ, ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਬਾਂਦਰ ਕਰੋੜਾਂ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ।
4.33.61
तदागच्छ महाबाहो चारित्रं रक्षितं त्वया।
अच्छलं मित्रभावेन सतां दारावलोकनम् ॥ ४.३३.६१ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਆਓ। ਤੁਹਾਡਾ ਚਰਿੱਤਰ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਬਚਾਇਆ ਹੈ। ਮਿੱਤਰ ਭਾਵ ਨਾਲ, ਛਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਸੱਜਣਾਂ ਦਾ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਉਚਿਤ ਹੈ।
4.33.62
तारया चाभ्यनुज्ञातस्त्वरया वापि चोदितः।
प्रविवेश महाबाहुरभ्यन्तरमरिंदमः ॥ ४.३३.६२ ॥
ਤਾਰਾ ਵੱਲੋਂ ਆਗਿਆ ਪਾ ਕੇ ਅਤੇ ਛੇਤੀ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਬਾਹੂ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਦਾ ਦਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।
4.33.63
ततः सुग्रीवमासीनं काञ्चने परमासने।
महार्हास्तरणोपेते ददर्शादित्यसंनिभम् ॥ ४.३३.६३ ॥
ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਉੱਤਮ ਆਸਨ ਉੱਤੇ, ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ ਵਿਛੌਣੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ, ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
4.33.64
दिव्याभरणचित्राङ्गं दिव्यरूपं यशस्विनम्।
दिव्यमाल्याम्बरधरं महेन्द्रमिव दुर्जयम् ॥ ४.३३.६४ ॥
ਦਿਵ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਚਿੱਤਰ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਦਿਵ ਰੂਪ ਅਤੇ ਯਸ਼ਸਵੀ; ਦਿਵ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨੇ, ਮਹੇਂਦਰ ਵਾਂਗ ਅਜਿੱਤ।
4.33.65
दिव्याभरणमाल्याभिः प्रमदाभिः समावृतम्।
संरब्धतररक्ताक्षो बभूवान्तकसंनिभः ॥ ४.३३.६५ ॥
ਦਿਵ ਗਹਿਣਿਆਂ ਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਉਹ ਯਮ ਵਰਗੇ ਹੋ ਗਏ।
4.33.66
रुमां तु वीरः परिरभ्य गाढं
वरासनस्थो वरहेमवर्णः।
ददर्श सौमित्रिमदीनसत्त्वं
विशालनेत्रः स विशालनेत्रम् ॥ ४.३३.६६ ॥
ਵੀਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਰੁਮਾ ਨੂੰ ਕਸ ਕੇ ਗਲ ਲਾਇਆ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਉੱਤਮ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਦੀਨ ਹੌਸਲੇ ਵਾਲੇ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।